Archives

All posts for the month February, 2018

ጌታችን አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ በዮርዳኖስ ወንዝ በዮሐንስ እጅ እንደተጠመቀ አልዋለም አላደረም ዕለቱን ገዳመ ቆሮንቶስ ወደሚባል ሥፍራ ወይም በረሀ ገባ፡፡

  • በዚያም ፵ ቀን ፵ ሌሊት ጾመ፣ ጾሙም እኛ እንደምንጾመው በቀንና በሌሊት ባለው ክፍለ ጊዜ በመብላትና በመጠጣት ሳይሆን ፵ውን ቀን ምንም ሳይበላና ሳይጠጣ እንደ አንድ ቀን አድርጎ ከቆመ ሳያርፍ፣ ከዘረጋ ሳያጥፍ እንደጾመ መጻሕፍት ይነግሩናል፡፡
  • ሆኖም ጾሙን በመጾም ላይ እንዳለ ሰይጣን መጥቶ በሦስት አርእስተ ኃጣውእ ፈተና አቀረበበት፤ የፈተናዎቹም ዓይነቶች ስስት፣ ትዕቢት እና ፍቅረ ንዋይ (ገንዘብን መውደድ) ነበሩ፡፡
  • ዲያበሎስ (ሰይጣን) ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስን በእነዚህ አርእስተ ኃጣውእ ለመፈተን ኀይለ ቃሉን ከመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት ያደርግ ነበር፡፡ ነገር ግን ጌታችንና አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ጥቅሱን በጥቅስ እየመለሰ በመለኮታዊ ኀይሉ እየደመሰሰ ድል አድርጎታል፡፡
  • ሰይጣን በመጀመሪያ ጌታችንን የእግዚአብሔርስ ልጅ ከሆንህ እነዚህ ድንጋዮች እንጀራ እንዲሆኑ እዘዝ እና አንተም እኔም ርቦናል እንብላ አለው፡፡ እርሱ ጌታ ግን “ሰው በእንጀራ ብቻ አይኖርም፣ ከእግዚአብሔር አፍ በሚወጣ ቃል ሁሉ እንጂ ተብሎ ተጽፎአል ሲል ገሠጸው”፡፡

ሰይጣን ስሙ እንደ ኃጢአቱ ብዙ ነው፡፡ ይኸውም የወደቁት መላእክት አለቃ፣ የመልካም ነገር ተቃራኒ ዲያብሎስ ብዔል ዜቡል፣ ቤልሆር አብዩን አጶልዮን፣ ወንድሞች ከሳሽ ባለጋራ፣ የዓለም ሁሉ ከሳሽ ታላቁ ዘንዶ፣ የቀድሞው እባብ፣ ክፉው ነፍሰ ገዳይ የሐሰት አባት እየተባለ ይነገርለታል፡፡ ጌታችን ሰይጣን በጠየቀው ጥያቄ አሳፍሮ ከመለሰው በኋላ እንደገና ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን ወደ ቅድስት ከተማ ሔደ፡፡ ሰይጣንም ደግሞ መጥቶ በአጠገቡ ቆሞ መላእክቱን ስለ አንተ ያዝልሃል፡፡ እግርህንም እንዳትሰናከል በእጃቸው ያነሡሃል ተብሎ ተጽፎአልና የእግዚአብሔርስ ልጅ ከሆንክ ራስህን ወደታች ወርውር አለው፡፡ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስም ሰይጣንን ጌታ አምላክህን አትፈታተነው ተብሎ ተጽፎአል ሲል አዋርዶና አሳፍሮ ሰደደው፡፡ ከዚህ በኋላም ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደረጅም ተራራ ሔደ፡፡ ሰይጣንም ተከትሎት ሔደ፡፡ በለመደው ትዕቢቱና ትምክህቱ ተሞልቶ ምትሐቱን አዘጋጅቶ የዓለምን መንግሥታት ሁሉ ክብራቸውን፣ ከተማቸውን በወርቅ፣ በአልማዝ በዕንቁ ለብጦ አስገጦ አስውቦ አሳምሮ አሳየው፡፡

ጌታችንንም እንዲህ አለው ወድቀህ ብትሰግድልኝ ይህን ሁሉ ክብር በወርቅና በአልማዝ በዕንቁና በከበረ ድንጋይ የተጌጠውን የተዋበውን ከተማ እሰጥሃለሁ ሲል በአምላክነቱ ሊፈትነው ሞከረ፡፡ ጌታችን ግን ሰይጣንን ሒድ አንተ ሰይጣን ለጌታህ ለአምላክህ ለእግዚአብሔር ስገድ እርሱንም ብቻ አምልክ ተብሎ ተጽፎአልና ብሎ በማያዳግም በትረ ግሣጼው ቀጣው፤ አሳፈረው፣ አባረረው፡፡ ከዚህ በኋላ ሰይጣን እንደጢስ ተኖ እንደ ትቢያ በኖ ከፊቱ ጠፋ፡፡ (ማቴ. ፬÷፩-፲፩)

የጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሦስት ፈተናዎች ማለት ሰይጣን በስስት ሲመጣበት በትዕግሥት፣ በትዕቢት ሲመጣበት በትሕትና በአፍቅሮ ንዋይ ቢመጣበት በጸሊአ ንዋይ ዲያብሎስንና ሠራዊቱን በሙሉ ድል እንዳደረጋቸው ሁሉ እኛም በሕይወታችን ዘመን በጾማችንና በጸሎታችን፣ ጊዜ ትዕግሥትን፣ ትሕትናን ጸሊአ ንዋይን ገንዘብ አድርገን ብንጸና ፈቃደ ሥጋችንና ፈቃደ ሰይጣንን ድል ለማድረግ እንደምንችል ይታመናል፡፡ በነዚህ መንፈሳውያን መሣሪያዎች እንድንጠቀምም አስተምሮናል፡፡

ፈተና ቢደርስብን እንኳ የእግዚአብሔር መላእክት መጥተው እንደሚቆሙልንና እንደሚረዱን፣ እንደሚያጽናኑንና እንደሚያ- በረታቱንም አንጠራጠርም፡፡ ድል ለመንሣት ኀይል፣ ጽንዕ እንደምናገኝም በሙሉ ልብ እናምናለን፡፡ እንተማመናለን፡፡ ይኸውም “ይትዐየን መልአከ እግዚአብሔር ዐውዶሙ፤ ለእለ ይፈርሕዎ ወያድኅኖሙ፤ ጠዐሙ ወታእምሩ ከመኄረ እግዚአብሔር” ተብሎ ተጽፎአልና ይህም ማለት እግዚአብሔርን በሚፈሩና በሚያከብሩ ምእመናን ዙሪያ መላእክት ይከትማሉ፡፡ ስለዚህ እግዚአብሔር ደግ ቸር መሆኑን በአዳኝነቱ፣ በደግነቱ ልትተማመኑ እንድትችሉ በእርሱ ወደ እርሱ ተጠጉ ተብሎ ተጽፎአል፡፡ ተናጋሪውም ነቢየ እግዚአብሔር ቅዱስ ዳዊት ነው፡፡ “ወሰቦ ትጸውሙ ኢትኩኑ ከመ መደልዋን” በምትጾሙበት ጊዜ እንደ ግብዞች አትሁኑ “አንትሙሰ ሶበ ትጸውሙ ቅብኡ ርዕሰክሙ” እናንተስ ስትጾሙ ራሳችሁን ተቀቡ፡፡ ማለትም ጾመኛ ጸሎተኛ ተብላችሁ በውዳሴ ከንቱ ምክንያት ዋጋችሁን እንዳታጡ፡፡ ማቴ. ፮÷፲፮

በጊዜውም ያለ ጊዜውም አካሔዳቸውን ሁሉ ከእግዚአብሔር ጋር ያደረጉ ሰዎች ከጥንት ጠላታቸው ከዲያብሎስ የኃጢአት ቀምበር ነፃ ናቸው፡፡ በተለይም በጾም በጸሎት ቅኑት እንደገበሬ፣ ጽሙድ እንደ በሬ ሆነው ሌት ተቀን የሚተጉ አማንያን ሁሉ ጠላትን ድል ነሥተውት ይኖራሉ፡፡ ከሕፃንነት ዘመኑ አንሥቶ፣ በአምልኮተ እግዚአብሔር ጸንቶ ከመኖሩም በላይ በጾም በጸሎት ተወስኖ ይኖር የነበረው ነቢዩ ዳንኤል ከወገኖቹ ጋር ተማርኮ ወደ ባቢሎን ከተወሰደ በኋላ በአምልኮቱና በበጎ ምግባሩ ጸንቶ በመገኘቱ ከመጣበት ፈተና ሁሉ እንደዳነ ከመጽሐፈ ትንቢቱ እንረዳለን፡፡ ት.ዳን. ፱÷፫-፲፡፡

ነቢየ ልዑል ዳንኤል የነገሥታት ዘር ነበር፡፡ ዐዋቂ፣ ነገር አርቃቂ በዐራቱ ነገሥታተ ባቢሎን ነበረ፡፡ በእምነተ ጽኑዕነቱና በአምልኮቱ፣ በጸሎቱና በጾሙ በነገሥታቱም በሕዝቡም ዘንድ ታዋቂ ነበር፡፡ በዚሁም ምክንያት መኳንንቱና የንጉሡ አማካሪዎቹ ሁሉ የዳንኤልን በንጉሡ ዘንድ መወደድ አይተው ያልፈጸመውን ኃጢአትና ወንጀል ተብትበው ንጉሡ ከዳንኤል ጋር የሚጋጭበትንና የሚለያይበትን፣ የሚጣላበትንና ከፊቱ የሚርቅበትን እንዲያውም በተራቡ አናብስት ተበልቶ የሚጠፋበትን መንገድ አዘጋጁ፡፡ ይህም ፈተና በአምልኮተ እግዚአብሔር ምክንያት የመጣበት ነበር፡፡

  • ንጉሡ ናቡከደነጾርም ለጊዜው መስሎት በዳንአል ላይ ተቈጣ፡፡ ዳንኤል ግን ንጉሡን አንተ ብትቈጣ ንጉሥ ሆይ እኔ ከሕፃንነቴ ጊዜ ጀምሮ የማመልከው የአባቶቼን አምላክ እግዚአብሔርን ስለማመልክ የተለመደውን የዘወትር ጸሎቴን ከመጸለይ ፈጽሞ አላቋርጥም ብሎ ነገረው፡፡
  • ንጉሡም እጅግ ከመናደዱና ከመበሳጨቱ የተነሣ ከእጄ የሚያድንህ ሰው ከኔ የበለጠ ኃያል ፈጣሪም ሆነ ፍጡር ካለ አያለሁ ብሎ አማካሪዎቹ በጥላቻ መልኩ ያዘጋጁትን የውሳኔ ሀሳብ ጽሑፍ ወይም ቃለ ጉባኤ አጽድቆ ወዳጁ ዳንኤልን ወደተራቡት አናብስት ጉድጓድ ውስጥ ይዞ ወረወረው፡፡ ነገር ግን ንጉሡ ዳንኤል ይወደው ስለነበረ ሌሊቱን ሙሉ እህል ሳይቀምስ ሳይተኛና ሳያርፍ፣ ሲበሳጭና ሲያዝን አደረ፤ ዳንኤል እነዚህ ሁለት ቀን ሳይበሉ የሰነበቱት አናብስት ጅራታቸውን እንደለማዳ የቤት እንስሣ እየወዘወዙ ከእግሩ በታች ወድቀው የእግሩን ትቢያ እየላሱ ተቀበሉት እንጂ ምንም አልነኩትም፡፡
  • ዳንኤልም በአናብስት ጉድጓድ ውስጥ ገብቶ፣ ከአናብስት መካከል ቆሞ “ኢትመጥወነ ለግሙራ በእንተ ስምከ፣ ወኢትሚጥ ኪዳነከ፣ ወኢታርሕቅ ምሕረተከ እምኔነ፣ በእንተ አብርሃም ፍቁርከ፤ ወበእንተ ይስሐቅ ቁልዔከ ወበእንተ እስራኤል ቅዱስከ”፡፡
  • ስለስምህ ብለህ ለጥፋት አሳልፈህ አትስጠን ከእኛ ዘንድ ምሕረትን አታርቅብን፣ ኪዳንህንም አትመልስብን፣ አትርሳንም ስለወዳጆችህ፣ ስለአብርሃም፣ ስለይስሐቅና ስለያዕቆብ ብለህ አስበን እያለ ጸለየ፡፡ (ዳን. ፮÷፲፱-፳፯)

ንጉሡ ዳርዮስም ዳንአል ወደ አናብስት ጉድጓድ ውስጥ በመጣሉ አዝኖአልና፤ በነጋታው ከተቀመጠበት ተነሣ፤ ወደአናብስት ጉድጓድ ለመሄድ ዝግጅት አድርጎ ማልዶ ተነሣ፡፡ መኳንንቱን፣ መሣፍንቱን ራስ ቤትወደዶቹን አማካሪዎቹንና ባለሟሎቹን አስከትሎ ነቢዩ ዳንኤል ወደተወረወረበት የአናብስት ጉድጓድ ሄደ፡፡ ጉድጓዱ የታሸገበትን ማኅተም ቀደደ፡፡ በሩን ከፈተ ወደ ጉድጓዱም ተመለከተ እነሆ ዳንኤልም በጉድጓዱ ውስጥ በአናብስት መካከል በሕይወት ቆሞ ሲጸልይ አገኘው፡፡ በዚሁ ጊዜ ንጉሡ ዳርዮስ “የሕያው አምላክ አገልጋይ ዳንኤል ሆይ ሁልጊዜ የምታመልከው አምላክ እግዚአብሔር ከአናብስት አፍ ያድንህ ዘንድ ችሎአልን? አለው”፡፡

  • ዳንኤልም ንጉሡ ዳርዮስን “ንጉሥ ሆይ ሺህ ዓመት ንገሥ ቅንነት ተገኝቶብኛልና አንተንም ደግሞ ንጉሥ ሆይ አልበደልሁህምና አምላኬ መልአኩን ልኮ የአናብስትን አፍ ዘጋ፤ እነርሱም አልነኩኝም ብሎ መለሰለት”፡፡
  • ንጉሡም ዳንኤልን ከጉድጓድ አውጥቶ የዳንኤልን ጠላቶች የእርሱን አማካሪዎች አምጥቶ አናብስት ለእናንተ ደግሞ እንደ ዳንኤል ይሰግዱላችሁ እንደሆን ወደ ጉድጓዱ ውረዱ ብሎ ቢወረውሯቸው ገና ሳይወርዱ አናብስቱ እየዘለሉ ይዘው ቀለጣጥመው ሰባብረው ዋጡአቸው፡፡ በሠፈሩት ቁና መሠፈር አይቀርምና የሥራቸውን አገኙ፡፡
  • ከዚህ በኋላም ንጉሡና ቤተሰቡ፣ እንዲሁም በግዛቱ ውስጥ ያሉ ያገሩ ሕዝብ ሁሉ በዳንኤል አምላክ በእግዚአብሔር እንዲያምኑ አዋጅ አስተላለፈ፡፡ ሕዝቡም የእግዚአብሔርን ፈጣሪነት አምኖ፣ ተቀብሎ በአምልኮቱ ጸና፡፡ (ዳን. ፮÷፲፮-፳፰)
  • ስለዚህ እኛም ሰማይንና ምድርን ጥቃቅኑንና ግዙፋን ፍጥረታትን የፈጠረ እውተኛ ፈጣሪ አምላክ የሆነው እግዚአብሔርን በእውነት ማምለክና የተቀደሰ ሥራን መሥራት በጾም፣ በጸሎት መትጋት፣ በትእዛዛቱ መጽናት፣ በፍቅር፣ በአንድነት፣ በሰላም በትህትና አብሮ መኖር ይገባናል፡፡ መንገዳችንና አካሄዳችን እንዲሁ የቀና ከሆነ እግዚአብሔር አምላካችን ከመጣብን አስደንጋጭና ክፉ ፈተና ሁሉ እንደሚያድነን የታመነ ነው፡፡ ይህኑም ተረድተን ከከንቱ አምልኮ ተጠብቀን በጾም በጸሎት ተወስነን በሥጋው ወደሙ ጸንተን ከቈየነው ለተስፋ መንግሥተ ሰማያት እንደሚያበቃን አንጠራጠርም፡፡ ለዚሁም እንድንበቃ ቅዱስ ፈቃዱ ይሁንልን፡፡ (የሐ.ሥ. ፲÷፫-፬፣ ፲÷፴-፴፩) ይቆየን

                                                               ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከወርኀ ጾሙ በኋላ

ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከመዋዕለ ጾሙ በኋላ የማስተማር መርሐ ግብሩን ለመጀመር ከቆሮንቶስ ተራራ ወርዶ በቃና ዘገሊላ አጠገብ በባሕሩ ዳር ሁለት ወንድማማቾችን ጴጥሮስ የሚሉት ስምዖንንና ወንድሙ እንድርያስን መረባቸውን ወደ ባሕር ሲጥሉ አይቶ (በኋላዬ) ኑና ተከተሉኝ ሰዎችን የምታጠምዱ አደርጋችኋለሁ ብሎ አስከተላቸው፤

  • ይህም ሰዎችን በትምህርት፣ በተአምራት ታሳምናላችሁ፣ ከድንቁርና ወደ እውቀት፣ ከክሕደት ወደ እምነት ከገቢረ ኃጢአት ወደ ገቢረ ጽድቅ ትመልሳላችሁ፡፡ ከአጋንንት ቁራኝነት አላቅቃችሁ፣ በንስሓ አጥባችሁ ከእግዚአብሔር ጋር ለማገናኘት የሚያስችል ሥልጣን ታገኛላችሁ፡፡ ወደ ገሃነመ እሳት የሚወስደውን መንገድ በቅዱስ ወንጌል አጥራችሁ፣ የመንግሥተ ሰማያትን በር ከፍታችሁ ለማስገባት ትችሉ ዘንድ ቁልፍ ይሰጣችኋል፤ በምድር ያሠራችሁት በሰማይም እንደታሠረ እንዲሆን የምትችሉበትን ሥልጣን እሰጣችኋለሁ፤ በምድር የፈታችሁትም በሰማይ የተፈታ ይሆናል፡፡ ሰው ሁሉ በተድላ በደስታ በመንግሥተ ሰማይ ለመመላለስ እንዲበቃ ታደርጉታላችሁ አላቸው፡፡ እነርሱም ያለ አንዳች ጥርጥርና ማመንታት በሌለበት መረባቸውን፣ ጀልባቸውንና ቤታቸውን ትተው ከቤታቸው ተለይተው ሁሉን ትተው በቀና በጸና እምነት፣ በንጹሕ ልብ ተከተሉት፡፡ (ማቴ. ፬÷፲፰-፳፣ ማር. ፩÷፲፮-፳)

ከዚህ በኋላ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በገሊላና አካባቢዋ የመንግሥተ ሰማያትን ምሥጢር እያበሰረ ማስተማሩን ቀጠለ፡፡ መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንስሓ ግቡ እያለ አስተማረ፡፡ ይገሥጻቸው፣ ይመክራቸውና ያርማቸው ነበር፡፡ ይልቁንም በደዌ ዳኛ በአልጋ ቁራኛ የተያዙትን ይፈውሳቸው ነበር፡፡

ማለትም ሀ – ለምጻሞችን ያነፃቸው፣

ለ – የሞቱትን ያስነሣቸው፣

ሐ – ልምሾዎችንና ሽባዎቹን ያረታቸው፣

መ – አጋንንት ያደሩባቸውን ያወጣላቸው፣

ሠ  – ዲዳዎቹንና ደንቆሮዎቹን አንደበታቸውን

የከፈተላቸው፣

ረ –  ደም የሚፈሳቸውና የተቅማጥ በሽታ የያዛቸውን፣

የፈወሳቸው፣

ሰ – የራስ ፍልጠት፣ የሆድ ቁርጠት፣ የእግር ቁርጥማት፣  የቆዳ ምልጠት፣ የልብ ጥመት የያዛቸውንና ያደረባቸውን ከደዌያቸው ሁሉ የፈወሳቸው፣ ያላቅቃቸው ነበር፡፡

  • ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በሥጋና በነፍስ ደዌያትን በሚያመጡ ርኲሳን አጋንንት ላይ ሥልጣኑን በማሳየት በብዙ ሺህ የሚቈጠሩ ሰዎች ይከተሉት ነበር፡፡ በተለይም ከመጀመሪያ እስከ መጨረሻ ድረስ ከዋለበት የሚውሉ፣ ካደረበት የሚያድሩ ፻፳ ቤተሰብ ነበሩት፡፡

ክፍላቸውም፡- ፩ – አሥራ ሁለት ሐዋርያት፣

፪ – ሰባ ሁለት አርድእት፣

፫ – ሠላሳ ስድስት ቅዱሳት አንስት ተብለው የሚጠሩ፣ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን ሲከተሉ፣ መንፈሳዊ አገልግሎትን ሲያሟሉ የኖሩ ናቸው፡፡

  • አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱስ ወንጌሉን ሲያስተምር እየተከታተሉ ሕዝቡን የሚያገለግሉ፣ ሰው ሁሉ ከኃጢአት፣ ከፍዳና ከዘለዓለማዊ ኲነኔ ወጥቶ፣ በክርስቶስ ክርስቲያን፣ በጥምቀቱ ውሉደ እግዚአብሔር አሰኝተው በዚሁ ስም እንዲጠሩ በማድረግ በዓለም ሁሉ ተሠማርተው፣ ሕይወታቸውን ወደ ቅድስና ለውጠው፣ የወንጌሉ ቃል ተግባራዊ እንዲሆን ያደረጉና አሁንም በተሰጣቸው ቃል ኪዳን መሠረት ሰው ዘለዓለማዊ ሕይወት እንዲኖረው የሚያደርጉ አሥራ ሁለቱ ሐዋርያት ናቸው፡፡
  • ስለሆነም ጌታችን በቅዱስ ቃሉ ያስተማረውን ሐዋርያት ተቀብለው ለዓለሙ ሁሉ ያደረሱት ትምህርተ ወንጌል ተባለ፤ ወንጌል ማለትም የደስታና የሰላም የፍሥሓና የምሥራች ነጋሪ አብሳሪ ማለት ነው፡፡ “መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንስሓ ግቡ” የምትል በመሆንዋ የምስራች ተባለች፡፡ (ማቴ. ፫÷፪፣ ማቴ. ፬÷፲፯)
  • ፯ኛ/ አምላካችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ “የማስተማር ተግባሩን ሲጀምር መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንስሓ ግቡ” የሚል ነበር፡፡ በቀዳማይ አባታችን አዳም በደል ምክንያት አጥተናት የነበረችውን ገነት መንግሥተ ሰማያትን በዳግማይ አዳም ጌታ ፭ ሺህ ከ፭ መቶ ዘመን ሲፈጸም ተመልሳልናለችና ይህችው የከበረችን ሥፍራ ለማግኘት በጸጸትና በአንብዓ ንስሓ መታጠብ እጅግ አስፈላጊ መሆኑን ባለቤቱ አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነግሮናል አስተምሮናል፡፡

ስለዚህ በክርስቶስ ክርስቲያን፣ በወልድ ውሉድ ተብለው የሚጠሩት ወገኖች በሙሉ ሥርዓተ አምልኮታቸውን ጠብቀው፣ የሚሠሩትንና ሊፈጽሙት የሚገባቸውን ተግባር ሁሉ አከናውነው ተዘጋጅተው መቀመጥ፣ መጠበቅ አለባቸው፡፡

                                                                                     ሥርዓተ ጾምወ ጸሎት

ጾምና ጸሎት እንደ ሰምና ፈትል የተስማሙ ናቸው፤ ጸሎት ዘወትር ከክርስቲያኖች አንደበት ሊለይ የማይገባ ተግባር ነው፤ በመሠረቱ ምእመናን ሁሉ ዘወትር መጸለይ እንደሚገባቸው መዘንጋት የለባቸውም፡፡

  • ከጸሎት የተለየ ክርስቲያን የአጋንንት በረት ነው ወይም ነፍስ የተለየው በድን ነው፡፡ ምክንያቱም ጸሎት የሕይወት እስትንፋስ ነው ተብሎ ተጽፏልና፡፡
  • ጾም ምንም እንኳ የተለየ ጊዜና ወራት ቢኖረውም ሁለቱ ትሩፋት ለክርስቲያን ሁሉ አስፈላጊዎች ናቸው፡፡ ክርስቲያን ነኝ የሚል ሁሉ በጽኑዕ እምነት፣ በንጹሕ ልቡና በቅንነት ከጸለየና ከጾመ ከእግዚአብሔር ዘንድ የለመነውንና የጠየቀውን ፈጣን መልስ እንደሚያገኝ የታመነ ነው፡፡ እግዚአብሔር ቅዱስና ንጹሐ ባሕርይ አምላክ ስለሆነ የሚቀርብለት ልመና፣ ጾምና መሥዋዕት ሁሉ በንጽሕና ከቅን ልቡና የመነጨ መሆን አለበት፡፡
  • ጾምና ጸሎት ለታይታና ለይስሙላ የሚደረግ ለግብር ይውጣ የሚቀርብ አይደለም፡፡ ምክንያቱም እግዚአብሔር አምላክን በትሕትና በንጽሕናና በቅድስና ሆነው ቢለምኑት፣ ቢጠሩት መልስ ይዞ የሚመለስ ፈጣን መሣሪያ ስለሆነ ነው፡፡
  • እውነትና ፍቅር ትሕትናና ይውህና ሳይዙ፣ ልቡናን ንጹሕ ሳያደርጉ እምነትንም ሳያጸኑ እነዕገሌ እንዲህ ያደርጋሉ ብለው ሃያ አራት ሰዓት ከእህልና ከውሃ ተለይተው እንደቶራ ተገትረው ቢለፈልፉና ቢጮኹ፣ ቢወድቁ ቢነሡ ጸሎቱ ከቅድመ እግዚአብሔር ደርሶ መልስ ይዞ ሊመለስ እንደማይችል መገንዘብ ተገቢ ነው፡፡
  • እግዚአብሔር ከልብ ባልመነጨ ረጅም ጸሎትና፣ እውነትን ባልያዘ ጾም ቢለምኑት አያስደስተውም፡፡ በትምክህት፣ በምቀኝነት፣ በክፋትና በተንኰል፣ የተተበተበ ልቡና ይዞ መላ ዘመናትን ቢወድቁ፣ ቢነሡ፣ ቢጾሙ እና ቢጸልዩ እግዚአብሔር ጆሮውን ወደዚሁ ጾምና ጸሎት አያዘነብልም፡፡ (ሉቃ. ፲፰÷፲፩፣ ኢሳ. ፶፰÷፫-፲፪፣ ማቴ. ፳፫÷፳፱-፴፯፣ ማቴ. ፳፫÷፲፬)
  • ለአብነት ያህል በንጽሕናና በቅድስና ፣ በመንፈሳዊ ቅንዓትና በቅን ልቡና፣ በጽኑዕ እምነትና በንጹሕ ኅሊና፣ በትዕግሥትና በትሕትና፣ በተስፋና በፍቅር የሚጸለይ ጸሎትን ሁሉ ከነቢይ ኤልያስ ጸሎት ጋር ብናገናዝበው ስለጸሎት ጠቃሚነትና ጎጂነት በቀላሉ ለመረዳትና ለመገንዘብ ያስችለናል፡፡
  • ኤልያስ “አቤቱ የአብርሃም፣ የይስሐቅና የያዕቆብ አምላክ ሆይ አንተ በእስራኤል ላይ አምላክ እንደሆንህ፣ እኔም ባሪያህ እንደሆንሁ፣ ይህን ሁሉ በቃል እንዳደረግሁ ዛሬ ይገለጽ፤ አቤቱ አንተ አምላክ እንደሆንኸ፣ ልባቸውንም ደግሞ እንደመለስህ ይህ ሕዝብ ያውቅ ዘንድ ስማኝ አቤቱ ስማኝ” ብሎ ባቀረበው አጭርና ልባዊ ጸሎት የተገኘው መልስ ፈጣን እንደነበረ እንመለከታለን፡፡ ኤልያስ በዚህ አጭር ጸሎቱ ያቀረበውን መሥዋዕት ከሰማይ እሳት ወርዶ እንደበላለት፣ እግዚአብሔርም እንደተቀበለለት በግልጽ ተረጋግጧል፡፡ (፩ኛ/ነገ. ፲፰÷፴፮)
  • ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ዘወትር ሳንታክት እንድንጸልይና የምንጸልየውንም ጸሎት በንጹሕ ልቡና ከተንኰልና ከምቀኝነት፣ ከክፋትና ከጥመት ከስርቆትና ከአምልኮ ጣዖት የጸዳን ሆነን አጭርና ልባዊ ጸሎት ለአምላካችን እግዚአብሔር እንድናቀርብ አዞናል፡፡
  • ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለአንዲት ነዝናዛ ሴት (መበለት)ና እግዚአብሔርን ስለማይፈራ አንድ ዐመጸኛ ዳኛ የሰጠን ምሳሌያዊ ትምህርትም በቂ ማስረጃችን ነው፡፡ የእነዚህንም ልመና ስናስተውል፡-

፩ኛ/ ከላይ እንደተገለጸው የኤልያስ ጸሎት አጭር እንደነበረ ነው፡፡ እንዲሁም ከንጹሕ ልብ የመነጨና ከሁሉም ነገር የጸዳ መሆኑን ተመልክተናል፡፡ ከዚህም አብነት የተነሣ የሁሉም ሰው ጸሎት አጭር ልባዊና ከዓለም አስተሳሰብ የራቀ መሆን እንዳለበት ቅዱስ መጽሐፍ ያዝዘናል፤ እንዲህ ሲል እናንተስ እንዲህ ጸልዩ፣ አባታችን ሆይ፣ በሰማይ የምትኖር ስምህ ይቀደስ… ይህን ጸሎት ያለ ማቋረጥ ዘወትር መጸለይ የሚገባን መሆኑን ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ አዞናል፡፡ (ማቴ. ፮÷፲፣ ሉቃ. ፲፰÷፩-፰)

፪ኛ/ ጸሎታችን ለታይታና ለውዳሴ ከንቱ ሳይሆን ቂምንና በቀልን፣ ክፋትንና ተንኰልን፣ ትምክህትንና ትዕቢትን አስወግደን ፍቅርንና ትሕትናን የዋህነትንና ርኅራኄን ገንዘብ አድርገን እንድንጸልይ የሚገባን መሆኑን በየክፍሉ ተነግሮናል ተረድተናል፡፡ ይኸውም አምላካችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ እናንተ ልበ ደንዳኖች ጻፍቶችና ፈሪሳውያን በጸሎት ርዝማኔ እያመካኛችሁ የመበለቶችን ቤት ስለምትበሉ ወዮላችሁ፣ ስለዚህ የባሰ ፍርድ ትቀበላላችሁ ብሎአል፡፡

የፈሪሳውያንን ግብዝነትና ስውር ደባ፣ ስለጾማቸውና ጸሎታቸው ውስጣዊ ሕይወትም በእብነ በረድ እንዳሸበረቀ መቃብር ሆኖ ስለታየው ነቀፌታን አስከትሎባቸዋል፡፡ ይህም በእርሱ ዘንድ ምንም የተሠወረና የተደበቀ ምሥጢር እንደሌለ የሚያስረዳ ነው፡፡ (ማቴ. ፳፫÷፲፬፣ ሉቃ. ፲፰÷፩-፲፬)

፫ኛ/ ክርስቲያን ከመጸለዩ በፊት እንዴት መጸለይ እንደሚገባው ማወቅና መጠንቀቅ አለበት፡፡ ሲጸልዩ አይቶ ሳይማር ሳያውቅና ሳይጠነቀቅ እኔም ልጸልይ ቢል ምንም እንኳ ሀሳቡ መንፈሳዊ ቅንዓት እንዳደረበት ቢያመለክትም ከላይ እንደተገለጸው ሊያሟላው የሚገባውን ደረጃ በደረጃ ማጥናት ተገቢ መሆኑን ማወቅ ግዴታ ይሆናል፡፡

  • በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሥርዓተ ጸሎት መሠረት አንድ ክርስቲያን ሲጸልይ
  • ለማን ነው የምጸልየው?
  • ምንድን ነው የምጸልየው?
  • ለምን ነው የምጸልየው?
  • መቼ ነው የምጸልየው?
  • እንዴት ነው የምጸልየው?
  • የት ነው የምጸልየው? የሚሉ ሥርዓተ ጸሎት መመሪያዎችን በሙሉ ማወቅ ይጠበቅበታል፡፡

፬ኛ/ ከአንዳንድ በስም ክርስቲያን ነን ባዮች የሚሰማው ጸሎት እንኳንስ በእግዚአብሔር ፊት ቀርቦ ግዳጅ ሊፈጽም ይቅርና በሰው ጆሮ ሲሰማም እንኳ እጅግ የሚቀፍና የሚያስጸይፍ ነው፡፡ ወደ ቤተክርስቲያን ሄደው በዐጸዱ ሥር ቆመው የዕገሌን፣ የዕገሊትን ነገር ካላሳየኸኝ ዳግም ከደጀ ሰላምህ አልደርስም፤ የሚሉና የመሳሰሉ የአረማውያን ባሕርይ የሚከተሉ ብዙ ናቸው፡፡ (ማቴ. ፳÷፳፪)

፭ኛ/ ጾም ማለት ምን ማለት እንደሆነና ምን እንደሚመስል፣ እንዴትስ መጾም እንደሚገባ፣ በጾም ወራት ከምን ከምን መከልከልና መራቅ እንደሚያስፈልግ አስቀድሞ ሊቃውንትን፣ መጠየቅ፣ መጻሕፍትን ማንበብና ማወቅ ግዴታ ይሆናል፡፡ ከጥሉላተ መባልዕት ብቻ መገለሉ በልዩ ልዩ ሥርወ ኃጢአት መንከባለሉና መበከሉ ጾመኛ ነኝ ሊያሰኝ እንደማይቻል መታወቅ አለበት፡፡

፮ኛ/ አንድ ሰው ስለጾምና ስለጸሎት አጠቃቀም በተገቢው መንገድ ሳይገነዘብ ለመጾም ቢሞክር ጥፋትን እንጂ ልማትን፣ መርገምን እንጂ በረከትን አያስገኝም፤ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በጾም ጊዜ እግዚአብሔርን እንጂ ሰውን መመልከት እንደማይገባን አስተምሮናል፡፡ ለመጾምና ለመጸለይ የሚዘጋጅ ሰው በቅድሚያ ፍቅርን፣ ትሕትናን፣ ትዕግሥትን፣ ንስሓን፣ ጸጸትን፣ ቸርነትን፣ ይቅር ባይነትን ገንዘብ ማድረግ ይገባል፡፡ ከዚህም ጋር ከልዩ ልዩ የአልኮል መጠጦች፣ ከክፋት ከተንኰል፣ ከቂም ከበቀል፣ ከዝሙት ከሐሜት፣ መንጻት ከክርስቲያን ወገን ሁሉ የሚጠበቅ ግዴታ ነው፡፡ እነዚህን ሁሉ አውቀን፣ ጠንቅቀን፣ የምንጸልይና የምንጾም ከሆነ አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ልመናችንን ሁሉ ተቀብሎ ይፈጽምልናል፡፡ ኢትዮጵያዊው ሊቅ ቅዱስ ያሬድ ስለጾም ሲያስተምር ይጹም ዐይን ይጹም ልሳን እዝንኒ ይጹም እሚሰሚዓ ሕሡም (ዐይን ይጹም አንደበትም ክፉ ከመናገር ይጹም ጆሮም የማይገባ የከፋ ነገርን ከመስማት ይጹም) ብሎ በዝማሬው አዝዞናል፡፡ ጾምና ጸሎት ማለት ይህን ይመስላል፡፡

፯ኛ/ የመለመንን ሥርዓት የማያውቅ ሰው እንኳንስ እግዚአብሔርን ሥጋውያን፣ ዓለማውያን/ ምድራውያን ባለሥልጣናትና ባለጸጎችንም ቢሆን አያስደስትም፡፡ በእውነትና ከልብ በመነጨ ጸሎት ሆኖ የተለማኞችን ልብ የሚነካና የሚቀሰቅስ ካልሆነ ለማኙ ከተለማኙ ሰው ሊያገኘው የፈለገውን ሊያገኝ አይችልም፡፡

፰ኛ/ ጌታችን አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ልጅ አባቱን ዓሣ ቢለምነው እባብ፣ ጊንጥ ይሰጠዋልን? እን ኪያስ እናንተ ክፉዎች ስትሆኑ፣ ለልጆቻችሁም መልካም ስጦታ መስጠትን ካወቃችሁ በሰማያት ያለው አባታችሁ በእውነት ለሚለምኑት እንዴት አብልጦ መልካም ነገርን ይሰጣቸዋል? ካለ በኋላ “ለምኑ ይሰጣችሁማል” ፈልጉ ታገኙማላችሁ፣ መዝጊያን አንኳኩ ይከፈትላችሁማል፤ የሚለምን ሁሉ ይቀበላልና፣ የፈለገውንም ያገኛል ብሎአል፡፡ (ማቴ. ፯÷፯)

፱ኛ/ ሐና የፈለገችውን ለማግኘት ወደ ቤተ እግዚአብሔር ሔደች፡፡ ልቧን ከክፉ ነገረ ሁሉ አጽድታም ወደ እግዚአብሔር ጸለየች፡፡ እግዚአብሔርም ጸሎትዋን ፈጥኖ ሰማት ምክንያቱም ጸሎትዋ አጭርና ልባዊ ስለነበረ ነው፡፡ የጸሎትዋ አቀራረብም አቤቱ የሠራዊት ጌታ እግዚአብሔር ሆይ! የባሪያህን መዋረድ ተመልክተህ ብታስበኝ፣ እኔንም ባትረሳኝ ለባርያህም ወንድ ልጅ ብትሰጥ ዕድሜውን ሙሉ ለእግዚአብሔር እሰጠዋለሁ ምላጭም በራሱ ላይ አይደርስም የሚል ነበር፡፡

፲ኛ/ ሐና በዚህ አጭር ጸሎትዋ ርኅሩኅ አምላክ ውርደትዋንና ስድቧን ሁሉ አይቶ አስወገደላት፣ የልቧንም ምኞት ፈጸመላት ወንድ ልጅም ሰጣት፡፡ ከዚህም በኋላ ከልብ ለለመነችውና ልመናዋንም ሰምቶ የፈለገችውን ሰጣት፡፡ ለልዑል እግዚአብሔር ምስጋናዋን ስታቀርብ “ጽጉባነ እክል ርኅቡ፣ ወርኁባን ጸግቡ፣ እስመ መካን ወለደት ሰብአተ፣ ወወላድሰ ስእነት ወሊደ” አለች፡፡ የቃሉ ትርጉም እህል በልተው የጠገቡ ተራቡ፣ የተራቡትም ጠገቡ፣ መካንዋ ሰባት ወለደች፤ ወላድዋ ደግሞ መከነች ማለትም ሕልቃና አንደኛዋ ሐና፣ ሁለተኛዋ ፍናና የሚባሉ ሁለት ሚስቶች ነበሩት፡፡ ነገር ግን ፍናና ልጆች ሲኖሩአት ሐና ስላልወለደች ፍናና በሐና ላይ ታላግጥ ነበረችና ልዑል እግዚአብሔር የሐናን ግፍ አይቶ ሦስት ወንዶችና ሁለት ሴቶች ልጆችን ስትወልድ ፍናና ደግሞ መውለድን በማቆምዋ ከዚህ በላይ የተጠቀሰውን ኀይለ ቃል ተናገረች፡፡ (፩ኛ/ ሳሙ. ፩÷፬-፯፣ ፪÷፳-፳፩)

፲፩ኛ/ በዚህም መሠረት ወደ እግዚአብሔር የሚቀርበው ጸሎት እግዚአብሔር አምላክ የማይፈልገውን በደል ለመፈጸምና ይህም በእግዚአብሔር ስጦታ የማጥቃያ መሣሪያ ለማግኘት ማለት ሀብት አግኝቶ ሰውን ለመበደል ሳይሆን ሰጥቶ፣ መጽውቶ ለመጽደቅ መሆን እንዳለበት፣ እንዲሁም ባለጸጋ ሆኖ በሰው ወይም በድሆች ላይ ለመታበይ፣ ለመመካት፣ ለመኩራራትና ለመመጻደቅ እንዳልሆነ መገንዘብ እንደሚገባ ቅዱሳት መጻሕፍት ያዝዙናል፡፡

፲፪ኛ/ ጾምና ጸሎት ከዘመነ ብሉይ ጀምሮ በሥርዓተ አምልኮት እና በሥርዓተ እምነታችን መሠረት ሲፈጸም የኖረ፣ ያለና የሚኖር ነው፡፡ ሆኖም ጾምና ጸሎት ሰዎች የሠሩትና የደነገጉት ሳይሆን የእግዚአብሔርን ፈቃድና ትእዛዝ መሠረት በማድረግ በየዐረፍተ ዘመኑ የነበሩት አባቶች ሲጠቀሙበትና ሲጠቅሙበት፣ እስካሁንም በተግባር ሲፈጽሙት የሚታይ ቅዱስ ተግባር ነው፡፡

፲፫ኛ/ ጸሎት የሕይወታችን እስትንፋስ ስለሆነ ያለ ጾምም ዘወትር ሊደረግ የሚገባው ልመና ነው፡፡ ጾም ግን ምንም እንኳ ክርስቲያን የሆነ ሁሉ የሚፈጽመው ትሩፋት የሆነ ሁሉ መሆኑ ቢያመለክትም ከጥሉላተ መባልዕት የምንከለክልበት ብቻ ቢመስልም ይኸው ሥርዓትም ከጸሎት ጋር የማይለያይ መሆን እንዳለበት ማንም ሊዘነጋው የማይገባ መንፈሳዊ ግዴታ ነው፡፡

  •    ጠግበው የነበሩ እንጀራ አጡ፡፡

ተርበው የነበሩ ከራብ ዐርፈዋል

መካኒቱ ሰባት ወልዳለችና

ብዙም የወለደችው ደክማለች፡፡

ምክንያቱም ጸሎት የተለየው ጾም የማጣትና የችግር ጾም ተብሎ ከሚነገረው አባባል የተለየ አይደለምና ነው፡፡

፲፬ኛ/ አንዳንድ በስም ክርስቲያን ነን ባዮች ጾምን ከእምነት ትሩፋት ለይተው ይመለከቱታል፣ አንዳንዶቹ ደግሞ ትሩፋት የሆኑትን ሁሉም አያስፈልጉም ይላሉ፤ በዚህም አመለካከታቸው እምነታቸውን ከሁሉ በላይና ከማንም እምነትም የተለየ አድርገው ሲናገሩ ይሰማሉ፣ በተጋድሎአቸውና በገቢረ ተአምራትነታቸው ቅዱሳን የሚል ቅጽል ከተሰጣቸው ጋር ራሳቸውን ያስተካክላሉ እንዲህ አይነቱ አመለካከትም ቅዱሳት መጻሕፍትን ካለማንበብና ካለመመርመር የተነሣ ሊሆን እንደሚችል በምሁራን ዓይን ታይቷል፡፡

፲፭ኛ/ ጾምን ከጸሎት ለይቶ መጾም ጸሎትን ከጾም ነጥሎ መጸለይ ቢቻልም ሁለቱን ለየብቻ መፈጸም እንደማይገባ ግን ለሁሉ ግልጽ መሆን አለበት፡፡ ይልቁንም ጸሎተኛና ጾመኛ ሰው በማንኛውም ጊዜና ቀን፣ ወራትና ዓመታት ቢሆን ሰውን የሚያስቀይምና እግዚአብሔርን የሚያሳዝን መሆን የለበትም፡፡ ቀደም ብለን እንደአተትነው ምእመናን በኅብረተሰቡ መካከል ሆነው እንዴት መጸለይና መጾም እንደሚገባቸው ለማወቅ እንደሚችሉ አስቀድመው ሕጉንና ትእዛዙን መመርመርና ማጥናት፣ ማወቅና መረዳት ይገባቸዋል፡፡

፲፮ኛ/ የጾምና የጸሎት አጀማመርና አፈጻጸምን ሳያውቁ በመላምት ወይም ሰዎች ያደርጋሉ በማለት ለመጾምና ለመጸለይ በድፍረት ተነሣሥቶ መሞከሩ ከላይ እንደተጠቀሰው ውጤት አልባና ዋጋቢስ እንደሚሆን አያጠራጥርም፡፡ እዚህ ላይ አንድ ታሪክ ብንጠቅስ አንድ ኀይለኛ ሽፍታ ነበረ ዳዊት ሳይደግም ውዳሴ ማርያም ሳያደርስ እህል የሚባል ነገር ፈጽሞ አይቀምስም ነበር፡፡ ነገር ግን እሱባለበት አካባቢ የሚያልፍን ሰው ገንዘቡን ልብሱን እየገፈፈ ይወስድ ነበር፡፡ ከዕለታት አንድ ቀን አንድ ሰው በድንገት እሱ ካለበት ቦታ ደረሰና ሽፍታ መሆኑን አውቆ ሩጫውን ቀጠለ፡፡ አሽከሮቹን ብዙ ገንዘብ ሳይዝ አይቀርም ብሎ ተከተሉት አላቸው፡፡ ሰውየው ሲሮጥ እነርሱም ሲሮጡ ብዙ ደክመው ያዙትና ፈተሹት አምስት ሳንቲም አልነበረውም፡፡ ወደ አለቃቸው ወደ ሽፍታው አምጥተው ምንም እንደሌለው ነገሩት፡፡ እርሱም ዳዊት እየደገመ ነበርና በእጁ ምልክት እየሰጠ እረዱት ቢል አረዱት፡፡ አንባብያን አስተውሉ እንዲህ ዐይነት ጸሎተኞችና ጾሞኞች እንዳሉ ልብ በሉ፡፡ ጸሎታችሁና ጾማችሁ በእንዲህ ዐይነቱ እንዳይሆን ተጠንቀቁ፤ ዕወቁ፤ አስተውሎ፤ ልባችሁን ሰብስባችሁ ማየት አለባችሁ፡፡

                                                                              የጾም ሥነ ሥርዓት

ጽድቃችሁ ከጻፎችና ከፈሪሳውያን ጽድቅ ካልበለጠ ወደ እግዚአብሔር መንግሥት አትገቡም ተብሎ የተነገረውን አምላካዊ ቃል ማስተዋል ይጠቅማል፡፡ የጾምና የጸሎት አንድነትን በተመለከተ የተገለጸው እንደተጠበቀ ሆኖ የጾምን ሥነ ሥርዓት መግለጽም እንደሚያስፈልግ በማመን እንደሚከተለው ለማስረዳት እንፈልጋለን፡፡

  • ጾም ማለት መሠረታዊ አሳቡ ምንም አለመብላትና አለመጠጣትን የሚያመለክት ነው፡፡ በእምነት መሠረትነት የሚፈጸመው ጾም ግን ከዚህ አባባል ፈጽሞ የተለየ ነው፡፡ ክርስቲያኖች ስንቀ ነፍስ ይሆናቸው ዘንድ የሚበላ የሚጠጣ ሳያጡ ፍትወተ ሥጋን ለማድከም ሲሉ ስለ ጽድቅ ይራባሉ፡፡ ይጠማሉ ለጽድቅ የሚራቡ ብፁዓን ናቸው ተብሎ ተነግሮላቸዋልና፤ (ማቴ. ፭÷፮)
  • ክርስቲያኖች በጾም ወራት ያላቸው ከሌላቸው ተካፍለው ይበላሉ፤ ለቁርሳቸው የታሰበውን አጠራቅመው ለነዳያን ይመጸውታሉ፤ (ማቴ. ፳፭÷፴፯፣ ምሳ. ፲፱)
  • ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ጾምን ስንጾም ከቅባት ነክ ብቻ በመታቀብ ሳይሆን የኃጢአት ምንጮች ከሆኑ ነገሮች ሁሉ መራቅ፣ ሰውነትን ከሚያፈዙና ከሚያደነዝዙ፣ ከአልኮል መጠጦች ከጫትና ከሲጋራ ከዝሙትና ከስርቆት ከተንኰልና ከቂም በቀል በአጠቃላይ የኃጢአት አመንጪ ከሆኑ ነገሮች ሁሉ እንድንሸሽ ያስጠነቅቀናል፣ ይመክረናል፣ ያስተምረናል፣ ይመራናል፡፡
  • ልዑል እግዚአብሔር በነቢያቱ አድሮ ስለጾም ያናገረውንና ያጻፈውን ማንበቡና ማስተዋሉ ይጠቅማል፡፡ በነቢዩ በኢሳይያስ ያደረው መንፈስ ቅዱስ ለምን ጾምን አንተም አልተመለከትኸንም ሰውነታችንንስ ስለምን አዋረድን አንተም አላወቅኸንም ይላሉ ሲል የሰዎችን እምነት ልብና ሀሳብ ምን እንደሚመስል ከገለጸ በኋላ ጾመኞች ስላላቸው አመለካከት ሲገልጽ ደግሞ ፈቃዳችሁን ታደርጋላችሁ ሠራተኛችሁንም ሁሉ ታስጨንቃላችሁ እነሆ ለጥልና ለክርክር ትጾማላችሁ በግፍ ጡጫም ትማታላችሁ የሚል ሆኖ ይነበባለ፡፡ (ኢሳ. ፶፰÷፬-፱)
  • ከዚህም አያይዞ እኔ የምፈልገው ጾም ይህ ነውን? ጾማችሁንም ወደላይ ታሰሙ ዘንድ፣ የተገፉትንስ አርነት ትሰዱ ዘንድ፣ ቀንበሩንስ ትሠብሩ ዘንድ አይደለምን? እንጀራንስ ለተራበ ትቈርሱ ዘንድ፣ የተራቈተውንስ ታለብሰው ዘንድ ከሥጋ ዘመድህ እንዳትሸሽግ አይደለምን? በማለት ስለ አጿጿም መልክና ይዘት፣ ሕግና ሥርዓት አብራርቶ አስረድቶአል፡፡ (ኢሳ. ፶፰÷፭-፲፫)
  • ጌታችን አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስም ስለጾም ሲያስረዳና የጾምን ትርጉም ሲያብራራ ግብዝነት የተመላበትን የፈሪሳውያንን እምነትና የጾማቸውን ሥርዓት ተመልክቶ የጾምን አፈጻጸም ከሥርዓቱና ከሕግጋቱ የራቀ መሆኑን በቅዱስ ወንጌሉ እንደነቀፋቸው ተጽፎአል፡፡ (ማቴ. ፲፰÷፲፪፣ ማቴ. ፯÷፲፯-፲፰)
  • ከሁሉ የበለጠ እምነት አለን የሚሉ ሐሳውያን ደግሞ በዘመነ ብሉይና በዘመነ ሐዲስ የተመሰከረለትና ጸንቶ የሚኖረውን ሥርዓተ ጾምን ሲነቅፉና ሲያናንቁ ይታያሉ፡፡

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለጾመልን እኛ መጾም አያስፈልገንም እያሉም ሲመጻደቁ ይሰማሉ፡፡ እነዚህ በጥቅም የታወሩ፣ በክህደት ሰንሰለት የታሠሩ፣ መጽሐፍ ቅዱስን ከግራ እጃቸው፣ የማይለዩና የማታለያ ሠይፍን በቀኝ እጃቸው ጨብጠው በየመንደሩ እየዞሩ የሚያሳስቱ ተኩላዎች ሕገ እግዚአብሔርን የሚያፈርሱ ናቸው፡፡ በላይ ስለጾም ማስረጃ አድርገው የሚጠቅሱት ኃይለ ቃልም “ከሆድ የሚወጣውን እንጂ ወደ ሆድ የሚገባውን ሰውን አያረክሰውም” ብለው ነው፡፡ (ማቴ. ፲፭÷፲-፲፩)

  • ጌታችን ከሆድ የሚወጣ እንጂ ወደ ሆድ የሚገባው ሰውን

አያረክሰውም ያለው ስለምን እንደሆነ ሳይገነዘቡ ወይም የዋሆችን ለማደናገር ሲሉ፣ አለዚያም ራሳቸው አስተው ሌላውን በተሳሳተ መንገድ እየመሩ ወደ ዘለዓለም ጥፋት ለማስገባት የዘረጉት ወጥመድ እንጂ ጥቅሱ ስለጾም ፈጽሞ መሰል እንደሌለው ግልጽ ነው፡፡ ይህ ጥቅስ በእውነተኛ በትምህርተ ክርስትና ለጎለመሱ በተዋሕዶ ትምህርት ለተራቀቁና ቅዱሳት መጻሕፍትን በማንበብ ለላቁ፣ እጅግ አስቂኝና አስገራሚ ነው፡፡ በመሆኑም ጌታችን አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ይህን ቃል ለመናገርና ለማስረዳት የፈለገው ስለእጅ መታጠብና አለመታጠብ እንጂ ስለጾም አልነበረም፡፡

  • ፈሪሳውያን የጌታችን ደቀመዛሙርት እጃቸውን ሳይታጠቡ እንጀራ ሲበሉ አይተው እንደጥፋትና እንደኃጢአት አስቈጠሩባቸው ለአጭር አስተሳሰባቸው ሲመልስ ታጥበውም ሳይታጠቡም ቢበሉ ኃጢአት አለመሆኑን ያስረዳበት ታሪክ እንጂ ስለጾም እንዳልሆነ ለማስገንዘብ ነው፡፡ በተጨማሪም ሰው በቃሉ ተናግሮ በልብ ክፉ ሀሳብና ተንኰል አስቦ ፈጣሪን፣ ወገንን፣ ሰውን ተናግሮ ማስቀየም የማይገባ መሆኑን የተጠቀመበት አገላለጽ ነው፡፡
  • ጾም በዘመነ ብሉይም ሆነ በዘመነ ሐዲስ አባቶች ሲጠቀሙበት ከመኖራቸውም በላይ ለሁላችንም የነፍሳችን ፍቱን መድኃኒት መሆኑን ከፈጣሪያችንና ከአባቶቻችን አብነት ወስደናል፡፡ የጾማችን ፍቱንነትና ጠቃሚነትም ቅዱሳት መጻሕፍት በየክፍሉና በየምዕራፉ ይነግሩናል፡፡
  • ጾም ፍቅረ እግዚአብሔርን የሚገልጽ መሆኑን ያመለክታል፡፡ የሃይማኖት ፍሬም ነው፡፡ ለምእመናንም የእምነታቸው መመዘኛ ነው፡፡ የፍቅር ባለቤት ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስም አርአያና ምሳሌ ሆኖ በገዳመ ቆሮንቶስ ፵ ቀን ፵ ሌሊት የጾመልን ጠቀሜታው ምን ያህል የላቀ መሆኑን በሚገባ እንድንረዳ ያደርገናል፡፡
  • ጾም ለእውነተኛ ክርስቲያን አጥርና ቅጥር ነው፡፡ ጽኑም መዝጊያ ነው፡፡ አጥር፣ ቅጥር ጠባቂ የሌለው ቤት ለቀጣፊና ለዘራፊ የተጋለጠ የመሆኑን ያህል ከጾምና ከጸሎት የራቀ ክርስቲያንም ለዲያብሎስና ለሠራዊቱ የተጋለጠ፣ የተመቻቸ ነው፡፡
  • ጾምና ጸሎት የእያንዳንዱ ክርስቲያን መንፈሳዊ ግዴታዎች፣ የመንፈስም ፍሬዎች ናቸው፤ ከነዚህ መንፈሳውያን መሣሪያዎች የተለየ ክርስቲያን እምነት አለኝ ቢል ውሸተኛ ነው፤ በነፍሱም የሞተ እንጂ ሕይወት አለኝ ለማለት አይችልም፡፡ (ያዕ. ፪÷፲፬-፳፣ ኢሳ. ፶፰÷፯-፲፪)
  • ክርስቲያኖች የእምነታቸው መገለጫ ከሆኑ ምግባራት መካከል ጾምና  ጸሎት  ዋና ዋናዎቹ ናቸው፡፡  ስለሆነም

ጾማችንን በደስታና በተሰበረ ልብ ሆነን መጾም ይገባናል፡፡

  • ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ እናንተ እኔን አብነት አድርጋችሁ ከእምነትና ከትሩፋት ጋር ከጾማችሁ፣ ከጸለያችሁ አጋንንትን ድል ታደርጋላችሁ ብሎ ነው በምሳሌነት ጾሞ ያሳየን፣
  • በዚህም መሠረት ቤተ ክርስቲያናችን ሰባት አጽዋማት አሏት፡፡ እነርሱም፡-

፩ኛ/ ዐቢይ ጾም (ሁዳዴ ወይም ጾመ ኢየሱስ)

፪ኛ/ ጾመ ሐዋርያት (የጌታችን ደቀ መዛሙርት የጾሙት)

፫ኛ/ ጾመ ፍልሰታ (የእመቤታችን ፍልሰተ ሥጋ ሐዋርያት የጾሙት)

፬ኛ/ ጾመ ነቢያት (ጌታችንን ይወርዳል፣ ይወለዳል ሲሉ ነቢያት የጾሙት)

፭ኛ/ ጾመ ገሃድ (የጌታችን መገለጽ በማስታወስ የሚጾም)

፮ኛ/ ጾመ ነነዌ (የነነዌ ሰዎች ሦስት መዓልት ሦስት ሌሊት የጾሙት)

፯ኛ/ ጾመ ዐርብ፣ ሮብ ይህ ጾም መድኃኔዓለም ከዘመነ ብሉይ ጀምሮ ሲጾም የነበረ ብዙ አባቶች ብዙ ወገኖች ሲጠቅም የነበረ ጾም ነው፡፡

  • እስራኤላውያን ሲጾሙአቸው ከነበሩ አጽዋማት መካከል ዐርብና ሮብን የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንም ከጌታ ልደት ጀምሮ ስታስፈጽመው ትገኛለች፡፡ (ሉቃ. ፲፰÷፲፪)
  • ሮብ፡- መድኃኔዓለም ኢየሱስ ክርስቶስ ተገርፎ፣ ተሰቅሎ እንዲሞት የተፈረደበት የተወሰነበት ቀን በመሆኑ ጌታ ለእኛ ሲል የተፈጸመበትን በደል እያስታወስን እንደሚለን፡፡
  • ዓርብ፡- የዓለም መድኃኒት ጌታ በግፍ መታሰሩን መገረፉን ረቀቱን በወንበዴዎች መሀል እንደሌባ መሰቀሉን መሞቱን መቀበሩን እና ሳይበድል የተበደለ ሳይገድል የተገደለ አምልክ መሆኑን በጾም የምናስብበት ቀን ነው፡፡ በአጠቃላይ ስለ ጾም ሕግጋት አፈጻጸም የሠራዊት ጌታ እግዚአብሔር እንዲህ ብሎ ተናግሯል፡፡ እውነተኛውን ፍርዱ ፍረዱ ቸርነትንና ምሕረትን ሁላችሁ ለወንድሞቻችሁ አድርጉ መበለቲቱንና ድሀ አደጉን መጻተኛውንና ችግረኛውን አትበድሉ ከእናንተም ማንም በወንድሙ ላይ ክፉውን ነገር አያስብ፡፡ ዘካ. ፯÷፭

“ቦኑ ጾመ ዘጾምክሙ ሊተ ጾምሰ አኮ ጸዊም እምኅብስት ወማይ ባሕቲቱ ይጹም ልሳንክሙ እምነገረ ውዴት ለእመ ኮንከ ዘኢትኪል ትጹም እመባልዕት ጹም እንከ እምኅሊናት እኩይ” (ከመብል ከመጠጥ መጾም ቢያቅትህ በሰዎች ላይ ክፉ ከማሰብ ጹም)

     ለብፁዕ አቡነ ሳሙኤል

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን 

ልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

       አዲስ  አበባ  

ጌታችን አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ በዮርዳኖስ ወንዝ በዮሐንስ እጅ እንደተጠመቀ አልዋለም አላደረም ዕለቱን ገዳመ ቆሮንቶስ ወደሚባል ሥፍራ ወይም በረሀ ገባ፡፡

·         በዚያም ቀን ፵ ሌሊት ጾመ፣ ጾሙም እኛ እንደምንጾመው በቀንና በሌሊት ባለው ክፍለ ጊዜ በመብላትና በመጠጣት ሳይሆን ፵ውን ቀን ምንም ሳይበላና ሳይጠጣ እንደ አንድ ቀን አድርጎ ከቆመ ሳያርፍ፣ ከዘረጋ ሳያጥፍ እንደጾመ መጻሕፍት ይነግሩናል፡፡

·         ሆኖም ጾሙን በመጾም ላይ እንዳለ ሰይጣን መጥቶ በሦስት አርእስተ ኃጣውእ ፈተና አቀረበበት፤ የፈተናዎቹም ዓይነቶች ስስት፣ ትዕቢት እና ፍቅረ ንዋይ (ገንዘብን መውደድ) ነበሩ፡፡

·         ዲያበሎስ (ሰይጣን) ጌታችን አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስን በእነዚህ አርእስተ ኃጣውእ ለመፈተን ኀይለ ቃሉን ከመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት ያደርግ ነበር፡፡ ነገር ግን ጌታችንና አምላካችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ጥቅሱን በጥቅስ እየመለሰ በመለኮታዊ ኀይሉ እየደመሰሰ ድል አድርጎታል፡፡ 

·         ሰይጣን በመጀመሪያ ጌታችንን የእግዚአብሔርስ ልጅ ከሆንህ እነዚህ ድንጋዮች እንጀራ እንዲሆኑ እዘዝ እና አንተም እኔም ርቦናል እንብላ አለው፡፡ እርሱ ጌታ ግን “ሰው በእንጀራ ብቻ አይኖርም፣ ከእግዚአብሔር አፍ በሚወጣ ቃል ሁሉ እንጂ ተብሎ ተጽፎአል ሲል ገሠጸው”፡፡

ሰይጣን ስሙ እንደ ኃጢአቱ ብዙ ነው፡፡ ይኸውም የወደቁት መላእክት አለቃ፣ የመልካም ነገር ተቃራኒ ዲያብሎስ ብዔል ዜቡል፣ ቤልሆር አብዩን አጶልዮን፣ ወንድሞች ከሳሽ ባለጋራ፣ የዓለም ሁሉ ከሳሽ ታላቁ ዘንዶ፣ የቀድሞው እባብ፣ ክፉው ነፍሰ ገዳይ የሐሰት አባት እየተባለ ይነገርለታል፡፡ ጌታችን ሰይጣን በጠየቀው ጥያቄ አሳፍሮ ከመለሰው በኋላ እንደገና ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን ወደ ቅድስት ከተማ ሔደ፡፡ ሰይጣንም ደግሞ መጥቶ በአጠገቡ ቆሞ መላእክቱን ስለ አንተ ያዝልሃል፡፡ እግርህንም እንዳትሰናከል በእጃቸው ያነሡሃል ተብሎ ተጽፎአልና የእግዚአብሔርስ ልጅ ከሆንክ ራስህን ወደታች ወርውር አለው፡፡ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስም ሰይጣንን ጌታ አምላክህን አትፈታተነው ተብሎ ተጽፎአል ሲል አዋርዶና አሳፍሮ ሰደደው፡፡ ከዚህ በኋላም ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደረጅም ተራራ ሔደ፡፡ ሰይጣንም ተከትሎት ሔደ፡፡ በለመደው ትዕቢቱና ትምክህቱ ተሞልቶ ምትሐቱን አዘጋጅቶ የዓለምን መንግሥታት ሁሉ ክብራቸውን፣ ከተማቸውን በወርቅ፣ በአልማዝ በዕንቁ ለብጦ አስገጦ አስውቦ አሳምሮ አሳየው፡፡

ጌታችንንም እንዲህ አለው ወድቀህ ብትሰግድልኝ ይህን ሁሉ ክብር በወርቅና በአልማዝ በዕንቁና በከበረ ድንጋይ የተጌጠውን የተዋበውን ከተማ እሰጥሃለሁ ሲል በአምላክነቱ ሊፈትነው ሞከረ፡፡ ጌታችን ግን ሰይጣንን ሒድ አንተ ሰይጣን ለጌታህ ለአምላክህ ለእግዚአብሔር ስገድ እርሱንም ብቻ አምልክ ተብሎ ተጽፎአልና ብሎ በማያዳግም በትረ ግሣጼው ቀጣው፤ አሳፈረው፣ አባረረው፡፡ ከዚህ በኋላ ሰይጣን እንደጢስ ተኖ እንደ ትቢያ በኖ ከፊቱ ጠፋ፡፡ (ማቴ. ፬÷፩-፲፩)

የጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሦስት ፈተናዎች ማለት ሰይጣን በስስት ሲመጣበት በትዕግሥት፣ በትዕቢት ሲመጣበት በትሕትና በአፍቅሮ ንዋይ ቢመጣበት በጸሊአ ንዋይ ዲያብሎስንና ሠራዊቱን በሙሉ ድል እንዳደረጋቸው ሁሉ እኛም በሕይወታችን ዘመን በጾማችንና በጸሎታችን፣ ጊዜ ትዕግሥትን፣ ትሕትናን ጸሊአ ንዋይን ገንዘብ አድርገን ብንጸና ፈቃደ ሥጋችንና ፈቃደ ሰይጣንን ድል ለማድረግ እንደምንችል ይታመናል፡፡ በነዚህ መንፈሳውያን መሣሪያዎች እንድንጠቀምም አስተምሮናል፡፡

ፈተና ቢደርስብን እንኳ የእግዚአብሔር መላእክት መጥተው እንደሚቆሙልንና እንደሚረዱን፣ እንደሚያጽናኑንና እንደሚያ- በረታቱንም አንጠራጠርም፡፡ ድል ለመንሣት ኀይል፣ ጽንዕ እንደምናገኝም በሙሉ ልብ እናምናለን፡፡ እንተማመናለን፡፡ ይኸውም “ይትዐየን መልአከ እግዚአብሔር ዐውዶሙ፤ ለእለ ይፈርሕዎ ወያድኅኖሙ፤ ጠዐሙ ወታእምሩ ከመኄረ እግዚአብሔር” ተብሎ ተጽፎአልና ይህም ማለት እግዚአብሔርን በሚፈሩና በሚያከብሩ ምእመናን ዙሪያ መላእክት ይከትማሉ፡፡ ስለዚህ እግዚአብሔር ደግ ቸር መሆኑን በአዳኝነቱ፣ በደግነቱ ልትተማመኑ እንድትችሉ በእርሱ ወደ እርሱ ተጠጉ ተብሎ ተጽፎአል፡፡ ተናጋሪውም ነቢየ እግዚአብሔር ቅዱስ ዳዊት ነው፡፡ “ወሰቦ ትጸውሙ ኢትኩኑ ከመ መደልዋን” በምትጾሙበት ጊዜ እንደ ግብዞች አትሁኑ “አንትሙሰ ሶበ ትጸውሙ ቅብኡ ርዕሰክሙ” እናንተስ ስትጾሙ ራሳችሁን ተቀቡ፡፡ ማለትም ጾመኛ ጸሎተኛ ተብላችሁ በውዳሴ ከንቱ ምክንያት ዋጋችሁን እንዳታጡ፡፡ ማቴ. ፮÷፲፮

በጊዜውም ያለ ጊዜውም አካሔዳቸውን ሁሉ ከእግዚአብሔር ጋር ያደረጉ ሰዎች ከጥንት ጠላታቸው ከዲያብሎስ የኃጢአት ቀምበር ነፃ ናቸው፡፡ በተለይም በጾም በጸሎት ቅኑት እንደገበሬ፣ ጽሙድ እንደ በሬ ሆነው ሌት ተቀን የሚተጉ አማንያን ሁሉ ጠላትን ድል ነሥተውት ይኖራሉ፡፡ ከሕፃንነት ዘመኑ አንሥቶ፣ በአምልኮተ እግዚአብሔር ጸንቶ ከመኖሩም በላይ በጾም በጸሎት ተወስኖ ይኖር የነበረው ነቢዩ ዳንኤል ከወገኖቹ ጋር ተማርኮ ወደ ባቢሎን ከተወሰደ በኋላ በአምልኮቱና በበጎ ምግባሩ ጸንቶ በመገኘቱ ከመጣበት ፈተና ሁሉ እንደዳነ ከመጽሐፈ ትንቢቱ እንረዳለን፡፡ ት.ዳን. ፱÷፫-፲፡፡

ነቢየ ልዑል ዳንኤል የነገሥታት ዘር ነበር፡፡ ዐዋቂ፣ ነገር አርቃቂ በዐራቱ ነገሥታተ ባቢሎን ነበረ፡፡ በእምነተ ጽኑዕነቱና በአምልኮቱ፣ በጸሎቱና በጾሙ በነገሥታቱም በሕዝቡም ዘንድ ታዋቂ ነበር፡፡ በዚሁም ምክንያት መኳንንቱና የንጉሡ አማካሪዎቹ ሁሉ የዳንኤልን በንጉሡ ዘንድ መወደድ አይተው ያልፈጸመውን ኃጢአትና ወንጀል ተብትበው ንጉሡ ከዳንኤል ጋር የሚጋጭበትንና የሚለያይበትን፣ የሚጣላበትንና ከፊቱ የሚርቅበትን እንዲያውም በተራቡ አናብስት ተበልቶ የሚጠፋበትን መንገድ አዘጋጁ፡፡ ይህም ፈተና በአምልኮተ እግዚአብሔር ምክንያት የመጣበት ነበር፡፡

  • ንጉሡ ናቡከደነጾርም ለጊዜው መስሎት በዳንአል ላይ ተቈጣ፡፡ ዳንኤል ግን ንጉሡን አንተ ብትቈጣ ንጉሥ ሆይ እኔ ከሕፃንነቴ ጊዜ ጀምሮ የማመልከው የአባቶቼን አምላክ እግዚአብሔርን ስለማመልክ የተለመደውን የዘወትር ጸሎቴን ከመጸለይ ፈጽሞ አላቋርጥም ብሎ ነገረው፡፡
  • ንጉሡም እጅግ ከመናደዱና ከመበሳጨቱ የተነሣ ከእጄ የሚያድንህ ሰው ከኔ የበለጠ ኃያል ፈጣሪም ሆነ ፍጡር ካለ አያለሁ ብሎ አማካሪዎቹ በጥላቻ መልኩ ያዘጋጁትን የውሳኔ ሀሳብ ጽሑፍ ወይም ቃለ ጉባኤ አጽድቆ ወዳጁ ዳንኤልን ወደተራቡት አናብስት ጉድጓድ ውስጥ ይዞ ወረወረው፡፡ ነገር ግን ንጉሡ ዳንኤል ይወደው ስለነበረ ሌሊቱን ሙሉ እህል ሳይቀምስ ሳይተኛና ሳያርፍ፣ ሲበሳጭና ሲያዝን አደረ፤ ዳንኤል እነዚህ ሁለት ቀን ሳይበሉ የሰነበቱት አናብስት ጅራታቸውን እንደለማዳ የቤት እንስሣ እየወዘወዙ ከእግሩ በታች ወድቀው የእግሩን ትቢያ እየላሱ ተቀበሉት እንጂ ምንም አልነኩትም፡፡
  • ዳንኤልም በአናብስት ጉድጓድ ውስጥ ገብቶ፣ ከአናብስት መካከል ቆሞ “ኢትመጥወነ ለግሙራ በእንተ ስምከ፣ ወኢትሚጥ ኪዳነከ፣ ወኢታርሕቅ ምሕረተከ እምኔነ፣ በእንተ አብርሃም ፍቁርከ፤ ወበእንተ ይስሐቅ ቁልዔከ ወበእንተ እስራኤል ቅዱስከ”፡፡
  • ስለስምህ ብለህ ለጥፋት አሳልፈህ አትስጠን ከእኛ ዘንድ ምሕረትን አታርቅብን፣ ኪዳንህንም አትመልስብን፣ አትርሳንም ስለወዳጆችህ፣ ስለአብርሃም፣ ስለይስሐቅና ስለያዕቆብ ብለህ አስበን እያለ ጸለየ፡፡ (ዳን. ፮÷፲፱-፳፯)

ንጉሡ ዳርዮስም ዳንአል ወደ አናብስት ጉድጓድ ውስጥ በመጣሉ አዝኖአልና፤ በነጋታው ከተቀመጠበት ተነሣ፤ ወደአናብስት ጉድጓድ ለመሄድ ዝግጅት አድርጎ ማልዶ ተነሣ፡፡ መኳንንቱን፣ መሣፍንቱን ራስ ቤትወደዶቹን አማካሪዎቹንና ባለሟሎቹን አስከትሎ ነቢዩ ዳንኤል ወደተወረወረበት የአናብስት ጉድጓድ ሄደ፡፡ ጉድጓዱ የታሸገበትን ማኅተም ቀደደ፡፡ በሩን ከፈተ ወደ ጉድጓዱም ተመለከተ እነሆ ዳንኤልም በጉድጓዱ ውስጥ በአናብስት መካከል በሕይወት ቆሞ ሲጸልይ አገኘው፡፡ በዚሁ ጊዜ ንጉሡ ዳርዮስ “የሕያው አምላክ አገልጋይ ዳንኤል ሆይ ሁልጊዜ የምታመልከው አምላክ እግዚአብሔር ከአናብስት አፍ ያድንህ ዘንድ ችሎአልን? አለው”፡፡

  • ዳንኤልም ንጉሡ ዳርዮስን “ንጉሥ ሆይ ሺህ ዓመት ንገሥ ቅንነት ተገኝቶብኛልና አንተንም ደግሞ ንጉሥ ሆይ አልበደልሁህምና አምላኬ መልአኩን ልኮ የአናብስትን አፍ ዘጋ፤ እነርሱም አልነኩኝም ብሎ መለሰለት”፡፡
  • ንጉሡም ዳንኤልን ከጉድጓድ አውጥቶ የዳንኤልን ጠላቶች የእርሱን አማካሪዎች አምጥቶ አናብስት ለእናንተ ደግሞ እንደ ዳንኤል ይሰግዱላችሁ እንደሆን ወደ ጉድጓዱ ውረዱ ብሎ ቢወረውሯቸው ገና ሳይወርዱ አናብስቱ እየዘለሉ ይዘው ቀለጣጥመው ሰባብረው ዋጡአቸው፡፡ በሠፈሩት ቁና መሠፈር አይቀርምና የሥራቸውን አገኙ፡፡
  • ከዚህ በኋላም ንጉሡና ቤተሰቡ፣ እንዲሁም በግዛቱ ውስጥ ያሉ ያገሩ ሕዝብ ሁሉ በዳንኤል አምላክ በእግዚአብሔር እንዲያምኑ አዋጅ አስተላለፈ፡፡ ሕዝቡም የእግዚአብሔርን ፈጣሪነት አምኖ፣ ተቀብሎ በአምልኮቱ ጸና፡፡ (ዳን. ፮÷፲፮-፳፰)
  • ስለዚህ እኛም ሰማይንና ምድርን ጥቃቅኑንና ግዙፋን ፍጥረታትን የፈጠረ እውተኛ ፈጣሪ አምላክ የሆነው እግዚአብሔርን በእውነት ማምለክና የተቀደሰ ሥራን መሥራት በጾም፣ በጸሎት መትጋት፣ በትእዛዛቱ መጽናት፣ በፍቅር፣ በአንድነት፣ በሰላም በትህትና አብሮ መኖር ይገባናል፡፡ መንገዳችንና አካሄዳችን እንዲሁ የቀና ከሆነ እግዚአብሔር አምላካችን ከመጣብን አስደንጋጭና ክፉ ፈተና ሁሉ እንደሚያድነን የታመነ ነው፡፡ ይህኑም ተረድተን ከከንቱ አምልኮ ተጠብቀን በጾም በጸሎት ተወስነን በሥጋው ወደሙ ጸንተን ከቈየነው ለተስፋ መንግሥተ ሰማያት እንደሚያበቃን አንጠራጠርም፡፡ ለዚሁም እንድንበቃ ቅዱስ ፈቃዱ ይሁንልን፡፡ (የሐ.ሥ. ፲÷፫-፬፣ ፲÷፴-፴፩) ይቆየን

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከወርኀ ጾሙ በኋላ

ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከመዋዕለ ጾሙ በኋላ የማስተማር መርሐ ግብሩን ለመጀመር ከቆሮንቶስ ተራራ ወርዶ በቃና ዘገሊላ አጠገብ በባሕሩ ዳር ሁለት ወንድማማቾችን ጴጥሮስ የሚሉት ስምዖንንና ወንድሙ እንድርያስን መረባቸውን ወደ ባሕር ሲጥሉ አይቶ (በኋላዬ) ኑና ተከተሉኝ ሰዎችን የምታጠምዱ አደርጋችኋለሁ ብሎ አስከተላቸው፤

·         ይህም ሰዎችን በትምህርት፣ በተአምራት ታሳምናላችሁ፣ ከድንቁርና ወደ እውቀት፣ ከክሕደት ወደ እምነት ከገቢረ ኃጢአት ወደ ገቢረ ጽድቅ ትመልሳላችሁ፡፡ ከአጋንንት ቁራኝነት አላቅቃችሁ፣ በንስሓ አጥባችሁ ከእግዚአብሔር ጋር ለማገናኘት የሚያስችል ሥልጣን ታገኛላችሁ፡፡ ወደ ገሃነመ እሳት የሚወስደውን መንገድ በቅዱስ ወንጌል አጥራችሁ፣ የመንግሥተ ሰማያትን በር ከፍታችሁ ለማስገባት ትችሉ ዘንድ ቁልፍ ይሰጣችኋል፤ በምድር ያሠራችሁት በሰማይም እንደታሠረ እንዲሆን የምትችሉበትን ሥልጣን እሰጣችኋለሁ፤ በምድር የፈታችሁትም በሰማይ የተፈታ ይሆናል፡፡ ሰው ሁሉ በተድላ በደስታ በመንግሥተ ሰማይ ለመመላለስ እንዲበቃ ታደርጉታላችሁ አላቸው፡፡ እነርሱም ያለ አንዳች ጥርጥርና ማመንታት  በሌለበት መረባቸውን፣ ጀልባቸውንና ቤታቸውን ትተው ከቤታቸው ተለይተው ሁሉን ትተው በቀና በጸና እምነት፣ በንጹሕ ልብ ተከተሉት፡፡ (ማቴ. ፬÷፲፰-፳፣ ማር. ፩÷፲፮-፳)

ከዚህ በኋላ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በገሊላና አካባቢዋ የመንግሥተ ሰማያትን ምሥጢር እያበሰረ ማስተማሩን ቀጠለ፡፡ መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንስሓ ግቡ እያለ አስተማረ፡፡ ይገሥጻቸው፣ ይመክራቸውና ያርማቸው ነበር፡፡ ይልቁንም በደዌ ዳኛ በአልጋ ቁራኛ የተያዙትን ይፈውሳቸው ነበር፡፡

ማለትም ሀ – ለምጻሞችን ያነፃቸው፣

ለ – የሞቱትን ያስነሣቸው፣

ሐ – ልምሾዎችንና ሽባዎቹን ያረታቸው፣

መ – አጋንንት ያደሩባቸውን ያወጣላቸው፣

  – ዲዳዎቹንና ደንቆሮዎቹን አንደበታቸውን

     የከፈተላቸው፣

ረ –  ደም የሚፈሳቸውና የተቅማጥ በሽታ የያዛቸውን፣ የፈወሳቸው፣

ሰ – የራስ ፍልጠት፣ የሆድ ቁርጠት፣ የእግር ቁርጥማት፣  የቆዳ ምልጠት፣ የልብ ጥመት የያዛቸውንና ያደረባቸውን ከደዌያቸው ሁሉ የፈወሳቸው፣ ያላቅቃቸው ነበር፡፡

·         ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በሥጋና በነፍስ ደዌያትን በሚያመጡ ርኲሳን አጋንንት ላይ ሥልጣኑን በማሳየት በብዙ ሺህ የሚቈጠሩ ሰዎች ይከተሉት ነበር፡፡ በተለይም ከመጀመሪያ እስከ መጨረሻ ድረስ ከዋለበት የሚውሉ፣ ካደረበት የሚያድሩ ፻፳ ቤተሰብ ነበሩት፡፡

ክፍላቸውም፡- ፩ – አሥራ ሁለት ሐዋርያት፣  

፪ – ሰባ ሁለት አርድእት፣

ሠላሳ ስድስት ቅዱሳት አንስት ተብለው የሚጠሩ፣ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን ሲከተሉ፣ መንፈሳዊ አገልግሎትን ሲያሟሉ የኖሩ ናቸው፡፡

·         አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱስ ወንጌሉን ሲያስተምር እየተከታተሉ ሕዝቡን የሚያገለግሉ፣ ሰው ሁሉ ከኃጢአት፣ ከፍዳና ከዘለዓለማዊ ኲነኔ ወጥቶ፣ በክርስቶስ ክርስቲያን፣ በጥምቀቱ ውሉደ እግዚአብሔር አሰኝተው በዚሁ ስም እንዲጠሩ በማድረግ በዓለም ሁሉ ተሠማርተው፣ ሕይወታቸውን ወደ ቅድስና ለውጠው፣ የወንጌሉ ቃል ተግባራዊ እንዲሆን ያደረጉና አሁንም በተሰጣቸው ቃል ኪዳን መሠረት ሰው ዘለዓለማዊ ሕይወት እንዲኖረው የሚያደርጉ አሥራ ሁለቱ ሐዋርያት ናቸው፡፡

·         ስለሆነም ጌታችን በቅዱስ ቃሉ ያስተማረውን ሐዋርያት ተቀብለው ለዓለሙ ሁሉ ያደረሱት ትምህርተ ወንጌል ተባለ፤ ወንጌል ማለትም የደስታና የሰላም የፍሥሓና የምሥራች ነጋሪ አብሳሪ ማለት ነው፡፡ “መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንስሓ ግቡ” የምትል በመሆንዋ የምስራች ተባለች፡፡ (ማቴ. ፫÷፪፣ ማቴ. ፬÷፲፯)

·         ፯ኛ/ አምላካችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ “የማስተማር ተግባሩን ሲጀምር መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንስሓ ግቡ” የሚል ነበር፡፡ በቀዳማይ አባታችን አዳም በደል ምክንያት አጥተናት የነበረችውን ገነት መንግሥተ ሰማያትን በዳግማይ አዳም ጌታ ፭ ሺህ ከ፭ መቶ ዘመን ሲፈጸም ተመልሳልናለችና ይህችው የከበረችን ሥፍራ ለማግኘት በጸጸትና በአንብዓ ንስሓ መታጠብ እጅግ አስፈላጊ መሆኑን ባለቤቱ አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነግሮናል አስተምሮናል፡፡

   ስለዚህ በክርስቶስ ክርስቲያን፣ በወልድ ውሉድ ተብለው የሚጠሩት ወገኖች በሙሉ ሥርዓተ አምልኮታቸውን ጠብቀው፣ የሚሠሩትንና ሊፈጽሙት የሚገባቸውን ተግባር ሁሉ አከናውነው ተዘጋጅተው መቀመጥ፣ መጠበቅ አለባቸው፡፡

 

ሥርዓተ ጾምወ ጸሎት

ጾምና ጸሎት እንደ ሰምና ፈትል የተስማሙ ናቸው፤ ጸሎት ዘወትር ከክርስቲያኖች አንደበት ሊለይ የማይገባ ተግባር ነው፤ በመሠረቱ ምእመናን ሁሉ ዘወትር መጸለይ እንደሚገባቸው መዘንጋት የለባቸውም፡፡ 

·         ከጸሎት የተለየ ክርስቲያን የአጋንንት በረት ነው ወይም ነፍስ የተለየው በድን ነው፡፡ ምክንያቱም ጸሎት የሕይወት እስትንፋስ ነው ተብሎ ተጽፏልና፡፡

·         ጾም ምንም እንኳ የተለየ ጊዜና ወራት ቢኖረውም ሁለቱ ትሩፋት ለክርስቲያን ሁሉ አስፈላጊዎች ናቸው፡፡ ክርስቲያን ነኝ የሚል ሁሉ በጽኑዕ እምነት፣ በንጹሕ ልቡና በቅንነት ከጸለየና ከጾመ ከእግዚአብሔር ዘንድ የለመነውንና የጠየቀውን ፈጣን መልስ እንደሚያገኝ የታመነ ነው፡፡ እግዚአብሔር ቅዱስና ንጹሐ ባሕርይ አምላክ ስለሆነ የሚቀርብለት ልመና፣ ጾምና መሥዋዕት ሁሉ በንጽሕና ከቅን ልቡና የመነጨ መሆን አለበት፡፡

·         ጾምና ጸሎት ለታይታና ለይስሙላ የሚደረግ ለግብር ይውጣ የሚቀርብ አይደለም፡፡ ምክንያቱም እግዚአብሔር አምላክን በትሕትና በንጽሕናና በቅድስና ሆነው ቢለምኑት፣ ቢጠሩት መልስ ይዞ የሚመለስ ፈጣን መሣሪያ ስለሆነ ነው፡፡

·         እውነትና ፍቅር ትሕትናና ይውህና ሳይዙ፣ ልቡናን ንጹሕ ሳያደርጉ እምነትንም ሳያጸኑ እነዕገሌ እንዲህ ያደርጋሉ ብለው ሃያ አራት ሰዓት ከእህልና ከውሃ ተለይተው እንደቶራ ተገትረው ቢለፈልፉና ቢጮኹ፣ ቢወድቁ ቢነሡ ጸሎቱ ከቅድመ እግዚአብሔር ደርሶ መልስ ይዞ ሊመለስ እንደማይችል መገንዘብ ተገቢ ነው፡፡

·         እግዚአብሔር ከልብ ባልመነጨ ረጅም ጸሎትና፣ እውነትን ባልያዘ ጾም ቢለምኑት አያስደስተውም፡፡ በትምክህት፣ በምቀኝነት፣ በክፋትና በተንኰል፣ የተተበተበ ልቡና ይዞ መላ ዘመናትን ቢወድቁ፣ ቢነሡ፣ ቢጾሙ እና ቢጸልዩ እግዚአብሔር ጆሮውን ወደዚሁ ጾምና ጸሎት አያዘነብልም፡፡ (ሉቃ. ፲፰÷፲፩፣ ኢሳ. ፶፰÷፫-፲፪፣ ማቴ. ፳፫÷፳፱-፴፯፣ ማቴ. ፳፫÷፲፬)

·         ለአብነት ያህል በንጽሕናና በቅድስና ፣ በመንፈሳዊ ቅንዓትና በቅን ልቡና፣ በጽኑዕ እምነትና በንጹሕ ኅሊና፣ በትዕግሥትና በትሕትና፣ በተስፋና በፍቅር የሚጸለይ ጸሎትን ሁሉ ከነቢይ ኤልያስ ጸሎት ጋር ብናገናዝበው ስለጸሎት ጠቃሚነትና ጎጂነት በቀላሉ ለመረዳትና ለመገንዘብ ያስችለናል፡፡

·         ኤልያስ “አቤቱ የአብርሃም፣ የይስሐቅና የያዕቆብ አምላክ ሆይ አንተ በእስራኤል ላይ አምላክ እንደሆንህ፣ እኔም ባሪያህ እንደሆንሁ፣ ይህን ሁሉ በቃል እንዳደረግሁ ዛሬ ይገለጽ፤ አቤቱ አንተ አምላክ እንደሆንኸ፣ ልባቸውንም ደግሞ እንደመለስህ ይህ ሕዝብ ያውቅ ዘንድ ስማኝ አቤቱ ስማኝ” ብሎ ባቀረበው አጭርና ልባዊ ጸሎት የተገኘው መልስ ፈጣን እንደነበረ እንመለከታለን፡፡ ኤልያስ በዚህ አጭር ጸሎቱ ያቀረበውን መሥዋዕት ከሰማይ እሳት ወርዶ እንደበላለት፣ እግዚአብሔርም እንደተቀበለለት በግልጽ ተረጋግጧል፡፡ (፩ኛ/ነገ. ፲፰÷፴፮)

·         ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ዘወትር ሳንታክት እንድንጸልይና የምንጸልየውንም ጸሎት በንጹሕ ልቡና ከተንኰልና ከምቀኝነት፣ ከክፋትና ከጥመት ከስርቆትና ከአምልኮ ጣዖት የጸዳን ሆነን አጭርና ልባዊ ጸሎት ለአምላካችን እግዚአብሔር እንድናቀርብ አዞናል፡፡

·         ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለአንዲት ነዝናዛ ሴት (መበለት)ና እግዚአብሔርን ስለማይፈራ አንድ ዐመጸኛ ዳኛ የሰጠን ምሳሌያዊ ትምህርትም በቂ ማስረጃችን ነው፡፡ የእነዚህንም ልመና ስናስተውል፡-

፩ኛ/ ከላይ እንደተገለጸው የኤልያስ ጸሎት አጭር እንደነበረ ነው፡፡ እንዲሁም ከንጹሕ ልብ የመነጨና ከሁሉም ነገር የጸዳ መሆኑን ተመልክተናል፡፡ ከዚህም አብነት የተነሣ የሁሉም ሰው ጸሎት አጭር ልባዊና ከዓለም አስተሳሰብ የራቀ መሆን እንዳለበት ቅዱስ መጽሐፍ ያዝዘናል፤ እንዲህ ሲል እናንተስ እንዲህ ጸልዩ፣ አባታችን ሆይ፣ በሰማይ የምትኖር ስምህ ይቀደስ… ይህን ጸሎት ያለ ማቋረጥ ዘወትር መጸለይ የሚገባን መሆኑን ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ አዞናል፡፡ (ማቴ. ፮÷፲፣ ሉቃ. ፲፰÷፩-፰)

፪ኛ/ ጸሎታችን ለታይታና ለውዳሴ ከንቱ ሳይሆን ቂምንና በቀልን፣ ክፋትንና ተንኰልን፣ ትምክህትንና ትዕቢትን አስወግደን ፍቅርንና ትሕትናን የዋህነትንና ርኅራኄን ገንዘብ አድርገን እንድንጸልይ የሚገባን መሆኑን በየክፍሉ ተነግሮናል ተረድተናል፡፡ ይኸውም አምላካችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ እናንተ ልበ ደንዳኖች ጻፍቶችና ፈሪሳውያን በጸሎት ርዝማኔ እያመካኛችሁ የመበለቶችን ቤት ስለምትበሉ ወዮላችሁ፣ ስለዚህ የባሰ ፍርድ ትቀበላላችሁ ብሎአል፡፡

የፈሪሳውያንን ግብዝነትና ስውር ደባ፣ ስለጾማቸውና ጸሎታቸው ውስጣዊ ሕይወትም በእብነ በረድ እንዳሸበረቀ መቃብር ሆኖ ስለታየው ነቀፌታን አስከትሎባቸዋል፡፡ ይህም በእርሱ ዘንድ ምንም የተሠወረና የተደበቀ ምሥጢር እንደሌለ የሚያስረዳ ነው፡፡ (ማቴ. ፳፫÷፲፬፣ ሉቃ. ፲፰÷፩-፲፬)

፫ኛ/ ክርስቲያን ከመጸለዩ በፊት እንዴት መጸለይ እንደሚገባው ማወቅና መጠንቀቅ አለበት፡፡ ሲጸልዩ አይቶ ሳይማር ሳያውቅና ሳይጠነቀቅ እኔም ልጸልይ ቢል ምንም እንኳ ሀሳቡ መንፈሳዊ ቅንዓት እንዳደረበት ቢያመለክትም ከላይ እንደተገለጸው ሊያሟላው የሚገባውን ደረጃ በደረጃ ማጥናት ተገቢ መሆኑን ማወቅ ግዴታ ይሆናል፡፡

·         በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሥርዓተ ጸሎት መሠረት አንድ ክርስቲያን ሲጸልይ

    ለማን ነው የምጸልየው?

    ምንድን ነው የምጸልየው?

    ለምን ነው የምጸልየው?

    መቼ ነው የምጸልየው?

    እንዴት ነው የምጸልየው?

    የት ነው የምጸልየው? የሚሉ ሥርዓተ ጸሎት መመሪያዎችን በሙሉ ማወቅ ይጠበቅበታል፡፡

፬ኛ/ ከአንዳንድ በስም ክርስቲያን ነን ባዮች የሚሰማው ጸሎት እንኳንስ በእግዚአብሔር ፊት ቀርቦ ግዳጅ ሊፈጽም ይቅርና በሰው ጆሮ ሲሰማም እንኳ እጅግ የሚቀፍና የሚያስጸይፍ ነው፡፡ ወደ ቤተክርስቲያን ሄደው በዐጸዱ ሥር ቆመው የዕገሌን፣ የዕገሊትን ነገር ካላሳየኸኝ ዳግም ከደጀ ሰላምህ አልደርስም፤ የሚሉና የመሳሰሉ የአረማውያን ባሕርይ የሚከተሉ ብዙ ናቸው፡፡ (ማቴ. ፳÷፳፪)

፭ኛ/ ጾም ማለት ምን ማለት እንደሆነና ምን እንደሚመስል፣ እንዴትስ መጾም እንደሚገባ፣ በጾም ወራት ከምን ከምን መከልከልና መራቅ እንደሚያስፈልግ አስቀድሞ ሊቃውንትን፣ መጠየቅ፣ መጻሕፍትን ማንበብና ማወቅ ግዴታ ይሆናል፡፡ ከጥሉላተ መባልዕት ብቻ መገለሉ በልዩ ልዩ ሥርወ ኃጢአት መንከባለሉና መበከሉ ጾመኛ ነኝ ሊያሰኝ እንደማይቻል መታወቅ አለበት፡፡

፮ኛ/ አንድ ሰው ስለጾምና ስለጸሎት አጠቃቀም በተገቢው መንገድ ሳይገነዘብ ለመጾም ቢሞክር ጥፋትን እንጂ ልማትን፣ መርገምን እንጂ በረከትን አያስገኝም፤ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በጾም ጊዜ እግዚአብሔርን እንጂ ሰውን መመልከት እንደማይገባን አስተምሮናል፡፡ ለመጾምና ለመጸለይ የሚዘጋጅ ሰው በቅድሚያ ፍቅርን፣ ትሕትናን፣ ትዕግሥትን፣ ንስሓን፣ ጸጸትን፣ ቸርነትን፣ ይቅር ባይነትን ገንዘብ ማድረግ ይገባል፡፡ ከዚህም ጋር ከልዩ ልዩ የአልኮል መጠጦች፣ ከክፋት ከተንኰል፣ ከቂም ከበቀል፣ ከዝሙት ከሐሜት፣ መንጻት ከክርስቲያን ወገን ሁሉ የሚጠበቅ ግዴታ ነው፡፡ እነዚህን ሁሉ አውቀን፣ ጠንቅቀን፣ የምንጸልይና የምንጾም ከሆነ አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ልመናችንን ሁሉ ተቀብሎ ይፈጽምልናል፡፡ ኢትዮጵያዊው ሊቅ ቅዱስ ያሬድ ስለጾም ሲያስተምር ይጹም ዐይን ይጹም ልሳን እዝንኒ ይጹም እሚሰሚዓ ሕሡም (ዐይን ይጹም አንደበትም ክፉ ከመናገር ይጹም ጆሮም የማይገባ የከፋ ነገርን ከመስማት ይጹም) ብሎ በዝማሬው አዝዞናል፡፡ ጾምና ጸሎት ማለት ይህን ይመስላል፡፡

፯ኛ/ የመለመንን ሥርዓት የማያውቅ ሰው እንኳንስ እግዚአብሔርን ሥጋውያን፣ ዓለማውያን/ ምድራውያን ባለሥልጣናትና ባለጸጎችንም ቢሆን አያስደስትም፡፡ በእውነትና ከልብ በመነጨ ጸሎት ሆኖ የተለማኞችን ልብ የሚነካና የሚቀሰቅስ ካልሆነ ለማኙ ከተለማኙ ሰው ሊያገኘው የፈለገውን ሊያገኝ አይችልም፡፡

፰ኛ/ ጌታችን አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ልጅ አባቱን ዓሣ ቢለምነው እባብ፣ ጊንጥ ይሰጠዋልን? እን ኪያስ እናንተ ክፉዎች ስትሆኑ፣ ለልጆቻችሁም መልካም ስጦታ መስጠትን ካወቃችሁ በሰማያት ያለው አባታችሁ በእውነት ለሚለምኑት እንዴት አብልጦ መልካም ነገርን ይሰጣቸዋል? ካለ በኋላ “ለምኑ ይሰጣችሁማል” ፈልጉ ታገኙማላችሁ፣ መዝጊያን አንኳኩ ይከፈትላችሁማል፤ የሚለምን ሁሉ ይቀበላልና፣ የፈለገውንም ያገኛል ብሎአል፡፡ (ማቴ. ፯÷፯)

፱ኛ/ ሐና የፈለገችውን ለማግኘት ወደ ቤተ እግዚአብሔር ሔደች፡፡ ልቧን ከክፉ ነገረ ሁሉ አጽድታም ወደ እግዚአብሔር ጸለየች፡፡ እግዚአብሔርም ጸሎትዋን ፈጥኖ ሰማት ምክንያቱም ጸሎትዋ አጭርና ልባዊ ስለነበረ ነው፡፡ የጸሎትዋ አቀራረብም አቤቱ የሠራዊት ጌታ እግዚአብሔር ሆይ! የባሪያህን መዋረድ ተመልክተህ ብታስበኝ፣ እኔንም ባትረሳኝ ለባርያህም ወንድ ልጅ ብትሰጥ ዕድሜውን ሙሉ ለእግዚአብሔር እሰጠዋለሁ ምላጭም በራሱ ላይ አይደርስም የሚል ነበር፡፡

፲ኛ/ ሐና በዚህ አጭር ጸሎትዋ ርኅሩኅ አምላክ ውርደትዋንና ስድቧን ሁሉ አይቶ አስወገደላት፣ የልቧንም ምኞት ፈጸመላት ወንድ ልጅም ሰጣት፡፡ ከዚህም በኋላ ከልብ ለለመነችውና ልመናዋንም ሰምቶ የፈለገችውን ሰጣት፡፡ ለልዑል እግዚአብሔር ምስጋናዋን ስታቀርብ “ጽጉባነ እክል ርኅቡ፣ ወርኁባን ጸግቡ፣ እስመ መካን ወለደት ሰብአተ፣ ወወላድሰ ስእነት ወሊደ” አለች፡፡ የቃሉ ትርጉም እህል በልተው የጠገቡ ተራቡ፣ የተራቡትም ጠገቡ፣ መካንዋ ሰባት ወለደች፤ ወላድዋ ደግሞ መከነች ማለትም ሕልቃና አንደኛዋ ሐና፣ ሁለተኛዋ ፍናና የሚባሉ ሁለት ሚስቶች ነበሩት፡፡ ነገር ግን ፍናና ልጆች ሲኖሩአት ሐና ስላልወለደች ፍናና በሐና ላይ ታላግጥ ነበረችና ልዑል እግዚአብሔር የሐናን ግፍ አይቶ ሦስት ወንዶችና ሁለት ሴቶች ልጆችን ስትወልድ ፍናና ደግሞ መውለድን በማቆምዋ ከዚህ በላይ የተጠቀሰውን ኀይለ ቃል ተናገረች፡፡ (፩ኛ/ ሳሙ. ፩÷፬-፯፣ ፪÷፳-፳፩) 

፲፩ኛ/ በዚህም መሠረት ወደ እግዚአብሔር የሚቀርበው ጸሎት እግዚአብሔር አምላክ የማይፈልገውን በደል ለመፈጸምና ይህም በእግዚአብሔር ስጦታ የማጥቃያ መሣሪያ ለማግኘት ማለት ሀብት አግኝቶ ሰውን ለመበደል ሳይሆን ሰጥቶ፣ መጽውቶ ለመጽደቅ መሆን እንዳለበት፣ እንዲሁም ባለጸጋ ሆኖ በሰው ወይም በድሆች ላይ ለመታበይ፣ ለመመካት፣ ለመኩራራትና ለመመጻደቅ እንዳልሆነ መገንዘብ እንደሚገባ ቅዱሳት መጻሕፍት ያዝዙናል፡፡

፲፪ኛ/ ጾምና ጸሎት ከዘመነ ብሉይ ጀምሮ በሥርዓተ አምልኮት እና በሥርዓተ እምነታችን መሠረት ሲፈጸም የኖረ፣ ያለና የሚኖር ነው፡፡ ሆኖም ጾምና ጸሎት ሰዎች የሠሩትና የደነገጉት ሳይሆን የእግዚአብሔርን ፈቃድና ትእዛዝ መሠረት በማድረግ በየዐረፍተ ዘመኑ የነበሩት አባቶች ሲጠቀሙበትና ሲጠቅሙበት፣ እስካሁንም በተግባር ሲፈጽሙት የሚታይ ቅዱስ ተግባር ነው፡፡

፲፫ኛ/ ጸሎት የሕይወታችን እስትንፋስ ስለሆነ ያለ ጾምም ዘወትር ሊደረግ የሚገባው ልመና ነው፡፡ ጾም ግን ምንም እንኳ ክርስቲያን የሆነ ሁሉ የሚፈጽመው ትሩፋት የሆነ ሁሉ መሆኑ ቢያመለክትም ከጥሉላተ መባልዕት የምንከለክልበት ብቻ ቢመስልም ይኸው ሥርዓትም ከጸሎት ጋር የማይለያይ መሆን እንዳለበት ማንም ሊዘነጋው የማይገባ መንፈሳዊ ግዴታ ነው፡፡

                                                                                                                        ·       ጠግበው የነበሩ እንጀራ አጡ፡፡

ተርበው የነበሩ ከራብ ዐርፈዋል

መካኒቱ ሰባት ወልዳለችና

ብዙም የወለደችው ደክማለች፡፡

ምክንያቱም ጸሎት የተለየው ጾም የማጣትና የችግር ጾም ተብሎ ከሚነገረው አባባል የተለየ አይደለምና ነው፡፡

፲፬ኛ/ አንዳንድ በስም ክርስቲያን ነን ባዮች ጾምን ከእምነት ትሩፋት ለይተው ይመለከቱታል፣ አንዳንዶቹ ደግሞ ትሩፋት የሆኑትን ሁሉም አያስፈልጉም ይላሉ፤ በዚህም አመለካከታቸው እምነታቸውን ከሁሉ በላይና ከማንም እምነትም የተለየ አድርገው ሲናገሩ ይሰማሉ፣ በተጋድሎአቸውና በገቢረ ተአምራትነታቸው ቅዱሳን የሚል ቅጽል ከተሰጣቸው ጋር ራሳቸውን ያስተካክላሉ እንዲህ አይነቱ አመለካከትም ቅዱሳት መጻሕፍትን ካለማንበብና ካለመመርመር የተነሣ ሊሆን እንደሚችል በምሁራን ዓይን ታይቷል፡፡

፲፭ኛ/ ጾምን ከጸሎት ለይቶ መጾም ጸሎትን ከጾም ነጥሎ መጸለይ ቢቻልም ሁለቱን ለየብቻ መፈጸም እንደማይገባ ግን ለሁሉ ግልጽ መሆን አለበት፡፡ ይልቁንም ጸሎተኛና ጾመኛ ሰው በማንኛውም ጊዜና ቀን፣ ወራትና ዓመታት ቢሆን ሰውን የሚያስቀይምና እግዚአብሔርን የሚያሳዝን መሆን የለበትም፡፡ ቀደም ብለን እንደአተትነው ምእመናን በኅብረተሰቡ መካከል ሆነው እንዴት መጸለይና መጾም እንደሚገባቸው ለማወቅ እንደሚችሉ አስቀድመው ሕጉንና ትእዛዙን መመርመርና ማጥናት፣ ማወቅና መረዳት ይገባቸዋል፡፡

፲፮ኛ/ የጾምና የጸሎት አጀማመርና አፈጻጸምን ሳያውቁ በመላምት ወይም ሰዎች ያደርጋሉ በማለት ለመጾምና ለመጸለይ በድፍረት ተነሣሥቶ መሞከሩ ከላይ እንደተጠቀሰው ውጤት አልባና ዋጋቢስ እንደሚሆን አያጠራጥርም፡፡ እዚህ ላይ አንድ ታሪክ ብንጠቅስ አንድ ኀይለኛ ሽፍታ ነበረ ዳዊት ሳይደግም ውዳሴ ማርያም ሳያደርስ እህል የሚባል ነገር ፈጽሞ አይቀምስም ነበር፡፡ ነገር ግን እሱባለበት አካባቢ የሚያልፍን ሰው ገንዘቡን ልብሱን እየገፈፈ ይወስድ ነበር፡፡ ከዕለታት አንድ ቀን አንድ ሰው በድንገት እሱ ካለበት ቦታ ደረሰና ሽፍታ መሆኑን አውቆ ሩጫውን ቀጠለ፡፡ አሽከሮቹን ብዙ ገንዘብ ሳይዝ አይቀርም ብሎ ተከተሉት አላቸው፡፡ ሰውየው ሲሮጥ እነርሱም ሲሮጡ ብዙ ደክመው ያዙትና ፈተሹት አምስት ሳንቲም አልነበረውም፡፡ ወደ አለቃቸው ወደ ሽፍታው አምጥተው ምንም እንደሌለው ነገሩት፡፡ እርሱም ዳዊት እየደገመ ነበርና በእጁ ምልክት እየሰጠ እረዱት ቢል አረዱት፡፡ አንባብያን አስተውሉ እንዲህ ዐይነት ጸሎተኞችና ጾሞኞች እንዳሉ ልብ በሉ፡፡ ጸሎታችሁና ጾማችሁ በእንዲህ ዐይነቱ እንዳይሆን ተጠንቀቁ፤ ዕወቁ፤ አስተውሎ፤ ልባችሁን ሰብስባችሁ ማየት አለባችሁ፡፡

የጾም ሥነ ሥርዓት

ጽድቃችሁ ከጻፎችና ከፈሪሳውያን ጽድቅ ካልበለጠ ወደ እግዚአብሔር መንግሥት አትገቡም ተብሎ የተነገረውን አምላካዊ ቃል ማስተዋል ይጠቅማል፡፡ የጾምና የጸሎት አንድነትን በተመለከተ የተገለጸው እንደተጠበቀ ሆኖ የጾምን ሥነ ሥርዓት መግለጽም እንደሚያስፈልግ በማመን እንደሚከተለው ለማስረዳት እንፈልጋለን፡፡

    ጾም ማለት መሠረታዊ አሳቡ ምንም አለመብላትና አለመጠጣትን የሚያመለክት ነው፡፡ በእምነት መሠረትነት የሚፈጸመው ጾም ግን ከዚህ አባባል ፈጽሞ የተለየ ነው፡፡ ክርስቲያኖች ስንቀ ነፍስ ይሆናቸው ዘንድ የሚበላ የሚጠጣ ሳያጡ ፍትወተ ሥጋን ለማድከም ሲሉ ስለ ጽድቅ ይራባሉ፡፡ ይጠማሉ ለጽድቅ የሚራቡ ብፁዓን ናቸው ተብሎ ተነግሮላቸዋልና፤ (ማቴ. ፭÷፮)

    ክርስቲያኖች በጾም ወራት ያላቸው ከሌላቸው ተካፍለው ይበላሉ፤ ለቁርሳቸው የታሰበውን አጠራቅመው ለነዳያን ይመጸውታሉ፤ (ማቴ. ፳፭÷፴፯፣ ምሳ. ፲፱)

    ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ጾምን ስንጾም ከቅባት ነክ ብቻ በመታቀብ ሳይሆን የኃጢአት ምንጮች ከሆኑ ነገሮች ሁሉ መራቅ፣ ሰውነትን ከሚያፈዙና ከሚያደነዝዙ፣ ከአልኮል መጠጦች ከጫትና ከሲጋራ ከዝሙትና ከስርቆት ከተንኰልና ከቂም በቀል በአጠቃላይ የኃጢአት አመንጪ ከሆኑ ነገሮች ሁሉ እንድንሸሽ ያስጠነቅቀናል፣ ይመክረናል፣ ያስተምረናል፣ ይመራናል፡፡

    ልዑል እግዚአብሔር በነቢያቱ አድሮ ስለጾም ያናገረውንና ያጻፈውን ማንበቡና ማስተዋሉ ይጠቅማል፡፡ በነቢዩ በኢሳይያስ ያደረው መንፈስ ቅዱስ ለምን ጾምን አንተም አልተመለከትኸንም ሰውነታችንንስ ስለምን አዋረድን አንተም አላወቅኸንም ይላሉ ሲል የሰዎችን እምነት ልብና ሀሳብ ምን እንደሚመስል ከገለጸ በኋላ ጾመኞች ስላላቸው አመለካከት ሲገልጽ ደግሞ ፈቃዳችሁን ታደርጋላችሁ ሠራተኛችሁንም ሁሉ ታስጨንቃላችሁ እነሆ ለጥልና ለክርክር ትጾማላችሁ በግፍ ጡጫም ትማታላችሁ የሚል ሆኖ ይነበባለ፡፡ (ኢሳ. ፶፰÷፬-፱)

    ከዚህም አያይዞ እኔ የምፈልገው ጾም ይህ ነውን? ጾማችሁንም ወደላይ ታሰሙ ዘንድ፣ የተገፉትንስ አርነት ትሰዱ ዘንድ፣ ቀንበሩንስ ትሠብሩ ዘንድ አይደለምን? እንጀራንስ ለተራበ ትቈርሱ ዘንድ፣ የተራቈተውንስ ታለብሰው ዘንድ ከሥጋ ዘመድህ እንዳትሸሽግ አይደለምን? በማለት ስለ አጿጿም መልክና ይዘት፣ ሕግና ሥርዓት አብራርቶ አስረድቶአል፡፡ (ኢሳ. ፶፰÷፭-፲፫)

    ጌታችን አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስም ስለጾም ሲያስረዳና የጾምን ትርጉም ሲያብራራ ግብዝነት የተመላበትን የፈሪሳውያንን እምነትና የጾማቸውን ሥርዓት ተመልክቶ የጾምን አፈጻጸም ከሥርዓቱና ከሕግጋቱ የራቀ መሆኑን በቅዱስ ወንጌሉ እንደነቀፋቸው ተጽፎአል፡፡ (ማቴ. ፲፰÷፲፪፣ ማቴ. ፯÷፲፯-፲፰)

    ከሁሉ የበለጠ እምነት አለን የሚሉ ሐሳውያን ደግሞ በዘመነ ብሉይና በዘመነ ሐዲስ የተመሰከረለትና ጸንቶ የሚኖረውን ሥርዓተ ጾምን ሲነቅፉና ሲያናንቁ ይታያሉ፡፡

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለጾመልን እኛ መጾም አያስፈልገንም እያሉም ሲመጻደቁ ይሰማሉ፡፡ እነዚህ በጥቅም የታወሩ፣ በክህደት ሰንሰለት የታሠሩ፣ መጽሐፍ ቅዱስን ከግራ እጃቸው፣ የማይለዩና የማታለያ ሠይፍን በቀኝ እጃቸው ጨብጠው በየመንደሩ እየዞሩ የሚያሳስቱ ተኩላዎች ሕገ እግዚአብሔርን የሚያፈርሱ ናቸው፡፡ በላይ ስለጾም ማስረጃ አድርገው የሚጠቅሱት ኃይለ ቃልም “ከሆድ የሚወጣውን እንጂ ወደ ሆድ የሚገባውን ሰውን አያረክሰውም” ብለው ነው፡፡ (ማቴ. ፲፭÷፲-፲፩)

    ጌታችን ከሆድ  የሚወጣ እንጂ ወደ ሆድ የሚገባው ሰውን

አያረክሰውም ያለው ስለምን እንደሆነ ሳይገነዘቡ ወይም የዋሆችን ለማደናገር ሲሉ፣ አለዚያም ራሳቸው አስተው ሌላውን በተሳሳተ መንገድ እየመሩ ወደ ዘለዓለም ጥፋት ለማስገባት የዘረጉት ወጥመድ እንጂ ጥቅሱ ስለጾም ፈጽሞ መሰል እንደሌለው ግልጽ ነው፡፡ ይህ ጥቅስ በእውነተኛ በትምህርተ ክርስትና ለጎለመሱ በተዋሕዶ ትምህርት ለተራቀቁና ቅዱሳት መጻሕፍትን በማንበብ ለላቁ፣ እጅግ አስቂኝና አስገራሚ ነው፡፡ በመሆኑም ጌታችን አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ይህን ቃል ለመናገርና ለማስረዳት የፈለገው ስለእጅ መታጠብና አለመታጠብ እንጂ ስለጾም አልነበረም፡፡

    ፈሪሳውያን የጌታችን ደቀመዛሙርት እጃቸውን ሳይታጠቡ እንጀራ ሲበሉ አይተው እንደጥፋትና እንደኃጢአት አስቈጠሩባቸው ለአጭር አስተሳሰባቸው ሲመልስ ታጥበውም ሳይታጠቡም ቢበሉ ኃጢአት አለመሆኑን ያስረዳበት ታሪክ እንጂ ስለጾም እንዳልሆነ ለማስገንዘብ ነው፡፡ በተጨማሪም ሰው በቃሉ ተናግሮ በልብ ክፉ ሀሳብና ተንኰል አስቦ ፈጣሪን፣ ወገንን፣ ሰውን ተናግሮ ማስቀየም የማይገባ መሆኑን የተጠቀመበት አገላለጽ ነው፡፡

    ጾም በዘመነ ብሉይም ሆነ በዘመነ ሐዲስ አባቶች ሲጠቀሙበት ከመኖራቸውም በላይ ለሁላችንም የነፍሳችን ፍቱን መድኃኒት መሆኑን ከፈጣሪያችንና ከአባቶቻችን አብነት ወስደናል፡፡ የጾማችን ፍቱንነትና ጠቃሚነትም ቅዱሳት መጻሕፍት በየክፍሉና በየምዕራፉ ይነግሩናል፡፡

    ጾም ፍቅረ እግዚአብሔርን የሚገልጽ መሆኑን ያመለክታል፡፡ የሃይማኖት ፍሬም ነው፡፡ ለምእመናንም የእምነታቸው መመዘኛ ነው፡፡ የፍቅር ባለቤት ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስም አርአያና ምሳሌ ሆኖ በገዳመ ቆሮንቶስ ፵ ቀን ፵ ሌሊት የጾመልን ጠቀሜታው ምን ያህል የላቀ መሆኑን በሚገባ እንድንረዳ ያደርገናል፡፡

    ጾም ለእውነተኛ ክርስቲያን አጥርና ቅጥር ነው፡፡ ጽኑም መዝጊያ ነው፡፡ አጥር፣ ቅጥር ጠባቂ የሌለው ቤት ለቀጣፊና ለዘራፊ የተጋለጠ የመሆኑን ያህል ከጾምና ከጸሎት የራቀ ክርስቲያንም ለዲያብሎስና ለሠራዊቱ የተጋለጠ፣ የተመቻቸ ነው፡፡

    ጾምና ጸሎት የእያንዳንዱ ክርስቲያን መንፈሳዊ ግዴታዎች፣ የመንፈስም ፍሬዎች ናቸው፤ ከነዚህ መንፈሳውያን መሣሪያዎች የተለየ ክርስቲያን እምነት አለኝ ቢል ውሸተኛ ነው፤ በነፍሱም የሞተ እንጂ ሕይወት አለኝ ለማለት አይችልም፡፡ (ያዕ. ፪÷፲፬-፳፣ ኢሳ. ፶፰÷፯-፲፪) 

    ክርስቲያኖች የእምነታቸው መገለጫ ከሆኑ ምግባራት መካከል  ጾምና  ጸሎት  ዋና ዋናዎቹ ናቸው፡፡  ስለሆነም

ጾማችንን በደስታና በተሰበረ ልብ ሆነን መጾም ይገባናል፡፡

    ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ እናንተ እኔን አብነት አድርጋችሁ ከእምነትና ከትሩፋት ጋር ከጾማችሁ፣ ከጸለያችሁ አጋንንትን ድል ታደርጋላችሁ ብሎ ነው በምሳሌነት ጾሞ ያሳየን፣

    በዚህም መሠረት ቤተ ክርስቲያናችን ሰባት አጽዋማት አሏት፡፡ እነርሱም፡-

፩ኛ/ ዐቢይ ጾም (ሁዳዴ ወይም ጾመ ኢየሱስ)

፪ኛ/ ጾመ ሐዋርያት (የጌታችን ደቀ መዛሙርት የጾሙት)

፫ኛ/ ጾመ ፍልሰታ (የእመቤታችን ፍልሰተ ሥጋ ሐዋርያት የጾሙት) 

፬ኛ/ ጾመ ነቢያት (ጌታችንን ይወርዳል፣ ይወለዳል ሲሉ ነቢያት የጾሙት) 

፭ኛ/ ጾመ ገሃድ (የጌታችን መገለጽ በማስታወስ የሚጾም)  

፮ኛ/ ጾመ ነነዌ (የነነዌ ሰዎች ሦስት መዓልት ሦስት ሌሊት የጾሙት)     

፯ኛ/ ጾመ ዐርብ፣ ሮብ ይህ ጾም መድኃኔዓለም ከዘመነ ብሉይ ጀምሮ ሲጾም የነበረ ብዙ አባቶች ብዙ ወገኖች ሲጠቅም የነበረ ጾም ነው፡፡

    እስራኤላውያን ሲጾሙአቸው ከነበሩ አጽዋማት መካከል ዐርብና ሮብን የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንም ከጌታ ልደት ጀምሮ ስታስፈጽመው ትገኛለች፡፡ (ሉቃ. ፲፰÷፲፪)

·                                 ሮብ፡- መድኃኔዓለም ኢየሱስ ክርስቶስ ተገርፎ፣ ተሰቅሎ እንዲሞት የተፈረደበት የተወሰነበት ቀን በመሆኑ ጌታ ለእኛ ሲል የተፈጸመበትን በደል እያስታወስን እንደሚለን፡፡

·                           ዓርብ፡- የዓለም መድኃኒት ጌታ በግፍ መታሰሩን መገረፉን ረቀቱን በወንበዴዎች መሀል እንደሌባ መሰቀሉን መሞቱን መቀበሩን እና ሳይበድል የተበደለ ሳይገድል የተገደለ አምልክ መሆኑን በጾም የምናስብበት ቀን ነው፡፡ በአጠቃላይ ስለ ጾም ሕግጋት አፈጻጸም የሠራዊት ጌታ እግዚአብሔር እንዲህ ብሎ ተናግሯል፡፡ እውነተኛውን ፍርዱ ፍረዱ ቸርነትንና ምሕረትን ሁላችሁ ለወንድሞቻችሁ አድርጉ መበለቲቱንና ድሀ አደጉን መጻተኛውንና ችግረኛውን አትበድሉ ከእናንተም ማንም በወንድሙ ላይ ክፉውን ነገር አያስብ፡፡ ዘካ. ፯÷፭

“ቦኑ ጾመ ዘጾምክሙ ሊተ ጾምሰ አኮ ጸዊም እምኅብስት ወማይ ባሕቲቱ ይጹም ልሳንክሙ እምነገረ ውዴት ለእመ ኮንከ ዘኢትኪል ትጹም እመባልዕት ጹም እንከ እምኅሊናት እኩይ” (ከመብል ከመጠጥ መጾም ቢያቅትህ በሰዎች ላይ ክፉ ከማሰብ ጹም)

 

                        ከብፁዕ አቡነ ሳሙኤል

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን 

ልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

አዲስ አበባ