Archives

All posts by admin

       እግዚአብሔርም አለ ሰውን እንፍጠር በመልካችን እንደ ምሳሌያችን፡፡ ዘፍ.1÷26

ይህ አነጋገር እንዴት ነው? ከተመረመረ የአንድነትና የሦስትነት አነጋገር ነው፡፡ “እግዚአብሔርም አለ” ብሎ አንድነቱን “በመልካችን፣ እንደምሳሌያችን እንፍጠር” ማለቱ ሦስትነቱን ይገልጣል፡፡

የእግዚአብሔር ሦስትነቱ በስም፣ በአካል፣ በግብር ነው፡፡ የስም ሦስትነቱ አብ፣ ወልድ መንፈስ፣ ቅዱስ ይባላል፡፡ “ሂዳችሁ በአብ በወልድ በመንፈስ ቅዱስ ስም እያጠመቃችኋቸው ደቀ መዛሙርቱ አድርጓቸው”፡፡ ማቴ. 28÷19

የአካል ሦስትነቱም ለአብ  ፍጹም አካል፣ ፍጹም ገጽ፣ ፍጽም መልክዕ አለው፡፡ ለወልድም  ፍጹም አካል ፍጹም ገጽ ፍጹም መልክ አለው፡፡ ለመንፈስ ቅዱስም  ፍጹም አካል ፍጹም ገጽ ፍጹም መልክ አለው፡፡ አካል የተባለውም ምሉእ ቁመና ነው፤ ገጽ ከአንገት በላይ ያለው ፊት ነው፤ መልክዕ ልዩ ልዩ ሕዋሳት ዓይን ጆሮ፣ እጅ፣ እግር ከዚህም የቀሩት ሕዋሳት ሁሉ ናቸው፡፡

የግብር ሦስትነቱም የአብ ግብሩ መውለድ ማሥረጽ ነው፤ ወልድን ወልዷል መንፈስ ቅዱስን አሥርጿል፣ የወልድ ግብሩ መወለድ ነው፤ ከአብ ተወልዷል፤ የመንፈስ ቅዱስ ግብሩ መሥረጽ ነው፤ ከአብ ሠርጿል፡፡

ሦስቱ አካላት በዚህ ግብራቸው አብ ወላዲ ወልድ ተወላዲ፤ መንፈስ ቅዱስ ሠራጺ፤ ይባላሉ፡፡ አብ ወልድን ወለደው ማለትም ከአካሉ ከባሕርዩ አስገኘው፤ ለምሳሌ የሰው ነፍስ ልብነቷ ቃልነቷን እንደሚያስገኝ ነው፡፡ ወልድ ከአብ ተወለደ ማለት አብን አኽሎ መስሎ ከአብ ተገኘ፤ ለምሳሌ የነፍስ ቃልነቷ ከልብነቷ ተገኘ፡፡ አብ መንፈስ ቅዱስን አሰረጸውም ማለት ከአካሉ ከባሕርዩ አስገኘው ማለት ነው፤ ለምሳሌ የነፍስ ልብነቷ እስትንፋስነቷን (ሕይወትነቷን) እንዳስገኘው፤ መንፈስ ቅዱስ ከአብ ሠረጸ ማለትም አብን አኽሎ መስሎ ከአብ ተገኘ፡፡ ዮሐ. 15÷26፡፡ እንዲሁም የነፍስ ሕይወትነቷ (እስትንፋስነቷ) ከልብነቷ ተገኘ፡፡ በኩነትም የአብ ከዊንነቱ ልብነት ነው፤ የወልድ የመንፈስ ቅዱስ ልባቸው እርሱ ነው፤ የወልድ ከዊንነቱ ቃልነት ነው፤ ለአብ ለመንፈስ ቅዱስ ቃላቸው እርሱ ነው፤ የመንፈስ ቅዱስ ከዊንነቱ ሕይወትነት ነው፡፡ የአብ የወልድ ሕይወታቸው እርሱ ነው፡፡

ወልድ ለአብና ለመንፈስ ቅዱስ ቃላቸው ነው፡፡ መንፈስ ቅዱስም ለአብና ለወልድ እስትንፋሳቸው ነው፡፡ ሃይማኖተ አበው አቡሊዲስ ዘሮሜ ክፍል 2ኛ፡፡

አብ ልብ እንደ ሆነ ወልድም ቃል እንደ ሆነ መንፈስ ቅዱስም ሕይወት እንደ ሆነ እናገራለሁ አምናለሁም እታመናለሁም፡፡ ያዕቆብ ዘእልበ ረዳኢ፡፡

እነዚህ ሦስቱ ኩነታት በህልውና ሲዋሐዱ እንዲህ ነው፡፡ አብ ልባቸው ስለሆነ በወልድ በመንፈስ ቅዱስ ውስጥ አለ፤ ከቃሉ ከወልድ ከሕይወቱ ከመንፈስ ቅዱስ አይለይም፤ ለምሳሌ የሰው ነፍስ ልብነቷ ከቃልነቷና ከሕይወትነቷ ሊለይ እንደማይቻል ነው፡፡ ወልድ ቃላቸው ስለሆነ በአብ በመንፈስ ቅዱስ ውስጥ አለ፤ ከልቡ ከአብ  ከሕይወቱ  ከመንፈስ ቅዱስ አይለይም፡፡ የነፍስ ቃልነቷ ከልብነቷና ከሕይወትነቷ ሊለይ እንደማይቻል ነው፡፡ መንፈስ ቅዱስ ሕይወታቸው ስለሆነ በአብና በወልድ ውስጥ አለ፤ ከልቡ ከአብ ከቃሉ ከወልድ አይለይም፡፡ የነፍስ ሕይወትነቷ ከልብነቷና ከቃልነቷ ሊለይ እንደማይቻል ነው፡፡ ወልድና መንፈስ ቅዱስ በነፍስ ቃልና እስትንፋስ ምሳሌ ከአብ አለመለየታቸውንም መጽሐፈ አረጋዊ መንፈሳዊ እንዲህ ሲል ያስረዳል፡፡ ቃሏና ሕይወቷ ከነፍስ እንደማይለይ ወልድና መንፈስ ቅዱስ እንደዚሁ ከአብ አይለዩም፡፡ አረጋዊ መንፈሳዊ፡፡

ህልውና ማለትም በአጭሩ አኗኗር ማለት ነው፡፡ በምስጢር ትርጒሙ የሦስትነቱ ኩነታት የልብ፤ የቃል፤ የሕይወት፤ አንዱ በአንዱ መኖር መገኘት ነው፡፡

ከዚህ በላይ እንደተገለጸው ሥላሴ (3ቱ አካላት) በልብ በቃል በእስትንፋስ በአንድ ልብ በአብ ያውቃሉ በአንድ ቃል በወልድ ይናገራሉ በአንድ ሕይወት በመንፈስ ቅዱስ ሕያዋን ሁነው ይኖራሉ፡፡

ጌታችን ይህን ምስጢር “እኔ በአብ እንዳለሁ አብም በእኔ እንዳለ”፤ ሲል ለሐዋርያት አስተምሯል፡፡ ዮሐ. 14÷11

ወንጌላዊ ቅዱስ ዮሐንስ ቃልም በእግዚአብሔር ዘንድ ነበረ፤ እግዚአብሔርም ቃል ነበረ፤ ይህ አስቀድሞ በእግዚአብሔር ዘንድ ነበረ ሲል ገልጾልናል፡፡ ዮሐ. 1÷1-2

ቅዱስ ዮሐንስ በወንጌሉ ቃል በእግዚአብሔር ዘንድ ነበረ በማለቱ ወልድ በቃልነቱ በአብ ህልውና መኖሩን ያስረዳል፡፡ ይህ አስቀድሞ በእግዚአብሔር ዘንድ ነበረ በማለቱ በመንፈስ ቅዱስ ህልውና ሆኖ መኖሩን ያስረዳል፡፡ ዮሐንስ ከሦስቱ አካላት አንዱ ወልድ ቃልን በቃልነት በአብና በመንፈስ ቅዱስ አለ በማለቱ ሁለቱን አብ በልብነት በወልድ በመንፈስ ቅዱስ እንዳለ፤ መንፈስ ቅዱስ በሕይወትነት በአብና በወልድ እንዳለ ይታወቃል፡፡

የሥላሴ ሦስትነትና አንድነት በሰው ምሳሌነት ይገለጻል፡፡ ለሰው በነፍሱ ሦስትነት አለው፡፡ ይኸውም ልብነት ቃልነት ሕይወትነት ነው፤ የሰው ነፍስ በልብነቷ የአብ ምሳሌ ናት፤ በቃልነቷ የወልድ ምሳሌ ናት፤ በሕይወትነቷ የመንፈስ ቅዱስ ምሳሌ ናት፡፡

የነፍስ ልብነቷ፣ ቃልነቷን፣ ሕይወትነቷን ከራሷ ታስገኛለች፤ ቃልና ሕይወት (እስትንፋስ) ከአንዲት ከልብ ስለተገኙ ግን በከዊን ልዩ እንደሆኑ በመነገርም ይለያሉ፤ ቃል ተወለደ ይባላል እስትንፋስ ሠረጸ ይባላል፡፡

እንደዚሁ አብ ወልድን በቃል አምሳል ወለደው፤ መንፈስ ቅዱስን በእስትንፋስ አምሳል አሰረጸው፡፡ ነፍስ ስትገኝ በሦስትነቷ በአንድ ጊዜ ተገኘች እንጂ ልብነቷ ቀድሞ ቃልነቷና እስትንፋስነቷ በኋላ አልተገኙም፡፡ እንደዚሁም አብ ወልድን ሲወልደው መንፈስ ቅዱስን ሲያሰርጸው አይቀድማቸውም፤ ወልድና መንፈስ ቅዱስም ከአብ በኋላ አልተገኙም፡፡ ሰው በነፍሱ በዚህ አኳኋን የሚመስለው ስለሆነ እግዚአብሔር፤ ሰውን እንፍጠር በመልካችን እንደምሳሌአችን፤ ብሎ ተናገረ፡፡

ነገር ግን ነፍስ ልብ ቃል ሕይወት በመሆን የከዊን ሦስትነት ቢኖራት የሰው ነፍስ በአካል አንድ ናት እንጂ ሦስት አካላት የላትም፡፡

ሥላሴ ግን እንዲህ ሳይሆኑ አብ አካላዊ ልብ ነው፤ ወልድ አካላዊ ቃል ነው፤ መንፈስ ቅዱስም አካላዊ ሕይወት ነው፡፡ ስለዚህ ሥላሴ በአካል ሦስት በመሆናቸው ከሰው ነፍስ ይለያሉ፣ ነገር ግን ለሥላሴ ሌላ ምሳሌ አላቸው፤ እነርሱም ፀሐይና እሳት ናቸው፡፡ ይህም ምሳሌ ዘየሐጽጽ ቢሆንም፡፡                                                           ፀሐይ አንድ ሲሆን ሦስትነት አለው፡፡ ይኸውም አካሉ ብርሃኑ ሙቀቱ ነው፤ ፀሐይ ወጣ ሲባል አካሉ ይታወቃል፤ የፀሐይ ብርሃን ታየ ሲባል ብርሃኑ ይታወቃል፤ ፀሐይ ሞቀ ሲባል ሙቀቱ ይታወቃል፤ በአካሉ አብ፤ በብርሃኑ ወልድ፤ በሙቀቱ መንፈስ ቅዱስ፤ ይመሰላሉ፡፡ እሳትም አንድ ሲሆን ሦስትነት አለው፤ ይኸውም አካሉ ብርሃኑ ሙቀቱ ነው፡፡ አካሉ እሳት ነደደ ሲባል ይታወቃል፤ ብርሃኑ እሳት በራ ሲባል ይታወቃል፤ ሙቀቱ እሳት ሞቀ ሲባል ይታወቃል፤ በአካሉ አብ፤ በብርሃኑ ወልድ፤ በሙቀቱ መንፈስ ቅዱስ ይመስላሉ፡፡ ፀሐይና እሳት አንዳንድ ሲሆኑ ሦስትነት እንዳላቸው፤ ሦስትነት ሳላቸው አንድ እንደሆኑ ሥላሴም በአካል ሦስት ሲሆኑ በባሕርይ በመለኮት አንድ ናቸው፡፡

ሥላሴ በፀሐይና በእሳት መመሰላቸውንም ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ራሱ ለሐዋርያት እንዲነገራቸው የሚያስረዳ ትውፊትም አለ፡፡ እኔና አባቴ መንፈስ ቅዱስም ፀሐይ (ክበብ) ብርሃን ሙቀትም ነን፤ እኔና አባቴ መንፈስ ቅዱስም እሳትና ነበልባል ፍሕምም ነን፡፡ እሳት የተባለ አካሉ ነው፤ ነበልባል ብርሃኑ፤ ፍሕም ሙቀቱ ነው፡፡ ጌታችን ይህን የተናገረው ሐዋርያት ባሕርይህ አንድነትህ ሦስትነትህ እንዴት ነው ብለው ጠይቀውት ሲያስረዳቸው ነው፤ ሐዋርያትም ይህን ጽፈውት ቀሌምንጦስ በተባለው መጽሐፍ ይገኛል፡፡ ቅዳሴ ዘሠለስቱ ምእት ተመልከት፡፡

ከዚህ በላይ በተነገሩት ምሳሌዎች እንደተገለጸው ሁሉ ሥላሴ በአካላት ሦስት ሲሆኑ በባሕርይ በመለኮት አንድ ናቸው፡፡ አንድ እግዚአብሔር፤ አንድ አምላክ ናቸው፡፡ ይህን ሲያስረዱ መጻሕፍት እንዲህ ይላሉ፤ እስራኤል ሆይ ስማ እግዚአብሔር አምላካችን አንድ እግዚአብሔር ነው፡፡ ዘጸ.6÷4 እግዚአብሔር አንድ ነው፡፡ ኤፌ. 4÷5 ሦስት ስም አንድ እግዚአብሔር ነው፡፡ ቅዳሴ ማርያም፡፡

ሀ. የምስጢረ ሥላሴን  ትምህርት የገለጸልን 

አምላካችን ፈጣሪያችን  ነው ፡፡                 

                                                

የምስጢረ ሥላሴን ትምህርት የጀመረ ራሱ እግዚአብሔር ነው፡፡ መጀመሪያ አዳምን ሲፈጥረው ሰውን እንፍጠር በመልካችን እንደ ምሳሌያችን ብሏል፤ ዘፍ.1÷26 እንሆ በዚህ አንቀጽ እንፍጠር በመልካችን እንደምሳሌያችን የሚለው ንግግር የሦስት ተነጋጋሪዎች ነው እንጂ ያንድ ተናጋሪ ቃል አይደለም፡፡ ስለዚህ እግዚአብሔር፤ ሰውን እንፍጠር በመልካችን እንደምሳሌያችን፤ ሲል ሦስትነቱን ማስተማሩ ነው፡፡ ሙሴም ይህን የእግዚአብሔርን ነገር ሲጽፍልን ሰውን እንፍጠር በመልካችን እንደ ምሳሌያችን ያለውን የብዙውን አነጋገር ለአንድ ሰጥቶ፤ እግዚአብሔር አለ፤ ብሎ መጻፉ በአካል ሦስት ሲሆን በባሕርይ በህልውና አንድ ስለሆነ በአንድ ቃል መናገሩን ከእግዚአብሔር ተረድቶ ለእኛ ሲያስረዳን ነው፡፡

ቃሉም ይህ ነው፤ እግዚአብሔር አምላክም አለ እነሆ አዳም ከእኛ እንደ አንዱ ሆነ፤ ዘፍ. 3÷22 እንደዚያ አስተሳሰብ አሳቢ አነጋገርስ ቢሆን፤ አንዱ አካል ራሱን ከፍሎ ከእኛ እንደ አንዱ ሆነ፤ ሊል ባልተናገረም ነበር፤ ስለዚህ እግዚአብሔር ከእኛ እንደ አንዱ ሆነ በማለቱ ሦስትነቱን ያስረዳል፡፡ ምንአልባትም እግዚአብሔር አለ፤ አዳም ከእኛ እንደ አንዱ ሆነ፤ የሚለው ቃል ሦስት ተነጋጋሪዎች በአንድ ቦታ ቢኖሩ አንዱ ሁለቱን ከእኛ እንደ አንዱ ሆነ ብሎ ሲነገር ከአንድ የበዙ ተናጋሪዎች ቃል መሆኑን ነው የሦስትነት ተነጋጋሪዎች መሆኑን ስለሚያስረዳ እግዚአብሔር ሦስት አካል መሆኑ በዚህ አነጋገር ግልጽ ነው፡፡

እግዚአብሔርም አለ ኑ እንውረድ ቋንቋቸውንም ከዚያ እንደባልቀው አንዱ የባልንጀራውን ነገር እንዳይሰማ ብሏልና፡፡ ዘፍ. 11÷7 እነሆ በዚህ አንቀጽ እግዚአብሔር ኑ እንውረድ ብሎ በመናገሩ ከሁለትነት የተለየ ሦስትነቱን ያስረዳል፡፡ መረጃውም ሦስት ተነጋጋሪዎች በአንድ ቦታ ሁነው ሲነጋገሩ ሦስተኛው ሁለቱን ኑ እንውረድ ሊላቸው ይችላል፤ ምክንያቱም ሁለት ሆነው ግን አንዱ ሁለተኛውን ና እንውረድ ቢለው እንጂ ኑ እንውረድ ሊለው ስለማይችል ነው፡፡ ከዚህ በላይ የተጠቀሱት የእግዚአብሔር ቃላት ተገልጸው ሲተረጐሙ፤ አካላዊ ልባቸው አብ አካላዊ ቃሉ ወልድንና አካላዊ ሕይወቱ (እስትንፋሱ) መንፈስ ቅዱስን፤ ሰውን እንፍጠር በመልካችን እንደ ምሳሌያችን፤ እንሆ አዳም ከእኛ እንደ አንዱ ሆነ፤ እንዲሁም ኑ እንውረድ፤ ብሎ እንዳነጋገራቸው ይታወቃል፡፡

የእግዚአብሔር የአንድነቱና የሦስትነቱ ማስረጃ ሁነው የታመኑ እነዚህ ሦስቱ ቃላት ከአንድ የበዙ የሁለት ተነጋጋሪዎች፤ ከሁለትም የበዙ ተነጋጋሪዎች ቃላት መሆናቸው ይታወቃል እንጂ ከሦስት ያልበለጡ የሦስት ብቻ ተነጋጋሪዎች ቃላት እንደ ሆኑ ቃላቶቹ ራሳቸው ስለሚያስረዱ፤ እግዚአብሔር በእነዚህ አነጋገሮች ከሦስት ያልበዛ ሦስት አካላት ብቻ መሆኑ አይታወቅም የሚል አሳብም ቢነሳ፤ መጽሐፍ ቅዱስ ከዚህም በሌላ አንቀጽ ይመልሳል፡፡ ኢሳይያስ እግዚአብሔርን አይቶት እንዲህ ይላል፤ ዖዝያን ንጉሥ በሞተበት ዓመት እኔ እግዚአብሔርን ከፍ ባለ በረጅም ዙፋን ተቀምጦ አየሁት፡፡ ሱራፌልም ከርሱ በላይ ቁመው ነበሩ አንዱም ላንዱ ይጮኸ ነበር፤ እንዲህ ሲሉ ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እግዚአብሔር የሠራዊት ጌታ ምድር ሁሉ ምስጋናውን መልታለች፤ ኢሳ. 6÷1-3

እንሆ የእግዚአብሔር ቀራቢዎች አገልጋዮች ሱራፌል በምስጋናቸው ሦስት ጊዜ ብቻ ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ ማለታቸው የሦስትነቱን አካላት መጥራታቸው ነው፤ እግዚአብሔር የሠራዊት ጌታ በማለት በአንድ ስም ጠርተው ምድር ሁሉ ምስጋናህን መልታለች በማለት ያንድ ተመስጋኝ ምስጋናን መስጠታቸው ሦስቱ አካላት አንድ ሕያው እግዚአብሔር፤ አንድ ገዥ፤አንድ አምላክ፤ አንድ ተመስጋኝ አምላክ መሆኑን መመስከራቸው ነው፡፡

ሱራፌልም በዚህ ምስጋናቸው እግዚአብሔር በአካል ከሦስትነት ያልበዛ ሦስት ብቻ እንደ ሆነ በባሕርይ በህልውና ከአንድነት ያልበዛ ሦስት አካል አንድ አምላክ ብቻ መሆኑን ይመሰክሩልናል፡፡ ከሦስቱ አካላት አንዱ ወልድ ሰው ሁኖ ሲያስተምርም፤ እኔ ከአብ ዘንድ ለእላንት የምሰደው ከአብ የሚወጣው የእውነት መንፈስ የሚያጸና ጰራቅሊጦስ ግን በመጣ ጊዜ እርሱ ስለእኔ ይመሰክራል፡፡ እንግዲህ ሂዱና አሕዛብን ሁሉ አስተምሩ፤ አጥምቋቸውም በአብና በወልድ በመንፈስ ቅዱስም ስም፤ ሲል ራሱን፤ አብንና መንፈስ ቅዱስን፤ በመግለጽ ከሦስቱ አካላት ያልበለጠ፤ ከአንድ አካልነት በላይ የሆነ ሦስቱ አካላት ብቻ መሆኑን አስረድቷል፡፡ ዮሐ. 15÷26፣ማቴ. 28÷19

የጌታችን የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ስብከት

መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሐንስ ስለ ኢየሱስ ክርስቶስ አስቀድሞ መንፈቅ ከአስተማረ በኋላ በሄሮድስ ትእዛዝ ተይዞ ተጋዘ፣ ማቴ. 14÷3 ሉቃ.3÷20

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስም ጾሙን ፈጽሞ የሰይጣንን ፈተና ድል ነሥቶ ከገዳም ወደ አገር ወጣ፣ ዮሐንስ እንደ ተያዘ በሰማም ጊዜ ወደ ገሊላ ሄደና በዛብሎንና በንፍታሌም ዕፃ በባሕር አጠገብ ባለች ቅፍርናሆም በተባለች አገር ዋለ አደረ፡፡ ማቴ. 4÷12-16

በዚያም ማስተማር ጀመረ፡፡ በትምህርቱም መጀመሪያ “የኲነኔ ዘመን ተፈጸመ አለፈ፡፡ መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንስሓ ግቡ” እያለ ይሰብክ ነበር፣ ማቴ. 4÷17፣ ማር. 1÷15

በገሊላ ባሕርም እየተመላለሰ ሲያስተምር መረበኞችን (ዓሣ አጥማጆችን) ዓሣን በማጥመድ፣ ፈንታ ሰውን በትምህርት ከድንቁርና ወደ ዕውቀት እንድትመሩ ከአጋንንት ወጥመድ እንድታላቅቁ  አደርጋችኋለሁና ኑ ተከተሉኝ፣ እያለ ይጠራ ነበር፣ እነርሱም መረባቸውንና መርከባቸውን እየጣሉ ከቤተሰባቸው እየተለዩ ይከተሉት ነበር፡፡ ማቴ. 4÷18-20፣ ማር. 1÷16-20

ጌታችን በእስራኤል አገር ሁሉ በገጠሩም በከተማውም እየዞረ ለሰው ሁሉ ያስተምር ነበር፡፡ ታላላቅ ተአምራትም ያደርግ ነበር፡፡ ማለት የታመሙትን ያድን፤ አጋንንት ያደሩባቸውን ከአጋንንት ያስለቅቅ፤ የሞቱትን ያስነሣ ነበር፡፡ ማቴ.4÷23-24፣ 9÷25-35፣ ሉቃ. 7÷1-17 ትምህርቱን በመስማት ተአምራቱን በማየትም ከየአገራቸው እየወጡ ብዙ ሕዝብ ይከተሉት ነበር፣ ማቴ. 4÷25፣ ሉቃ. 6÷17

ከብዙውም ሕዝብ ተለይተው ከሄደበት የሚሄዱ ከዋለበት የሚውሉ ከአደረበት የሚያድሩ ትምህርቱን የሚያጠኑ 120 ቤተሰብ ነበሩ፣ የሐዋ.ሥ 1÷15 እነዚያውም 84ቱ ወንዶች 36ቱ ሴቶች ናቸው፡፡ ጌታም ከ84ቱ ወንዶች ዐሥራ ሁለቱን መርጦ ዓለምን ዙረው እንዲያስተምሩ ሐዋርያት ብሎ ሹሟቸዋል፣ ማቴ.10÷1-8 ሰብዐ ሁለቱንም የዐሥራ ሁለቱን ተከታዮች አድርጎ ዙረው እንዲያስተምሩ አርድእት ብሎ ሹሟቸዋል፡፡ ሉቃ. 10÷1 ኤፌ. 4÷11

120ው ቤተሰብ እየተከተሉት ሦስት ዓመት ከሦስት ወር ዙሮ አስተምሯል፡፡ ትምህርቱም ወንጌል ተብሏል፡፡ ማቴ. 9÷30 ወንጌልም ማለት የምሥራች ማለት ነው፡፡

መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንስሓ ግቡ እያለ የመንግሥተ ሰማይን መሰጠት ያበሥራልና፡፡ ማቴ. 4÷17 የዚህ ዓለም መኰንን ይፈረድበታል፣ እያለ የዲያብሎስን መሻር ይናገራልና ስለዚህ ወንጌል ተብሏል፡፡ ዮሐ. 16÷11-33

አይሁድ ግን ሲያስተምር የእግዚአብሔር ልጅ ነኝ ቢላቸው በማመን ፈንታ ይህን እንደ በደል ቆጥረው ሊገድሉት ይፈልጉት ነበር፣ ዮሐ.8÷ 48 የሚሰቀልበት ጊዜ ሲደርስ የተነገረለትን ትንቢት ሊፈጽም በ፭ሺ፭፻፴፬ ዓ.ም. በመጋቢት 22 እሑድ ቀን በአህያ ግልገል ተቀምጦ ወደ ኢየሩሳሌም መጣ፣ ዘካ. 9÷9 ማቴ. 21÷7

ሕዝቡም ሁሉ እያመሰገኑ ተቀብለውታል፡፡ ሕፃናት እንኳ ሳይቀሩ አንደበታቸው ቀንቶላቸው አፋቸው ተፈቶላቸው አመስግነውታል፡፡ ማቴ. 21÷8-9፣ 15-16 ከዚህ ቀን ጀምሮ አይሁድ እንደምን አድርገው እንደሚይዙት ይመክሩ ጀመሩ፡፡ በዚህው ሰሞን ውስጥ መጋቢት 26 ቀን ሐሙስ ወደ ማታ ጊዜ ጌታ ዐሥራ ሁለቱን ደቀ መዛሙርት ሰብስቦ በወዳጁ በአልዓዛር ቤት የኦሪትን የፋሲካውን ምሳ በላ፣ ማቴ. 26÷16-20

የኦሪቱን መሥዋዕት ከበሉም በኋላ ወዲያው የበሉትን በተአምራት ከሆዳቸው አጥፍቶ ሰዎች ለራት (ለበረከት) ያመጡለት ኅብስት ነበር፡፡ ከዚያ አንዱን አንስቶ ይዞ ጸልዮ ከኅብስትነት ለውጦ ሥጋውን አድርጎ ስለናንት የሚሰጥ ሥጋዬ ይህ ነው እንኩ ብሉ ብሎ ሰጣቸው፡፡ ጽዋውንም ይዞ ጸልዮ ከወይንነቱ ለውጦ ደሙን አድርጎ ኃጢአትን ለማስተስረይ ስለብዙ ሰዎች የሚፈስ ደሜ ይህ ነውና እንኩ ጠጡ ብሎ ሰጣቸው፡፡ እናንተም እንዲህ አድርጉ ብሎ ምስጢረ Ìርባንን አስተማራቸው ማቴ. 26÷26-28፣ ማር. 14÷22-25፣ ሉቃ. 22÷19-20፣ 1ቆሮ. 11÷23-25

ከኦሪት መሥዋዕት እንደ አንዱ ሊቆጠር የሚችለውን የፋሲካውን ምሳ ከፈጸመ በኋላ በላዩ ላይ የወንጌል መሥዋዕት ሥጋውን መሠዋቱ ግን የኦሪት መሥዋዕት አለፈ የወንጌል መሥዋዕት ተተካ ለማለት ለማስገንዘብ ነው፡፡ ምስጢረ Ìርባንን ካሳያቸው በኋላ ደቀ መዛሙርቱን ይዟቸው ጌቴሴማኒ ወደ ተባለው ስፍራ ሄደ፡፡ ከዚያም ደቀ መዛሙርቱን ተግታችሁ ጸልዩ ብሎ በአንድ ስፍራ ትቷቸው ለብቻው ይጸልይ ነበር፡፡ ደቀ መዛሙርቱንም ሦስት ጊዜ እየተመላለሰ ወደ መከራ እንዳትገቡ ተግታችሁ ጸልዩ እያለ ያነቃቃቸው ነበር፡፡ ይህ አምላካዊ ትእዛዝ ዛሬም ምእመናን ሁሉ ተግተው ቢጸልዩ ከፈተና እንደሚድኑ የሚያሳስብ ነው፡፡ ማቴ. 26÷40-41

እጅግ በመሸም ጊዜ ከደቀ መዛሙርቱ ወገን የነበረ ይሁዳ የተባለ ሰው ከአይሁድ በ30 ብር ተገዝቶ ሊያስይዘው ሾተል ጐመድ የያዙ ብዙ ጭፍሮቹን ከአይሁድ አለቆች ገንዘቡን ተቀብሎ እየመራ ይዟቸው መጣ፡፡ ጌታችንም ሊይዙት እንደመጡ አውቆ የነበረበት ቦታ ዱር ስለነበር ወደ ውጭ ወጣላቸው፡፡ ዮሐ. 18÷4 ይሁዳም እኔ አስቀድሜ እጅ እነሣዋለሁና (እስማዋለሁና) እጅ የምነሣውን አይታችሁ ያዙት ሲል ለጭፍሮቹ ምልክት ሰጣቸውና እርሱም ሄዶ መምህር ሆይ ደህና አለህን? ብሎ በተንኰል እጅ ነሣው ተሳለመውም፣ “ኦ ይሁዳ በስኢምኑ ታገብአኒ” በመሳም አሳልፈህ ትሰጠኛለህን? አለው ማቴ. 26÷48-49

ጭፍሮችም በመጡ ጊዜ ማንን ትሻላችሁ? ብሎ ጠየቃቸው እነዚያም የናዝሬቱን ሰው ኢየሱስን አሉት፡፡ ጌታም ኢየሱስ እኔ ነኝ ቢላቸው የኋሊት ተመልሰው ወደቁ፡፡ ሁለተኛም ማንን ትሻላችሁ? ብሎ ቢጠይቃቸው የናዝሬቱን ኢየሱስን አሉ፤ ኢየሱስ እኔ ነኝ የምትሹኝ እኔን ከሆነ (ሐዋርያትን) እነዚህን ተዋቸው አላቸው፡፡ ዮሐ. 18$9 ወዲያው እንዲይዙት በፈቀደ ጊዜ ጭፍሮቹ ይዘው አስረው ወስደውታል፡፡ ዮሐ. 18÷12-14 በነጋው ዓርብ ከቀኑ ስድስት ሰዓት ሲሆን ጎልጎታ በተባለው ቦታ ላይ ሰቀሉት ማቴ. 27÷33፡፡ ጌታችንም በተሰቀለ ጊዜ ፀሐይና ጨረቃ ከብርሃናቸው ተለይተዋል፣ ማለት ፀሐይ ጨልሟል፤ ጨረቃም ደም መስሎ ታይቷል፤ ከዋክብትም ከብርሃናቸው ተለይተው ወደምድር ወድቀዋል፡፡ (ሉቃ. 23÷44-45 ሃይማኖተ አበው ዘአትናቴዎስ ሐዋርያዊ) ጌታችንም ዘጠኝ ሰዓት ሲሆን በመስቀሉ ላይ ሳለ ሞተ ሉቃ. 23÷46፡፡ ሞተም ማለት ነፍሱ ከሥጋው ተለየ ማለት ነው እንጂ በመለኮቱ ግን መቸም መች ሕያው ነው ሞት አያገኘውም፡፡ ስለዚህ በሥጋ ሙቶ ሳለ በመለኮቱ ሕያው ነው ብለን እናምናለን፡፡ …እርሱ ስለ እኛ በለበሰው ሥጋ ቢሰቀልም በእግዚአብሔርነቱ ኃይል ሕያው ነውና፣… 2ቆሮ. 13÷4 ነፍሱ ከሥጋው በተለየም ጊዜ ማለት በሥጋ በሞተ ጊዜ መለኮቱ ከነፍሱም ከሥጋውም አልተለየም፡፡ በዚህም ጊዜ በአካለ ነፍስ ወደ ሲኦል ሂዶ በሲኦል ተግዘው የኖሩ ነፍሳትን አውጥቶ ወደ ዕረፍትና ወደ ደስታ አገር ወደ ገነት አግብቷቸዋል፡፡

ይኸን ሲያስረዳን… በሥጋ ሞተ በመንፈስ ግን ሕያው ነው (ሆነ) እርሱም በግዞት ወዳሉ ነፍሳት ሂዶ ነጻነትን ሰበከላቸው፤ ብሏል ጴጥሮስ ሐዋርያ 1ኛ ጴጥ.3÷18-19፡፡ ከሞተም በኋላ ከጭፍሮች አንዱ ቀኝ ጐኑን በጦር ቢወጋው ትኩስ ደምና ጥሩ ውኃ እንደ ለ ፊደል ሆኖ ከጐኑ ወጥቷል፡፡ ስለምን ደምና ውኃ ከጐኑ እንዲፈስ አደረገ ቢባል ውኃው መጠመቂያችን ደሙ የሕይወት መጠጣችን እንዲሆን፡፡ ጌታችን በመስቀሉ ላይ ሳለ ዐሥራ አንድ ሰዓት ሲሆን ዮሴፍና ኒቆዲሞስ የተባሉ ደጋግ ሰዎች መጥተው ሥጋውን ከመስቀሉ አውርደው ሽቶ ቀብተው በድርብ በፍታ ገንዘው ከተሰቀለበት ቦታ አቅራቢያ (አጠገብ) ከተክል ቦታ ውስጥ ዮሴፍ ለራሱ ብሎ ባሳነጸው አዲስ መቃብር ቀብረውታል፤ ማቴ.27÷59፡፡ ዮሐ. 19÷38-42

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በአይሁድ ጭፍሮች ከተያዘ ጀምሮ እስከ ሞቱ ድረስ የደረሰበትን ሥቃይና ያደረገውን ተአምራት ሁሉ በዚህች በትንሿ መጽሐፋችን ውስጥ መጻፍ ስላልተቻለን ይህን በሰፊው መረዳት እንድትችሉ ወደ ቅዱስ ወንጌል መርተን ለአንባቢዎች ትተንላችኋል፤ ማቴ. 26÷46፣ 27÷1-54 ማር. 14÷42-65፣ 15÷1-39 ሉቃ. 22÷47፣ 23÷1-47 ዮሐ. 18÷3-38፣ 16÷1-34 በማንበብ የተቀበለውን ሥቃይና ያደረገውን ተአምራት በይበልጥ መረዳት ይቻላል፡፡

ሀ. የጌታ ትንሣኤ

ጌታም ሦስት ቀን በመቃብር ውሎ አድሮ በሞተ በሦስተኛው ዕለት እሑድ በመንፈቀ ሌሊት መግነዝ ፍቱልኝ መቃብር ክፈቱልኝ ሳይል ነፍስና ሥጋው ተዋሕደው ከሞት ተነሣ፡፡ ማቴ. 28÷5-6 የጌታችንም ትንሣኤ ለእኛ ትንሣኤ መሠረት ነው፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ስለዚህ እንዲህ ሲል አስተምሯል፤ “በኃጢአት የሞትን ስንሆን ክርስቶስ አዳነን፤ ከእርሱም ጋር አሥነሣን ከርሱም ጋር በሰማያት አስቀመጠን፡፡ ኢየሱስ ክርስቶስ ሙቶ እንደተነሣ ከአመንን እንዲሁም በኢየሱስ ክርስቶስ ያንቀላፉትን እግዚአብሔር ከርሱ ጋር ያመጣቸዋልና፡፡ 1ኛ ተሰ. 4÷14

ከተነሣም በኋላ እስከ ዐርባ ቀን ድረስ እየተገለጸ ለሐዋርያት መጽሐፈ ኪዳንን አስተምሯቸዋል፤ ዮሐ. 21÷14፣ የሐዋ. 1÷3 በተነሣ በዐርባኛው ዕለት ሐሙስ ቀን ከጧቱ ሦስት ሰዓት ሲሆን ሐዋርያት ተሰብስበው ወደ ነበሩበት አዳራሽ መጣና ታያቸው፡፡ ከዚያም ቢታንያ ወደ ተባለው ቦታ ይዟቸው ወጣ፤ በቢታንያም ላይ በአንብሮተ እድ ባረካቸው፡፡ ሉቃ. 24÷50

በዚህ ቡራኬ ከዲቁና እስከ ፓትርያርክነት ድረስ ያለውን የክህነት ሹመት አሳድሮባቸዋል፡፡ ሲባርካቸውም ከምድር (ከፍ) ብድግ አለና እያዩት በክብር ወደ ሰማይ ዐረገ፡፡ ሉቃ. 24÷51 ሐዋርያትም ከዐይናቸው እስከ ተሰወረ ድረስ ወደ ሰማይ አተኩረው እሱን እሱን ይመለከቱ ነበር፡፡ ሰማይ ሰማይ ሲመለከቱም ሳለ ሁለት መላእክት መጥተው… እናንት የገሊላ ሰዎች ሰማይ ሰማይ እያያችሁ ለምን ቁማችኋል? ይህ ከእላንት ተለይቶ ወደ ሰማይ የወጣው ኢየሱስ ነው ወደ ሰማይ ሲወጣም እንዳያችሁት እንዲሁ ዳግመኛ ይመጣል ሲሉ ዕርገቱን መስክረውለታል፤ ዳግመኛ መምጣቱንም ለሐዋርያት አስረድተዋቸዋል፡፡ የሐዋ.ሥ 1÷10-11

ሐዋርያትም የጌታን ዕርገቱን አይተው የመላእክትን ምስክርነት ሰምተው እጅ ነስተው፤ ሰግደው ደስ እያላቸው ወደ ቦታቸው ተመልሰዋል፤ ሉቃ. 24÷ 52 የሐዋ. ሥ 1÷12

ለ. ምሥጢረ ቊርባን (የሕይወት እንጀራ እኔ ነኝ!)

ምስጢረ ቁርባን ድኅነታችን የተፈጸመበትና የታተመበት ታላቅ ምስጢር ነው፡፡ ይህን ምስጢር የነገረን፣ በተግባር ሠርቶ ያሳየን ባለቤቱ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነው፡፡ የትምህርቱም ይዘት ከምሳሌ ወደ አማናዊው እንዲህ ሲል ያመጣዋል፡፡ “እንግዲህ አይሁድ ከሰማይ የወረደ እንጀራ እኔ ነኝ ስላለ ስለ እርሱ አንጐራጐሩ… ኢየሱስ መለሰ፤ አላቸውም… የሕይወት እንጀራ እኔ ነኝ፡፡ አባቶቻችሁ በምድረ በዳ መና በሉ፤ ሞቱም፤ ሰው ከእርሱ በልቶ እንዳይሞት ከሰማይ አሁን የወረደ እንጀራ ይህ ነው፤ ከሰማይ የወረደ ሕያው እንጀራ እኔ ነኝ፤ ሰው ከዚህ እንጀራ ቢበላ ለዘለዓለም ይኖራል፤ እኔም ስለ ዓለም ሕይወት የምሰጠው  ሥጋዬ ነው፡፡ … እውነት እውነት እላችኋለሁ የሰውን ልጅ ሥጋ ካልበላችሁ ደሙንም ካልጠጣችሁ በራሳችሁ ሕይወት የላችሁም፡፡ ሥጋዬን የበላ ደሜንም የጠጣ የዘለዓለም ሕይወት አለው፤ እኔም በመጨረሻ ቀን አስነሣዋለሁ፡፡ ሥጋዬ እውነተኛ መብል ደሜም እውነተኛ መጠጥ ነውና” ዮሐ. 6÷56፡፡

በጌታችን ዘመን የነበሩት አይሁድ ሥጋዊነትና ፍቅረ መብልዕ አጥቅቷቸው አባቶቻችን እንደበሉት ያለ መና አብላን ባሉት ጊዜ ያን መና የበሉት ከሞት መቅረታቸውን ካስታወሳቸው በኋላ ቅዱስ ሥጋውንና ክቡር ደሙን የተቀበለውን ግን ሰማያዊ ርስት እንደሚያወርሰው ነገራቸው፡፡ እንዲሁም በምሴተ ሐሙስ ለደቀ መዛሙርቱ ምስጢሩን አሳይቷቸዋል፡፡ “ሲበሉም ኢየሱስ እንጀራን አንሥቶ ባረከ፤ ቆርሶም ለደቀ መዛሙርቱ ሰጠና” እንካችሁ ብሉ ይህ ሥጋዬ ነው አለ፡፡ ጽዋንም አንሥቶ አመስግኖም ሰጣቸው፤ እንዲህም አለ፤ ሁላችሁ ከእርሱ ጠጡ፤ ስለ ብዙዎች ለኃጢአት ይቅርታ የሚፈስ የሐዲስ ኪዳን ደሜ ይህ ነው፡፡  ማቴ. 26÷26

ቁርባን ምንድር ነው? ቁርባን ለሚለው ቃል ሁለት ትርጉም አለው፡፡ አንደኛው ትርጉም ቁርባን ማለት ለእግዚአብሔር የሚያቀርቡት፤ ወደ እግዚአብሔር የሚያቀርብ ማለት ነው፡፡ ሁለተኛው ትርጉም ቁርባን ማለት የሚቀበሉት፤ የሚያቀብሉት ማለት ነው፡፡ ቁርባን የክርስቶስ ሥጋውና ደሙ ነው፤ ኤፌ. 5÷2 ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለ ሥጋውና ደሙ እንዲህ ብሎ ነበር፡፡ “እውነት እውነት እላችኋለሁ ሙሴ እንጀራን ከሰማይ እንዳልሰጣችሁ ነገር ግን አባቴ እውነተኛ እንጀራን ከሰማይ ይሰጣችኋል የእግዚአብሔር እንጀራ እርሱ ከሰማይ የወረደ ነውና ሕይወትንም የሚሰጥ ነው ዮሐ. 6÷32-33 እኔ ነኝ የሕይወት እንጀራ ከእርሱ የሚበላ ሁሉ፤ እንዳይሞት ከሰማይ የወረደ እንጀራ ይህ ነው፤ እኔ ነኝ ሕያው እንጀራ ከሰማይ የወረደ ማንም ከዚህ እንጀራ የበላ ለዘለዓለሙ ይኖራል እኔም የምሰጠው እንጀራ ስለዓለም ሕይወት እሰጠው ዘንድ ያለኝ ሥጋዬ ነው፡፡ ዮሐ. 6÷35-48፣ 50-51 ጌታችን ይህን ነገር በቃሉ ሲነግራቸው መጀመሪያ ለሰሙት ሰዎች በሥራ እስኪያሳያቸው ድረስ ሊታመን የማይቻል ረቂቅ ነገር ነበር፡፡ ዮሐ. 6÷60፡፡ በኋላ ግን ሰርቶ ባሳያቸው ጊዜ ተረድተው አምነውታል፡፡ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ መጀመሪያ የሥጋውንና የደሙን ምስጢር ሲያሳይ እንዲህ ነበር፡፡ ዓርብ ሊሰቀል ሐሙስ ምሽት  አልዓዛር በተባለ ሰው ቤት ጌታችን ከደቀ መዛሙርቱ ጋራ ራቱን በልቷል፡፡ ወዲያውኑ የበሉትን  በተአምራት ከሆዳቸው አጥፍቶ ሰዎች ለእራት ካመጡለት ኅብስት አንዱን አንሥቶ ያዘና ወደ ባሕርይ አባቱ እግዚአብሔር አብ ጸልዮ ኅብስቱን በሥልጣኑ ለውጦ አማናዊ ሥጋ ወልደ እግዚአብሔር አድርጎ፤ “ይህ ስለ እናንት የሚሰጥ ሥጋዬ ነውና እንኩ ብሉ” ብሎ ለደቀመዛሙርቱ ሰጣቸው፡፡ ቀጥሎም ወይን በጽዋ ቀድቶ ያዘና ጸልዮ በስልጣኑ ለውጦ አማናዊ ደመ ወልደ እግዚአብሔር አድርጎ “ይህ ስለ እናንት የሚፈስ ደሜ ነው እንኩ ጠጡ” ብሎ ሰጥቷቸዋል፡፡ ማቴ. 26÷26-28፣ ማር.14÷22-24፣ ሉቃ. 22÷19-20 1ቆሮ. 11÷24-25 ሳይሰቀል አስቀድሞ ምስጢረ ቁርባንን ያሳየበት ምክንያትም ዐርብ ዕለት በተሰቀለ ጊዜ ከደቀ መዛሙርቱ ጋር ተገናኝቶ ሥራ ለመሥራት ስለማይቻል ነው፡፡ ዮሐ.16÷

ሐ. የምስጢረ ቁርባን አማናዊነት

ሐዋርያትም ኅብስትና ወይን አቅርበው በጸሎት ባርከው በመለወጥ አማናዊ ሥጋ ወልደ እግዚአብሔርና አማናዊ ደመ ወልደ እግዚአብሔር እያደረጉ ያቆርቡ ነበር፡፡ 1ቆሮ. 10÷16 ዛሬም በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሥርዐት መሠረት ሥጋውና ደሙ በካህናት እጅ ይሰጠናል፡፡ መናፍቃን ግን ምስጢረ ቊርባን በጌታችን ከተመሠረተ ጀምሮ አማናዊ ሥጋውና ደሙ ሆኖ አያውቅም በማለት ይሳሳታሉ፡፡ ይኸውም በወንጌል ራሱ ባለቤቱ የተናገረውን ስለማያምኑ፣ የቅዱሳን ሐዋርያትን ትምህርት ስለማይቀበሉና በተለያዩ ቅዱሳን ዜና ሕይወት የተፈጸመውን ስለማያነቡ እንጂ በጻሕሉ ላይ በአምሳለ ሕፃን፣ በአምሳለ በግዕ ንጹሕ ሆኖ ካህኑ “ኀበነ ንኅበር በዘዚአከ መንፈስ ቅዱስ” እያለ ይፈትተዋል፡፡ የክርስቶስን ሥጋና ደም የምንቀበለው በንጽሕና ሁነን፤ ንስሓ ገብተን፣ በጾም በጸሎት ጸንተን ነው፡፡

ለምሳሌ የእስክንድርያ ፓትርያርክ የነበረው ቅዱስ አባት አባ ማቴዎስ ቅዳሴ በሚቀድስበት ጊዜ ጌታችን በመሠዊያው ላይ ይታየው እንደነበር ተጽፏል፡፡ “… በአንዲት ዕለትም በቊርባን ቅዳሴ ላይ ሲያገለግል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን በመሠዊያው ላይ ተቀምጦ አየው፡፡” በታናሽ ሕፃን አምሳል በጻሕል ውስጥ ተኝቶ ነበር፡፡ ኅብስቱንም በሚፈትትበት ጊዜ እጆቹን ዘርግቶ ከታላቅ ልቅሶ ጋር ፈጽሞ እያደነቀ በመፍራትም ለረጅም ጊዜ ዜማውን ያቆማል፤ ይህንም ራእይ ለማንም አይናገርም፡፡

መምህሩም ለረጅም ሰዓት ሲቆም ባየ ጊዜ ያደንቅ ነበር፡፡ ይህንንም ይገልጽለት ዘንድ ወደ እግዚአብሔር ጸለየ፡፡ በአንዲትም ዕለት አባ ማቴዎስ እንደ ልማዱ ሊቀድስ ገባ፡፡ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስን በሕፃን አምሳል በጻሕሉ ውስጥ ተኝቶ ኅብስትንም መስሎ በአባ ማቴዎስ እጅ ሲቆረስ ለመምህሩ ለአበምኔቱ ታየ፡፡ አበምኔቱም አደነቀ፤ ለእኛ ለሰው ልጆች ይህን ታላቅ ጸጋ የሰጠኸን አቤቱ ላንተ ምስጋና ይገባል አለ፡፡ (ስንክሳር ጥር 5) ስለዚህ ቃሉ “በእምነት እንጂ በማየት አንመላለስም” እንዳለን የምስጢረ ቊርባንን አማናዊነት እናምናለን፤ በእርሱም እንኖራለን፡፡ 2ኛ. ቆሮ. 5÷6

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን መገልገያ ንዋያት ዘመሥዋዕት ንዋየ ቅድሳት ይባላሉ፡፡ በአማርኛም የክብር የንጽሕና የቅድስና እቃዎች ማለት ነው፡፡ ከንዋየ ቅድሳትም ለቅዱስ ሥጋውና ለክቡር ደሙ ማቅረቢያና ማቀበያ የሆኑ ሦስት የተቀደሱ እቃዎች አሉ፡፡ እቃዎቹም ጻሕል፤ ጽዋና ዕርፈ መስቀል ናቸው፡፡ የዕለቱ ቀዳሽ የሆነው ካህን ኅብስቱን በጻሕል ወይኑን በጽዋ አድርጎ በቤተ መቅደስ ውስጥ በታቦቱ ላይ አድርጐ “አንዱ አብ ቅዱስ ነው፤ አንዱ ወልድ ቅዱስ ነው”፡፡ አንዱ መንፈስ ቅዱስም ቅዱስ ነው፡፡ ብሎ ሃይማኖቱን ሲመሰክር ሕዝቡም ቃሉን ተቀብለው “አብ በእውነት ቅዱስ ነው፤ ወልድ በእውነት ቅዱስ ነው፤ መንፈስ ቅዱስ በእውነት ቅዱስ ነው፡፡” ሲሉ የሃይማኖታቸውን እውነተኛነት ያረጋግጣሉ፡፡ የዕለቱ ልኡካን በቤተ መቅደስ ውስጥ ሆነው በመምራት ሕዝቡም በመቀበል ምሉእ ጸሎተ ቅዳሴን ያደርሱበታል፤ ከጸሎተ ቅዳሴውም ውስጥ ካህኑ የጌታችንና የአምላካችን የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ሥጋውንና ደሙን አማን (እውነት) ያደርገው ዘንድ አቤቱ ቅዱስ መንፈስህን ወደዚህ ኅብስትና ወደዚህ ጽዋ እንድትልክ እንለምንሀለን፤ የሚለውን ጸሎት ሲጸልይ በመንፈስ ቅዱስ ኃይል ተለውጦ በአማን (በእውነት) ኅብስቱ የክርስቶስን ሥጋ ወይኑም ተለውጦ እውነተኛ የክርስቶስን ደም ይሆናል፡፡ (የሐዋርያት ቅዳሴ ቁ. 48-49)

ከዚህ በኋላ ሥጋውን ካህኑ እንደ ሥርዐቱ ፈትቶ ለሚገባቸው ያቆርባቸዋል፡፡ ዲያቆኑ ደሙን በዕርፈ መስቀሉ ያቀብላቸዋል፡፡ ክርስቲያን የሆነ ሁሉ ሥጋውን ደሙን ተቀብሎ ከኃጢአት ፍርድ ይነጻል፡፡ የዘለዓለምን ሕይወት ወርሶ በመንግሥተ ሰማይ ለዘለዓለም ይኖራል፡፡ ስለዚህም ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ እንዲህ ብሏል፤ ሥጋዬን የበላ ደሜንም የጠጣ ለእርሱ የዘለዓለም ሕይወት አለው እኔም በኋለኛው ቀን አስነሣዋለሁ፡፡ ሥጋዬ የእውነት መብል ነውና ደሜም እውነት መጠጥ ነውና ሥጋዬን የበላ ደሜንም የጠጣ በእኔ ይኖራል እኔም በእርሱ እኖራለሁ የላከኝ አብ ሕያው እንደሆነ እኔም ስለ አብ ሕያው ነኝ ሥጋዬን የሚበላ ደሜንም የሚጠጣ ደግሞ እርሱ ስለእኔ ሕያው ይሆናል፤…  ዮሐ. 6÷54-57

 

ከብፁዕ አቡነ ሳሙኤል

 በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

አዲስ  አበባ

 

እግዚአብሔርም አለ ሰውን እንፍጠር በመልካችን እንደ ምሳሌያችን፡፡ ዘፍ.1÷26

ይህ አነጋገር እንዴት ነው? ከተመረመረ የአንድነትና የሦስትነት አነጋገር ነው፡፡ “እግዚአብሔርም አለ” ብሎ አንድነቱን “በመልካችን፣ እንደምሳሌያችን እንፍጠር” ማለቱ ሦስትነቱን ይገልጣል፡፡

የእግዚአብሔር ሦስትነቱ በስም፣ በአካል፣ በግብር ነው፡፡ የስም ሦስትነቱ አብ፣ ወልድ መንፈስ፣ ቅዱስ ይባላል፡፡ “ሂዳችሁ በአብ በወልድ በመንፈስ ቅዱስ ስም እያጠመቃችኋቸው ደቀ መዛሙርቱ አድርጓቸው”፡፡ ማቴ. 28÷19

የአካል ሦስትነቱም ለአብ  ፍጹም አካል፣ ፍጹም ገጽ፣ ፍጽም መልክዕ አለው፡፡ ለወልድም  ፍጹም አካል ፍጹም ገጽ ፍጹም መልክ አለው፡፡ ለመንፈስ ቅዱስም  ፍጹም አካል ፍጹም ገጽ ፍጹም መልክ አለው፡፡ አካል የተባለውም ምሉእ ቁመና ነው፤ ገጽ ከአንገት በላይ ያለው ፊት ነው፤ መልክዕ ልዩ ልዩ ሕዋሳት ዓይን ጆሮ፣ እጅ፣ እግር ከዚህም የቀሩት ሕዋሳት ሁሉ ናቸው፡፡

የግብር ሦስትነቱም የአብ ግብሩ መውለድ ማሥረጽ ነው፤ ወልድን ወልዷል መንፈስ ቅዱስን አሥርጿል፣ የወልድ ግብሩ መወለድ ነው፤ ከአብ ተወልዷል፤ የመንፈስ ቅዱስ ግብሩ መሥረጽ ነው፤ ከአብ ሠርጿል፡፡

ሦስቱ አካላት በዚህ ግብራቸው አብ ወላዲ ወልድ ተወላዲ፤ መንፈስ ቅዱስ ሠራጺ፤ ይባላሉ፡፡ አብ ወልድን ወለደው ማለትም ከአካሉ ከባሕርዩ አስገኘው፤ ለምሳሌ የሰው ነፍስ ልብነቷ ቃልነቷን እንደሚያስገኝ ነው፡፡ ወልድ ከአብ ተወለደ ማለት አብን አኽሎ መስሎ ከአብ ተገኘ፤ ለምሳሌ የነፍስ ቃልነቷ ከልብነቷ ተገኘ፡፡ አብ መንፈስ ቅዱስን አሰረጸውም ማለት ከአካሉ ከባሕርዩ አስገኘው ማለት ነው፤ ለምሳሌ የነፍስ ልብነቷ እስትንፋስነቷን (ሕይወትነቷን) እንዳስገኘው፤ መንፈስ ቅዱስ ከአብ ሠረጸ ማለትም አብን አኽሎ መስሎ ከአብ ተገኘ፡፡ ዮሐ. 15÷26፡፡ እንዲሁም የነፍስ ሕይወትነቷ (እስትንፋስነቷ) ከልብነቷ ተገኘ፡፡ በኩነትም የአብ ከዊንነቱ ልብነት ነው፤ የወልድ የመንፈስ ቅዱስ ልባቸው እርሱ ነው፤ የወልድ ከዊንነቱ ቃልነት ነው፤ ለአብ ለመንፈስ ቅዱስ ቃላቸው እርሱ ነው፤ የመንፈስ ቅዱስ ከዊንነቱ ሕይወትነት ነው፡፡ የአብ የወልድ ሕይወታቸው እርሱ ነው፡፡

ወልድ ለአብና ለመንፈስ ቅዱስ ቃላቸው ነው፡፡ መንፈስ ቅዱስም ለአብና ለወልድ እስትንፋሳቸው ነው፡፡ ሃይማኖተ አበው አቡሊዲስ ዘሮሜ ክፍል 2ኛ፡፡

አብ ልብ እንደ ሆነ ወልድም ቃል እንደ ሆነ መንፈስ ቅዱስም ሕይወት እንደ ሆነ እናገራለሁ አምናለሁም እታመናለሁም፡፡ ያዕቆብ ዘእልበ ረዳኢ፡፡

እነዚህ ሦስቱ ኩነታት በህልውና ሲዋሐዱ እንዲህ ነው፡፡ አብ ልባቸው ስለሆነ በወልድ በመንፈስ ቅዱስ ውስጥ አለ፤ ከቃሉ ከወልድ ከሕይወቱ ከመንፈስ ቅዱስ አይለይም፤ ለምሳሌ የሰው ነፍስ ልብነቷ ከቃልነቷና ከሕይወትነቷ ሊለይ እንደማይቻል ነው፡፡ ወልድ ቃላቸው ስለሆነ በአብ በመንፈስ ቅዱስ ውስጥ አለ፤ ከልቡ ከአብ  ከሕይወቱ  ከመንፈስ ቅዱስ አይለይም፡፡ የነፍስ ቃልነቷ ከልብነቷና ከሕይወትነቷ ሊለይ እንደማይቻል ነው፡፡ መንፈስ ቅዱስ ሕይወታቸው ስለሆነ በአብና በወልድ ውስጥ አለ፤ ከልቡ ከአብ ከቃሉ ከወልድ አይለይም፡፡ የነፍስ ሕይወትነቷ ከልብነቷና ከቃልነቷ ሊለይ እንደማይቻል ነው፡፡ ወልድና መንፈስ ቅዱስ በነፍስ ቃልና እስትንፋስ ምሳሌ ከአብ አለመለየታቸውንም መጽሐፈ አረጋዊ መንፈሳዊ እንዲህ ሲል ያስረዳል፡፡ ቃሏና ሕይወቷ ከነፍስ እንደማይለይ ወልድና መንፈስ ቅዱስ እንደዚሁ ከአብ አይለዩም፡፡ አረጋዊ መንፈሳዊ፡፡

ህልውና ማለትም በአጭሩ አኗኗር ማለት ነው፡፡ በምስጢር ትርጒሙ የሦስትነቱ ኩነታት የልብ፤ የቃል፤ የሕይወት፤ አንዱ በአንዱ መኖር መገኘት ነው፡፡

ከዚህ በላይ እንደተገለጸው ሥላሴ (3ቱ አካላት) በልብ በቃል በእስትንፋስ በአንድ ልብ በአብ ያውቃሉ በአንድ ቃል በወልድ ይናገራሉ በአንድ ሕይወት በመንፈስ ቅዱስ ሕያዋን ሁነው ይኖራሉ፡፡

ጌታችን ይህን ምስጢር “እኔ በአብ እንዳለሁ አብም በእኔ እንዳለ”፤ ሲል ለሐዋርያት አስተምሯል፡፡ ዮሐ. 14÷11

ወንጌላዊ ቅዱስ ዮሐንስ ቃልም በእግዚአብሔር ዘንድ ነበረ፤ እግዚአብሔርም ቃል ነበረ፤ ይህ አስቀድሞ በእግዚአብሔር ዘንድ ነበረ ሲል ገልጾልናል፡፡ ዮሐ. 1÷1-2

ቅዱስ ዮሐንስ በወንጌሉ ቃል በእግዚአብሔር ዘንድ ነበረ በማለቱ ወልድ በቃልነቱ በአብ ህልውና መኖሩን ያስረዳል፡፡ ይህ አስቀድሞ በእግዚአብሔር ዘንድ ነበረ በማለቱ በመንፈስ ቅዱስ ህልውና ሆኖ መኖሩን ያስረዳል፡፡ ዮሐንስ ከሦስቱ አካላት አንዱ ወልድ ቃልን በቃልነት በአብና በመንፈስ ቅዱስ አለ በማለቱ ሁለቱን አብ በልብነት በወልድ በመንፈስ ቅዱስ እንዳለ፤ መንፈስ ቅዱስ በሕይወትነት በአብና በወልድ እንዳለ ይታወቃል፡፡

የሥላሴ ሦስትነትና አንድነት በሰው ምሳሌነት ይገለጻል፡፡ ለሰው በነፍሱ ሦስትነት አለው፡፡ ይኸውም ልብነት ቃልነት ሕይወትነት ነው፤ የሰው ነፍስ በልብነቷ የአብ ምሳሌ ናት፤ በቃልነቷ የወልድ ምሳሌ ናት፤ በሕይወትነቷ የመንፈስ ቅዱስ ምሳሌ ናት፡፡

የነፍስ ልብነቷ፣ ቃልነቷን፣ ሕይወትነቷን ከራሷ ታስገኛለች፤ ቃልና ሕይወት (እስትንፋስ) ከአንዲት ከልብ ስለተገኙ ግን በከዊን ልዩ እንደሆኑ በመነገርም ይለያሉ፤ ቃል ተወለደ ይባላል እስትንፋስ ሠረጸ ይባላል፡፡

እንደዚሁ አብ ወልድን በቃል አምሳል ወለደው፤ መንፈስ ቅዱስን በእስትንፋስ አምሳል አሰረጸው፡፡ ነፍስ ስትገኝ በሦስትነቷ በአንድ ጊዜ ተገኘች እንጂ ልብነቷ ቀድሞ ቃልነቷና እስትንፋስነቷ በኋላ አልተገኙም፡፡ እንደዚሁም አብ ወልድን ሲወልደው መንፈስ ቅዱስን ሲያሰርጸው አይቀድማቸውም፤ ወልድና መንፈስ ቅዱስም ከአብ በኋላ አልተገኙም፡፡ ሰው በነፍሱ በዚህ አኳኋን የሚመስለው ስለሆነ እግዚአብሔር፤ ሰውን እንፍጠር በመልካችን እንደምሳሌአችን፤ ብሎ ተናገረ፡፡

ነገር ግን ነፍስ ልብ ቃል ሕይወት በመሆን የከዊን ሦስትነት ቢኖራት የሰው ነፍስ በአካል አንድ ናት እንጂ ሦስት አካላት የላትም፡፡

ሥላሴ ግን እንዲህ ሳይሆኑ አብ አካላዊ ልብ ነው፤ ወልድ አካላዊ ቃል ነው፤ መንፈስ ቅዱስም አካላዊ ሕይወት ነው፡፡ ስለዚህ ሥላሴ በአካል ሦስት በመሆናቸው ከሰው ነፍስ ይለያሉ፣ ነገር ግን ለሥላሴ ሌላ ምሳሌ አላቸው፤ እነርሱም ፀሐይና እሳት ናቸው፡፡ ይህም ምሳሌ ዘየሐጽጽ ቢሆንም፡                                                             ፀሐይ አንድ ሲሆን ሦስትነት አለው፡፡ ይኸውም አካሉ ብርሃኑ ሙቀቱ ነው፤ ፀሐይ ወጣ ሲባል አካሉ ይታወቃል፤ የፀሐይ ብርሃን ታየ ሲባል ብርሃኑ ይታወቃል፤ ፀሐይ ሞቀ ሲባል ሙቀቱ ይታወቃል፤ በአካሉ አብ፤ በብርሃኑ ወልድ፤ በሙቀቱ መንፈስ ቅዱስ፤ ይመሰላሉ፡፡ እሳትም አንድ ሲሆን ሦስትነት አለው፤ ይኸውም አካሉ ብርሃኑ ሙቀቱ ነው፡፡ አካሉ እሳት ነደደ ሲባል ይታወቃል፤ ብርሃኑ እሳት በራ ሲባል ይታወቃል፤ ሙቀቱ እሳት ሞቀ ሲባል ይታወቃል፤ በአካሉ አብ፤ በብርሃኑ ወልድ፤ በሙቀቱ መንፈስ ቅዱስ ይመስላሉ፡፡ ፀሐይና እሳት አንዳንድ ሲሆኑ ሦስትነት እንዳላቸው፤ ሦስትነት ሳላቸው አንድ እንደሆኑ ሥላሴም በአካል ሦስት ሲሆኑ በባሕርይ በመለኮት አንድ ናቸው፡፡

ሥላሴ በፀሐይና በእሳት መመሰላቸውንም ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ራሱ ለሐዋርያት እንዲነገራቸው የሚያስረዳ ትውፊትም አለ፡፡ እኔና አባቴ መንፈስ ቅዱስም ፀሐይ (ክበብ) ብርሃን ሙቀትም ነን፤ እኔና አባቴ መንፈስ ቅዱስም እሳትና ነበልባል ፍሕምም ነን፡፡ እሳት የተባለ አካሉ ነው፤ ነበልባል ብርሃኑ፤ ፍሕም ሙቀቱ ነው፡፡ ጌታችን ይህን የተናገረው ሐዋርያት ባሕርይህ አንድነትህ ሦስትነትህ እንዴት ነው ብለው ጠይቀውት ሲያስረዳቸው ነው፤ ሐዋርያትም ይህን ጽፈውት ቀሌምንጦስ በተባለው መጽሐፍ ይገኛል፡፡ ቅዳሴ ዘሠለስቱ ምእት ተመልከት፡፡

ከዚህ በላይ በተነገሩት ምሳሌዎች እንደተገለጸው ሁሉ ሥላሴ በአካላት ሦስት ሲሆኑ በባሕርይ በመለኮት አንድ ናቸው፡፡ አንድ እግዚአብሔር፤ አንድ አምላክ ናቸው፡፡ ይህን ሲያስረዱ መጻሕፍት እንዲህ ይላሉ፤ እስራኤል ሆይ ስማ እግዚአብሔር አምላካችን አንድ እግዚአብሔር ነው፡፡ ዘጸ.6÷4 እግዚአብሔር አንድ ነው፡፡ ኤፌ. 4÷5 ሦስት ስም አንድ እግዚአብሔር ነው፡፡ ቅዳሴ ማርያም፡፡

ሀ. የምስጢረ ሥላሴን  ትምህርት የገለጸልን 

   አምላካችን ፈጣሪያችን ነው፡፡

የምስጢረ ሥላሴን ትምህርት የጀመረ ራሱ እግዚአብሔር ነው፡፡ መጀመሪያ አዳምን ሲፈጥረው ሰውን እንፍጠር በመልካችን እንደ ምሳሌያችን ብሏል፤ ዘፍ.1÷26 እንሆ በዚህ አንቀጽ እንፍጠር በመልካችን እንደምሳሌያችን የሚለው ንግግር የሦስት ተነጋጋሪዎች ነው እንጂ ያንድ ተናጋሪ ቃል አይደለም፡፡ ስለዚህ እግዚአብሔር፤ ሰውን እንፍጠር በመልካችን እንደምሳሌያችን፤ ሲል ሦስትነቱን ማስተማሩ ነው፡፡ ሙሴም ይህን የእግዚአብሔርን ነገር ሲጽፍልን ሰውን እንፍጠር በመልካችን እንደ ምሳሌያችን ያለውን የብዙውን አነጋገር ለአንድ ሰጥቶ፤ እግዚአብሔር አለ፤ ብሎ መጻፉ በአካል ሦስት ሲሆን በባሕርይ በህልውና አንድ ስለሆነ በአንድ ቃል መናገሩን ከእግዚአብሔር ተረድቶ ለእኛ ሲያስረዳን ነው፡፡

ቃሉም ይህ ነው፤ እግዚአብሔር አምላክም አለ እነሆ አዳም ከእኛ እንደ አንዱ ሆነ፤ ዘፍ. 3÷22 እንደዚያ አስተሳሰብ አሳቢ አነጋገርስ ቢሆን፤ አንዱ አካል ራሱን ከፍሎ ከእኛ እንደ አንዱ ሆነ፤ ሊል ባልተናገረም ነበር፤ ስለዚህ እግዚአብሔር ከእኛ እንደ አንዱ ሆነ በማለቱ ሦስትነቱን ያስረዳል፡፡ ምንአልባትም እግዚአብሔር አለ፤ አዳም ከእኛ እንደ አንዱ ሆነ፤ የሚለው ቃል ሦስት ተነጋጋሪዎች በአንድ ቦታ ቢኖሩ አንዱ ሁለቱን ከእኛ እንደ አንዱ ሆነ ብሎ ሲነገር ከአንድ የበዙ ተናጋሪዎች ቃል መሆኑን ነው የሦስትነት ተነጋጋሪዎች መሆኑን ስለሚያስረዳ እግዚአብሔር ሦስት አካል መሆኑ በዚህ አነጋገር ግልጽ ነው፡፡

እግዚአብሔርም አለ ኑ እንውረድ ቋንቋቸውንም ከዚያ እንደባልቀው አንዱ የባልንጀራውን ነገር እንዳይሰማ ብሏልና፡፡ ዘፍ. 11÷7 እነሆ በዚህ አንቀጽ እግዚአብሔር ኑ እንውረድ ብሎ በመናገሩ ከሁለትነት የተለየ ሦስትነቱን ያስረዳል፡፡ መረጃውም ሦስት ተነጋጋሪዎች በአንድ ቦታ ሁነው ሲነጋገሩ ሦስተኛው ሁለቱን ኑ እንውረድ ሊላቸው ይችላል፤ ምክንያቱም ሁለት ሆነው ግን አንዱ ሁለተኛውን ና እንውረድ ቢለው እንጂ ኑ እንውረድ ሊለው ስለማይችል ነው፡፡ ከዚህ በላይ የተጠቀሱት የእግዚአብሔር ቃላት ተገልጸው ሲተረጐሙ፤ አካላዊ ልባቸው አብ አካላዊ ቃሉ ወልድንና አካላዊ ሕይወቱ (እስትንፋሱ) መንፈስ ቅዱስን፤ ሰውን እንፍጠር በመልካችን እንደ ምሳሌያችን፤ እንሆ አዳም ከእኛ እንደ አንዱ ሆነ፤ እንዲሁም ኑ እንውረድ፤ ብሎ እንዳነጋገራቸው ይታወቃል፡፡

የእግዚአብሔር የአንድነቱና የሦስትነቱ ማስረጃ ሁነው የታመኑ እነዚህ ሦስቱ ቃላት ከአንድ የበዙ የሁለት ተነጋጋሪዎች፤ ከሁለትም የበዙ ተነጋጋሪዎች ቃላት መሆናቸው ይታወቃል እንጂ ከሦስት ያልበለጡ የሦስት ብቻ ተነጋጋሪዎች ቃላት እንደ ሆኑ ቃላቶቹ ራሳቸው ስለሚያስረዱ፤ እግዚአብሔር በእነዚህ አነጋገሮች ከሦስት ያልበዛ ሦስት አካላት ብቻ መሆኑ አይታወቅም የሚል አሳብም ቢነሳ፤ መጽሐፍ ቅዱስ ከዚህም በሌላ አንቀጽ ይመልሳል፡፡ ኢሳይያስ እግዚአብሔርን አይቶት እንዲህ ይላል፤ ዖዝያን ንጉሥ በሞተበት ዓመት እኔ እግዚአብሔርን ከፍ ባለ በረጅም ዙፋን ተቀምጦ አየሁት፡፡ ሱራፌልም ከርሱ በላይ ቁመው ነበሩ አንዱም ላንዱ ይጮኸ ነበር፤ እንዲህ ሲሉ ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እግዚአብሔር የሠራዊት ጌታ ምድር ሁሉ ምስጋናውን መልታለች፤ ኢሳ. 6÷1-3

እንሆ የእግዚአብሔር ቀራቢዎች አገልጋዮች ሱራፌል በምስጋናቸው ሦስት ጊዜ ብቻ ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ ማለታቸው የሦስትነቱን አካላት መጥራታቸው ነው፤ እግዚአብሔር የሠራዊት ጌታ በማለት በአንድ ስም ጠርተው ምድር ሁሉ ምስጋናህን መልታለች በማለት ያንድ ተመስጋኝ ምስጋናን መስጠታቸው ሦስቱ አካላት አንድ ሕያው እግዚአብሔር፤ አንድ ገዥ፤አንድ አምላክ፤ አንድ ተመስጋኝ አምላክ መሆኑን መመስከራቸው ነው፡

ሱራፌልም በዚህ ምስጋናቸው እግዚአብሔር በአካል ከሦስትነት ያልበዛ ሦስት ብቻ እንደ ሆነ በባሕርይ በህልውና ከአንድነት ያልበዛ ሦስት አካል አንድ አምላክ ብቻ መሆኑን ይመሰክሩልናል፡፡ ከሦስቱ አካላት አንዱ ወልድ ሰው ሁኖ ሲያስተምርም፤ እኔ ከአብ ዘንድ ለእላንት የምሰደው ከአብ የሚወጣው የእውነት መንፈስ የሚያጸና ጰራቅሊጦስ ግን በመጣ ጊዜ እርሱ ስለእኔ ይመሰክራል፡፡ እንግዲህ ሂዱና አሕዛብን ሁሉ አስተምሩ፤ አጥምቋቸውም በአብና በወልድ በመንፈስ ቅዱስም ስም፤ ሲል ራሱን፤ አብንና መንፈስ ቅዱስን፤ በመግለጽ ከሦስቱ አካላት ያልበለጠ፤ ከአንድ አካልነት በላይ የሆነ ሦስቱ አካላት ብቻ መሆኑን አስረድቷል፡፡ ዮሐ. 15÷26፣ማቴ. 28÷19

የጌታችን የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ስብከት

መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሐንስ ስለ ኢየሱስ ክርስቶስ አስቀድሞ መንፈቅ ከአስተማረ በኋላ በሄሮድስ ትእዛዝ ተይዞ ተጋዘ፣ ማቴ. 14÷3 ሉቃ.3÷20

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስም ጾሙን ፈጽሞ የሰይጣንን ፈተና ድል ነሥቶ ከገዳም ወደ አገር ወጣ፣ ዮሐንስ እንደ ተያዘ በሰማም ጊዜ ወደ ገሊላ ሄደና በዛብሎንና በንፍታሌም ዕፃ በባሕር አጠገብ ባለች ቅፍርናሆም በተባለች አገር ዋለ አደረ፡፡ ማቴ. 4÷12-16

በዚያም ማስተማር ጀመረ፡፡ በትምህርቱም መጀመሪያ “የኲነኔ ዘመን ተፈጸመ አለፈ፡፡ መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንስሓ ግቡ” እያለ ይሰብክ ነበር፣ ማቴ. 4÷17፣ ማር. 1÷15

በገሊላ ባሕርም እየተመላለሰ ሲያስተምር መረበኞችን (ዓሣ አጥማጆችን) ዓሣን በማጥመድ፣ ፈንታ ሰውን በትምህርት ከድንቁርና ወደ ዕውቀት እንድትመሩ ከአጋንንት ወጥመድ እንድታላቅቁ  አደርጋችኋለሁና ኑ ተከተሉኝ፣ እያለ ይጠራ ነበር፣ እነርሱም መረባቸውንና መርከባቸውን እየጣሉ ከቤተሰባቸው እየተለዩ ይከተሉት ነበር፡፡ ማቴ. 4÷18-20፣ ማር. 1÷16-20

ጌታችን በእስራኤል አገር ሁሉ በገጠሩም በከተማውም እየዞረ ለሰው ሁሉ ያስተምር ነበር፡፡ ታላላቅ ተአምራትም ያደርግ ነበር፡፡ ማለት የታመሙትን ያድን፤ አጋንንት ያደሩባቸውን ከአጋንንት ያስለቅቅ፤ የሞቱትን ያስነሣ ነበር፡፡ ማቴ.4÷23-24፣ 9÷25-35፣ ሉቃ. 7÷1-17 ትምህርቱን በመስማት ተአምራቱን በማየትም ከየአገራቸው እየወጡ ብዙ ሕዝብ ይከተሉት ነበር፣ ማቴ. 4÷25፣ ሉቃ. 6÷17

ከብዙውም ሕዝብ ተለይተው ከሄደበት የሚሄዱ ከዋለበት የሚውሉ ከአደረበት የሚያድሩ ትምህርቱን የሚያጠኑ 120 ቤተሰብ ነበሩ፣ የሐዋ.ሥ 1÷15 እነዚያውም 84ቱ ወንዶች 36ቱ ሴቶች ናቸው፡፡ ጌታም ከ84ቱ ወንዶች ዐሥራ ሁለቱን መርጦ ዓለምን ዙረው እንዲያስተምሩ ሐዋርያት ብሎ ሹሟቸዋል፣ ማቴ.10÷1-8 ሰብዐ ሁለቱንም የዐሥራ ሁለቱን ተከታዮች አድርጎ ዙረው እንዲያስተምሩ አርድእት ብሎ ሹሟቸዋል፡፡ ሉቃ. 10÷1 ኤፌ. 4÷11

120ው ቤተሰብ እየተከተሉት ሦስት ዓመት ከሦስት ወር ዙሮ አስተምሯል፡፡ ትምህርቱም ወንጌል ተብሏል፡፡ ማቴ. 9÷30 ወንጌልም ማለት የምሥራች ማለት ነው፡፡

መንግሥተ ሰማያት ቀርባለችና ንስሓ ግቡ እያለ የመንግሥተ ሰማይን መሰጠት ያበሥራልና፡፡ ማቴ. 4÷17 የዚህ ዓለም መኰንን ይፈረድበታል፣ እያለ የዲያብሎስን መሻር ይናገራልና ስለዚህ ወንጌል ተብሏል፡፡ ዮሐ. 16÷11-33

አይሁድ ግን ሲያስተምር የእግዚአብሔር ልጅ ነኝ ቢላቸው በማመን ፈንታ ይህን እንደ በደል ቆጥረው ሊገድሉት ይፈልጉት ነበር፣ ዮሐ.8÷ 48 የሚሰቀልበት ጊዜ ሲደርስ የተነገረለትን ትንቢት ሊፈጽም በ፭ሺ፭፻፴፬ ዓ.ም. በመጋቢት 22 እሑድ ቀን በአህያ ግልገል ተቀምጦ ወደ ኢየሩሳሌም መጣ፣ ዘካ. 9÷9 ማቴ. 21÷7

ሕዝቡም ሁሉ እያመሰገኑ ተቀብለውታል፡፡ ሕፃናት እንኳ ሳይቀሩ አንደበታቸው ቀንቶላቸው አፋቸው ተፈቶላቸው አመስግነውታል፡፡ ማቴ. 21÷8-9፣ 15-16 ከዚህ ቀን ጀምሮ አይሁድ እንደምን አድርገው እንደሚይዙት ይመክሩ ጀመሩ፡፡ በዚህው ሰሞን ውስጥ መጋቢት 26 ቀን ሐሙስ ወደ ማታ ጊዜ ጌታ ዐሥራ ሁለቱን ደቀ መዛሙርት ሰብስቦ በወዳጁ በአልዓዛር ቤት የኦሪትን የፋሲካውን ምሳ በላ፣ ማቴ. 26÷16-20

የኦሪቱን መሥዋዕት ከበሉም በኋላ ወዲያው የበሉትን በተአምራት ከሆዳቸው አጥፍቶ ሰዎች ለራት (ለበረከት) ያመጡለት ኅብስት ነበር፡፡ ከዚያ አንዱን አንስቶ ይዞ ጸልዮ ከኅብስትነት ለውጦ ሥጋውን አድርጎ ስለናንት የሚሰጥ ሥጋዬ ይህ ነው እንኩ ብሉ ብሎ ሰጣቸው፡፡ ጽዋውንም ይዞ ጸልዮ ከወይንነቱ ለውጦ ደሙን አድርጎ ኃጢአትን ለማስተስረይ ስለብዙ ሰዎች የሚፈስ ደሜ ይህ ነውና እንኩ ጠጡ ብሎ ሰጣቸው፡፡ እናንተም እንዲህ አድርጉ ብሎ ምስጢረ Ìርባንን አስተማራቸው ማቴ. 26÷26-28፣ ማር. 14÷22-25፣ ሉቃ. 22÷19-20፣ 1ቆሮ. 11÷23-25

ከኦሪት መሥዋዕት እንደ አንዱ ሊቆጠር የሚችለውን የፋሲካውን ምሳ ከፈጸመ በኋላ በላዩ ላይ የወንጌል መሥዋዕት ሥጋውን መሠዋቱ ግን የኦሪት መሥዋዕት አለፈ የወንጌል መሥዋዕት ተተካ ለማለት ለማስገንዘብ ነው፡፡ ምስጢረ Ìርባንን ካሳያቸው በኋላ ደቀ መዛሙርቱን ይዟቸው ጌቴሴማኒ ወደ ተባለው ስፍራ ሄደ፡፡ ከዚያም ደቀ መዛሙርቱን ተግታችሁ ጸልዩ ብሎ በአንድ ስፍራ ትቷቸው ለብቻው ይጸልይ ነበር፡፡ ደቀ መዛሙርቱንም ሦስት ጊዜ እየተመላለሰ ወደ መከራ እንዳትገቡ ተግታችሁ ጸልዩ እያለ ያነቃቃቸው ነበር፡፡ ይህ አምላካዊ ትእዛዝ ዛሬም ምእመናን ሁሉ ተግተው ቢጸልዩ ከፈተና እንደሚድኑ የሚያሳስብ ነው፡፡ ማቴ. 26÷40-41

እጅግ በመሸም ጊዜ ከደቀ መዛሙርቱ ወገን የነበረ ይሁዳ የተባለ ሰው ከአይሁድ በ30 ብር ተገዝቶ ሊያስይዘው ሾተል ጐመድ የያዙ ብዙ ጭፍሮቹን ከአይሁድ አለቆች ገንዘቡን ተቀብሎ እየመራ ይዟቸው መጣ፡፡ ጌታችንም ሊይዙት እንደመጡ አውቆ የነበረበት ቦታ ዱር ስለነበር ወደ ውጭ ወጣላቸው፡፡ ዮሐ. 18÷4 ይሁዳም እኔ አስቀድሜ እጅ እነሣዋለሁና (እስማዋለሁና) እጅ የምነሣውን አይታችሁ ያዙት ሲል ለጭፍሮቹ ምልክት ሰጣቸውና እርሱም ሄዶ መምህር ሆይ ደህና አለህን? ብሎ በተንኰል እጅ ነሣው ተሳለመውም፣ “ኦ ይሁዳ በስኢምኑ ታገብአኒ” በመሳም አሳልፈህ ትሰጠኛለህን? አለው ማቴ. 26÷48-49

ጭፍሮችም በመጡ ጊዜ ማንን ትሻላችሁ? ብሎ ጠየቃቸው እነዚያም የናዝሬቱን ሰው ኢየሱስን አሉት፡፡ ጌታም ኢየሱስ እኔ ነኝ ቢላቸው የኋሊት ተመልሰው ወደቁ፡፡ ሁለተኛም ማንን ትሻላችሁ? ብሎ ቢጠይቃቸው የናዝሬቱን ኢየሱስን አሉ፤ ኢየሱስ እኔ ነኝ የምትሹኝ እኔን ከሆነ (ሐዋርያትን) እነዚህን ተዋቸው አላቸው፡፡ ዮሐ. 18$9 ወዲያው እንዲይዙት በፈቀደ ጊዜ ጭፍሮቹ ይዘው አስረው ወስደውታል፡፡ ዮሐ. 18÷12-14 በነጋው ዓርብ ከቀኑ ስድስት ሰዓት ሲሆን ጎልጎታ በተባለው ቦታ ላይ ሰቀሉት ማቴ. 27÷33፡፡ ጌታችንም በተሰቀለ ጊዜ ፀሐይና ጨረቃ ከብርሃናቸው ተለይተዋል፣ ማለት ፀሐይ ጨልሟል፤ ጨረቃም ደም መስሎ ታይቷል፤ ከዋክብትም ከብርሃናቸው ተለይተው ወደምድር ወድቀዋል፡፡ (ሉቃ. 23÷44-45 ሃይማኖተ አበው ዘአትናቴዎስ ሐዋርያዊ) ጌታችንም ዘጠኝ ሰዓት ሲሆን በመስቀሉ ላይ ሳለ ሞተ ሉቃ. 23÷46፡፡ ሞተም ማለት ነፍሱ ከሥጋው ተለየ ማለት ነው እንጂ በመለኮቱ ግን መቸም መች ሕያው ነው ሞት አያገኘውም፡፡ ስለዚህ በሥጋ ሙቶ ሳለ በመለኮቱ ሕያው ነው ብለን እናምናለን፡፡ …እርሱ ስለ እኛ በለበሰው ሥጋ ቢሰቀልም በእግዚአብሔርነቱ ኃይል ሕያው ነውና፣… 2ቆሮ. 13÷4 ነፍሱ ከሥጋው በተለየም ጊዜ ማለት በሥጋ በሞተ ጊዜ መለኮቱ ከነፍሱም ከሥጋውም አልተለየም፡፡ በዚህም ጊዜ በአካለ ነፍስ ወደ ሲኦል ሂዶ በሲኦል ተግዘው የኖሩ ነፍሳትን አውጥቶ ወደ ዕረፍትና ወደ ደስታ አገር ወደ ገነት አግብቷቸዋል፡፡

ይኸን ሲያስረዳን… በሥጋ ሞተ በመንፈስ ግን ሕያው ነው (ሆነ) እርሱም በግዞት ወዳሉ ነፍሳት ሂዶ ነጻነትን ሰበከላቸው፤ ብሏል ጴጥሮስ ሐዋርያ 1ኛ ጴጥ.3÷18-19፡፡ ከሞተም በኋላ ከጭፍሮች አንዱ ቀኝ ጐኑን በጦር ቢወጋው ትኩስ ደምና ጥሩ ውኃ እንደ ለ ፊደል ሆኖ ከጐኑ ወጥቷል፡፡ ስለምን ደምና ውኃ ከጐኑ እንዲፈስ አደረገ ቢባል ውኃው መጠመቂያችን ደሙ የሕይወት መጠጣችን እንዲሆን፡፡ ጌታችን በመስቀሉ ላይ ሳለ ዐሥራ አንድ ሰዓት ሲሆን ዮሴፍና ኒቆዲሞስ የተባሉ ደጋግ ሰዎች መጥተው ሥጋውን ከመስቀሉ አውርደው ሽቶ ቀብተው በድርብ በፍታ ገንዘው ከተሰቀለበት ቦታ አቅራቢያ (አጠገብ) ከተክል ቦታ ውስጥ ዮሴፍ ለራሱ ብሎ ባሳነጸው አዲስ መቃብር ቀብረውታል፤ ማቴ.27÷59፡፡ ዮሐ. 19÷38-42

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በአይሁድ ጭፍሮች ከተያዘ ጀምሮ እስከ ሞቱ ድረስ የደረሰበትን ሥቃይና ያደረገውን ተአምራት ሁሉ በዚህች በትንሿ መጽሐፋችን ውስጥ መጻፍ ስላልተቻለን ይህን በሰፊው መረዳት እንድትችሉ ወደ ቅዱስ ወንጌል መርተን ለአንባቢዎች ትተንላችኋል፤ ማቴ. 26÷46፣ 27÷1-54 ማር. 14÷42-65፣ 15÷1-39 ሉቃ. 22÷47፣ 23÷1-47 ዮሐ. 18÷3-38፣ 16÷1-34 በማንበብ የተቀበለውን ሥቃይና ያደረገውን ተአምራት በይበልጥ መረዳት ይቻላል፡፡

ሀ. የጌታ ትንሣኤ

ጌታም ሦስት ቀን በመቃብር ውሎ አድሮ በሞተ በሦስተኛው ዕለት እሑድ በመንፈቀ ሌሊት መግነዝ ፍቱልኝ መቃብር ክፈቱልኝ ሳይል ነፍስና ሥጋው ተዋሕደው ከሞት ተነሣ፡፡ ማቴ. 28÷5-6 የጌታችንም ትንሣኤ ለእኛ ትንሣኤ መሠረት ነው፡፡ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ስለዚህ እንዲህ ሲል አስተምሯል፤ “በኃጢአት የሞትን ስንሆን ክርስቶስ አዳነን፤ ከእርሱም ጋር አሥነሣን ከርሱም ጋር በሰማያት አስቀመጠን፡፡ ኢየሱስ ክርስቶስ ሙቶ እንደተነሣ ከአመንን እንዲሁም በኢየሱስ ክርስቶስ ያንቀላፉትን እግዚአብሔር ከርሱ ጋር ያመጣቸዋልና፡፡ 1ኛ ተሰ. 4÷14

ከተነሣም በኋላ እስከ ዐርባ ቀን ድረስ እየተገለጸ ለሐዋርያት መጽሐፈ ኪዳንን አስተምሯቸዋል፤ ዮሐ. 21÷14፣ የሐዋ. 1÷3 በተነሣ በዐርባኛው ዕለት ሐሙስ ቀን ከጧቱ ሦስት ሰዓት ሲሆን ሐዋርያት ተሰብስበው ወደ ነበሩበት አዳራሽ መጣና ታያቸው፡፡ ከዚያም ቢታንያ ወደ ተባለው ቦታ ይዟቸው ወጣ፤ በቢታንያም ላይ በአንብሮተ እድ ባረካቸው፡፡ ሉቃ. 24÷50

በዚህ ቡራኬ ከዲቁና እስከ ፓትርያርክነት ድረስ ያለውን የክህነት ሹመት አሳድሮባቸዋል፡፡ ሲባርካቸውም ከምድር (ከፍ) ብድግ አለና እያዩት በክብር ወደ ሰማይ ዐረገ፡፡ ሉቃ. 24÷51 ሐዋርያትም ከዐይናቸው እስከ ተሰወረ ድረስ ወደ ሰማይ አተኩረው እሱን እሱን ይመለከቱ ነበር፡፡ ሰማይ ሰማይ ሲመለከቱም ሳለ ሁለት መላእክት መጥተው… እናንት የገሊላ ሰዎች ሰማይ ሰማይ እያያችሁ ለምን ቁማችኋል? ይህ ከእላንት ተለይቶ ወደ ሰማይ የወጣው ኢየሱስ ነው ወደ ሰማይ ሲወጣም እንዳያችሁት እንዲሁ ዳግመኛ ይመጣል ሲሉ ዕርገቱን መስክረውለታል፤ ዳግመኛ መምጣቱንም ለሐዋርያት አስረድተዋቸዋል፡፡ የሐዋ.ሥ 1÷10-11

ሐዋርያትም የጌታን ዕርገቱን አይተው የመላእክትን ምስክርነት ሰምተው እጅ ነስተው፤ ሰግደው ደስ እያላቸው ወደ ቦታቸው ተመልሰዋል፤ ሉቃ. 24÷ 52 የሐዋ. ሥ 1÷12

ለ. ምሥጢረ ቊርባን (የሕይወት እንጀራ እኔ ነኝ!)

ምስጢረ ቁርባን ድኅነታችን የተፈጸመበትና የታተመበት ታላቅ ምስጢር ነው፡፡ ይህን ምስጢር የነገረን፣ በተግባር ሠርቶ ያሳየን ባለቤቱ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ነው፡፡ የትምህርቱም ይዘት ከምሳሌ ወደ አማናዊው እንዲህ ሲል ያመጣዋል፡፡ “እንግዲህ አይሁድ ከሰማይ የወረደ እንጀራ እኔ ነኝ ስላለ ስለ እርሱ አንጐራጐሩ… ኢየሱስ መለሰ፤ አላቸውም… የሕይወት እንጀራ እኔ ነኝ፡፡ አባቶቻችሁ በምድረ በዳ መና በሉ፤ ሞቱም፤ ሰው ከእርሱ በልቶ እንዳይሞት ከሰማይ አሁን የወረደ እንጀራ ይህ ነው፤ ከሰማይ የወረደ ሕያው እንጀራ እኔ ነኝ፤ ሰው ከዚህ እንጀራ ቢበላ ለዘለዓለም ይኖራል፤ እኔም ስለ ዓለም ሕይወት የምሰጠው  ሥጋዬ ነው፡፡ … እውነት እውነት እላችኋለሁ የሰውን ልጅ ሥጋ ካልበላችሁ ደሙንም ካልጠጣችሁ በራሳችሁ ሕይወት የላችሁም፡፡ ሥጋዬን የበላ ደሜንም የጠጣ የዘለዓለም ሕይወት አለው፤ እኔም በመጨረሻ ቀን አስነሣዋለሁ፡፡ ሥጋዬ እውነተኛ መብል ደሜም እውነተኛ መጠጥ ነውና” ዮሐ. 6÷56፡፡

በጌታችን ዘመን የነበሩት አይሁድ ሥጋዊነትና ፍቅረ መብልዕ አጥቅቷቸው አባቶቻችን እንደበሉት ያለ መና አብላን ባሉት ጊዜ ያን መና የበሉት ከሞት መቅረታቸውን ካስታወሳቸው በኋላ ቅዱስ ሥጋውንና ክቡር ደሙን የተቀበለውን ግን ሰማያዊ ርስት እንደሚያወርሰው ነገራቸው፡፡ እንዲሁም በምሴተ ሐሙስ ለደቀ መዛሙርቱ ምስጢሩን አሳይቷቸዋል፡፡ “ሲበሉም ኢየሱስ እንጀራን አንሥቶ ባረከ፤ ቆርሶም ለደቀ መዛሙርቱ ሰጠና” እንካችሁ ብሉ ይህ ሥጋዬ ነው አለ፡፡ ጽዋንም አንሥቶ አመስግኖም ሰጣቸው፤ እንዲህም አለ፤ ሁላችሁ ከእርሱ ጠጡ፤ ስለ ብዙዎች ለኃጢአት ይቅርታ የሚፈስ የሐዲስ ኪዳን ደሜ ይህ ነው፡፡  ማቴ. 26÷26

ቁርባን ምንድር ነው? ቁርባን ለሚለው ቃል ሁለት ትርጉም አለው፡፡ አንደኛው ትርጉም ቁርባን ማለት ለእግዚአብሔር የሚያቀርቡት፤ ወደ እግዚአብሔር የሚያቀርብ ማለት ነው፡፡ ሁለተኛው ትርጉም ቁርባን ማለት የሚቀበሉት፤ የሚያቀብሉት ማለት ነው፡፡ ቁርባን የክርስቶስ ሥጋውና ደሙ ነው፤ ኤፌ. 5÷2 ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ስለ ሥጋውና ደሙ እንዲህ ብሎ ነበር፡፡ “እውነት እውነት እላችኋለሁ ሙሴ እንጀራን ከሰማይ እንዳልሰጣችሁ ነገር ግን አባቴ እውነተኛ እንጀራን ከሰማይ ይሰጣችኋል የእግዚአብሔር እንጀራ እርሱ ከሰማይ የወረደ ነውና ሕይወትንም የሚሰጥ ነው ዮሐ. 6÷32-33 እኔ ነኝ የሕይወት እንጀራ ከእርሱ የሚበላ ሁሉ፤ እንዳይሞት ከሰማይ የወረደ እንጀራ ይህ ነው፤ እኔ ነኝ ሕያው እንጀራ ከሰማይ የወረደ ማንም ከዚህ እንጀራ የበላ ለዘለዓለሙ ይኖራል እኔም የምሰጠው እንጀራ ስለዓለም ሕይወት እሰጠው ዘንድ ያለኝ ሥጋዬ ነው፡፡ ዮሐ. 6÷35-48፣ 50-51 ጌታችን ይህን ነገር በቃሉ ሲነግራቸው መጀመሪያ ለሰሙት ሰዎች በሥራ እስኪያሳያቸው ድረስ ሊታመን የማይቻል ረቂቅ ነገር ነበር፡፡ ዮሐ. 6÷60፡፡ በኋላ ግን ሰርቶ ባሳያቸው ጊዜ ተረድተው አምነውታል፡፡ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ መጀመሪያ የሥጋውንና የደሙን ምስጢር ሲያሳይ እንዲህ ነበር፡፡ ዓርብ ሊሰቀል ሐሙስ ምሽት  አልዓዛር በተባለ ሰው ቤት ጌታችን ከደቀ መዛሙርቱ ጋራ ራቱን በልቷል፡፡ ወዲያውኑ የበሉትን  በተአምራት ከሆዳቸው አጥፍቶ ሰዎች ለእራት ካመጡለት ኅብስት አንዱን አንሥቶ ያዘና ወደ ባሕርይ አባቱ እግዚአብሔር አብ ጸልዮ ኅብስቱን በሥልጣኑ ለውጦ አማናዊ ሥጋ ወልደ እግዚአብሔር አድርጎ፤ “ይህ ስለ እናንት የሚሰጥ ሥጋዬ ነውና እንኩ ብሉ” ብሎ ለደቀመዛሙርቱ ሰጣቸው፡፡ ቀጥሎም ወይን በጽዋ ቀድቶ ያዘና ጸልዮ በስልጣኑ ለውጦ አማናዊ ደመ ወልደ እግዚአብሔር አድርጎ “ይህ ስለ እናንት የሚፈስ ደሜ ነው እንኩ ጠጡ” ብሎ ሰጥቷቸዋል፡፡ ማቴ. 26÷26-28፣ ማር.14÷22-24፣ ሉቃ. 22÷19-20 1ቆሮ. 11÷24-25 ሳይሰቀል አስቀድሞ ምስጢረ ቁርባንን ያሳየበት ምክንያትም ዐርብ ዕለት በተሰቀለ ጊዜ ከደቀ መዛሙርቱ ጋር ተገናኝቶ ሥራ ለመሥራት ስለማይቻል ነው፡፡ ዮሐ.16÷32

ሐ. የምስጢረ ቁርባን አማናዊነት

ሐዋርያትም ኅብስትና ወይን አቅርበው በጸሎት ባርከው በመለወጥ አማናዊ ሥጋ ወልደ እግዚአብሔርና አማናዊ ደመ ወልደ እግዚአብሔር እያደረጉ ያቆርቡ ነበር፡፡ 1ቆሮ. 10÷16 ዛሬም በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሥርዐት መሠረት ሥጋውና ደሙ በካህናት እጅ ይሰጠናል፡፡ መናፍቃን ግን ምስጢረ ቊርባን በጌታችን ከተመሠረተ ጀምሮ አማናዊ ሥጋውና ደሙ ሆኖ አያውቅም በማለት ይሳሳታሉ፡፡ ይኸውም በወንጌል ራሱ ባለቤቱ የተናገረውን ስለማያምኑ፣ የቅዱሳን ሐዋርያትን ትምህርት ስለማይቀበሉና በተለያዩ ቅዱሳን ዜና ሕይወት የተፈጸመውን ስለማያነቡ እንጂ በጻሕሉ ላይ በአምሳለ ሕፃን፣ በአምሳለ በግዕ ንጹሕ ሆኖ ካህኑ “ኀበነ ንኅበር በዘዚአከ መንፈስ ቅዱስ” እያለ ይፈትተዋል፡፡ የክርስቶስን ሥጋና ደም የምንቀበለው በንጽሕና ሁነን፤ ንስሓ ገብተን፣ በጾም በጸሎት ጸንተን ነው፡፡

ለምሳሌ የእስክንድርያ ፓትርያርክ የነበረው ቅዱስ አባት አባ ማቴዎስ ቅዳሴ በሚቀድስበት ጊዜ ጌታችን በመሠዊያው ላይ ይታየው እንደነበር ተጽፏል፡፡ “… በአንዲት ዕለትም በቊርባን ቅዳሴ ላይ ሲያገለግል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን በመሠዊያው ላይ ተቀምጦ አየው፡፡” በታናሽ ሕፃን አምሳል በጻሕል ውስጥ ተኝቶ ነበር፡፡ ኅብስቱንም በሚፈትትበት ጊዜ እጆቹን ዘርግቶ ከታላቅ ልቅሶ ጋር ፈጽሞ እያደነቀ በመፍራትም ለረጅም ጊዜ ዜማውን ያቆማል፤ ይህንም ራእይ ለማንም አይናገርም፡፡

መምህሩም ለረጅም ሰዓት ሲቆም ባየ ጊዜ ያደንቅ ነበር፡፡ ይህንንም ይገልጽለት ዘንድ ወደ እግዚአብሔር ጸለየ፡፡ በአንዲትም ዕለት አባ ማቴዎስ እንደ ልማዱ ሊቀድስ ገባ፡፡ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስን በሕፃን አምሳል በጻሕሉ ውስጥ ተኝቶ ኅብስትንም መስሎ በአባ ማቴዎስ እጅ ሲቆረስ ለመምህሩ ለአበምኔቱ ታየ፡፡ አበምኔቱም አደነቀ፤ ለእኛ ለሰው ልጆች ይህን ታላቅ ጸጋ የሰጠኸን አቤቱ ላንተ ምስጋና ይገባል አለ፡፡ (ስንክሳር ጥር 5) ስለዚህ ቃሉ “በእምነት እንጂ በማየት አንመላለስም” እንዳለን የምስጢረ ቊርባንን አማናዊነት እናምናለን፤ በእርሱም እንኖራለን፡፡ 2ኛ. ቆሮ. 5÷6

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን መገልገያ ንዋያት ዘመሥዋዕት ንዋየ ቅድሳት ይባላሉ፡፡ በአማርኛም የክብር የንጽሕና የቅድስና እቃዎች ማለት ነው፡፡ ከንዋየ ቅድሳትም ለቅዱስ ሥጋውና ለክቡር ደሙ ማቅረቢያና ማቀበያ የሆኑ ሦስት የተቀደሱ እቃዎች አሉ፡፡ እቃዎቹም ጻሕል፤ ጽዋና ዕርፈ መስቀል ናቸው፡፡ የዕለቱ ቀዳሽ የሆነው ካህን ኅብስቱን በጻሕል ወይኑን በጽዋ አድርጎ በቤተ መቅደስ ውስጥ በታቦቱ ላይ አድርጐ “አንዱ አብ ቅዱስ ነው፤ አንዱ ወልድ ቅዱስ ነው”፡፡ አንዱ መንፈስ ቅዱስም ቅዱስ ነው፡፡ ብሎ ሃይማኖቱን ሲመሰክር ሕዝቡም ቃሉን ተቀብለው “አብ በእውነት ቅዱስ ነው፤ ወልድ በእውነት ቅዱስ ነው፤ መንፈስ ቅዱስ በእውነት ቅዱስ ነው፡፡” ሲሉ የሃይማኖታቸውን እውነተኛነት ያረጋግጣሉ፡፡ የዕለቱ ልኡካን በቤተ መቅደስ ውስጥ ሆነው በመምራት ሕዝቡም በመቀበል ምሉእ ጸሎተ ቅዳሴን ያደርሱበታል፤ ከጸሎተ ቅዳሴውም ውስጥ ካህኑ የጌታችንና የአምላካችን የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ሥጋውንና ደሙን አማን (እውነት) ያደርገው ዘንድ አቤቱ ቅዱስ መንፈስህን ወደዚህ ኅብስትና ወደዚህ ጽዋ እንድትልክ እንለምንሀለን፤ የሚለውን ጸሎት ሲጸልይ በመንፈስ ቅዱስ ኃይል ተለውጦ በአማን (በእውነት) ኅብስቱ የክርስቶስን ሥጋ ወይኑም ተለውጦ እውነተኛ የክርስቶስን ደም ይሆናል፡፡ (የሐዋርያት ቅዳሴ ቁ. 48-49)

ከዚህ በኋላ ሥጋውን ካህኑ እንደ ሥርዐቱ ፈትቶ ለሚገባቸው ያቆርባቸዋል፡፡ ዲያቆኑ ደሙን በዕርፈ መስቀሉ ያቀብላቸዋል፡፡ ክርስቲያን የሆነ ሁሉ ሥጋውን ደሙን ተቀብሎ ከኃጢአት ፍርድ ይነጻል፡፡ የዘለዓለምን ሕይወት ወርሶ በመንግሥተ ሰማይ ለዘለዓለም ይኖራል፡፡ ስለዚህም ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ እንዲህ ብሏል፤ ሥጋዬን የበላ ደሜንም የጠጣ ለእርሱ የዘለዓለም ሕይወት አለው እኔም በኋለኛው ቀን አስነሣዋለሁ፡፡ ሥጋዬ የእውነት መብል ነውና ደሜም እውነት መጠጥ ነውና ሥጋዬን የበላ ደሜንም የጠጣ በእኔ ይኖራል እኔም በእርሱ እኖራለሁ የላከኝ አብ ሕያው እንደሆነ እኔም ስለ አብ ሕያው ነኝ ሥጋዬን የሚበላ ደሜንም የሚጠጣ ደግሞ እርሱ ስለእኔ ሕያው ይሆናል፤…  ዮሐ. 6÷54-57

ከብፁዕ አቡነ ሳሙኤል

 በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

አዲስ አበባ

 

 

 

ሀ. ትንቢተ አብርሃም፡- “በዘርእከ ይትባረኩ ኵሎሙ አሕዛበ ምድር” የሚል ተስፋ ተነግሮት ስለነበረና የክርስቶስን ሰው መሆን ሥጋን ለብሶ መታየቱን ደጅ ይጠና ስለበረ “በመዋዕልየኑ ትፌኑ ወልደከ፣ ወሚመ አልቦ” ልጅህን በእኔ ዘመን ትልከዋለህን ወይስ በሌላ ጊዜ? ብሎ ምኞቱን በትንቢት ገልጿል፡፡ (ዘፍ. 12÷3፣ 22÷18)

ለ. ትንቢተ ሙሴ፡- “ነቢየ ያነሥእ ለክሙ እግዚአብሔር እምአኀዊክሙ ዘከማየ፤ ወሎቱ ስምዕዎ” እግዚአብሔር ከወንድሞቻችሁ ወገን እንደኔ ያለ መምህር /ነቢይ ያስነሳላችኋል ብሎ የተነበየውን ምሳሌውንም በነበልባልና በሐመልማል አምሳል አይቷል፡፡ ዘጸ. 3÷4

ሐ. ትንቢተ ዳዊት፡- “ተዐውቀ እግዚአብሔር በይሁዳ፣ ወዐብየ ስሙ በእሥራኤል” እግዚአብሔር በይሁዳ ታወቀ ስሙም በእሥራኤል ከፍ ከፍ አለ፡፡ ይልና ጌታችን መድጋኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በቤተልሔም እንደሚወለድ ገልጾ “ናሁ ሰማዕናሁ በኤፍራታ፣ ወረከብናሁ ውስተ ዖመ ገዳም” እነሆ በኤፍራታ ሰማነው፣ በዱርም ምድረ በዳ አገኘነው በማለት ተንብዮአል፡፡ መዝ. 75÷1፣ 131÷6፡፡

መ. ትንቢተ ኤርምያስ፡- “ለሊሁ ኢየሱስ አምላክ ወልደ አምላክ ይመጽእ ወየኀሪ ዐሠርተ ወክኤልተ ሐዋርያተ ወይከይድ ውስተ ደብረ ዘይት ዘአነ ርኢኩ ሥግወ” አምላክ ሐዋርያትን ይመርጣል፡፡ እግሩም እኔ ሰው ሆኖ ያየሁበት ደብረ ዘይትን ይረግጣል በማለት ተንብዮአል (ተረፈ ኤርምያስ 11÷51-52)

ሰ. ትንቢተ ዕዝራ፡- “አንበሳ ተንሥአ እም ገዳም ውእቱኬ ወልድ ውእቱ” አንበሳ ከገዳም ተነሳ ይኸውም ወልድ ነው፡፡ መጽሐፈ ዕዝራ ሱቱኤል 11÷37

ከዚህ በላይ የተጠቀሱት ነቢያት በምሳሌ የመሰሉትንና የተናገሩትን ትንቢት ከዐበይት ነቢያት አንዱ የሆነው ነቢዩ ቅዱስ ኢሳይያስ ቅድመ ልደተ ክርስቶስ ሰባት መቶ ሃምሳ ዘመን ላይ “ናሁ ድንግል ትፀንስ ወትወልድ ወልደ ወትሰምዪዮ ስሞ አማኑኤል” እነሆ ድንግል ትፀንሳለች ወንድ ልጅም ትወልዳለች ስሙንም አማኑኤል ትለዋለች ብሎ አምልቶ፣ አስፍቶ አጉልቶ ገልጾታል፡፡ ኢሳ. 7÷14

ነቢዩ ሚክያስ ደግሞ የሚወለድበትን አገር ሲያስረዳ “ወአንቲኒ ቤተልሔም ምድረ ኤፍራታ ኢትቴሐቲ እምነገሥተ ይሁዳ፣ እስመ እምኔኪ ይወፅእ ንጉሥ ዘይርዕዮሙ ለሕዝብየ እስራኤል” አንቺም ቤተልሔም የኤፍራታ ምድር የይሁዳ መስፍን ከአንቺ ይወጣልና በማለት ተንብዮዋል፤ ትንቢቱም ጊዜውን ጠብቆ ተፈጽመዋል፡፡ (ሚክ. 5÷1)

“እነሆ ታላቅ የምሥራች እነግራችኋለሁ፣ መድኃኒት እርሱም ክርስቶስ ጌታ የሆነ ተወልዶላችኋል” ሉቃ. 2÷10

በከብቶች በረት ከድንግል ማርያም የተወለደው እርሱ አምላክ ነው፡፡ እርሱ በነቢያት የተናገረው ትንቢት ለመፈጸም የሰውን ልጅ ለማዳን የዘመኑ ፍጻሜ ሲደርስ ተወለደ ገላ. 4÷4 ተወለደ፡፡

የጌታ ልደት እንደ እንግዳ ደራሽ እንደ ውኃ ፈሳሽ ድንገት የሆነ የመጣ የሆነ አልነበረም፡፡ በነቢያት ያናገረው ትንቢት ነበርና “እነሆ ድንግል ትፀንሳለች፤ ወንድ ልጅም ትወልዳለች” ኢሳ. 7÷14 ዳግመኛም” ሕፃን ተወልዶልናል ወንድ ልጅም ተሰጥቶናል ተብሎ አስቀድሞ ተነግሮአልና ኢሳ. 9÷6፣ መዝ. 72÷11፣ ዘካ.9÷2 የዲያብሎስን ሥራ ለማፍረስ ተወልዷል፡፡ እርግጥ ነው የነቢያትን ትንቢትና ትምህርት የተተነበየለት በአበው ተስፋ ሲደረግበት የነበረው እርሱ ካንቺ ይወለዳል በማለት ቅዱስ ገብርኤል ሲያበሥራት “ይህ እንዴት ይሆንልኛል” በማለት ስትጠይቅ ቅዱስ ገብርኤል የተናገረውን ማስተዋል ያስፈልጋል “ለእግዚአብሔር የሚሳነው ነገር የለም” ሉቃ. 1÷29፡

የክርስቶስን መወለድ የሚያምን ሁሉ ግን ክርስቶስን በአምላክነቱ መጠን አያውቀውም የዓለም ብርሃን እርሱ ሲገለጥ በጨለማ ክሕደት ውስጥ ያሉ ሁሉ አያውቁትም “የጌታን ልብ ማን አውቆት”

ኢየሱስ ክርስቶስ የአብ የባሕርይ ልጁ ነው፡፡ ቅድመ ዓለም ከአብ ያለ እናት ተወልዷልና “አንተ ልጄ ነህ” መዝ. 8÷2 ተብሎ እንደተጻፈ፡፡ በኋለኛው ዘመን ከድንግል ማርያም ያለ አባት በድንግልና ተፀንሶ በድንግልና ተወልዷል፡፡ “እኔ ዛሬ ወልጄሃለሁ” መዝ. 8÷2 ተብሎ እንደተነገረ በዚህም መሠረት ለቀዳማዊ ልደቱ እናት ለደኃራዊ ልደቱ አባት የለውም ሕዝ. 44÷1-3፡፡ ከእመቤታችን ሰው ሆኖ በመወለዱ አንዳንዶች በክሕደት የነበሩ ሁሉ ተሰናክለውበታል ማቴ. 13÷53፡፡ ጌታ በእኔ የማይሰናከል ብፁዕ ነው ብሎ እንደተናገረው በልደቱ እምነት እንጂ ጥርጥር የለም፡፡ ነገሥታት ወርቅ፣ ዕጣን፣ ከርቤ የገበሩለት፣ እረኞች የሰገዱለት መላእክት የዘመሩለት የድንግል ማርያም ልጅ በእርግጥ ያለ ጥርጥር አምላክ ነው፡፡

አምላክነቱም የባሕርዩ ነው፡፡ “እመን እንጂ አትፍራ” ተብሎ እንደተጻፈ በእንደዚህ ያለ ልደት ወደ ወገኖቹ በመጣ ጊዜ አልተቀበሉትም፡፡ ላመኑት ለተቀበሉት ግን የእግዚአብሔር ልጅ ክርስቶስ አምላክ ባይሆን “አዳኝ” “ጸጋን የሚያድል” ጌታ መድኃኒት ወዘተ ተብሎ ይነገርለታልን? መላእክትስ የአምልኮት ምስጋና ዝማሬ ያቀርቡ ነበርን? ሰብአ ሰገልስ ወርቅ ለመንግሥቱና ለንጽሐ ባሕርዩ ዕጣን ለክህነቱ ከርቤ ለሞቱ በፍቅር ለሚሆነው መሪር ሞቱ መታሰቢያ ይሰጡ ነበርን? ያመነ የተጠመቀ ይድናልና በዚህ ምድር ሳላችሁ እመኑ እንጂ አትካዱ፡፡ ኋላ በእናንተ እና በእውነተኞች ክርስቲያኖች መካከል ገደል ይሆንና እንደ አልዓዛርና ነዌ አብዝታችሁ እንዳትጮሁ ክርስቶስ እውነተኛ አምላክና የዘለዓለም ሕይወት ነውና ሰው ሆኖ በመገለጡ እመኑ 1ኛዮሐ. 5÷20፣ 1ኛዮሐ. 4÷8፡፡

ኢአማንያን በሥጋ መንፈስ ሊመረምሩ የፈለጉት “መጽሐፍ ቅዱስ” የተዘጋ ምስጢር ሆኖባቸዋል፡፡ መቼም ቢሆን የእግዚአብሔር ቃል በየትኛውም ዓይነት ቋንቋ ይጻፍ በሃይማኖት ካልሆነ በቀር በቀላሉ መረዳት አይቻልም፡፡

“ለእናንተ ግን ምስጢርን ማወቅ ተሰጥቷችኋል ማቴ.13÷36 ከተባሉት ወገን ለመቆጠር ከእግዚአብሔር ጋር መኖር ያስፈልጋል፡፡ ከእግዚአብሔር ያልሆነ ሁሉ ጠላት ነው፡፡ ነገር ግን የማያሸንፍ ጠላት ተቃዋሚ ነው፤ የክርስቲያኖች ተቃዋሚ ደግሞ በእግዚአብሔር ተሸናፊ ይሆናል፡፡ እርግጥ የእግዚአብሔር በጎ ፈቃዱ ሰው ሁሉ እንዲድን ነው፡፡ የክርስቶስን ቤተ ክርስቲያን የሚያስተዳድረውም እርሱ ክርስቶስ ነው፡፡

ከእውነተኛው ዓለት ጋር መታገል ውጤቱ መሸነፍ ነው፡፡

“የመውጊያውን ብረት ብትቃወም ለአንተ ይብስብሃል” የሐ. ሥራ 9÷5 ተብሎ እንደተጻፈ ክርስቶስ እነግሥ አይል ንጉሥ የባሕርይ አምላክ ነው፡፡

“በእኔ የማይሰናከል ብፁፅ ነው” የሚለው ኃይለ ቃል የሚያስተምረን ምስጢር ቢኖር የክርስቶስ ሰው የመሆን ምስጢር እጅግ ረቂቅ በሥጋዊ ጥበብ የማይመረመር ነውና እንዴት ሊሆን ይችላል ብለው በሥጋ ብቻ ለሚያስቡት ሞኝነት ለእኛ ለምንድን ግን የእግዚአብሔር ኃይል ነው፡፡

ለ. ልደተ አምላክ

እግዚአብሔር አዳምና ሔዋንን በአርአያውና በመልኩ ከፈጠራቸው በኋላ ሕግን መጠበቅ እንደሚገባቸው ዐውቆ በገነት መካከል ካለችው ዕፀ በለስ ፍሬ እንዳይበሉ አዘዛቸው፡፡ ሕጉን ጥሰው ትእዛዙን ተላልፈው ቢበሉ ግን ሞት እንደሚፈረድባቸው ነግሮና አስጠንቅቆ ትእዛዝ የመጠበቅን፣ ሕግ የማክበርን ሥርዐት ሠራላቸው፡፡ ዘፍ. 2÷27 ነገር ግን የሰው ልጅ ጠላት የሆነው ዲያብሎስ “ለእመ ትበልዑ እምዝንቱ በለስ አኮ ሞተ ዘትመውቱ አላ አማልክተ ትከውኑ” ከዚች ዕፀ በለስ የበላችሁ እንደሆነ የሞት ሞት የምትሞቱ አይደለም፤ አምላክ ትሆናላችሁ እንጂ ብሎ አስቶ ዕፀ በለስን እንዲበሉ አደረጋቸው፡፡ ዘፍ. 3÷4 በዚህ ምክንያት ሕገ እግዚአብሔርን ጣሱ፣ ትእዛዘ እግዚአብሔርን አፈረሱ፣ መርገም ወደቀባቸው፣ ምድርም የበረከት ቦታ በመሆን ፈንታ የመርገም ቦታ ሆነች፡፡ እሾኽና አሜከላ በቀለባት፡፡ ዘፍ. 3÷16-19 ከዚህ በኋላ በአዳምና በሔዋን በልጆቻቸውም ሁሉ ሞተ ሥጋ፣ ሞተ ነፍስ፣ ርደተ መቃብር፣ ርደተ ገሃነም ተፈረደባቸው፡፡ ዘፍ. 5÷5

“አልቦቱ ካልእ ኅሊና ለአዳም ዘእንበለ ብካይ ላዕለ ኃጢአቱ” በኃጢአቱ፣ በመበደሉ፣ የፈጣሪውን ሕግ በመጣሱ፣ ትእዛዙን በማፍረሱ ከማዘንና ከማልቀስ በስተቀር አዳም ሌላ ሐሳብ አልነበረውም ተብሎ በመቅድመ ወንጌል እንደተገለጸው አዳም ተጸጸተ፣ አዘነ፣ አለቀሰ፡፡ “ንጉሥ በመንግሥቱ፣ ጎልማሳ በሚስቱ ቀናኢ” እንደሆነ አምላክ በአምላክነቱ ቀናኢ ነውና ጌታዬ! የምድር ንጉሥ አድርጎ ቢፈጥረኝ የሰማይ ንጉሥ እሆናለሁ ብዬ በአምላክነቱ ገብቼ አትብላ ያለኝን ዕፀ በለስ በልቼ ፈጣሪዬን በደልሁ፤ ራሴን ጎዳሁ በማለት በመፀፀቱ እና በማልቀሱ ንስሐ በመግባቱ፣ ትእዛዙን ተላልፈው ስለሠሩት ክፉ ሥራ ንስሐ ገብተው ቢለምኑት ኃጥአንን ከሞት ወደ ሕይወት መመለስ የሚፈቅድ እግዚአብሔር 2ጴጥ. 3÷9-1፣ ጢሞ. 2÷4 “በሐሙስ ዕለት ወበመንፈቃ ለዕለት እትወለድ እምወለተ ወለትከ ወእድኅክ ውስተ መርሕብከ ወእከውን ሕፃነ በእንቲኣከ ወእትቤዘወከ በሞትየ ወበመስቀልየ” አምስት ሺህ አምስት መቶ ዘመን ሲፈጸም ከልጅ ልጅህ ተወልጄ፣ በመስቀል ተሰቅዬ ሙቼ አድንኻለሁ ብሎ ለአዳም ተስፋውን እንደነገረው በመጽሐፈ ቀሌምንጦስ ይነበባል፡፡ አምስት ቀን ተኩል ማለት አምስት ሺህ አምስት መቶ ማለት እንደሆነ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ይተረጒማሉ፡፡ የትርጒማቸውም መሠረት መንሥኤ አንድ ሺህ  ዘመን ትላንት በጌታ ፊት እዳለፈች እንደ አንዲት ቀን ናት፡፡ ነገር ግን ወንድሞቼ ይህንን ነገር አትዘንጉ በእግዚአብሔር ዘንድ አንድ ቀን በሰው ዘንድ እንደ አንድ ሺህ ዓመት ናት፡፡ ሺ ዓመትም እንደ አንድ ቀን እንደሆነ ይህን አንድ ነገር አትርሱ” እግዚአብሔር የተናገረውን ቃል ተብሎ በአፈ ዳዊት እና በአፈ ቅዱስ ጴጥሮስ የተነገረው ነው፡፡ (መዝ. 89÷4፣ 2ጴጥ. 3÷8)

ከላይ የተሰጠውን አምላካዊ ተስፋ (ቀጠሮ) መሠረት በማድረግ ሰዓቱን፣ ዕለቱን ወሩን ዓመቱን ደጅ ይጠኑ የነበሩ በየዘመኑ የተነሡ ቅዱሳን ነቢያት ስለ ሥጋዌ ማለትም ስለ ክርስቶስ ልደት እግዚአብሔር በቀድሞ ዘመናት በተለያየ መንገድ በነቢያት አማካይነት ለአባቶቻችን ብዙ ጊዜ ተናግሮ ነበር፡፡ ዕብ. 1÷1 እንደተባለው በብዙ አነጋገር ትንቢቱን ተናግረዋል፡፡ ምሳሌውንም መስለዋል፡፡

ከብፁዕ አቡነ ሳሙኤል

 በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

                    አዲስ አበባ

 

   

ቸሩ እግዚአብሔር  አምላካችን  እንኳን ለ ፳፻፲ ዓ.ም  የጌታችን  መድኃኒታችን  ኢየሱስ  ክርስቶስ በዓለ ልደት በሰላም በጤና በሕይወት አደረስዎ!

ʻʻእነሆ ታላቅ የምሥራቸ እነግራችኋላሁ፤ እነሆ ዛሬ በዳዊት ከተማ  መድኃኒት እርሱም ክርስቶስ ጌታ የሆነ ተወልዶላችኋል”  ሉቃ 2፥ 10

በከብቶች በረት ከድንግል ማርያም የተወለደው እርሱ አምላክ ነው።  እርሱ በነቢያት የተነገረው ትንቢት ለመፈጸም የሰውን ልጅ ለማዳን የዘመኑ ፍጻሜ ሲደርስ ተወለደ  ገላ. 4፥4

ኢትዮጵያዊው  ሊቅ  ቅዱስ ያሬድ   ʻʻሰማይ ወምድር ዘኢያገምሮ ማኅፀነ ድንግል ፆሮ’

                     ሰማይና ምድር  የማይችሉትን አምላክ የድንግል ማኅፀን ቻለው /ተሸከመው       

                    ብለዋል።  ድጓ  ዘልደት 

የኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን  አስተምህሮ፦  ቅድመ ዓለም የነበረ እግዚአብሔር  ወልድ አካላዊ ቃል ከእመቤታችን ከቅድስት ድንግል ማርያም ከሥጋዋ ሥጋ ከነፍሷ ነፍስን ነሥቶ ህሊና ሊገምተው በማይችለው ፍጥነት መጥቶ ከቅድስተ ቅዱሳን ቅድስት ድንግል ማርያም ሥጋን ተዋሕደ፤ በማኅፀኗ አድሮ ተወለደ። በዚህም ተዋሕዶ አምላክ ሰው ሆነ፤  ሰው አምላክ ሆነ። ወልደ አብ በመለኮቱ ወልደ ማርያም በትስብእቱ ተባለ። ከመ ይቤዝወነ  እንዘ  አምላክ ውእቱ ሰብአ ኮነ። ቅዱስ ያሬድ

እንኳን ለብርሃነ ልደቱ በሰላም አደረሶ!

እግዚአብሔር አምላክ ለቤተ ክርስቲያናችንና ለሕዝባችን፤ ለሀገራችንና ለዓለማት በሙሉ ሰላሙን፤ ፍቅሩን፤ በረከቱንና ረድኤቱን ያድለን።  የሰላም  የፍቅር፤  የአንድነት ያድርግልን።

                                                        ሰላመ  እግዚአብሔር ከሁላችን ጋር ይሁን!!

 

“…Glory to God in the highest, and on earth peace among those with whom he is pleased!…”Luke 2:14

Introduction

Ethiopia is the a home of mutual understanding, cooperation, respects, friendly behaviors, depth of tolerance and dynamism among the diverse cultural religion followers.  These have, in fact, been the main driving forces of Ethiopian nationalism for a number of years.

In short, the multi-ethnic and multi-religious people of Ethiopia are always on cordial terms with each other coexisting within a peaceful environment.  This is a matchless experience that has really made Ethiopia a symbol of religious tolerance, inter-communal integrations, which is frequently envied by many nations; we don’t get such exceptional relations among other religious people.

The Ethiopian Orthodox Church (EOTC) is one of the historical  Christian Churches in the world. It was one of the founding members of the World Council of Churches and of the All Africa Conference of Churches. Approximately forty million Ethiopians are members of the EOTC, making it the largest active constituency in the Nation.

In addition to serving the spiritual needs of the population; the EOTC is actively involved in addressing economic, mental and psychosocial needs of the society like  peace building and mutual respect with others.

The Ethiopian Orthodox Tewahedo Church has more  than 35000 monasteries Parish Churches (Education centers) with nearly 500,000 peace makers (clergies) who have the daily interactions with their congregation. The Church runs three theological colleges, 43 clergy training centers. The EOTC counts a Sunday school enrollment of 6 million youths, ranging up to 25 years of age. This indicates there are significant opportunities to address the community on the issue of peace and inter cultural relations.

In Other hand, The EOTC’s infrastructure roots in society surpass those of the government, and the clergy has moral authority over society, is listened to, respected and accepted by the community. Thus it is capable of effecting significant behavioral change, provided it is properly equipped and trained.

For this matter we have tried to explain about peace and inter cultural and religious tolerance to create awareness on theological reflections of EOTC on peace and inter faith relations.

  1. What is peace?

The term peace is defined as a lack of conflict and freedom from feer of violence be ween heterogeneous social groups.   When we stand from our common understanding it is the absence of war or violent hostility. Peace often involves compromise, and therefore is intiated with thoughtful active listening and communication to enhance and create genuine mutual understanding. (Wikipedia)

Therefore, Peace is

  1. A state of tranquility or quite such as Freedom from civil disturbance or A state of security or order with in community provided by Law or custum
  2. Freedom from quieting or oppressive Thoughts or emotions
  3. Harmony in personal relations
  4. A state or period of mutual concord between Governments or a pact or agreement to end hostilities between those who have been at war or in a state of enmity.
  5. Used interjectionally to ask for silence or clam or as a greeting or fare well. (www. Merriam- web.com)
  6. Peace and Its theological definition

The word “peace” in the Bible, from the Greek word (eireinei), refers to a mental attitude of tranquility based on a relationship with God in the Christian Way of Life. It is a word which describes the result of a person’s correct response to God’s Grace. The Bible uses “peace” in two ways. There is personal peace with God which comes when a person belive and follow our lord  Jesus Christ as Savior of the world, redeemer and peace of and light of the world . Then, there is the peace of God which is available on a daily basis as the believer participates in the Christian way of life according to the Plan of God.

So, where you find peace mentioned in the Bible it refers either to the reconciliation of a Christian in salvation, as in Eph. 2:14,17, or to the mental attitude found in the believers. When St Paul the apostle  said “For God has not given us a spirit of fear; but of power, and of love, and of a sound mind.” 2 Tim. 1:7 he reflects peace as a holistic wealth of humanity.

2.1 PEACE IN SALVATION (Grace of God)

Peace with God is never available apart from Grace. The Cross of Christ is the focal point of Grace and is the source of Peace. Jesus Christ is our eternal Peace. “Therefore, being justified by faith, we have peace with God through our Lord Jesus Christ.” Romans 5:1

Grace removed the Barrier and made peace between man and God. So, when the unbeliever responds to Grace by faith, the result is Peace.

Ephesians 2:14-18 provides a good illustration of how God made it possible for anyone to have peace with God, with special emphasis on the fact that such different types as Jews and Gentiles have been provided for. Verse 14 deals with peace as a product of reconciliation. Verse 15 explains that the “enmity” between God and man, that which we call the Barrier, was “abolished” once and for all. Verses 16 to 18 explain that the enmity has been slain for both Jews and Gentiles so that now those who were near to God, the Jews, and those who were far off, non-Jews, have been brought into union with Christ through the baptism of the Holy Spirit.

2.2 PEACE IN THE CHRISTIAN WAY OF LIFE

Christianity is the way of life with joy and peace always.  St. Paul the apostle in his epistle to Hebrew said “ we cannot see God without faith and peace” Heb. 12:14. Without peace we cannot see also our brothers and sisters. In our lifetime we can experience Peace on a daily basis. When the believer responds by faith to Grace, God provides many blessings which can result in great inner happiness.  According to the prophet’s of witness, “Thou wilt keep him in perfect peace, whose mind is stayed on thee; because he trusteth in thee. Trust ye in the Lord forever: for in the Lord God is everlasting strength.” Isaiah 26:3,4

In the Christian Way of life, peace comes through fellowship with God and daily growth, advancement in spiritual things which brings stability, a relaxed mental attitude, orientation to the plan and will of God, occupation with Christ, and the ability to employ faith-rest principles in all areas of life. Philippians 4:6-9

Peace precedes the enjoyment of kindness. It is part of the preparation for kindness and humbleness. One must have Peace to have the capacity for prosperity. God may hold prosperity back until there is the capacity to enjoy it.  According to Ethiopian Orthodox Tewahedo Church Peace is the revelation of pure Christian life and it is a part of Christianity “Then had the churches rest throughout all Judea and Galilee and Samaria, and were edified; and walking in the fear of the Lord, and in the comfort of the Holy Spirit, were multiplied.” Acts 9:31

2.3 Peace: A fruit of the Spirit

“…What shall we say about such wonderful things as these? If God is for us, who can ever be against us? Since he did not spare even his own Son but gave him up for us all, won’t he also give us everything else? Who dares accuse us whom God has chosen for his own? No one—for God himself has given us right standing with himself. Who then will condemn us? No one—for Christ Jesus died for us and was raised to life for us, and he is sitting in the place of honor at God’s right hand, pleading for us. Romans 8:31-39

Can anything ever separate us from Christ’s love? Does it mean he no longer loves us if we have trouble or calamity, or are persecuted, or hungry, or destitute, or in danger, or threatened with death? (As the Scriptures say, “For your sake we are killed every day; we are being slaughtered like sheep.” No, despite all these things, overwhelming victory is ours through Christ, who loved us.

And I am convinced that nothing can ever separate us from God’s love. Neither death nor life, neither angels nor demons, neither our fears for today nor our worries about tomorrow—not even the powers of hell can separate us from God’s love. No power in the sky above or in the earth below—indeed, nothing in all creation will ever be able to separate us from the love of God that is revealed in Christ Jesus our Lord.

  1. Holy Bible is  an instrument of intr Religious Tolerance, Interfaith Harmony and Peace

There are many Biblical passages that promote inter religious tolerance, peace and social instruction of the society.  We could find references in the Hebrew Scriptures (Old Testament) – and those were a prophecy about religious peace, at some undefined time in the future. There are also a handful of examples in the Christian Scriptures (New Testament). Most of them deal only with tolerance by one Christian to another.

Therefore, we can say that Holy  Bible speaks more about inter religious tolerance, peace and interfaith harmony.

  1. Religion By it self is source and insrument of peace

Religion is a collection of cultural systems, belief systems, and worldviews that establishes symbols that relate humanity to spirituality and moral values.  Many religions have narratives, symbols, traditions and sacred histories that are intended to give meaning to life or to explain the origin of life or the universe. They tend to derive morality, ethics, religious laws or a preferred lifestyle from their ideas about the cosmos and human nature.

The word religion is sometimes used interchangeably with faith or belief system, but religion differs from private belief in that it has a public aspect. Most religions have organized behaviors, including clerical hierarchies, a definition of what constitutes adherence or membership, congregations of laity, regular meetings or services for the purposes of veneration of a deity or for prayer, holy places (either natural or architectural), and/or scriptures. The practice of a religion may also include sermons, commemoration of the activities of worshiping, sacrifices, festivals, feasts, trance, initiations, funerary services, matrimonial services, meditation, music, art, dance, public service, or other aspects of human culture. Therefore, Religion may a source and instrument of peace if we use in a correct way.

  1. Ethiopian Orthodox Tewahido Church’s teaching (Biblical Verses) on Peace

Ethiopian Orthodox Church has clear and understandable theological reflections on love and peace, peacefulness and joy. The church stands on the verses from the Holy Bible about peace in relation to God, our Lord God Jesus Christ, and the Christianity.

The church believes that When we need peace, God promises to provide a peace that passes understanding. The best thing we can do when we are filled with anxiety and worry is to find a quiet place to pray, read Scripture, and listen to encouraging worship hymens. God wants us to have a life lived to the fullest of holy spirit and that includes being at peace!  To know how Holy Bible reflects peace, we can read the table listed below.

have a life lived to the fullest of holy spirit and that includes being at peace!  To know how Holy Bible reflects peace, we can read the table listed below.

Chapters  and Verses                                               Theological Reflections
2 Thessalonians 3:16 Now may the Lord of peace himself give you peace at all times in every way? The Lord be with you all.
John 16:33 I have said these things to you, that in me you may have peace. In the world you will have tribulation. But take heart; I have overcome the world.
Philippians 4:6 Do not be anxious about anything, but in everything by prayer and supplication with thanksgiving let your requests be made known to God.
Isaiah 26:3 You keep him in perfect peace whose mind is stayed on you, because he trusts in you.
1 Peter 5:7 Casting all your anxieties on him, because he cares for you.
Matthew 5:9 “Blessed are the peacemakers, for they shall be called sons of God. peaceably with all.
Romans 12:18 If possible, so far as it depends on you, live
Matthew 10:34-36 

 

“Do not think that I have come to bring peace to the earth. I have not come to bring peace, but a sword. For I have come to set a man against his father, and a daughter against her mother, and a daughter-in-law against her mother-in-law. And a person’s enemies will be those of his own household.
1 Peter 3:11 Let him turn away from evil and do good; let him seek peace and pursue it.
Romans 15:13 May the God of hope fill you with all joy and peace in believing, so that by the power of the Holy Spirit you may abound in hope.
Hebrews 12:14 Strive for peace with everyone, and for the holiness without which no one will see the Lord.
1 Peter 5:6-7

 

Humble yourselves, therefore, under the mighty hand of God so that at the proper time he may exalt you, casting all your anxieties on him, because he cares for you.
Proverbs 12:20

 

Deceit is in the heart of those who devise evil, but those who plan peace have joy.
Psalm 4:8

 

In peace I will both lie down and sleep; for you alone, O Lord, make me dwell in safety.
Isaiah 12:2

 

“Behold, God is my salvation; I will trust, and will not be afraid; for the Lord God is my strength and my song, and he has become my salvation.”
1 Corinthians 14:33 For God is not a God of confusion but of peace. As in all the churches of the saints,
1 Peter 3:9-11

 

Do not repay evil for evil or reviling for reviling, but on the contrary, bless, for to this you were called, that you may obtain a blessing. For “Whoever desires to love life and see good days, let him keep his tongue from evil and his lips from speaking deceit; let him turn away from evil and do good; let him seek peace and pursue it.
Proverbs 16:7 When a man’s ways please the Lord, he makes even his enemies to be at peace with him.
Galatians 5:22 But the fruit of the Spirit is love, joy, peace, patience, kindness, goodness, faithfulness,
Romans 8:6 For to set the mind on the flesh is death, but to set the mind on the Spirit is life and peace.
Colossians 3:15 And let the peace of Christ rule in your hearts, to which indeed you were called in one body. And be thankful.
Philippians 4:9 What you have learned and received and heard and seen in me—practice these things, and the God of peace will be with you.
 Romans 14:19 So then let us pursue what makes for peace and for mutual upbuilding.
Psalm 119:165 Great peace have those who love your law; nothing can make them stumble.
Isaiah 54:10

 

For the mountains may depart and the hills be removed, but my steadfast love shall not depart from you, and my covenant of peace shall not be removed,” says the Lord, who has compassion on you.
Psalm 34:14 Turn away from evil and do good; seek peace and pursue it.
Philippians 4:7 And the peace of God, which surpasses all understanding, will guard your hearts and your minds in Christ Jesus.
Romans 12:17-21

 

Repay no one evil for evil, but give thought to do what is honorable in the sight of all. If possible, so far as it depends on you, live peaceably with all. Beloved, never avenge yourselves, but leave it to the wrath of God, for it is written, “Vengeance is mine, I will repay, says the Lord.” To the contrary, “if your enemy is hungry, feed him; if he is thirsty, give him something to drink; for by so doing you will heap burning coals on his head.” Do not be overcome by evil, but overcome evil with good.
James 3:18 And a harvest of righteousness is sown in peace by those who make peace.
James 2:14-24

 

What good is it, my brothers, if someone says he has faith but does not have works? Can that faith save him? If a brother or sister is poorly clothed and lacking in daily food, and one of you says to them, “Go in peace, be warmed and filled,” without giving them the things needed for the body, what good is that? So also faith by itself, if it does not have works, is dead. But someone will say, “You have faith and I have works.” Show me your faith apart from your works, and I will show you my faith by my works. …
Romans 5:1 Therefore, since we have been justified by faith, we have peace with God through our Lord Jesus Christ.
Matthew 6:25-34

 

“Therefore I tell you, do not be anxious about your life, what you will eat or what you will drink, nor about your body, what you will put on. Is not life more than food, and the body more than clothing? Look at the birds of the air: they neither sow nor reap nor gather into barns, and yet your heavenly Father feeds them. Are you not of more value than they? And which of you by being anxious can add a single hour to his span of life? And why are you anxious about clothing? Consider the lilies of the field, how they grow: they neither toil nor spin, yet I tell you, even Solomon in all his glory was not arrayed like one of these. …
Romans 14:17 For the kingdom of God is not a matter of eating and drinking but of righteousness and peace and joy in the Holy Spirit.
Isaiah 32:17 And the effect of righteousness will be peace, and the result of righteousness, quietness and trust forever.
1 Thessalonians 5:15 See that no one repays anyone evil for evil, but always seek to do good to one another and to everyone.
Luke 2:14 “Glory to God in the highest, and on earth peace among those with whom he is pleased!”
James 3:17 But the wisdom from above is first pure, then peaceable, gentle, open to reason, full of mercy and good fruits, impartial and sincere.
Philemon 1:3 Grace to you and peace from God our Father and the Lord Jesus Christ.
Psalm 29:11 May the Lord give strength to his people! May the Lord bless his people with peace!
1 Timothy 2:1-2 First of all, then, I urge that supplications, prayers, intercessions, and thanksgivings be made for all people, for kings and all who are in high positions, that we may lead a peaceful and quiet life, godly and dignified in every way.
Ecclesiastes 4:6 Better is a handful of quietness than two hands full of toil and a striving after wind.
Matthew 6:34 “Therefore do not be anxious about tomorrow, for tomorrow will be anxious for itself. Sufficient for the day is its own trouble.
Romans 15:33 May the God of peace be with you all. Amen.
Psalm 73:26 My flesh and my heart may fail, but God is the strength of my heart and my portion forever.
Job 22:21 “Agree with God, and be at peace; thereby good will come to you.
Proverbs 17:1 Better is a dry morsel with quiet than a house full of feasting with strife.
1 Thessalonians 5:23 Now may the God of peace himself sanctify you completely, and may your whole spirit and soul and body be kept blameless at the coming of our Lord Jesus Christ.
Isaiah 9:2-6 The people who walked in darkness have seen a great light; those who dwelt in a land of deep darkness, on them has light shined. You have multiplied the nation; you have increased its joy; they rejoice before you as with joy at the harvest, as they are glad when they divide the spoil. For the yoke of his burden, and the staff for his shoulder, the rod of his oppressor, you have broken as on the day of Midian. For every boot of the tramping warrior in battle tumult and every garment rolled in blood will be burned as fuel for the fire. For to us a child is born, to us a son is given; and the government shall be upon his shoulder, and his name shall be called Wonderful Counselor, Mighty God, Everlasting Father, Prince of Peace.
Proverbs 3:13-18 Blessed is the one who finds wisdom, and the one who gets understanding, for the gain from her is better than gain from silver and her profit better than gold. She is more precious than jewels, and nothing you desire can compare with her. Long life is in her right hand; in her left hand are riches and honor. Her ways are ways of pleasantness, and all her paths are peace. …
Proverbs 3:24 If you lie down, you will not be afraid; when you lie down, your sleep will be sweet.
Psalm 37:4 Delight yourself in the Lord, and he will give you the desires of your heart.
1 Peter 3:9 Do not repay evil for evil or reviling for reviling, but on the contrary, bless, for to this you were called, that you may obtain a blessing.
John 20:19 On the evening of that day, the first day of the week, the doors being locked where the disciples were for fear of the Jews, Jesus came and stood among them and said to them, “Peace be with you.”
Isaiah 53:5

 

But he was wounded for our transgressions; he was crushed for our iniquities; upon him was the chastisement that brought us peace, and with his stripes we are healed.
Romans 12:17 Repay no one evil for evil, but give thought to do what is honorable in the sight of all.
Isaiah 55:12 “For you shall go out in joy and be led forth in peace; the mountains and the hills before you shall break forth into singing, and all the trees of the field shall clap their hands.
Isaiah 32:18 My people will abide in a peaceful habitation, in secure dwellings, and in quiet resting places.
Isaiah 54:13 All your children shall be taught by the Lord, and great shall be the peace of your children.
Ecclesiastes 3:8 A time to love, and a time to hate; a time for war, and a time for peace.
1 Peter 3:10 For “Whoever desires to love life and see good days, let him keep his tongue from evil and his lips from speaking deceit;
Leviticus 19:18 You shall not take vengeance or bear a grudge against the sons of your own people, but you shall love your neighbor as yourself: I am the Lord.
Revelation 1:1-20  The revelation of Jesus Christ, which God gave him to show to his servants the things that must soon take place. He made it known by sending his angel to his servant John, who bore witness to the word of God and to the testimony of Jesus Christ, even to all that he saw. Blessed is the one who reads aloud the words of this prophecy, and blessed are those who hear, and who keep what is written in it, for the time is near. John to the seven churches that are in Asia: Grace to you and peace from him who is and who was and who is to come, and from the seven spirits who are before his throne, and from Jesus Christ the faithful witness, the firstborn of the dead, and the ruler of kings on earth. To him who loves us and has freed us from our sins by his blood …
James 4:1-2 What causes quarrels and what causes fights among you? Is it not this, that your passions are at war within you? You desire and do not have, so you murder. You covet and cannot obtain, so you fight and quarrel. You do not have, because you do not ask.
2 Timothy 2:22 So flee youthful passions and pursue righteousness, faith, love, and peace, along with those who call on the Lord from a pure heart.
Psalm 120:6 Too long have I had my dwelling among those who hate peace.
Ephesians 4:3 Eager to maintain the unity of the Spirit in the bond of peace.
Philippians 4:6-7 Do not be anxious about anything, but in everything by prayer and supplication with thanksgiving let your requests be made known to God. And the peace of God, which surpasses all understanding, will guard your hearts and your minds in Christ Jesus.
2 Corinthians 13:11 Finally, brothers, rejoice. Aim for restoration, comfort one another, agree with one another, live in peace; and the God of love and peace will be with you.
Isaiah 57:19 Creating the fruit of the lips. Peace, peace, to the far and to the near,” says the Lord, “and I will heal him.
Colossians 1:20 And through him to reconcile to himself all things, whether on earth or in heaven, making peace by the blood of his cross.
Proverbs 20:3 It is an honor for a man to keep aloof from strife, but every fool will be quarreling.
James 1:6-9 But let him ask in faith, with no doubting, for the one who doubts is like a wave of the sea that is driven and tossed by the wind. For that person must not suppose that he will receive anything from the Lord; he is a double-minded man, unstable in all his ways. Let the lowly brother boast in his exaltation,
Haggai 2:9 The latter glory of this house shall be greater than the former, says the Lord of hosts. And in this place I will give peace, declares the Lord of hosts.’”
Proverbs 15:17 Better is a dinner of herbs where love is than a fattened ox and hatred with it.
Malachi 2:5 My covenant with him was one of life and peace, and I gave them to him. It was a covenant of fear, and he feared me. He stood in awe of my name.
Isaiah 48:18 Oh that you had paid attention to my commandments! Then your peace would have been like a river, and your righteousness like the waves of the sea;
1 Timothy 1:2 To Timothy, my true child in the faith: Grace, mercy, and peace from God the Father and Christ Jesus our Lord.
John 7:38 Whoever believes in me, as the Scripture has said, ‘Out of his heart will flow rivers of living water.’”
Matthew 10:22

 

And you will be hated by all for my name’s sake. But the one who endures to the end will be saved.
Proverbs 22:7 The rich rules over the poor, and the borrower is the slave of the lender
1 Peter 1:2

 

According to the foreknowledge of God the Father, in the sanctification of the Spirit, for obedience to Jesus Christ and for sprinkling with his blood: May grace and peace be multiplied to you.
Isaiah 57:2 He enters into peace; they rest in their beds who walk in their uprightness.
Isaiah 53:4-5 Surely he has borne our griefs and carried our sorrows; yet we esteemed him stricken, smitten by God, and afflicted. But he was wounded for our transgressions; he was crushed for our iniquities; upon him was the chastisement that brought us peace, and with his stripes we are healed.
Matthew 10:19 When they deliver you over, do not be anxious how you are to speak or what you are to say, for what you are to say will be given to you in that hour.
Matthew 6:31 Therefore do not be anxious, saying, ‘What shall we eat?’ or ‘What shall we drink?’ or ‘What shall we wear?’
Jeremiah 33:6 Behold, I will bring to it health and healing, and I will heal them and reveal to them abundance of prosperity and security.
Proverbs 17:14 The beginning of strife is like letting out water, so quit before the quarrel breaks out.
Psalm 85:8

 

Let me hear what God the Lord will speak, for he will speak peace to his people, to his saints; but let them not turn back to folly.
1 John 4:1 Beloved, do not believe every spirit, but test the spirits to see whether they are from God, for many false prophets have gone out into the world.
Galatians 1:3

 

Grace to you and peace from God our Father and the Lord Jesus Christ,
John 14:26-27

 

But the Helper, the Holy Spirit, whom the Father will send in my name, he will teach you all things and bring to your remembrance all that I have said to you. Peace I leave with you; my peace I give to you. Not as the world gives do I give to you. Let not your hearts be troubled, neither let them be afraid.
James 2:14

 

What good is it, my brothers, if someone says he has faith but does not have works? Can that faith save him?
Hebrews 2:11 For he who sanctifies and those who are sanctified all have one source. That is why he is not ashamed to call them brothers,

 

Matthew 24:6

 

And you will hear of wars and rumors of wars. See that you are not alarmed, for this must take place, but the end is not yet.
Isaiah 2:4 He shall judge between the nations, and shall decide disputes for many people; and they shall beat their swords into plowshares, and their spears into pruning hooks; nation shall not lift up sword against nation, neither shall they learn war anymore.

 

Psalm 73:25 Whom have I in heaven but you? And there is nothing on earth that I desire besides you.
John 14:1-31 “Let not your hearts be troubled. Believe in God; believe also in me. In my Father’s house are many rooms. If it were not so, would I have told you that I go to prepare a place for you? And if I go and prepare a place for you, I will come again and will take you to myself, that where I am you may be also. And you know the way to where I am going.” Thomas said to him, “Lord, we do not know where you are going. How can we know the way?” …

 “…Glory to God in the highest, and on earth peace among those with whom he is pleased!…”Luke 2:14

Introduction

Ethiopia is the a home of mutual understanding, cooperation, respects, friendly behaviors, depth of tolerance and dynamism among the diverse cultural religion followers.  These have, in fact, been the main driving forces of Ethiopian nationalism for a number of years.

In short, the multi-ethnic and multi-religious people of Ethiopia are always on cordial terms with each other coexisting within a peaceful environment.  This is a matchless experience that has really made Ethiopia a symbol of religious tolerance, inter-communal integrations, which is frequently envied by many nations; we don’t get such exceptional relations among other religious people.

The Ethiopian Orthodox Church (EOTC) is one of the historical  Christian Churches in the world. It was one of the founding members of the World Council of Churches and of the All Africa Conference of Churches. Approximately forty million Ethiopians are members of the EOTC, making it the largest active constituency in the Nation.

In addition to serving the spiritual needs of the population; the EOTC is actively involved in addressing economic, mental and psychosocial needs of the society like  peace building and mutual respect with others.

The Ethiopian Orthodox Tewahedo Church has more  than 35000 monasteries Parish Churches (Education centers) with nearly 500,000 peace makers (clergies) who have the daily interactions with their congregation. The Church runs three theological colleges, 43 clergy training centers. The EOTC counts a Sunday school enrollment of 6 million youths, ranging up to 25 years of age. This indicates there are significant opportunities to address the community on the issue of peace and inter cultural relations.

In Other hand, The EOTC’s infrastructure roots in society surpass those of the government, and the clergy has moral authority over society, is listened to, respected and accepted by the community. Thus it is capable of effecting significant behavioral change, provided it is properly equipped and trained.

For this matter we have tried to explain about peace and inter cultural and religious tolerance to create awareness on theological reflections of EOTC on peace and inter faith relations.

  1. What is peace?

The term peace is defined as a lack of conflict and freedom from feer of violence be ween heterogeneous social groups.   When we stand from our common understanding it is the absence of war or violent hostility. Peace often involves compromise, and therefore is intiated with thoughtful active listening and communication to enhance and create genuine mutual understanding. (Wikipedia)

Therefore, Peace is

  1. A state of tranquility or quite such as Freedom from civil disturbance or A state of security or order with in community provided by Law or custum
  2. Freedom from quieting or oppressive Thoughts or emotions
  3. Harmony in personal relations
  4. A state or period of mutual concord between Governments or a pact or agreement to end hostilities between those who have been at war or in a state of enmity.
  5. Used interjectionally to ask for silence or clam or as a greeting or fare well. (www. Merriam- web.com)
  6. Peace and Its theological definition

The word “peace” in the Bible, from the Greek word (eireinei), refers to a mental attitude of tranquility based on a relationship with God in the Christian Way of Life. It is a word which describes the result of a person’s correct response to God’s Grace. The Bible uses “peace” in two ways. There is personal peace with God which comes when a person belive and follow our lord  Jesus Christ as Savior of the world, redeemer and peace of and light of the world . Then, there is the peace of God which is available on a daily basis as the believer participates in the Christian way of life according to the Plan of God.

So, where you find peace mentioned in the Bible it refers either to the reconciliation of a Christian in salvation, as in Eph. 2:14,17, or to the mental attitude found in the believers. When St Paul the apostle  said “For God has not given us a spirit of fear; but of power, and of love, and of a sound mind.” 2 Tim. 1:7 he reflects peace as a holistic wealth of humanity.

2.1 PEACE IN SALVATION (Grace of God)

Peace with God is never available apart from Grace. The Cross of Christ is the focal point of Grace and is the source of Peace. Jesus Christ is our eternal Peace. “Therefore, being justified by faith, we have peace with God through our Lord Jesus Christ.” Romans 5:1

Grace removed the Barrier and made peace between man and God. So, when the unbeliever responds to Grace by faith, the result is Peace.

Ephesians 2:14-18 provides a good illustration of how God made it possible for anyone to have peace with God, with special emphasis on the fact that such different types as Jews and Gentiles have been provided for. Verse 14 deals with peace as a product of reconciliation. Verse 15 explains that the “enmity” between God and man, that which we call the Barrier, was “abolished” once and for all. Verses 16 to 18 explain that the enmity has been slain for both Jews and Gentiles so that now those who were near to God, the Jews, and those who were far off, non-Jews, have been brought into union with Christ through the baptism of the Holy Spirit.

2.2 PEACE IN THE CHRISTIAN WAY OF LIFE

Christianity is the way of life with joy and peace always.  St. Paul the apostle in his epistle to Hebrew said “ we cannot see God without faith and peace” Heb. 12:14. Without peace we cannot see also our brothers and sisters. In our lifetime we can experience Peace on a daily basis. When the believer responds by faith to Grace, God provides many blessings which can result in great inner happiness.  According to the prophet’s of witness, “Thou wilt keep him in perfect peace, whose mind is stayed on thee; because he trusteth in thee. Trust ye in the Lord forever: for in the Lord God is everlasting strength.” Isaiah 26:3,4

In the Christian Way of life, peace comes through fellowship with God and daily growth, advancement in spiritual things which brings stability, a relaxed mental attitude, orientation to the plan and will of God, occupation with Christ, and the ability to employ faith-rest principles in all areas of life. Philippians 4:6-9

Peace precedes the enjoyment of kindness. It is part of the preparation for kindness and humbleness. One must have Peace to have the capacity for prosperity. God may hold prosperity back until there is the capacity to enjoy it.  According to Ethiopian Orthodox Tewahedo Church Peace is the revelation of pure Christian life and it is a part of Christianity “Then had the churches rest throughout all Judea and Galilee and Samaria, and were edified; and walking in the fear of the Lord, and in the comfort of the Holy Spirit, were multiplied.” Acts 9:31

2.3 Peace: A fruit of the Spirit

“…What shall we say about such wonderful things as these? If God is for us, who can ever be against us? Since he did not spare even his own Son but gave him up for us all, won’t he also give us everything else? Who dares accuse us whom God has chosen for his own? No one—for God himself has given us right standing with himself. Who then will condemn us? No one—for Christ Jesus died for us and was raised to life for us, and he is sitting in the place of honor at God’s right hand, pleading for us. Romans 8:31-39

Can anything ever separate us from Christ’s love? Does it mean he no longer loves us if we have trouble or calamity, or are persecuted, or hungry, or destitute, or in danger, or threatened with death? (As the Scriptures say, “For your sake we are killed every day; we are being slaughtered like sheep.” No, despite all these things, overwhelming victory is ours through Christ, who loved us.

And I am convinced that nothing can ever separate us from God’s love. Neither death nor life, neither angels nor demons, neither our fears for today nor our worries about tomorrow—not even the powers of hell can separate us from God’s love. No power in the sky above or in the earth below—indeed, nothing in all creation will ever be able to separate us from the love of God that is revealed in Christ Jesus our Lord.

  1. Holy Bible is  an instrument of intr Religious Tolerance, Interfaith Harmony and Peace

There are many Biblical passages that promote inter religious tolerance, peace and social instruction of the society.  We could find references in the Hebrew Scriptures (Old Testament) – and those were a prophecy about religious peace, at some undefined time in the future. There are also a handful of examples in the Christian Scriptures (New Testament). Most of them deal only with tolerance by one Christian to another.

Therefore, we can say that Holy  Bible speaks more about inter religious tolerance, peace and interfaith harmony.

  1. Religion By it self is source and insrument of peace

Religion is a collection of cultural systems, belief systems, and worldviews that establishes symbols that relate humanity to spirituality and moral values.  Many religions have narratives, symbols, traditions and sacred histories that are intended to give meaning to life or to explain the origin of life or the universe. They tend to derive morality, ethics, religious laws or a preferred lifestyle from their ideas about the cosmos and human nature.

The word religion is sometimes used interchangeably with faith or belief system, but religion differs from private belief in that it has a public aspect. Most religions have organized behaviors, including clerical hierarchies, a definition of what constitutes adherence or membership, congregations of laity, regular meetings or services for the purposes of veneration of a deity or for prayer, holy places (either natural or architectural), and/or scriptures. The practice of a religion may also include sermons, commemoration of the activities of worshiping, sacrifices, festivals, feasts, trance, initiations, funerary services, matrimonial services, meditation, music, art, dance, public service, or other aspects of human culture. Therefore, Religion may a source and instrument of peace if we use in a correct way.

  1. Ethiopian Orthodox Tewahido Church’s teaching (Biblical Verses) on Peace

Ethiopian Orthodox Church has clear and understandable theological reflections on love and peace, peacefulness and joy. The church stands on the verses from the Holy Bible about peace in relation to God, our Lord God Jesus Christ, and the Christianity.

The church believes that When we need peace, God promises to provide a peace that passes understanding. The best thing we can do when we are filled with anxiety and worry is to find a quiet place to pray, read Scripture, and listen to encouraging worship hymens. God wants us to have a life lived to the fullest of holy spirit and that includes being at peace!  To know how Holy Bible reflects peace, we can read the table listed below.

Chapters  and Verses Theological Reflections
2 Thessalonians 3:16 Now may the Lord of peace himself give you peace at all times in every way? The Lord be with you all.
John 16:33 I have said these things to you, that in me you may have peace. In the world you will have tribulation. But take heart; I have overcome the world.
Philippians 4:6 Do not be anxious about anything, but in everything by prayer and supplication with thanksgiving let your requests be made known to God.
Isaiah 26:3 You keep him in perfect peace whose mind is stayed on you, because he trusts in you.
1 Peter 5:7 Casting all your anxieties on him, because he cares for you.
Matthew 5:9 “Blessed are the peacemakers, for they shall be called sons of God. peaceably with all.
Romans 12:18 If possible, so far as it depends on you, live
Matthew 10:34-36 

 

“Do not think that I have come to bring peace to the earth. I have not come to bring peace, but a sword. For I have come to set a man against his father, and a daughter against her mother, and a daughter-in-law against her mother-in-law. And a person’s enemies will be those of his own household.
1 Peter 3:11 Let him turn away from evil and do good; let him seek peace and pursue it.
Romans 15:13 May the God of hope fill you with all joy and peace in believing, so that by the power of the Holy Spirit you may abound in hope.
Hebrews 12:14 Strive for peace with everyone, and for the holiness without which no one will see the Lord.
1 Peter 5:6-7

 

Humble yourselves, therefore, under the mighty hand of God so that at the proper time he may exalt you, casting all your anxieties on him, because he cares for you.
Proverbs 12:20

 

Deceit is in the heart of those who devise evil, but those who plan peace have joy.
Psalm 4:8

 

In peace I will both lie down and sleep; for you alone, O Lord, make me dwell in safety.
Isaiah 12:2

 

“Behold, God is my salvation; I will trust, and will not be afraid; for the Lord God is my strength and my song, and he has become my salvation.”
1 Corinthians 14:33 For God is not a God of confusion but of peace. As in all the churches of the saints,
1 Peter 3:9-11

 

Do not repay evil for evil or reviling for reviling, but on the contrary, bless, for to this you were called, that you may obtain a blessing. For “Whoever desires to love life and see good days, let him keep his tongue from evil and his lips from speaking deceit; let him turn away from evil and do good; let him seek peace and pursue it.
Proverbs 16:7 When a man’s ways please the Lord, he makes even his enemies to be at peace with him.
Galatians 5:22 But the fruit of the Spirit is love, joy, peace, patience, kindness, goodness, faithfulness,
Romans 8:6 For to set the mind on the flesh is death, but to set the mind on the Spirit is life and peace.
Colossians 3:15 And let the peace of Christ rule in your hearts, to which indeed you were called in one body. And be thankful.
Philippians 4:9 What you have learned and received and heard and seen in me—practice these things, and the God of peace will be with you.
 Romans 14:19 So then let us pursue what makes for peace and for mutual upbuilding.
Psalm 119:165 Great peace have those who love your law; nothing can make them stumble.
Isaiah 54:10

 

For the mountains may depart and the hills be removed, but my steadfast love shall not depart from you, and my covenant of peace shall not be removed,” says the Lord, who has compassion on you.
Psalm 34:14 Turn away from evil and do good; seek peace and pursue it.
Philippians 4:7 And the peace of God, which surpasses all understanding, will guard your hearts and your minds in Christ Jesus.
Romans 12:17-21

 

Repay no one evil for evil, but give thought to do what is honorable in the sight of all. If possible, so far as it depends on you, live peaceably with all. Beloved, never avenge yourselves, but leave it to the wrath of God, for it is written, “Vengeance is mine, I will repay, says the Lord.” To the contrary, “if your enemy is hungry, feed him; if he is thirsty, give him something to drink; for by so doing you will heap burning coals on his head.” Do not be overcome by evil, but overcome evil with good.
James 3:18 And a harvest of righteousness is sown in peace by those who make peace.
James 2:14-24

 

What good is it, my brothers, if someone says he has faith but does not have works? Can that faith save him? If a brother or sister is poorly clothed and lacking in daily food, and one of you says to them, “Go in peace, be warmed and filled,” without giving them the things needed for the body, what good is that? So also faith by itself, if it does not have works, is dead. But someone will say, “You have faith and I have works.” Show me your faith apart from your works, and I will show you my faith by my works. …
Romans 5:1 Therefore, since we have been justified by faith, we have peace with God through our Lord Jesus Christ.
Matthew 6:25-34

 

“Therefore I tell you, do not be anxious about your life, what you will eat or what you will drink, nor about your body, what you will put on. Is not life more than food, and the body more than clothing? Look at the birds of the air: they neither sow nor reap nor gather into barns, and yet your heavenly Father feeds them. Are you not of more value than they? And which of you by being anxious can add a single hour to his span of life? And why are you anxious about clothing? Consider the lilies of the field, how they grow: they neither toil nor spin, yet I tell you, even Solomon in all his glory was not arrayed like one of these. …
Romans 14:17 For the kingdom of God is not a matter of eating and drinking but of righteousness and peace and joy in the Holy Spirit.
Isaiah 32:17 And the effect of righteousness will be peace, and the result of righteousness, quietness and trust forever.
1 Thessalonians 5:15 See that no one repays anyone evil for evil, but always seek to do good to one another and to everyone.
Luke 2:14 Glory to God in the highest, and on earth peace among those with whom he is pleased!
 

Isaiah 41:10

am with you; be not dismayed, for I am your God; I will strengthen you, I will help you, I will uphold you with my righteous right hand
James 3:17 But the wisdom from above is first pure, then peaceable, gentle, open to reason, full of mercy and good fruits, impartial and sincere.
Philemon 1:3 Grace to you and peace from God our Father and the Lord Jesus Christ.
Psalm 29:11 May the Lord give strength to his people! May the Lord bless his people with peace!
1 Timothy 2:1-2 First of all, then, I urge that supplications, prayers, intercessions, and thanksgivings be made for all people, for kings and all who are in high positions, that we may lead a peaceful and quiet life, godly and dignified in every way.
Ecclesiastes 4:6 Better is a handful of quietness than two hands full of toil and a striving after wind
Matthew 6:34 “Therefore do not be anxious about tomorrow, for tomorrow will be anxious for itself. Sufficient for the day is its own trouble.
Romans 15:33 May the God of peace be with you all. Amen.
Psalm 73:26 My flesh and my heart may fail, but God is the strength of my heart and my portion forever.
Job 22:21 “Agree with God, and be at peace; thereby good will come to you.
Proverbs 17:1 Better is a dry morsel with quiet than a house full of feasting with strife.
1 Thessalonians 5:23 Now may the God of peace himself sanctify you completely, and may your whole spirit and soul and body be kept blameless at the coming of our Lord Jesus Christ.
Isaiah 9:2-6 The people who walked in darkness have seen a great light; those who dwelt in a land of deep darkness, on them has light shined. You have multiplied the nation; you have increased its joy; they rejoice before you as with joy at the harvest, as they are glad when they divide the spoil. For the yoke of his burden, and the staff for his shoulder, the rod of his oppressor, you have broken as on the day of Midian. For every boot of the tramping warrior in battle tumult and every garment rolled in blood will be burned as fuel for the fire. For to us a child is born, to us a son is given; and the government shall be upon his shoulder, and his name shall be called Wonderful Counselor, Mighty God, Everlasting Father, Prince of Peace.
Proverbs 3:13-18 Blessed is the one who finds wisdom, and the one who gets understanding, for the gain from her is better than gain from silver and her profit better than gold. She is more precious than jewels, and nothing you desire can compare with her. Long life is in her right hand; in her left hand are riches and honor. Her ways are ways of pleasantness, and all her paths are peace. …
Proverbs 3:24 If you lie down, you will not be afraid; when you lie down, your sleep will be sweet.
Psalm 37:4 Delight yourself in the Lord, and he will give you the desires of your heart.
1 Peter 3:9 Do not repay evil for evil or reviling for reviling, but on the contrary, bless, for to this you were called, that you may obtain a blessing.
John 20:19 On the evening of that day, the first day of the week, the doors being locked where the disciples were for fear of the Jews, Jesus came and stood among them and said to them, “Peace be with you.”
Isaiah 53:5

 

But he was wounded for our transgressions; he was crushed for our iniquities; upon him was the chastisement that brought us peace, and with his stripes we are healed.
Romans 12:17 Repay no one evil for evil, but give thought to do what is honorable in the sight of all.
Isaiah 55:12 “For you shall go out in joy and be led forth in peace; the mountains and the hills before you shall break forth into singing, and all the trees of the field shall clap their hands.
Isaiah 32:18 My people will abide in a peaceful habitation, in secure dwellings, and in quiet resting places.
Isaiah 54:13 All your children shall be taught by the Lord, and great shall be the peace of your children.
Ecclesiastes 3:8 A time to love, and a time to hate; a time for war, and a time for peace.
1 Peter 3:10 For “Whoever desires to love life and see good days, let him keep his tongue from evil and his lips from speaking deceit;
Leviticus 19:18 You shall not take vengeance or bear a grudge against the sons of your own people, but you shall love your neighbor as yourself: I am the Lord.
Revelation 1:1-20  The revelation of Jesus Christ, which God gave him to show to his servants the things that must soon take place. He made it known by sending his angel to his servant John, who bore witness to the word of God and to the testimony of Jesus Christ, even to all that he saw. Blessed is the one who reads aloud the words of this prophecy, and blessed are those who hear, and who keep what is written in it, for the time is near. John to the seven churches that are in Asia: Grace to you and peace from him who is and who was and who is to come, and from the seven spirits who are before his throne, and from Jesus Christ the faithful witness, the firstborn of the dead, and the ruler of kings on earth. To him who loves us and has freed us from our sins by his blood …
James 4:1-2 What causes quarrels and what causes fights among you? Is it not this, that your passions are at war within you? You desire and do not have, so you murder. You covet and cannot obtain, so you fight and quarrel. You do not have, because you do not ask.
2 Timothy 2:22 So flee youthful passions and pursue righteousness, faith, love, and peace, along with those who call on the Lord from a pure heart.
Psalm 120:6 Too long have I had my dwelling among those who hate peace.
Ephesians 4:3 Eager to maintain the unity of the Spirit in the bond of peace.
Philippians 4:6-7 Do not be anxious about anything, but in everything by prayer and supplication with thanksgiving let your requests be made known to God. And the peace of God, which surpasses all understanding, will guard your hearts and your minds in Christ Jesus.
2 Corinthians 13:11 Finally, brothers, rejoice. Aim for restoration, comfort one another, agree with one another, live in peace; and the God of love and peace will be with you.
Isaiah 57:19 Creating the fruit of the lips. Peace, peace, to the far and to the near,” says the Lord, “and I will heal him.
Colossians 1:20 And through him to reconcile to himself all things, whether on earth or in heaven, making peace by the blood of his cross.
Proverbs 20:3 It is an honor for a man to keep aloof from strife, but every fool will be quarreling.
James 1:6-9 But let him ask in faith, with no doubting, for the one who doubts is like a wave of the sea that is driven and tossed by the wind. For that person must not suppose that he will receive anything from the Lord; he is a double-minded man, unstable in all his ways. Let the lowly brother boast in his exaltation,
Haggai 2:9 The latter glory of this house shall be greater than the former, says the Lord of hosts. And in this place I will give peace, declares the Lord of hosts.’”
Proverbs 15:17 Better is a dinner of herbs where love is than a fattened ox and hatred with it.
Malachi 2:5 My covenant with him was one of life and peace, and I gave them to him. It was a covenant of fear, and he feared me. He stood in awe of my name.
Isaiah 48:18 Oh that you had paid attention to my commandments! Then your peace would have been like a river, and your righteousness like the waves of the sea;
1 Timothy 1:2 To Timothy, my true child in the faith: Grace, mercy, and peace from God the Father and Christ Jesus our Lord.
John 7:38 Whoever believes in me, as the Scripture has said, ‘Out of his heart will flow rivers of living water.’”
Matthew 10:22

 

And you will be hated by all for my name’s sake. But the one who endures to the end will be saved.
Proverbs 22:7 The rich rules over the poor, and the borrower is the slave of the lender
1 Peter 1:2

 

According to the foreknowledge of God the Father, in the sanctification of the Spirit, for obedience to Jesus Christ and for sprinkling with his blood: May grace and peace be multiplied to you.
Isaiah 57:2 He enters into peace; they rest in their beds who walk in their uprightness.
Isaiah 53:4-5 Surely he has borne our griefs and carried our sorrows; yet we esteemed him stricken, smitten by God, and afflicted. But he was wounded for our transgressions; he was crushed for our iniquities; upon him was the chastisement that brought us peace, and with his stripes we are healed.
Matthew 10:19 When they deliver you over, do not be anxious how you are to speak or what you are to say, for what you are to say will be given to you in that hour.
Matthew 6:31 Therefore do not be anxious, saying, ‘What shall we eat?’ or ‘What shall we drink?’ or ‘What shall we wear?’
Jeremiah 33:6 Behold, I will bring to it health and healing, and I will heal them and reveal to them abundance of prosperity and security.
Proverbs 17:14 The beginning of strife is like letting out water, so quit before the quarrel breaks out.
Psalm 85:8

 

Let me hear what God the Lord will speak, for he will speak peace to his people, to his saints; but let them not turn back to folly.
1 John 4:1 Beloved, do not believe every spirit, but test the spirits to see whether they are from God, for many false prophets have gone out into the world.
Galatians 1:3 Grace to you and peace from God our Father and the Lord Jesus Christ,
John 14:26-27

 

But the Helper, the Holy Spirit, whom the Father will send in my name, he will teach you all things and bring to your remembrance all that I have said to you. Peace I leave with you; my peace I give to you. Not as the world gives do I give to you. Let not your hearts be troubled, neither let them be afraid.
James 2:14

 

What good is it, my brothers, if someone says he has faith but does not have works? Can that faith save him?
Hebrews 2:11 For he who sanctifies and those who are sanctified all have one source. That is why he is not ashamed to call them brothers,
Matthew 24:6

 

And you will hear of wars and rumors of wars. See that you are not alarmed, for this must take place, but the end is not yet.
Isaiah 2:4 He shall judge between the nations, and shall decide disputes for many people; and they shall beat their swords into plowshares, and their spears into pruning hooks; nation shall not lift up sword against nation, neither shall they learn war anymore.
Psalm 73:25 Whom have I in heaven but you? And there is nothing on earth that I desire besides you.
John 14:1-31 “Let not your hearts be troubled. Believe in God; believe also in me. In my Father’s house are many rooms. If it were not so, would I have told you that I go to prepare a place for you? And if I go and prepare a place for you, I will come again and will take you to myself, that where I am you may be also. And you know the way to where I am going.” Thomas said to him, “Lord, we do not know where you are going. How can we know the way?” …
John 3:16

 

 “For God so loved the world, that he gave his only Son, that whoever believes in him should not perish but have eternal life.
2 Corinthians 7:1

 

Since we have these promises, beloved, let us cleanse ourselves from every defilement of body and spirit, bringing holiness to completion in the fear of God.
  1. Exemplary Histories in the Bible

According to Ethiopian Orthodox Tewahido Church’s teaching, Holy Bible has so many examplery histories and verses. Among these exemplary histories we can see the followings to understand the advantages of peace to live in this world with others in great intera and inter relations with great respect and mutual tolerance.

6.1 James: an  example of peace

James sets a good example of this kind of peace. James was the brother of Jesus, a leader in the early church, and probably the author of the book of James (not to be confused with the apostle James, the son of Zebedee). When we review the book of Acts, the church was dealing with a serious question: “do Gentiles who convert to Christianity need to be circumcised, and do they need to observe the Law of Moses?”

There was a lot of debate on the issue The former Pharisees are sure the old law is necessary. But according to Peter, Jews and Gentiles are saved by grace, so why put the Gentiles under the rules that the Jews never could keep? (Ac 15:5–7).

James stands up and makes a call:

  1. The Gentiles don’t need to be circumcised or put under all the Mosaic customs
  2. They should abstain from certain foods and from sexual immorality.

This compromise sets everyone at peace again: the apostles are in agreement, and the story moves on. That’s a serious example of peace, folks. James handled a hot-button issue in a way that honored God and made peace in a heated debate. Imagine what it would be like if more of us followed James’ example. We’re not all church leaders, but we can follow the Spirit and look for ways to bring peace to those around us. James was a great man  of the Spirit: patience When I think of patience, I think of how little of it I have when I get behind the steering wheel. But in patience isn’t just about waiting for time to go by. Galatians 5:22

It’s about putting up with hardship . . . for as long as it takes. James (the gentleman we just met) uses one famous character from the Old Testament as an example of patience . . .

6.2 Job: an example of patience

. . . And who better (Ja 5:11) even if we’ve not knowledge about Job, there’s a good chance you’ve heard of Job from anybody in any occasion. He is mostly an exemplary person of suffering and patience. “The patience of Job” is an example for a good reason and personality.  Here’s an overview of his story:

  1. Job is a righteous (and very rich) man who worships God (Jo 1:1–3).
  2. Satan bets that Job will curse God if he loses everything (Jo 1:9–11, 2:4–5).
  3. Job loses everything, but his faith in God holds out (Jo 1:22, 2:10, 42:8).

This guy had patience. He wasn’t perfect. In fact, he flat out complains that God is afflicting him for no good reason at some points. But through it all, Job’s faith is in God—no matter what happens. Ethiopian Orthodox Tewahedo Church always prays for all Christians to lead us to the Spirit of patience like Job the just and patient one.

  1. Ways to build peace

In this different different world there are different ways to build peace in the multi cultural and multi religious world.  Peace builders may use their Owen ways to achieve their goals. To me I recommended the following 7 ways of peace building.

  • Learn about sources of conflict and designed to identify the prior source
  • Share better stories and legal coverage’s and promote non violence, inclusion and peace
  • Get inspired by women and young change and peace makers
  • Join peace builders to capacitate yourself and to get support in different ways
  • Use learnt lessons at grass root level for your next steps
  • Use different teqniques of conflict resolution  to identify  external parties and tried to solve the gaps between two parties (Direct involved parties)
  • Evaluate your achievements and stages you round up on.

 

    Abba Sanuel

Archbishop of the Ethiopian Orthodox Tewahedo

Church Development & inter Church Aid Commission

Addis Ababa

 

 

‹‹ተሰአሎ ለአቡከ ወይነግረከ ››

አባትህን ጠይቀው ይነግርኻል  ዘዳ. 32፥ 7

በሚል የተዘጋጀ ዐሥራ አራት ምዕራፎችና ክፍሎችም የያዘ 338 ገጽ ሆኖ የመጽሐፉ ይዘትም ወቅቱን የዋጀ በታሪክና በሃይማኖት ዙርያ የተጻፈ ነው። ለግንዛቤ ይረዳ ዘንድም ማወጫውንና መቅድሙን መግቢያውን።

እነሆ

ማውጫ

  ርዕስ                                     ገጽ

መቅድም…………………………………………………………………. 1

መግቢያ………………………………………………………………….. 7

ምዕራፍ አንድ ሃይማኖት ምንድን ነው?……………………….. 9

ሀ. የተስፋው ቃል የታመነ ነው……………………………… 20

ለ. በተስፋ መጽናት……………………………………………. 31

ሐ. የእግዚአብሔርን ቃል መስማትና መታዘዝ…………….. 37

መ. ፍቅር የሌለው እግዚአብሔርን አያውቀውም…………… 41

ምዕራፍ ሁለት ኢትዮጵያዊ መልኩን፤ነብር ዝንጉርጉርነቱን

ይለውጥ ዘንድ ይችላልን?……………………….. 53

ሀ. ኢትዮጵያ ቅድመ ልደተ ክርስቶስ……………………….. 61

ለ. ነገደ ካም (ነገደ ኵሽ)……………………………………… 63

ሐ. ኢትዮጵያ በመጽሐፍ ቅዱስ……………………………… 64

መ. ኢትዮጵያ በሕገ ኦሪት……………………………………. 67

ሠ. ኢትዮጵያ ድኅረ ልደተ ክርስቶስ………………………… 79

ምዕራፍ ሦስት ጸረ-ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

የሐሰት ትምህርት በቃለ እግዚአብሔር ሲመዘን…. 87

ሀ. ትክክለኛ እምነት ያላት ቤተ ክርስቲያን ፈተናዋ

ለምን በዛ?…………………………………………………. 99

ለ. ማርቲን ሉተር በሮሜ መጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ………… 100

ማውጫ

ርዕስ                                      ገጽ

ሐ. በቅኝ ግዛት ዘመን ያለው መጽሐፍ ቅዱስ……………… 101

መ. በኢትዮጵያ የሃይማኖት ለውጥ ለምን አስፈለገ?……… 102

ሠ. በሃይማኖት (በባህል) ለውጥ ምክንያት የሚፈጠር

የአእምሮ ግጭት………………………………………….. 109

ምዕራፍ አራት   በኢትዮጵያውያን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ

ክርስቲያን ሊቃውንት የአንድነትና ሦስትነት

አስተምህሮ (ምስጢረ ሥላሴ)………………… 114

ሀ. የምስጢረ ሥላሴን  ትምህርት የገለጸልን  አምላካችን

ፈጣሪያችን ነው……………………………………………. 119

ምዕራፍ አምስት የጌታችን የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስ

ስብከት…………………………………………………… 123

ሀ. የጌታ ትንሣኤ……………………………………………… 128

ለ. ምሥጢረ ቊርባን የሕይወት እንጀራ እኔ ነኝ!…………. 130

ሐ. ለምስጢረ ቊርባን የሥጋውና የደሙ አማናዊነት…….. 132

ምዕራፍ ስድስት ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ

የአምላክ ልጅ አይደለም ለሚሉ………………. 136

ሀ. ኢየሱስ ክርስቶስ እግዚአብሔር ነው…………………….. 151

ለ. ልደተ አምላክ………………………………………………. 154

ማውጫ

  ርዕስ                                       ገጽ

ሐ. በኢየሱስ የዘር ሐረግ ግራ መጋባት…………………….. 162

መ. ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም አምላክ ፍጹም ሰው ነው…… 168

ምዕራፍ ሰባት ስለ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም

ዘለዓለማዊ ድንግልና የነቢያት ትንቢትና

የሊቃውንት ትርጓሜ……………………………. 190

ሀ. የወላዲተ አምላክ ቅድስት ድንግል ማርያም

አማላጅነት………………………………………………….. 192

ለ. እመቤታችን ጥንተ አብሶ (የአዳም በደል) የለባትም……. 198

ምዕራፍ ስምንት የቅዱሳን አማላጅነት…………………………. 203

ምዕራፍ ዘጠኝ ስለ ቅዱሳን መላእክት ማማለዳቸው…………… 211

ሀ. ለመላእክት ስለሚገባው ስግደት………………………….. 213

ለ. ታቦት በሐዲስ ኪዳን የጸና ስለመሆኑ…………………… 214

ሐ. “ከሐሰተኞች መምሕራን (መናፍቃን) ተጠበቁ”………… 219

መ. ስለ ጾም……………………………………………………. 224

ሠ. ሰማዕታተ ጽድቅ………………………………………….. 228

ረ. ቅዱስ……………………………………………………….. 234

ሰ. የክርስቲያናዊ ማንነት መለያ ማተብ…………………….. 241

ማውጫ

  ርዕስ                                       ገጽ

ምዕራፍ ዐሥር የተለያዩ የሃይማኖት አመለካከቶች…………… 242

ምዕራፍ ዐሥራ አንድ የተሐድሶ መሥራቾች……………….. 255

ምዕራፍ ዐሥራ ሁለት የ21ኛው ዘመን ተሐድሶዎች

(መናፍቃን)………………………………. 269

ምዕራፍ ዐሥራ ሦስት የመንፈስ ቅዱስ ተቃዋሚዎችና መናፍቃን

የሚሉትንና መልሶቻቸው…………….. 274

ሀ. ሲሞን መሠርይ…………………………………………… 276

ለ. ቫለንቲኑ…………………………………………………….. 278

ሐ. ሞንታኒዝም……………………………………………….. 279

መ. አርዮስና መንፈቀ አርዮስ………………………………… 282

ሠ. መቅዶንዮሳውያን………………………………………….. 296

ረ. የያህዌ ምስክሮች………………………………………….. 299

ሰ. ኢየሱስ ብቻ………………………………………………… 306

ሸ. ሞርሞኒዝ…………………………………………………… 311

ምዕራፍ ዐሥራ አራት ዕውቀትና ጥበብ መገኛው

ከእግዚአብሔር ነው……………………. 323

ዋቢ መጻሕፍት…………………………………………………………. 334

ከአሁን በፊት በአዘጋጁ የታተሙ መጻሕፍት……………………….. 336

መቅድም

በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ

መናፍቃን ቅዱስ መጽሐፍን ትርጉሙን እያጣመሙ በመጻፍ ምእመናንን የሚያደናግሩበትን ሐሰተኛ ትምህርት ለማጋለጥ ያህል የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ ያላትን ጽኑ እምነትና የቀና ሃይማኖት ከዚህ በታች ባሉት ዋና ዋና ማስረጃዎች ይመልከቱ፡፡

መጽሐፍ ቅዱስ የፈጣሬ ዓለማትን፣ አምጻኤ ዓለማትን፣ የእግዚአብሔርን አምላክነት፣ የመንግሥቱን ዘለዓለማዊነትና ሀልዎቱን የምንረዳበት፣ የሃይማኖት ትምህርት መማሪያና ጥንተ መጻሕፍት ነው፡፡ ነቢየ እግዚአብሔር ልበ አምላክ ቅዱስ ዳዊት “ውስተ ርእሰ መጽሐፍ ተጽሕፈ በእንቲኣየ/ የመጻሕፍት ራስ በሆነው በቅዱስ መጽሐፍ ስለ እኔ ተጽፏል” እንዳለ መዝ. 39÷7

መጽሐፍ ቅዱስ የእግዚአብሔር ቃል ነው፡፡ እግዚአብሔር ራሱ በቃሉ በነቢያት ላይ አድሮ የተናገረው፡፡

ሀ. “እግዚአብሔር ይህን ቃል ሁሉ እንዲህ ብሎ ተናገረ፡፡ … ከእኔ በቀር ሌሎች አማልክት አይሁኑልህ፡፡”  ዘጸ. 20÷1-17 ይመልከቱ

ለ. “በብዙኅ ነገር ወበብዙኅ መክፈልት አይድዐ እግዚአብሔር ለአበዊነ በነቢያቲሁ እምትካት፡፡ ወበደኃሪሰ መዋዕል ነገረነ በወልዱ ዘረሰዮ ወራሴ ለኵሉ ወቦቱ ፈጠሮ ለኲሉ / ከጥንት ጀምሮ እግዚአብሔር በብዙ ዓይነት በብዙ ጎዳና ለአባቶቻችን በነቢያት ተናግሮ ሁሉን ወራሽ ባደረገው ደግሞም ዓለማትን በፈጠረበት በልጁ በዚህ ዘመን መጨረሻ ለእኛ ተናገረን” ዕብ. 1÷1

ሐ. “ዘአቅደመ ነጊረ በአፈ ነቢያቲሁ ወበመጻሕፍቲሁ ቅዱሳት/ በነቢያቱ አፍ በቅዱሳት መጻሕፍት አስቀድሞ እንደተናገረ” ሮሜ 1÷2

  • እግዚአብሔር ለሊቀ ነቢያት ሙሴ እንዲህ አለው፡፡ እኔ ነኝ ያለና የሚኖር፤ ለእስራኤል ልጆች እንዲህ ትላቸዋለህ፡፡ ያለና የሚኖር ወደ እናንተ ልኮኛል፡፡ ዘጸ. 3÷14
  • የእስራኤል ቅዱስ ሠሪውም እግዚአብሔር እንዲህ ይላል፡፡ ምድርን እኔ ሠርቻለሁ ሰውንም በእርሷ ላይ ፈጥሬአለሁ፡፡ ሰማያትን በእጀ ዘርግቻለሁ፤ ሠራዊታቸውንም ሁሉ አዝዣለሁ፡፡ ኢሳ. 45÷11-12
  • “እስመ ኢኮነ ስውረ ዘኢይትአመር ዳእሙ ጥዩቀ አእመርናሁ በኦሪት ወበነቢያት ከመ ውእቱ አኃዜ ኩሉ ወስሉጥ ላዕለ ኵሉ ፍጥረት ማለት የማይታወቅ ስውር /ድብቅ/ የተሸሸገ አይደለምና በኦሪትና በነቢያት በጎላ በተረዳ እውነቱን አውቀነዋል፡፡ ሁሉን የያዘ እንደሆነና በሁሉም ላይ ሥልጣን ያለው እንደሆነ አውቀነዋል” እንዳሉ ሐዋርያት / ድድስቅልያ አልቦ አመክንዮ የተባለውን አንቀጽ ተመልከት፡፡

እኛም ኢትዮጵያውያን “ውስተ ርእሰ መጽሐፍ ተጽሕፈ እኛም ኢትዮጵያውያን “ውስተ ርእሰ መጽሐፍ ተጽሕፈ በእንተ ኢትዮጵያ” የመጻሕፍት ራስ በሆነው በቅዱስ መጽሐፍ ስለ ኢትዮጵያ ተጽፏል በማለት የነበረውን እውነተኛ ታሪክ፤ አሁን ያለውንና ለወደፊትም የከፋ ችግርና ክሕደት ሊከሰት ይችላል ብለን የሰጋነውን ሁሉ በእውነት ላይ ተመርኩዘን ጽፈናል፡፡

  • የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እምነት ተከታዮች ሆይ መናፍቃን እውነት ክርስትናንና ክርስቶስን ለመስበክ ከሆነ ብዙው የዓለማችን ክፍል የክርስቶስን መወለድ፣ በማየ ዮርዳኖስ መጠመቁ፣ በቀራንዮ ተሰቅሎ መሞቱ፣ በጐልጎታ መቀበሩ፣ በሦስተኛው ቀን መነሣቱ፣ እንዲሁም ማረጉ፣ ዳግም ምጽአቱ ያላመነና ሃይማኖት የሌለው ሕዝብ ነው ለምን ያንን ሕዝብ አያስተምሩም? ለምን በኢትዮጵያ ላይ ዓይናቸውን ተከሉ? ወገኔ ንቃ !

“ይገንዩ ቅድሜሁ ኢትዮጵያ” ኢትዮጵያውያን በፊቱ ይሰግዳሉ፡፡

መዝ. 71÷9

ነቢየ እግዚአብሔር ልበ አምላክ ቅዱስ ዳዊት ይህን ቃል የተናገረው ቅድመ ልደተ ክርስቶስ ከአንድ ሺህ ዓመት በፊት፤ ከዛሬ ሦስት ሺህ ዓመት በፊት ማለት ነው፡፡

“ኢትዮጵያውያን በፊቱ ይሰግዳሉ” የሚለው ቃል ኢትዮጵያ ምን ጊዜም ቢሆን አምልኮተ እግዚአብሔርን ስትፈጽም የነበረችና የኖረች ለወደፊቱም ስትፈጽም የምትኖር ቅድስት ሀገረ እግዚአብሔር መሆኗን የሚያረጋግጥ እውነታ ነው፡፡ ኢትዮጵያውያን ጥንት ቅድመ ልደተ ክርስቶስ ሕገ ልቡናን፤ ሕገ ኦሪትን፣ ድኅረ ልደተ ክርስቶስም ሕገ ወንጌልን ተቀብለው አምልኮተ እግዚአብሔርን ሲፈጽሙ የኖሩ ሕዝቦች ነው፡፡

ኢትዮጵያውያን ከሕገ ልቡና እና ከሕገ ኦሪት በኋላ ሕገ ወንጌልን ከማንም  ቀድመን  በመቀበል የዘመነ ክርስትና ቀደምት የእምነት መሠረት ነን፡፡ ልበ አምላክ ቅዱስ ዳዊት “ ነገሥተ ሳባ ወዐረብ ጋዳ ያመጽኡ” የዓረብና የሳባ ነገሥታት እጅ መንሻን ያቀርባሉ፡፡ መዝ. 71$10 በማለት የመሰከረልን ኢትዮጵያውያን ነን፡፡ መድኅነ ዓለም ኢየሱስ ክርስቶስ በቤተ ልሔም ዋሻ በከብት በረት በተወለደበት ጊዜ የፈጣሪን እጅ መንሻ ይዘው ከቀረቡት፤ ከመላእክትና ከእረኞች ጋር ስብሐት ለእግዚአብሔር በሰማያት ወሰላም በምድር ሥምረቱ ለሰብእ ብለው ካመሰገኑት ፍጡራን መካከል በእርግጠኝነት ተገኝተንበታል፡፡ ከዚያም ዓለም በሙሉ ስለ ክርስቶስ መወለድ ምንም ባልሰማበትና በአረማዊነት በነበረበት በመጀመርያው መቶ ክፍለ ዘመን በ34 ዓ.ም በዓለ ኀምሳን ለማክበር ወደ ኢየሩሳሌም የሔደው ጃንደረቫ በወንጌላዊው ቅዱስ ፊሊጶስ ስብከት አምኖና ተጠምቆ ወደ ቅድስት ሀገሩ ኢትዮጵያ በመመለስ የመጀመሪያው ሐዋርያ  ሆነ፡፡ የሐዋ.ሥ 8÷39

በመሆኑም ቅድስት ሀገር ኢትዮጵያ የሃይማኖትና የስልጣኔ፣ የቋንቋና የታሪክ፤  የመልካም ሥነ ምግባርና የጥሩ ባህል  መዲና መሆኗ ለማንም ግልጽ ነው፡፡

ይሁን እንጂ በማንነታችንና በሃይማኖተኝነታችን የታወቅን፤ በቅዱሳት መጻሕፍት የተመሰከረልን ማለትም “በውኑ ኢትዮጵያዊ መልኩን ወይስ ነብር ዥንጉርጉርነቱን ይለውጥ ዘንድ ይቻላልን? ት.ኤር. 13÷23 ተብሎ የተነገረለትን ቅዱስ ሕዝብ የዘመን መጨረሻ ሆነና በየጊዜው የሚነሱ ሃይማኖት ለዋጮች መናፍቃን “ላም ባልዋለበት ኩበት ለቀማ እንዲሉ አበው” ባልዋሉበት፤ በማያውቁትና ባልተማሩት ክርስትናን እናስተምራለን እያሉ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንን ሲያውኳትና ምእመናንንም ሲያደናግሩ ይታያሉ፡፡

ስለዚህ “ተሰአሎ ለአቡከ ወይነግረከ” አባትህን ጠይቀው ይነግርኻል ዘዳ. 32÷7፡፡ ጥንታዊት፤ ታሪካዊት፤ ሐዋርያዊት፤ ብሔራዊት፤ ርትዕት ቅድስት የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን የእነ አርዮስን፤ የእነ ንስጥሮስን፤ የእነ መቅዶንዮስን፤ የእነ ሉተርንና ተከታዮቻቸውን ኑፋቄ ድል በመንሣት፤ ከዓላውያን ነገሥታት ጋራ ታግላ በማሸነፍ  እዚህ ዘመን መድረሷን እያረጋገጥን ለወደፊቱም እንኳ መናፍቅ ሌላም “በስሜ ይመጣሉና ተጠንቀቁ ኢየሱስ ከቤት አለ ቢሏችሁ አትግቡ ከውጭ አለ ቢሏችሁ አትውጡ” ፡፡ ማቴ. 24÷24 ተብሎ ስለተነገረን አንደነግጥም፡፡ ስለሆነም የመናፍቃን ክህደታቸውን የእኛ እውነተኛውን የተዋሕዶ ሃይማኖት እምነትና ቀኖና በንጽጽር ተቀምጧል፡፡

ስለዚህ ካህናትና ምእመናን የመናፍቃንን ክህደታቸውንና ውሸታቸውን ይረዱበት ዘንድ እውነተኛዋን የኢትዮጵያ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ የክርስትና ሃይማኖት በበለጠ ታጠናክሩበት  ዘንድ በማለት ኢትዮጵያዊ ሃይማኖቱን፤ ነብር ዝንጉርጉርነቱን ይለውጥ ዘንድ ይችላልን? “ተሰአሎ ለአቡከ ወይነግረከ” አባትህን  ጠይቀው ይነግርኻል ዘዳ. 32÷7፡፡ በሚል ርእስ ከቅዱሳት መጻሕፍት ያለውን ሃይማኖታዊ ሐቅ በመጥቀስ አቅርበነዋል፡፡

መልካም ንባብ 

አባ ሳሙኤል

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስተያን

የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀ ጳጳስ

2010 ዓ.ም

 

 

 

“ወኲሉ መጽሐፍ ዘበመንፈሰ እግዚአብሔር ተጽሕፈ ይበቊዕ ለኲሉ ትምህርት ወተግሣጽ ወአርትዖ ወጥበብ ወጽድቅ ከመ ይትገሠጽ ብእሴ እግዚአብሔር ውስተ ኲሉ ምግባረ ሠናይ”

የእግዚአብሔር ሰው ፍጹም እና ለበጎ ሥራ ሁሉ የተዘጋጀ ይሆን ዘንድ የእግዚአብሔር መንፈስ ያለበት መጽሐፍ ሁሉ ለትምህርት ለተግሣጽ ልብን ለማቅናት በጽድቅም ላለው ምክር ደግሞ ይጠቅማል። 2ኛ.ጢሞ 3፥16-17 በማለት በታዘዝነው መሠረት የኅዳር ሚካኤልን የምናከብርበትን ምክንያት ከዚህ ቀጥለን እናቀርባለን። 

ዘምስለ ዮሴፍ ተሰይጠ ከመ ይስፍር ሲሣዮ ለሕዝብ፡፡

ለሕዝበ እስራኤል ምግባቸውን ያዘጋጅ ዘንድ ከዮሴፍ ጋር ተሸጠ

( አባ ጊዮርጊስ ዘጋስጫ መጽሐፈ ሰዓታት)

የያዕቆብ ልጆች ወንድማቸውን ዮሴፍን ለእስማኤላውያን  ሽጠውት ሳለ  እስማኤላውያን ለጲጥፋራ ሸጡት፡፡ ከጲጥፋራ ቤት ገብቶ ሲኖር ከዕለታት አንድ ቀን የጲጥፋራ ሚስት ሩካቤ ሥጋ እናድርግ አለችው፡፡ እሱም ጌታየ በሁሉ ቢያሰለጥነኝ በዚህ በአንች ላይ አላሰለጠነኝም አይሆንም አላት፡፡ እሷም አውቃ ልብሷን ከፊቷ ቀዳ አውልቃ ሰው ባርያ ሲገዛ መልከ ክፉውን ፀጉረ ከርዳዳውን ይገዛል እንጂ መልከ መልካሙን ገዝቶ ልድፈርሽ አለኝ አለች፡፡ አሕዛብም ዮሴፍን ወህኒ ቤት አገቡት፡፡ ዮሴፍም ከወህኒ ቤት ገብቶ ሳለ የፈርዖን ጠጅ አሳላፊውና እንጀራ አሳላፊው ተጣልተው ወህኒ ቤት ገብተው ሲኖሩ ከዕለታት አንድ ቀን እየራሳቸው ሕልም አይተው ነበርና ሕልማቸውን ለዮሴፍ ነግረውት ዮሴፍም እንደሕልማቸው ፈታላቸው፡፡ የጠጅ አሳላፊውን እንደነበርክ ትሆናለህ አለው፡፡ የእንጀራ አሳለፊው ዮሴፍ እንደነገረው ተሰቀለ፡፡ ዮሴፍም የጠጅ አሳላፊውን እንዳትረሳኝ አለው፡፡ከዕለታት አንድ ቀን ፈርዖን ሕልም ያያል፡፡ ሕልሙም ትርጓሜውም ይጠፋዋል፡፡ ሕልሙም እንዲህ ነው፡፡

ከወንዝ ውኃ ሲጠጡ ሰባት የከሱ ላሞች ሰባቱን ያልከሱትን የወፈሩትን  ላሞች ሲውጧቸው አየ፡፡ ሕልሙንም የሚፈታለት አላገኘም፡፡ የጠጅ አሳላፊውም የሴፍ ያነን አትርሳኝ ያለው ነውና ዮሴፍም የሚባል ሕልም የሚፈታ አለ ብሎ  ለንጉሡ ነገረው፡፡ ፈርዖንም ዮሴፍን ከወህኒ ቤት አስመጣው፡፡ ሕልሙንም  ሰባት ዓመት ረኃብ ችግር ይሆናል አለው፡፡ ታዲያ ምን ላድርግ አለው፡፡ ለሰባት ዓመት የሚበቃ እህል አሰብስብ አለው፡፡ ያን ጊዜ ዮሴፍን ሾመው፡፡ ዮሴፍም ለሕዝቡ የሚበቃ እህል ሰበሰበ፡፡

በእየሀገሩ ረኃብ ጸና፡፡ ረኃብ ኮነ በበብሔሩ ወፈድፋደሰ በከነዓን ጸና ይላል፡፡ እህልም በከነዓን ጠፋ፡፡ የእየሩሳሌም ሰዎች እስራኤል ከግብጽ ሰዎች ውስጥ ዮሴፍ የሚባል የሰበሰበውን እህል ያቀና ነበርና  ሸምቶ ለመብላት ወደግብጽ ተሰደዱ፡፡ ከዚህ በኋላ ዮሴፍን የሾመው ሞቶ ሌላ ፈርዖን የሚባል ክፉ ንጉሥ ነገሠ፡፡ የእስራኤልን ብልሀትና ብዛት አይቶ ከእስራኤል ወገን ወንድ ልጅ ሲወለድ በሰይፍ ይቆረጥ ብሎ አዋጅ ነገረ፡፡ ሙሴ በዚያን ጊዜ ሲወለድ ከግንባሩ ላያ ብርሃን ተስሎበት፤ ተጽፎበት ተወለደ፡፡ እኅቱና እናቱ ፈርዖንን በመፍራት ከወንዝ ዳር በሳጥን ውስጥ አርገው ጥለውት እኅቱ ማርያም በጎዳና ሆና ትጠባበቀውና ታየው ነበር፡፡ አንዲት ሴት ልብስ ልታጥብ ወደ ወንዝ ስትሄድ ሳጥን አግኝታ ብትከፍተው ሙሴን አገኘችው፡፡ የንጉሡ ልጅ ሰውነቷን ልትታጠብ ሂዳ አገኘችውም ይላሉ፡፡ እኅቱ ማርያምም አውቃ ከእስራኤል ወገን ልጅ የሞተባት አንዲት ሴት አለችና ታሳድገው አለቻት፡፡ አምጫት አለቻት፡፡ ለእንበረም ሚስት ለዮካብድ ሰጠቻት፡፡ ዮካብድም ከቤት ወስዳ ሙሴን ሦስት ዓመት አሳደገችው፡፡ ከዚህ በኋላ ሙሴ ከፈርዖን ቤት አደገ፡፡

ከዕለታት አንድ ቀን ፈርዖን በእስራኤል ላይ ፍርድ ሲያጣምም አየው፡ ከአየው በኋላ ሙሴ ፈርዖንን በጥፊ መታው፡፡ ፈርዖንም ተናዶ ሊገድለው ሲል መካሮቹ/አማካሪዎቹ ንጉሥ ሆይ ሕፃን ምን ያውቃል እሳትና ፍትፍት ቢያቀርቡለት ፍትፍቱን ትቶ እሳቱን ይጎርሳል አሉት፡፡ እስኪ አቅርቡለት አላቸው፡፡ ቢያአቀርቡለት ሙሴ ወደ ፍትፍቱ እጁን ሊሰድ ሲል መልአኩ  በረቂቅ ነገር ወደ እሳቱ መለሰው፡፡ ሙሴ ልቱት (ኮልታፋ) የሆነበት ምክንያት ይህ ነው። ስለዚህ ፈርዖን ከመግደል ተወው፡፡ እንዲህ እያለ ከአደገ በኋላ ከዕለታት አንድ ቀን ግብጻዊና ዕብራዊ በልብስ ማጠቢያ ተጣልተው ሳለ ለዕብራዊው አድልቶና ተረድቶ ግብጻዊውን ገድሎ አሸዋ አለበሰው፡፡ ይህ ነገር በፈርዖን ዘንድ አልተሰማም ነበር፡፡

ከዕለታት አንድ ቀን ደግሞ ግብጻዊና ዕብራዊ ተጣልተው ሙሴ ሊገድል ቀርቦ ሳለ ግብጻዊው አንስቶ ከዚህ ቀደም ቢጣሉ ግብጻዊውን ገደልክ ሳይሰማብህ ቀረ ቢለው ያን ጊዜ ሙሴ ፈርቶ ወደምድረ ምድያም ተሰደደ፡፡ ከዚህ በኋላ የዮቶር ልጆች በጎቻቸውን ሲያጠጡ የሀገራቸው ውኃ ለሀምሳ ሰው የሚፈነቀል ድንጋይ ተገጥሞ ነበር፡፡ ሙሴን ከዚያ አግኝተው ፈንቅልልን አሉት፡፡ መጥቶ ለሀምሳ የሚፈነቀለውን ድንጋይ ብቻውን ፈንቅሎ በጎቻቸውን አጠጥቶላቸዋል፡፡ ፈጥነውም ወደቤታቸው ተመልሰዋል፡፡ አባታቸውም ዮቶር ፈጥናችሁ መጣችሁ አላቸው፡፡ እነሱም አንድ ሰው አግኝተን ብቻውን ፈንቅሎ አጠጥቶልን ፈጥነን መጣን አሉት፡፡ ዮቶርም እንዲህ ያለውን ሰው ለምን ትታችሁት መጣችሁ አሁንም ሂዱና አምጡት አላቸው፡፡ እነሱም ሂደው አመጡት፡፡ ሙሴም ከዮቶር ቤት አደረ፡፡ ዮቶርም ልጁን አጋባው፡፡ ሙሴም ከዮቶር ቤት በግ ሲጠብቅ ኖረ፡፡

ኢሀሎኑ በዝ ሰማይ አምላከ እስራኤል/ የእስራኤል አምላክ በዚህ ሰማይ የለምን?

እስራኤል ከግብጽ ውስጥ ሲኖሩ ንጉሡ ፈርዖን በጣም ያሰቃያቸው ነበር፡፡ ከዕለታት አንድ ቀን  ራሄል የምትባል ርጉዝ ሴት ባሏ ሞቶ በባሏ ምትክ ኖራ እርገጭ ተብላ ኖራ የምትረግጥ ነበረች፡፡ ፈርዖን ለሕንጻ ጭቃ ሲያስቦካት ከዚያ ገብታ ጭቃ ስታቦካ ምጥ መጣባት፡፡ በዚያን ጊዜ ለፈርዖን ብታመለክት ከዚያው አብረሽ ርገጭው የሰው ደም ሕንፃ  ያጠብቃል፤ያጸናል አላት፡፡ ከዚህ በኋላ ራሄል ከዚያው መንታ ልጆች ወልዳ ከጭቃው ላይ አብራ ረግጣቸዋለች፡፡ በዚያን ጊዜ ምርር ብላ ኢሀሎኑ በዝ ሰማይ አምላከ እስራኤል/ የእስራኤል አምላክ በዚህ ሰማይ የለምን? ብላ ብታለቅስና እንባዋንም ወደ ላይ ብትረጨው ቅድመ እግዚአብሔር ከመንበረ ጸባዖት ደርሷል፡፡

ሰማዕኩ ገዓሮሙ ለሕዝብየ ወወረድኩ ከመ አድኅኖሙ/ የሕዝቤን ጩኸት ሰምቻለሁና አድናቸው ዘንድ ወረድኩ !

ከዚህ በኋላ እግዚአብሔር የራሄልን ጩኸቷንና ግፏን በመመልከት ከዕለታት አንድ ቀን በደብረ ሲና ዕፀ ጳጦስ ከምትባል እንጨት ሥር ጌታ ለሙሴ ተገልጾ የሕዝቤን ጩኸት ሰምቻለሁና ሂደህ ፈርዖንን ሕዝቤን ልቀቅ በለው አለው፡፡ ሙሴም ምን ምልክት አለኝ አለው፡፡

1ኛ. በትርህን ከመሬት ጣላት አለው ቢጥላት እባብ ሁናለች፡፡ ፈርቶ ሸሸ፡፡ ጅራቷን ይዘህ አንሳት አለው፡፡ ቢያነሳት ደህና ሁናለች፡፡

2ኛ. እጅህን ከብብትህ አግብተህ አውጣው አለው፡፡ አግብቶ ቢያወጣው ለምጽ ሆነ፡፡ ደግመህ አግብተህ አውጣው አለው ደግሞ አግብቶ ቢያወጣው ደህና ሁኗል፡፡

ሙሴም ይህን ነገር ለፈርዖን አሳይቶ እስራኤልን ስደዳቸው ቢለው እምቢ አለው፡፡ በዚህ ጊዜ ፈርዖን እስራኤልን አለቅም እግዚአብሔርንም አላውቅም በማለቱ ምክንያትና ልቡን በማደንደኑ ፈጣሪ ብዙ መቅሰፍት አወረደ፡፡ በዚያን ጊዜ መቅሰፍት ሲወርድ የእስራኤል ሕዝብ በሚኖርበት በጌሤም መቅሰፍት አልነበረም፡፡ ሙሴን አሮንን ጸልዩልን እያሉ መቅሰፍቱ ይቆም ነበር፡፡ ሙሴም እጁን ወደ እግዚአብሔር ዘርግቶ በመጸለይ ያማልድ ነበር፡፡ ሎቱ ስብሐት

ያገለግሉኝ ዘንድ ሕዝቤን ልቀቅ፡፡ ዘፀ. 9፡- 1 8፡- 2

በመንገድ ይጠብቅህ ዘንድ ወዳዘጋጀሁትም ስፍራ ያገባህ ዘንድ እነሆ፦ እኔ መልአክን በፊትህ እሰድዳላሁ። በፊቱ ተጠንቀቁ ቃሉንም አድምጡ ስሜም በእርሱ ስለሆነ ኃጢአት ብትሠሩ ይቅር አይልምና አታስመርሩት። አንተ ግን ቃሉን ብትሰማ ያልሁህንም ሁሉ ብታደርግ ጠላቶችህን እጣላቸዋለሁ የሚያስጨንቁህንም አስጨንቃቸዋለሁ ዘፀ. 23፥20-22

እግዚአብሔር አምላክ ያገለግሉኝ ዘንድ ሕዝቤን ልቀቅ እያለ በተደጋጋሚ ፈርዖንን  በሙሴ አማካኝነት ቢያዘው ፈርዖን እምቢ በማለቱ ምክንያት ከፈጣሪ የታዘዙ መቅሰፍታት እኒህ ናቸው፡፡

1ኛ. ጓጉንቸር 2ኛ. ቅማል 3ኛ. የዝንብ መንጋ  4ኛ. ቸነፈር 5ኛ. ቁስል 6ኛ. ሻኝህ 7ኛ. በረዶ  8ኛ. አንበጣ 9ኛ. ሰው የሚዳስሰው ጽኑ ጨለማ 10ኛ. ሞተ በኲር 11ኛ. ስጥመት ናቸው፡፡

ወፈነወ መልአኮ ወአድኀኖሙ/ መልአኩን ልኮ አዳናቸው

ከዚህ በኋላ ፈርዖን እስራኤልን ወደሀገራቸው ሰደዳቸው፡፡ እሱም ከዋለበት ቢመጣ ከተማይቱ ጭልል ብላ አገኛት፡ ፈርዖንም ለካስ ከተማይቱን ያስከበሯት እስራኤሎች ናቸው ብሎ እነሱን ለመመለስ አንድ የወይራ ፍልጥ የሚበላ ፈረስ ነበረው፡፡ ሠራዊቶቹንና እያኔስን እያንበሬስን ባሬስን አስከትሎ እሱ በፈረስ ሆኖ ገስግሶ ከእስራኤል ደረሰባቸው፡፡ እስራኤልም ከባሕረ ኤርትራ ደርሰው ባሕረ ኤርትራ ሞልታ ነበርና ሙሴ በበትሩ ቢመታት እንደ ግድግዳ ወደታች ወደ ላይ ከሦስት ተከፍላ አሳልፋቸዋለች፡፡ ያን ጊዜ እስራኤልን ቅዱስ ሚካኤል እየመራ አሻገራቸው፡፡ ፈርዖንም እነሱን አይቶ እሻገራለሁ ብሎ ባሕረ ኤርትራ ገብቶ ቅዱስ ሚካኤል ሰይፈ ቁጣውን ቢያሳየው ከነፈረሱና ከነሰራዊቱ ሰጥሞ ቀርቷል፡፡ እስራኤልም ሰባት ደመና ታዞላቸው አንዱ በፊት፤ አንዱ በኋላ፤ አንዱ በቀኝ፤ አንዱ በግራ፤ አንዱ ለእግራቸው ምንጣፍ፤ አንዱ ከላይ ለእራሳው ጥላ ከለላ፤ አንዱ መንገድ ጠራጊ ሆኖ እየመራቸው ከስደት ወደ ምድረ ርስት ተመልሰዋል፡፡ የእስራኤልም ልጆች በግብጽ የኖሩበት ዘመን ዐራት መቶ ሰላሣ ዓመት ነው፡፡ ዘፀ. 12፡-40

ይህ ሁሉ የሆነው ከፈጣሪያችን ታዞ በቅዱስ ሚካኤል ተራዳኢነትና ረዳትነት ሕዝበ እስራኤል/እስራኤል ዘሥጋ ከግብጽ ባርነት ነጻ የወጡበትን በማሰብ ስለሆነ እኛን እስራኤል ዘነፍስንም ከሲኦል፤ ከገሃነም እንዲያወጣን፤ በነፍስ በሥጋ እንዲታደገን፤ከፈጣሪያችን እንዲያማልደን በእየዓመቱ ኅዳር 12 ቀን የቅዱስ ሚካኤልን በዓል የምናከብርበት ምክንያት ይህ ነው፡፡

 

ስብሐት ለእግዚአብሔር

 

   ከብፁዕ አቡነ ሳሙኤል

 በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

          አዲስ አበባ

 

 

ዘመነ ጽጌ ከመስከረም 26 እስከ ኅዳር 5 ቀን ያሉት 40 ዕለታት ሲሆኑ ትርጓሜው የአበባ ጊዜ ማለት ነው። “ወይቤሎ ለአዳም ወሀብኩከ ርስተ ገነት ትፍስሕት በፅጌ ሥርጉተ ወበፍሬ ክልልተ ዘፍ.2፥8 ” እግዚአብሔር ጠፈርን በአድማስ ደግፎና በደመና ከፍክፎ መባርቅትንና ዝናማትን በደመና ጭኖ ደመናውን በነፋስ አሽክሞ ዓለምን በፀሐይና በጨረቃ አብርቶ በፅጌያት አስጊጦ ገነትን በአዝርዕትና በአትክልት አዘጋጅቶ መንግሥተ ሰማያትን ሠርቶ የሰውን ልጅ ፈጠረው።
አምሳላተ ጽጌ (የጽጌ ምሳሌዎች)
1. ጽጌ የጌታ ምሳሌ ነው
“ትወፅዕ  በትር  እምሥርወ  እሴይ  ወየዐርግ  ጽጌ  (ኢሳ. 11፥1 ) ትርጓሜ  ይእቲ በትር አምሳለ ማርያም  ቅድስት  ይእቲ  ወፅጌ  ዘወጽአ  እምኔሃ  አምሳሉ  ለወልድ ( ዮሐ. 1፥1- 14 ድጓ ዘጽጌ)ʼʼ

ከእሴይ ሥር በትር ትወጣለች። ከእርሷም አበባ ይወጣል፤ ይህችውም በትር የማርያም አምሳል ናት። ከእርሷ የተገኘው አበባም የወልድ አምሳል ነው። በመሆኑም ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱስ ሥጋውንና ክቡር ደሙን እውነተኛ መብልና እውነተኛ መጠጥ አድርጐ በመስጠቱ የፍሬ መገኛ በሆነው አበባ ተመስሏል። ቅዱስ ያሬድ ቡሩክ ዕፅ ዘሠናየ ይፈሪ ወኃጢአተ ይሰሪ ( ድጔ ዘጽጌ ) የኃጢአት ማስተሥሪያ የሚሆን መልካም ፍሬን ያፈራ የበረከት እንጨት ክርስቶስ ነው። ለሕያዋን ፍጥረታት የሕይወት ምግብነት ከሕቱም ምድር በቅሎ አብቦና አፍርቶ የተገኘው ክርስቶስ ከፍሬው የበሉትን ደቂቀ አዳም በሙሉ አድኗል።
2. ፅጌ የቅድስተ ቅዱሳን ቅድስት ድንግል ምሳሌ
እመቤታችን የእውነተኛው ፍሬ ክርስቶስ መገኛ በመሆኗ በአበባ ትመሰላለች፤ እመቤታችን የኃጢአታችን ክብደት ሳይሆን የግፋችን ብዛት የታየባት እውነተኛ ችሎት (ፍትሐ አምላክ) የተገኘባት ናትና። ትውልድ ሁሉ ለዘላዓለም ያመሰግኗታል። “እስመ ርእየ ሕማማ ለአመቱ ወገብረ ኃይለ በመዝራዕቱ (ሉቃ. 1፥481) መዝገቡ ለቃል ፅጌ እንተ ኢትትነገፍ መድኃኒተ ሕዝብ (ድጔ ዘጽጌ) ያገልጋዩን መዋረድ አይቷልና በክንዱ ታላቅ ሥራን አድረገ። የቃል ማደሪያ ( የፍሬ ሙዳይ ) የሆነችው አበባ ለዘለዓለም አትረግፍም። ስለዚህ በፍሬዋ የሕዝብ መድኃኒት በመዓዛዋ የቅዱሳን የሕሊና እረፍት ናት።
‹‹ ዕፀ ጳጣስ እንተ በአማን ፅጌ ደንጐላት ሐረገ ወይን ዘእምነገደ ይሁዳ እንተ ሠረጸት ለሕይወት (ዘፍ. 49፥1 ድጓ ዘጥቅምት ማርያም) እመቤታችን ከይሁዳ ነገድ ለዘለዓለም መንግሥት የወጣች የወይን ሐረግ በደብረ ሲና በጳጦስ እንጨት ላይ የታየውን ምሳሌ በእውነት ያሳያች ናት።››
3. ጽጌ የመስቀል ምሳሌ
በማር ሥራ ላይ የተሰማሩ ሠራተኛ ንቦች አንድ ሆነው በአበባ ላይ እንደሚሠፍሩ ሁሉ ሕዝብና አሕዛብ በአንድነት የተሰበሰቡበት አበባ የዕለተ ዐርቡ የክርስቶስ መስቀል በመሆኑ መስቀል አበባ ይባላል። በከመ ይቤ ሰሎሞን በእንተ ማርያም ንዑ ንትፈጋዕ ወኢይኅልፈነ ፅጌ ደመና መስቀል ዘዮም አብርሃ በስነ ማርያም። (ድጓ ዘጽጌ ) ሰሎሞን ስለ ማርያም ሲናገር እነሆ ክረሞቱ፣ (ውርጩ፣ ውችንፍሩ፣ ጭቃው፣ ቁሩ ) አልፎ በረከት ተተካ እንዳለ። የክርስቶ መስቀል በማርያም ባሕርይ ዛሬ አብቧልና የበረከት አበባ ሳያልፈን ኑ እንደሰት እንዲል።
በባሕርዩ መወሰን የማይስማማውን አምላክ ማርያም በባሕርይዋ ስለወሰነችው (ፍጹም አምላክ ፍጹም ሰው ስለሆነ) በተመረጠችው የማዳን ሰዓት / ዕለተ ዐርብ / መስቀል ያለባሕርዩ በማርያም ባሕርይ ተሸከመው።
4. ጽጌ የቤተ ክርስቲያን ምሳሌ
የክርስቶስ ሥጋ የሚያፈራባት የአበባ እንጨት የሆነችው ቤተ ክርስቲያን አበባ ትባላለች። ቅዱስ ያሬድ በዝማሬው “ወልድ እኁየ ጸዓዳ ወቀይህ ፀዓዳ ትቤሎ በእንተ ሥጋሁ ለክርስቶስ” ልጅ ወንድሜ መልከ መልካም ደመ ግቡ ቀይ ነው። ቤተ ክርስቲያን ክርስቶስን ስለለበሰው ሥጋ ቀይ ጐልማሳ አለችው ይላል። ቤተ ክርስቲያን ምድራዊት ስትሆን ሰማያዊት ናት። ለምድራዉያን ሰዎች የምትሰጠው ልጅነት የምታድለው ሰማያዊ ፀጋና ሀብት ነው።
‹‹ ሐረገ ወይን እንተ በሞድር ሥረዊሃ ወበሰማይ አዕጹቂሃ›› ሥሯ በምድር ቅርንጫፚ በሰማይ የሆነች የወይን ሐረግ በፈቃደ ሥላሴ ዛላዋ የምትቆረጥ ፍሬዋ የምትለቀም የበረከትም ፍሬ የምታፈራልን የወይን ሐረግ ቅዱስት ቤተ ክርስቲያን ናት።
‹‹ቅዱስ ያሬድ “ጽጌ ብሂል ቅድስት ቤተ ክርስቲያን›› ጽጌ ማለት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ናት ይላታል (ድጓ ዘጽጌ)
በጽጌ የተመሰሉ የጌታችንና የእመቤታችን ስደት (ማቴ. 2፥13 -ፍ)
“እምግብፅ ጸዋዕክዎ ለወልድየ ” (ሆሴዕ. 11 ፥ 1) ልጄን ከግብጽ ጠራሁት ለጊዜው የተነገረው ለያዕቆብ ሲሆን ፍጻሜው ግን ለጌታ ነው። መልከ ጼዴቅም ዘመዶቹን ማርልኝ ቢለው ልጄን በሥጋ ሰድጄ እምርልሀለሁ ብሎ ቃል ገብቶለት ነበርና ኪዳነ መልከ ጼዴቅን ለመፈጸም ጌታ ወደ ግብጽ ተሰደደ።
“መልአከ እግዚአብሔር አስተርአዮ በሕልም ለዮሴፍ” ከእግዚአብሔር የታዘዘ መልአክ ለዮሴፍ በሕልም ነገረው። “እንዘ ይብል ተንሥእ ወንሣእ ሕፃነ ወእሞ ወጐየይ ውስተ ሞድረ ግብፅ” ተነሥተህ እናቱንና ብላቴናውን ይዘህ ወደ ግብጽ ሂድ ብሎ ነገረው። እስመ ሀለዎ ለሄሮድስ ይኅሥሦ ለሕፃን ከመ ይቅትሎ ” ሄሮድስ ብላቴናውን ሊገድለው ይሻው ዘንድ አለውና።
• ወተንሥኦ ነሥአ ሕፃነ ወእሞ በሌሊት ወሖረ ውስተ ብሔረ ግብጽ” ተነሥቶ ብላቴናውን እናቱን ይዞ በሌሊት ወደ ግብጽ ሂደ። ከላይ በመግቢያው እንደተገለጸው
• ከመ ይትፈጸም ዘተብህለ እም ኃበ እግዚአብሔር በነቢይ እንዘ ይብል እምግብፅ ጸዋዕክዎ ለወልድየ” እግዚብሔር በነቢይ አድሮ ነቢይ ከእግዚብሔር ተገልጾለት በነቢዩ
ቃል ልጄን ከግብጽ ጠራሁት ተብሎ የተነገረው ይደርስ ይፈጸም ዘንድ፤ ወይወርድ እግዚእነ ውስተ ምድረ ግብጽ ዲበ ደመና ቀሊል” በደመና ተላይ ሆኖ ወደ ግብጽ ይወርዳል ተብሎ የተነገረው ይፈጸም ዘንድ።
• “ወነበረ ህየ እስከ አመ ሞቱ” ለሄሮድስ” የተነገረው ይፈፀም ዘንድ ሄሮድስ እስኪሞት ድረስ ሦስት ዓመት ከመንፈቅ በግብጽ ኖረ።
ጌታ ለምን ተሰደደ?
1. ትንቢቱ ይፈጸም ዘንድ፤ 2. ስደትን ለመባረክ 3. በፈቃዱ የሚሞትበት ጊዜ አልደረሰምና። 4. አዳሞ ከዚህ ዓለም አፍአ ከምትሆን ከገነት ተሰዶ ነበር። 5. ሰማዕትነት በእሳት በስለት ብቻ አይደለምና እኛን ለማስተማር ተሰደደ ብለው ሊቃውንት ይተርጉማሉ። ሄሮድስ ሰብአ ሰገል እንደ ተሳለቁበት ባየ ጊዜ እጅግ ተቆጣና ልኮ ከሰብአ ሰገል እንደተረዳው ዘመን በቤተ ልሔምና በአውራጃዋ የነበሩትን ሁለት ዓመት ከዚያም የሚያንሱትን ሕፃናትን ሁሉ ግደሉ አለ። ቄሣር ሕፃናትን ሰብስበሕ ልብስ ምግብ እየሰጠህ በማር በወተት አሳድገህ ለእናት ለአባታቸው ርስት ጉልት እያሰጠህ ጭፍራ ስራልኝ ብሎኛል ብሎ አዋጅ ነገረ። በዚያ ጌዜ ያላት ልጅዋን የሌላት ልብስ ምግብ ልቀበልበት ብላ እየተዋሰች ይዛ ሂደላች። በዚያን ጌዜ 144.00 (አሥራ አራት እልፍ ከአራት ሺህ )ሕፃናት ታርደዋል።
በባሕርየ መለኮቱ ስደት የማይስማማው ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በቅዱስ ወንጌል እንደ አስተማረው ሥጋዊ ስደቱ ፤
1. ስደትን ለተከታዮቹ ለማስተማር በአንዲቱ ከተማ መከራ ቢያደርሱባችሁ ወደ ሌላይቱ ሽሹ (ማቴ. 10፥23 )
2. ሰው መሆኑን ለመግለጽ ከአዳም አካል አንድም ያልጐደለው ሙሉ ዳግማዊ አዳም መሆኑንና የለበሰው ሥጋ የሚደማ የሚቆስል በሰይፍም ሆነ በጦር ቢወጋ ጉዳት የሚደርስበት ሰብአዊ ባሕርይ ያለው መሆኑን ለማስረዳት
3. ዲያብሎስን ለማሰደድ የጌታ ስደት በተዛዋሪ የዲያብሎስ ስደት ሆነ፤ ጌታ የሚቀበለው መከራ ሁሉ ዲያብሎስን በርቀት የሚመታ መሣሪያ ነው። በመጨረሻም በመስቀሉ ላይ የሆነው የጌታ ሞት የዲያብሎስ ሞት ሆነ። የኢትዮጵያ ኦቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሊቃውንትም ይህን አጽንተው ያስተምራሉ ያምናሉ።
የጌታንና የእመቤታችን ጉዞ ከግብፅ ወደ ኢትዮጵያ
እመቤታችን ቅዱስት ድንግል ማርያምና ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ አረጋዊ ዮሴፍና ሰሎሜ በብሩህ ደመና ላይ ሆነው ከግብፅ ወደ ኢትዮጵያ ሲመጡ ናግራን ከተባለ ሀገር ደረሱ። በናግራን ሳሉ ጌታ እንዲህ አለ። ከቀኝ ጐኔ የሚፈሰው ደሜ በብርሃናት አለቃ በቅዱስ ዑራኤል እጅ ተቀድቶ  በቅድሚያ በዚች ሀገር ይፈሳል፣ ይረጫል ። እመ ብዙኃን ቅድስት ድንግል ማርያምን እንዲህ አላት፤ አንች በድንግልና ፀንሰሽ በድንግልና እንደወለድሽኝ አምነው የሚያከብሩሽ በእኔም የሚያምኑ ብዙ የተቀደሱ ሰዎች በዚህች ሀገር ይወለዳሉ። ከናግራን ተነሥተው ለትግራይ ትዩዩ ከሚሆን ሐማሴን ከሚባለው ሀገር ሲደርሱ በምሥራቅ በኩል ከፍተኛ ተራራ ተመለከቱና ወደ ተራራው ሄዱ። ጌታም በተራራው ላይ ሳሉ እመ ብዙኃንን እንዲህ አላት። ይህች ተራራ ምስጋናሽ የሚነገርባት ቦታ ትሆናለች። የተራራዋም ስም ደብረ ሃሌ ሉያ ወይም ደብረ ዳሞ ይባላል። ትርጓሜውም የአምላክ ልጅ፣ የመስቀሉ፣ ቦታና የስሙ መገኛ ወይም አደባባይ ማለት ነው።
ከዚያም በኋላ ታቦተ ጽዮን ወደሞትኖርበት ወደ አክሱም ደረሱ። ታቦተ ጽዮን ባለቸበት ቦታ ሳሉ ባዚን የተባለው የኢትዮጵያ ንጉሥ ታቦተ ጽዮንን ለመሳለም መጣ። የካህናቱ አለቃ አኪን የኢሳይያስን መጽሐፍ ድንግል በድንግልና ጸንሳ በድንግልና ትወልዳለች ስሙንም አማኑኤል ትለዋለች የሚለውን አነበበ (ኢሳ 7 ፥ 14)
ስደተኞች ግን ለንጉሡም ሆነ ለካህናቱ ሳይገለጡ የመጽሐፋን ቃል ከሰሙ በኃላ በብሩህ ደመና ላይ ሆነው ወደ ደብረ ዐባይ ሄዱ። ጌታም እናቱን እንዲህ አላት። ይህች ሀገር እንደ አክሱም ለስምሽ መጠሪያ ርስት ትሁን፣ በኋላ ዘመን በቀናች ሃይማኖት ጸንተው ሕጌን የሚያስተምሩ አንችን የሚወዱ ሰዎች ይኖሩባታል አላት።
ከዚያም ደብረ ዐባይ ተነሥተው ዋሊ ወደሚባለው ገዳም ወደ ዋልድባ ሄዱ። በዋልድባ በረሃም ሳሉ በራባቸው ጊዜ ጌታ በዮሴፍ በትር የአንድን ዕንጨት ስር አወጣና ለእናቱ ብይ ብሎ ሰጣት። እናቱም ይህን የሚመር እንጨት አልበለም አላችው። ጌታም በኋላ ዘመን ስምሽን የሚጠሩ አንችን የሚያከብሩ ብዙ መናንያን ይህን እየበሉ በዚህ ቦታ ይኖራሉ አላት።
እንጨቱም የሚጣፍጥእስራኤል ነገር ሂድ አለው (ማቴ. 2፥19-21 )
ስለዚህ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከቅድስተ ቅዱሳን ቅድስት ድንግል ማርያም ከአረጋዊ ዮሴፍና ከሰሎሜ ጋር ከስደት በሚመለሱ ጊዜ ወደ ደብረ ቁስቋም የገቡበት ዕለት በየዓመቱ ኀዳር 6 ቀን ይከበራል።
በዚህ መሠረት ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶና እናቱ የእኛም እናታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ሊቀበሉት የማይገባውን ሥጋዊ መከራ ለእኛ ሲሉ በመቀበላቸው ምክንያት ለእኛ እመቤታችንና አምላክን የምናመሰግንበት ክፍለ ዘመን ዘመነ ጽጌ ስለተባለ ኢትየጵያውያን ሌቃውንት አባ ጽጌ ብርሃንና አባ ገብረ ማርያም የተባሉ አበው መነኮሳት ማሕሌተ ጽጌን ደርሰውልናል። ይቆየን —

ከብፁዕ አቡነ ሳሙኤል

 በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

    አዲስ አበባ

“ሤመክሙ  እግዚአብሔር  ጳጳሳተ፣ ቀሳውስተ  ወዲያቆናተ  ከመ  ትርዐዩ  ቤተ  ክርስቲያኑ  ለክርስቶስ  እንተ አጥረያ በደሙ ወአተባ  በዕፀ  መስቀሉ”

በገዛ  ደሙ  የዋጃትንና  በዕፀ  መስቀሉየባረካትን  የእግዚብሔርን ቤተ ክርስቲያን  ትጠብቁአት  ዘንድ  መንፈስ  ቅዱስ  እናንተን ጳጳሳት ቀሳውስትና ዲያቆናት አድርጎ ለሾመባት፤  ለመንጋው  ሁሉና  ለእራሳችሁ  ተጠንቀቁ (የሐዋ ሥራ 20፥28) በማለት ቅዱስ ሉቃስ ወንጌላዊ ገልጾልናል። በመሆኑም ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱሳን ሐዋርያትን ከመሾሙም በተጨማሪ ይህን ቃል  ኢትዮጵያዊ  ሊቅ ቅዱስ ያሬድ በድጓው ዘምሮታል።  ድጓ ዘሐዋርያት

“ይቤሎሙ  ኢየሱስ  ክርስቶስ ለአርዳሁ  ኢይብለክሙ  አግብርትየ  አላ  አእርክትየ  አንትሙ” ( ኢየሱስ ክርስቶስ ) ሐዋርያቱን ከእንግዲህ  ወንድሞቸ እንጂ አገልጋዮቼ  አልላችሁም  በማለት ፍቅሩን ገልጾላቸዋለ። ዮሐ. 15፥15 አማን አማን እብለክሙ ዘየአምን ብየ ግብረ ዘአነ እገብር ውእቱኒ ይገብር ወዘየዓቢ  እመኔሁ ይገብር” እውነት እውነት እላችኋላሁ በእኔ የሚያምን  እኔ የማደርገውን ሥራ እርሱ ደግሞ ያደርጋል። ከዚህ የሚበልጥ ያደርጋል። ዮሐ. 14፥12   በማለት ሙሉ ስልጣኑነ ሰጥቷል።

እኒህ  ቅዱሳን  “ጸሎትክሙ  ጽንዕት  ሃይማኖትክሙ  ርትዕት  እንተ በኵሉ ትረድዕ” የጸናች ጸሎታችሁ የቀናች ሃይማኖታችሁ በሁሉም መልካም ነገር ትረዳለች ተብሎ ተነግሮላቸዋል። በመሆኑም  ቅዱሳን  ሐዋርያት  ቅዱሳን  ሊቃውንት እና ቅድሳን ካህናት  በየዘመኑ  የሚነሳውን  የጥርጥር እና የምንፍቅና ትምህርት የነገሥታቱ ቁጣ ግልምጫ፣ ፍጥጫ፣ ዛቻ፣ ሳይበግራቸው  እሳቱ ስለቱ  ሣያስፈራቸው  እንደ ዱባ  እየታረዱ፣  እንደ  ጐመን   እየተቀረደዱ አጥንታቸው ተከስክሶ ደማቸው እንደውኃ ፈሶ ለእውነተኛዋ ርትዕት ሃይማኖት በሰማዕትነት ያለፉ አበው ቅዱሳን   እግዚአብሔር  በገባላቸው  ቃል  ኪዳን  መሠረት  ዓለሙን  ሲያማልዱና  በሠሩልን ሕግና ቀኖና ስንጠቀም የሞንገኝ ብዙዎች ነን።

ወእሙንቱ  ሠርዑ  ሕገ  ወቀኖና  ወኮነ  እግዚእነ  ኢየሱስ  ክርስቶስ  ሎቱ  ስብሐት ይነብር ማዕከሌሆሙ  እስመ  ብዙኃን  እለ  ኮና  አልባቢሆሙ  ብርሃነ በመንፈስ ቅድስ (ምስጋና ይግባውና ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመሀላቸው ሆኖ  የሚገኝ እና በመንፈስ ቅዱስ ልቡናቸው ብሩሃን የሆኑ። ሐዋርያት ሕግንና ቀኖናን ሠርተውልናል።

ጌታችን መድኃኒታቸን ኢየሱስ ክርስቶስ በማይታበል ቃሉ  “አማን እብለክሙ ዘአሰርክሙ በምድር ይከውን እሱረ በሰማያት ወዘፈታሕክሙ  በምድር ይከውን ፍቱሐ በሰማያት”  እውነት እላችኋላሁ በምድር  የምታስሩት ሁለ  በሰማይ የተሳረ ይሆናል፤ በምድርም የምትፈቱት ሁሉ በሰማይ የተፈታ ይሆናል  ብሎ ሙሉ  ስለጣኑን ሰጥቷቸዋል ማቴ.18፥ 18

“ መሀሩ  ሃይማኖተ  ርትዕተ  እንዘ  ያጤይቁ  ከመ  ወልድ  ዕሩይ  በመለኮቱ  ምስለ  አብ” (አካላዊ  ቃል   ቃለ እግዚብሔር  ወልድ  በመለኮቱ  ከአብ ጋር ትክክል መሆኑን  ለማስረዳት  የቀናች   ሃይማኖትን አስተማሩን ) ሎቱ ስብሐት።

ዓለም አቀፍ ጉባኤ ኒቂያ

 ለሠለስቱ  ምዕት  መሰባሰብ  ዋናው  ምክንያት  የሆነው  የአርዮስ   የክህደት  ትምህርት  ነው።  ስሑት  ኢርዮስ  ወልድ  የባሕርይ  አምላክ  አይደለም  ፈጡር ነው። በማለት  በሚያሰራጨው የክህደት  ትምህርት  የተነሣ  ከስሕተት  ትምህርቱ  እንዲመለስ  እና  እንዲታረም  ቢመከረም  አሻፈረኝ ብሎ  እምቢ  በማለቱ አበው ሊቃውንት  በኒቂያ  ተሰበሰቡ።

በጉባኤው  ከምዕራብ  አውሮፓ  እና  ምሥራቃውያን  ተገኝተውበታል።   ከምሥራቅ  የእስክንድርያው  ሊቀ ጳጳስ እለ እስክንድሮሲ ሊቀ  ዲያቆኑ አትናቴዎስና  የንቢጽኑ  ያዕቆብ  ይገኙበታል።

አበው  ከመስከረም  ማርያም  (የብዙኃን ማርያም) እስከ ኀዳር ዘጠኝ ሱባኤ ገቡ። ወዲያው  በኀዳር ዘጠኝ ክርክሩ ተጀምሮ አርዮስ ተወገ። ሠለስቱ ምዕት አንደ አንድ ልብ መካሪ  እንደ አንድ ቃል ተናጋሪ ሆነው “ወልድ ዋሕድ”  ብለው  አምነዋል። “ዋሕደ  ባሕርይ ምስለ አብ” ከባሕርይ አባቱ  ከአብ ጋር በባሕርይ  አንድ  የሆነ አምላክ  በማለት  የመለኮትን  አንድነት  የአካላትን  ሦስትነት የወልድን  አምላክነት  በመጽሐፍ  ቅዱሳዊ  ትምህርት  አንቀጸ   ሃይማኖት  አጽድቀዋል። የርጉም አርዮስ የረከሰች ትምህርትንም አውግዘዋል። ከቤተ ክርስቲያን ማንኛውንም አገልግልት እንዳይከፋል ለይተው አውግዘውታል።

በኒቂያ ጉባኤ የተነሱ ዋና ዋና መከራከሪያዎች

  1. ርጉም ውጉዝ አርዮስ አካል ዘእምአካል ወለደኝ የሚለውን ትክክለኛ ትርጓሜ ሳይረዳ በምሳሌ ሰሎሞን ምዕራፍ 8 ቁጥር 22 “እግዚአብሔር ፈጠረኒ ቀዳሜ ኩሉ ተግባሩ” እግዚአብሔር የመንገዱ መጀመሪያ አደረገኝ በቀድም ሥራው መጀመሪያ የሚለውን (ፈጥሮ ፈጠረብኝ )በማለትና“ ትቤ ጥበብ ፈጠረኒ”የሚለውን ሐረግ (ጥበብ ፈጠረኝ) ይላል ብሎ የአካላዊ ቃል ቃለ እግዚአብሔር ወልድን በለበሰው ሥጋ የባሕርይ አምላነቱን በመካድ ክርክር ተደርጐ፤

1ኛ.  ቃል ፍጡር ግቡር ከተባለ ፍጡር ፍጡራንን እንዴት ማዳን ይችላል ?

2ኛ. ሥጋዬና የበላ ደሜን የጠጣ የዘለዓለም ሕይወት አለው እኔም እኔም ለዘለዓለም ከእርሱ ጋር

እኖራለሁ ይላል። ታዲያ ሰው የሰው ሥጋ በልቶ እንዴት ዘለዓለማዊ ሕይወት ያገኛል ይድናል?

3ኛ. በእግዚአብሔር  ወልድ  መዳናችን  ካመን ያዳነን  አምላክ  መሆኑን ማመንና  ማወቅ

አለብን  ይህ  ካልሆን አልዳንም  ማለት ነው  የሚሉ  ጥያቄዎችን ቢጠየቅ አይኑ ፈጠጠ

ጥርሱ ገጠጠ የሚመልሰው ቃል አጣ። በዚህ ጊዜ በእነ ሊቁ ሊቀ ዲያቆናት ቅዱስ አትናቴዎስ

እውነተኛ  ርትዕት ኦርቶዶክሳዊ ክርክር ተረትቶ ተወግዞ ተለየ።

አንቀጸ ሃይማኖት

ጸሎተ  ሃይማኖት 12  አንቀጽ  አለው  ከዚህም  ውስጥ  ሰባቱ  በሠለስቱ  ምዕት  የተረቀቁ  ሲሆን  አምስቱ  ደግሞ  በሁለተኛው  ጉባኤ  በቁስጥንጥንያ  ጉባኤ  የተወሰኑ  ናቸው።

  1. ነአምን በአሕዱ  አምላክ  ( በአንድ  አምላክ  እናምናለን ) ከሚለው ጀምሮ   እስከ  ይኴንን  ሕያዋነ ወሙታነ  ( በሕያዋንና  በሙታን  ላይ ) ይፈርዳል እስከሚለው   ድረስ  7ቱ  አንቀጽ  በጉባኤ ኒቂያ በሠለስቱ  ምዕት  ተወሰነ።
  2. ወነአምን በመንፈስ  ቅዱስ  (በመንፈስ  ቅዱስ  እናምናለን) ከሚለው ጀምሮ እስከ ወሕይወተ ዘይመጽእ ለዓለመ ዓለም  ( ለዘለዓለማዊ  ሕይወትን  ለመስጠት ይመጣል) እስከሚለው ድረስ  5ቱ  አንቀጽ  በቁስጥንጥንያ ጉባኤ ተወሰኗል። ስለዚህ  አበው በኒቂያ ጉባኤ  “ወልድ  ዘተወልደ ወአኮ ዘተገብረ”  (ወልደ የተወለደ እንጂ ያልተፈጠረ መሆን አረጋግጠው ወስነዋል።

ቤተ ክርስቲያን

  ቤተ ክርስቲያን  ከጥንት  ጀምሮ  ከውጭ  በአለውያን   ነገሥታት  ከውስጥ  በልጆቿ  ስትፈተንና

ስትቸገር  የነበራች፤  በየዘመናቱ  የሚያጋጥሟትን  የመከራ ዘመናት  ሁሉ ተቋቁማ አሁን ካለንበት

ዘመን ደርስላች።  አሁንም ተረፈ  አርዮሳውያን  እየተዋግዋት  ያለች  ምድራዊት ስትሆን ሰማያዊት በደሙ የዋጃት የእግዚአብሔር ቤት ናት።

 

 ይቆየን

ከብፁዕ አቡነ ሳሙኤል

 በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

አዲስ አበባ