“…Glory to God in the highest, and on earth peace among those with whom he is pleased!…”Luke 2:14


Ethiopia is the a home of mutual understanding, cooperation, respects, friendly behaviors, depth of tolerance and dynamism among the diverse cultural religion followers.  These have, in fact, been the main driving forces of Ethiopian nationalism for a number of years.

In short, the multi-ethnic and multi-religious people of Ethiopia are always on cordial terms with each other coexisting within a peaceful environment.  This is a matchless experience that has really made Ethiopia a symbol of religious tolerance, inter-communal integrations, which is frequently envied by many nations; we don’t get such exceptional relations among other religious people.

The Ethiopian Orthodox Church (EOTC) is one of the historical  Christian Churches in the world. It was one of the founding members of the World Council of Churches and of the All Africa Conference of Churches. Approximately forty million Ethiopians are members of the EOTC, making it the largest active constituency in the Nation.

In addition to serving the spiritual needs of the population; the EOTC is actively involved in addressing economic, mental and psychosocial needs of the society like  peace building and mutual respect with others.

The Ethiopian Orthodox Tewahedo Church has more  than 35000 monasteries Parish Churches (Education centers) with nearly 500,000 peace makers (clergies) who have the daily interactions with their congregation. The Church runs three theological colleges, 43 clergy training centers. The EOTC counts a Sunday school enrollment of 6 million youths, ranging up to 25 years of age. This indicates there are significant opportunities to address the community on the issue of peace and inter cultural relations.

In Other hand, The EOTC’s infrastructure roots in society surpass those of the government, and the clergy has moral authority over society, is listened to, respected and accepted by the community. Thus it is capable of effecting significant behavioral change, provided it is properly equipped and trained.

For this matter we have tried to explain about peace and inter cultural and religious tolerance to create awareness on theological reflections of EOTC on peace and inter faith relations.

  1. What is peace?

The term peace is defined as a lack of conflict and freedom from feer of violence be ween heterogeneous social groups.   When we stand from our common understanding it is the absence of war or violent hostility. Peace often involves compromise, and therefore is intiated with thoughtful active listening and communication to enhance and create genuine mutual understanding. (Wikipedia)

Therefore, Peace is

  1. A state of tranquility or quite such as Freedom from civil disturbance or A state of security or order with in community provided by Law or custum
  2. Freedom from quieting or oppressive Thoughts or emotions
  3. Harmony in personal relations
  4. A state or period of mutual concord between Governments or a pact or agreement to end hostilities between those who have been at war or in a state of enmity.
  5. Used interjectionally to ask for silence or clam or as a greeting or fare well. (www. Merriam- web.com)
  6. Peace and Its theological definition

The word “peace” in the Bible, from the Greek word (eireinei), refers to a mental attitude of tranquility based on a relationship with God in the Christian Way of Life. It is a word which describes the result of a person’s correct response to God’s Grace. The Bible uses “peace” in two ways. There is personal peace with God which comes when a person belive and follow our lord  Jesus Christ as Savior of the world, redeemer and peace of and light of the world . Then, there is the peace of God which is available on a daily basis as the believer participates in the Christian way of life according to the Plan of God.

So, where you find peace mentioned in the Bible it refers either to the reconciliation of a Christian in salvation, as in Eph. 2:14,17, or to the mental attitude found in the believers. When St Paul the apostle  said “For God has not given us a spirit of fear; but of power, and of love, and of a sound mind.” 2 Tim. 1:7 he reflects peace as a holistic wealth of humanity.

2.1 PEACE IN SALVATION (Grace of God)

Peace with God is never available apart from Grace. The Cross of Christ is the focal point of Grace and is the source of Peace. Jesus Christ is our eternal Peace. “Therefore, being justified by faith, we have peace with God through our Lord Jesus Christ.” Romans 5:1

Grace removed the Barrier and made peace between man and God. So, when the unbeliever responds to Grace by faith, the result is Peace.

Ephesians 2:14-18 provides a good illustration of how God made it possible for anyone to have peace with God, with special emphasis on the fact that such different types as Jews and Gentiles have been provided for. Verse 14 deals with peace as a product of reconciliation. Verse 15 explains that the “enmity” between God and man, that which we call the Barrier, was “abolished” once and for all. Verses 16 to 18 explain that the enmity has been slain for both Jews and Gentiles so that now those who were near to God, the Jews, and those who were far off, non-Jews, have been brought into union with Christ through the baptism of the Holy Spirit.


Christianity is the way of life with joy and peace always.  St. Paul the apostle in his epistle to Hebrew said “ we cannot see God without faith and peace” Heb. 12:14. Without peace we cannot see also our brothers and sisters. In our lifetime we can experience Peace on a daily basis. When the believer responds by faith to Grace, God provides many blessings which can result in great inner happiness.  According to the prophet’s of witness, “Thou wilt keep him in perfect peace, whose mind is stayed on thee; because he trusteth in thee. Trust ye in the Lord forever: for in the Lord God is everlasting strength.” Isaiah 26:3,4

In the Christian Way of life, peace comes through fellowship with God and daily growth, advancement in spiritual things which brings stability, a relaxed mental attitude, orientation to the plan and will of God, occupation with Christ, and the ability to employ faith-rest principles in all areas of life. Philippians 4:6-9

Peace precedes the enjoyment of kindness. It is part of the preparation for kindness and humbleness. One must have Peace to have the capacity for prosperity. God may hold prosperity back until there is the capacity to enjoy it.  According to Ethiopian Orthodox Tewahedo Church Peace is the revelation of pure Christian life and it is a part of Christianity “Then had the churches rest throughout all Judea and Galilee and Samaria, and were edified; and walking in the fear of the Lord, and in the comfort of the Holy Spirit, were multiplied.” Acts 9:31

2.3 Peace: A fruit of the Spirit

“…What shall we say about such wonderful things as these? If God is for us, who can ever be against us? Since he did not spare even his own Son but gave him up for us all, won’t he also give us everything else? Who dares accuse us whom God has chosen for his own? No one—for God himself has given us right standing with himself. Who then will condemn us? No one—for Christ Jesus died for us and was raised to life for us, and he is sitting in the place of honor at God’s right hand, pleading for us. Romans 8:31-39

Can anything ever separate us from Christ’s love? Does it mean he no longer loves us if we have trouble or calamity, or are persecuted, or hungry, or destitute, or in danger, or threatened with death? (As the Scriptures say, “For your sake we are killed every day; we are being slaughtered like sheep.” No, despite all these things, overwhelming victory is ours through Christ, who loved us.

And I am convinced that nothing can ever separate us from God’s love. Neither death nor life, neither angels nor demons, neither our fears for today nor our worries about tomorrow—not even the powers of hell can separate us from God’s love. No power in the sky above or in the earth below—indeed, nothing in all creation will ever be able to separate us from the love of God that is revealed in Christ Jesus our Lord.

  1. Holy Bible is  an instrument of intr Religious Tolerance, Interfaith Harmony and Peace

There are many Biblical passages that promote inter religious tolerance, peace and social instruction of the society.  We could find references in the Hebrew Scriptures (Old Testament) – and those were a prophecy about religious peace, at some undefined time in the future. There are also a handful of examples in the Christian Scriptures (New Testament). Most of them deal only with tolerance by one Christian to another.

Therefore, we can say that Holy  Bible speaks more about inter religious tolerance, peace and interfaith harmony.

  1. Religion By it self is source and insrument of peace

Religion is a collection of cultural systems, belief systems, and worldviews that establishes symbols that relate humanity to spirituality and moral values.  Many religions have narratives, symbols, traditions and sacred histories that are intended to give meaning to life or to explain the origin of life or the universe. They tend to derive morality, ethics, religious laws or a preferred lifestyle from their ideas about the cosmos and human nature.

The word religion is sometimes used interchangeably with faith or belief system, but religion differs from private belief in that it has a public aspect. Most religions have organized behaviors, including clerical hierarchies, a definition of what constitutes adherence or membership, congregations of laity, regular meetings or services for the purposes of veneration of a deity or for prayer, holy places (either natural or architectural), and/or scriptures. The practice of a religion may also include sermons, commemoration of the activities of worshiping, sacrifices, festivals, feasts, trance, initiations, funerary services, matrimonial services, meditation, music, art, dance, public service, or other aspects of human culture. Therefore, Religion may a source and instrument of peace if we use in a correct way.

  1. Ethiopian Orthodox Tewahido Church’s teaching (Biblical Verses) on Peace

Ethiopian Orthodox Church has clear and understandable theological reflections on love and peace, peacefulness and joy. The church stands on the verses from the Holy Bible about peace in relation to God, our Lord God Jesus Christ, and the Christianity.

The church believes that When we need peace, God promises to provide a peace that passes understanding. The best thing we can do when we are filled with anxiety and worry is to find a quiet place to pray, read Scripture, and listen to encouraging worship hymens. God wants us to have a life lived to the fullest of holy spirit and that includes being at peace!  To know how Holy Bible reflects peace, we can read the table listed below.

have a life lived to the fullest of holy spirit and that includes being at peace!  To know how Holy Bible reflects peace, we can read the table listed below.

Chapters  and Verses                                               Theological Reflections
2 Thessalonians 3:16 Now may the Lord of peace himself give you peace at all times in every way? The Lord be with you all.
John 16:33 I have said these things to you, that in me you may have peace. In the world you will have tribulation. But take heart; I have overcome the world.
Philippians 4:6 Do not be anxious about anything, but in everything by prayer and supplication with thanksgiving let your requests be made known to God.
Isaiah 26:3 You keep him in perfect peace whose mind is stayed on you, because he trusts in you.
1 Peter 5:7 Casting all your anxieties on him, because he cares for you.
Matthew 5:9 “Blessed are the peacemakers, for they shall be called sons of God. peaceably with all.
Romans 12:18 If possible, so far as it depends on you, live
Matthew 10:34-36 


“Do not think that I have come to bring peace to the earth. I have not come to bring peace, but a sword. For I have come to set a man against his father, and a daughter against her mother, and a daughter-in-law against her mother-in-law. And a person’s enemies will be those of his own household.
1 Peter 3:11 Let him turn away from evil and do good; let him seek peace and pursue it.
Romans 15:13 May the God of hope fill you with all joy and peace in believing, so that by the power of the Holy Spirit you may abound in hope.
Hebrews 12:14 Strive for peace with everyone, and for the holiness without which no one will see the Lord.
1 Peter 5:6-7


Humble yourselves, therefore, under the mighty hand of God so that at the proper time he may exalt you, casting all your anxieties on him, because he cares for you.
Proverbs 12:20


Deceit is in the heart of those who devise evil, but those who plan peace have joy.
Psalm 4:8


In peace I will both lie down and sleep; for you alone, O Lord, make me dwell in safety.
Isaiah 12:2


“Behold, God is my salvation; I will trust, and will not be afraid; for the Lord God is my strength and my song, and he has become my salvation.”
1 Corinthians 14:33 For God is not a God of confusion but of peace. As in all the churches of the saints,
1 Peter 3:9-11


Do not repay evil for evil or reviling for reviling, but on the contrary, bless, for to this you were called, that you may obtain a blessing. For “Whoever desires to love life and see good days, let him keep his tongue from evil and his lips from speaking deceit; let him turn away from evil and do good; let him seek peace and pursue it.
Proverbs 16:7 When a man’s ways please the Lord, he makes even his enemies to be at peace with him.
Galatians 5:22 But the fruit of the Spirit is love, joy, peace, patience, kindness, goodness, faithfulness,
Romans 8:6 For to set the mind on the flesh is death, but to set the mind on the Spirit is life and peace.
Colossians 3:15 And let the peace of Christ rule in your hearts, to which indeed you were called in one body. And be thankful.
Philippians 4:9 What you have learned and received and heard and seen in me—practice these things, and the God of peace will be with you.
 Romans 14:19 So then let us pursue what makes for peace and for mutual upbuilding.
Psalm 119:165 Great peace have those who love your law; nothing can make them stumble.
Isaiah 54:10


For the mountains may depart and the hills be removed, but my steadfast love shall not depart from you, and my covenant of peace shall not be removed,” says the Lord, who has compassion on you.
Psalm 34:14 Turn away from evil and do good; seek peace and pursue it.
Philippians 4:7 And the peace of God, which surpasses all understanding, will guard your hearts and your minds in Christ Jesus.
Romans 12:17-21


Repay no one evil for evil, but give thought to do what is honorable in the sight of all. If possible, so far as it depends on you, live peaceably with all. Beloved, never avenge yourselves, but leave it to the wrath of God, for it is written, “Vengeance is mine, I will repay, says the Lord.” To the contrary, “if your enemy is hungry, feed him; if he is thirsty, give him something to drink; for by so doing you will heap burning coals on his head.” Do not be overcome by evil, but overcome evil with good.
James 3:18 And a harvest of righteousness is sown in peace by those who make peace.
James 2:14-24


What good is it, my brothers, if someone says he has faith but does not have works? Can that faith save him? If a brother or sister is poorly clothed and lacking in daily food, and one of you says to them, “Go in peace, be warmed and filled,” without giving them the things needed for the body, what good is that? So also faith by itself, if it does not have works, is dead. But someone will say, “You have faith and I have works.” Show me your faith apart from your works, and I will show you my faith by my works. …
Romans 5:1 Therefore, since we have been justified by faith, we have peace with God through our Lord Jesus Christ.
Matthew 6:25-34


“Therefore I tell you, do not be anxious about your life, what you will eat or what you will drink, nor about your body, what you will put on. Is not life more than food, and the body more than clothing? Look at the birds of the air: they neither sow nor reap nor gather into barns, and yet your heavenly Father feeds them. Are you not of more value than they? And which of you by being anxious can add a single hour to his span of life? And why are you anxious about clothing? Consider the lilies of the field, how they grow: they neither toil nor spin, yet I tell you, even Solomon in all his glory was not arrayed like one of these. …
Romans 14:17 For the kingdom of God is not a matter of eating and drinking but of righteousness and peace and joy in the Holy Spirit.
Isaiah 32:17 And the effect of righteousness will be peace, and the result of righteousness, quietness and trust forever.
1 Thessalonians 5:15 See that no one repays anyone evil for evil, but always seek to do good to one another and to everyone.
Luke 2:14 “Glory to God in the highest, and on earth peace among those with whom he is pleased!”
James 3:17 But the wisdom from above is first pure, then peaceable, gentle, open to reason, full of mercy and good fruits, impartial and sincere.
Philemon 1:3 Grace to you and peace from God our Father and the Lord Jesus Christ.
Psalm 29:11 May the Lord give strength to his people! May the Lord bless his people with peace!
1 Timothy 2:1-2 First of all, then, I urge that supplications, prayers, intercessions, and thanksgivings be made for all people, for kings and all who are in high positions, that we may lead a peaceful and quiet life, godly and dignified in every way.
Ecclesiastes 4:6 Better is a handful of quietness than two hands full of toil and a striving after wind.
Matthew 6:34 “Therefore do not be anxious about tomorrow, for tomorrow will be anxious for itself. Sufficient for the day is its own trouble.
Romans 15:33 May the God of peace be with you all. Amen.
Psalm 73:26 My flesh and my heart may fail, but God is the strength of my heart and my portion forever.
Job 22:21 “Agree with God, and be at peace; thereby good will come to you.
Proverbs 17:1 Better is a dry morsel with quiet than a house full of feasting with strife.
1 Thessalonians 5:23 Now may the God of peace himself sanctify you completely, and may your whole spirit and soul and body be kept blameless at the coming of our Lord Jesus Christ.
Isaiah 9:2-6 The people who walked in darkness have seen a great light; those who dwelt in a land of deep darkness, on them has light shined. You have multiplied the nation; you have increased its joy; they rejoice before you as with joy at the harvest, as they are glad when they divide the spoil. For the yoke of his burden, and the staff for his shoulder, the rod of his oppressor, you have broken as on the day of Midian. For every boot of the tramping warrior in battle tumult and every garment rolled in blood will be burned as fuel for the fire. For to us a child is born, to us a son is given; and the government shall be upon his shoulder, and his name shall be called Wonderful Counselor, Mighty God, Everlasting Father, Prince of Peace.
Proverbs 3:13-18 Blessed is the one who finds wisdom, and the one who gets understanding, for the gain from her is better than gain from silver and her profit better than gold. She is more precious than jewels, and nothing you desire can compare with her. Long life is in her right hand; in her left hand are riches and honor. Her ways are ways of pleasantness, and all her paths are peace. …
Proverbs 3:24 If you lie down, you will not be afraid; when you lie down, your sleep will be sweet.
Psalm 37:4 Delight yourself in the Lord, and he will give you the desires of your heart.
1 Peter 3:9 Do not repay evil for evil or reviling for reviling, but on the contrary, bless, for to this you were called, that you may obtain a blessing.
John 20:19 On the evening of that day, the first day of the week, the doors being locked where the disciples were for fear of the Jews, Jesus came and stood among them and said to them, “Peace be with you.”
Isaiah 53:5


But he was wounded for our transgressions; he was crushed for our iniquities; upon him was the chastisement that brought us peace, and with his stripes we are healed.
Romans 12:17 Repay no one evil for evil, but give thought to do what is honorable in the sight of all.
Isaiah 55:12 “For you shall go out in joy and be led forth in peace; the mountains and the hills before you shall break forth into singing, and all the trees of the field shall clap their hands.
Isaiah 32:18 My people will abide in a peaceful habitation, in secure dwellings, and in quiet resting places.
Isaiah 54:13 All your children shall be taught by the Lord, and great shall be the peace of your children.
Ecclesiastes 3:8 A time to love, and a time to hate; a time for war, and a time for peace.
1 Peter 3:10 For “Whoever desires to love life and see good days, let him keep his tongue from evil and his lips from speaking deceit;
Leviticus 19:18 You shall not take vengeance or bear a grudge against the sons of your own people, but you shall love your neighbor as yourself: I am the Lord.
Revelation 1:1-20  The revelation of Jesus Christ, which God gave him to show to his servants the things that must soon take place. He made it known by sending his angel to his servant John, who bore witness to the word of God and to the testimony of Jesus Christ, even to all that he saw. Blessed is the one who reads aloud the words of this prophecy, and blessed are those who hear, and who keep what is written in it, for the time is near. John to the seven churches that are in Asia: Grace to you and peace from him who is and who was and who is to come, and from the seven spirits who are before his throne, and from Jesus Christ the faithful witness, the firstborn of the dead, and the ruler of kings on earth. To him who loves us and has freed us from our sins by his blood …
James 4:1-2 What causes quarrels and what causes fights among you? Is it not this, that your passions are at war within you? You desire and do not have, so you murder. You covet and cannot obtain, so you fight and quarrel. You do not have, because you do not ask.
2 Timothy 2:22 So flee youthful passions and pursue righteousness, faith, love, and peace, along with those who call on the Lord from a pure heart.
Psalm 120:6 Too long have I had my dwelling among those who hate peace.
Ephesians 4:3 Eager to maintain the unity of the Spirit in the bond of peace.
Philippians 4:6-7 Do not be anxious about anything, but in everything by prayer and supplication with thanksgiving let your requests be made known to God. And the peace of God, which surpasses all understanding, will guard your hearts and your minds in Christ Jesus.
2 Corinthians 13:11 Finally, brothers, rejoice. Aim for restoration, comfort one another, agree with one another, live in peace; and the God of love and peace will be with you.
Isaiah 57:19 Creating the fruit of the lips. Peace, peace, to the far and to the near,” says the Lord, “and I will heal him.
Colossians 1:20 And through him to reconcile to himself all things, whether on earth or in heaven, making peace by the blood of his cross.
Proverbs 20:3 It is an honor for a man to keep aloof from strife, but every fool will be quarreling.
James 1:6-9 But let him ask in faith, with no doubting, for the one who doubts is like a wave of the sea that is driven and tossed by the wind. For that person must not suppose that he will receive anything from the Lord; he is a double-minded man, unstable in all his ways. Let the lowly brother boast in his exaltation,
Haggai 2:9 The latter glory of this house shall be greater than the former, says the Lord of hosts. And in this place I will give peace, declares the Lord of hosts.’”
Proverbs 15:17 Better is a dinner of herbs where love is than a fattened ox and hatred with it.
Malachi 2:5 My covenant with him was one of life and peace, and I gave them to him. It was a covenant of fear, and he feared me. He stood in awe of my name.
Isaiah 48:18 Oh that you had paid attention to my commandments! Then your peace would have been like a river, and your righteousness like the waves of the sea;
1 Timothy 1:2 To Timothy, my true child in the faith: Grace, mercy, and peace from God the Father and Christ Jesus our Lord.
John 7:38 Whoever believes in me, as the Scripture has said, ‘Out of his heart will flow rivers of living water.’”
Matthew 10:22


And you will be hated by all for my name’s sake. But the one who endures to the end will be saved.
Proverbs 22:7 The rich rules over the poor, and the borrower is the slave of the lender
1 Peter 1:2


According to the foreknowledge of God the Father, in the sanctification of the Spirit, for obedience to Jesus Christ and for sprinkling with his blood: May grace and peace be multiplied to you.
Isaiah 57:2 He enters into peace; they rest in their beds who walk in their uprightness.
Isaiah 53:4-5 Surely he has borne our griefs and carried our sorrows; yet we esteemed him stricken, smitten by God, and afflicted. But he was wounded for our transgressions; he was crushed for our iniquities; upon him was the chastisement that brought us peace, and with his stripes we are healed.
Matthew 10:19 When they deliver you over, do not be anxious how you are to speak or what you are to say, for what you are to say will be given to you in that hour.
Matthew 6:31 Therefore do not be anxious, saying, ‘What shall we eat?’ or ‘What shall we drink?’ or ‘What shall we wear?’
Jeremiah 33:6 Behold, I will bring to it health and healing, and I will heal them and reveal to them abundance of prosperity and security.
Proverbs 17:14 The beginning of strife is like letting out water, so quit before the quarrel breaks out.
Psalm 85:8


Let me hear what God the Lord will speak, for he will speak peace to his people, to his saints; but let them not turn back to folly.
1 John 4:1 Beloved, do not believe every spirit, but test the spirits to see whether they are from God, for many false prophets have gone out into the world.
Galatians 1:3


Grace to you and peace from God our Father and the Lord Jesus Christ,
John 14:26-27


But the Helper, the Holy Spirit, whom the Father will send in my name, he will teach you all things and bring to your remembrance all that I have said to you. Peace I leave with you; my peace I give to you. Not as the world gives do I give to you. Let not your hearts be troubled, neither let them be afraid.
James 2:14


What good is it, my brothers, if someone says he has faith but does not have works? Can that faith save him?
Hebrews 2:11 For he who sanctifies and those who are sanctified all have one source. That is why he is not ashamed to call them brothers,


Matthew 24:6


And you will hear of wars and rumors of wars. See that you are not alarmed, for this must take place, but the end is not yet.
Isaiah 2:4 He shall judge between the nations, and shall decide disputes for many people; and they shall beat their swords into plowshares, and their spears into pruning hooks; nation shall not lift up sword against nation, neither shall they learn war anymore.


Psalm 73:25 Whom have I in heaven but you? And there is nothing on earth that I desire besides you.
John 14:1-31 “Let not your hearts be troubled. Believe in God; believe also in me. In my Father’s house are many rooms. If it were not so, would I have told you that I go to prepare a place for you? And if I go and prepare a place for you, I will come again and will take you to myself, that where I am you may be also. And you know the way to where I am going.” Thomas said to him, “Lord, we do not know where you are going. How can we know the way?” …

“ወኲሉ መጽሐፍ ዘበመንፈሰ እግዚአብሔር ተጽሕፈ ይበቊዕ ለኲሉ ትምህርት ወተግሣጽ ወአርትዖ ወጥበብ ወጽድቅ ከመ ይትገሠጽ ብእሴ እግዚአብሔር ውስተ ኲሉ ምግባረ ሠናይ”

የእግዚአብሔር ሰው ፍጹም እና ለበጎ ሥራ ሁሉ የተዘጋጀ ይሆን ዘንድ የእግዚአብሔር መንፈስ ያለበት መጽሐፍ ሁሉ ለትምህርት ለተግሣጽ ልብን ለማቅናት በጽድቅም ላለው ምክር ደግሞ ይጠቅማል። 2ኛ.ጢሞ 3፥16-17 በማለት በታዘዝነው መሠረት የኅዳር ሚካኤልን የምናከብርበትን ምክንያት ከዚህ ቀጥለን እናቀርባለን። 

ዘምስለ ዮሴፍ ተሰይጠ ከመ ይስፍር ሲሣዮ ለሕዝብ፡፡

ለሕዝበ እስራኤል ምግባቸውን ያዘጋጅ ዘንድ ከዮሴፍ ጋር ተሸጠ

( አባ ጊዮርጊስ ዘጋስጫ መጽሐፈ ሰዓታት)

የያዕቆብ ልጆች ወንድማቸውን ዮሴፍን ለእስማኤላውያን  ሽጠውት ሳለ  እስማኤላውያን ለጲጥፋራ ሸጡት፡፡ ከጲጥፋራ ቤት ገብቶ ሲኖር ከዕለታት አንድ ቀን የጲጥፋራ ሚስት ሩካቤ ሥጋ እናድርግ አለችው፡፡ እሱም ጌታየ በሁሉ ቢያሰለጥነኝ በዚህ በአንች ላይ አላሰለጠነኝም አይሆንም አላት፡፡ እሷም አውቃ ልብሷን ከፊቷ ቀዳ አውልቃ ሰው ባርያ ሲገዛ መልከ ክፉውን ፀጉረ ከርዳዳውን ይገዛል እንጂ መልከ መልካሙን ገዝቶ ልድፈርሽ አለኝ አለች፡፡ አሕዛብም ዮሴፍን ወህኒ ቤት አገቡት፡፡ ዮሴፍም ከወህኒ ቤት ገብቶ ሳለ የፈርዖን ጠጅ አሳላፊውና እንጀራ አሳላፊው ተጣልተው ወህኒ ቤት ገብተው ሲኖሩ ከዕለታት አንድ ቀን እየራሳቸው ሕልም አይተው ነበርና ሕልማቸውን ለዮሴፍ ነግረውት ዮሴፍም እንደሕልማቸው ፈታላቸው፡፡ የጠጅ አሳላፊውን እንደነበርክ ትሆናለህ አለው፡፡ የእንጀራ አሳለፊው ዮሴፍ እንደነገረው ተሰቀለ፡፡ ዮሴፍም የጠጅ አሳላፊውን እንዳትረሳኝ አለው፡፡ከዕለታት አንድ ቀን ፈርዖን ሕልም ያያል፡፡ ሕልሙም ትርጓሜውም ይጠፋዋል፡፡ ሕልሙም እንዲህ ነው፡፡

ከወንዝ ውኃ ሲጠጡ ሰባት የከሱ ላሞች ሰባቱን ያልከሱትን የወፈሩትን  ላሞች ሲውጧቸው አየ፡፡ ሕልሙንም የሚፈታለት አላገኘም፡፡ የጠጅ አሳላፊውም የሴፍ ያነን አትርሳኝ ያለው ነውና ዮሴፍም የሚባል ሕልም የሚፈታ አለ ብሎ  ለንጉሡ ነገረው፡፡ ፈርዖንም ዮሴፍን ከወህኒ ቤት አስመጣው፡፡ ሕልሙንም  ሰባት ዓመት ረኃብ ችግር ይሆናል አለው፡፡ ታዲያ ምን ላድርግ አለው፡፡ ለሰባት ዓመት የሚበቃ እህል አሰብስብ አለው፡፡ ያን ጊዜ ዮሴፍን ሾመው፡፡ ዮሴፍም ለሕዝቡ የሚበቃ እህል ሰበሰበ፡፡

በእየሀገሩ ረኃብ ጸና፡፡ ረኃብ ኮነ በበብሔሩ ወፈድፋደሰ በከነዓን ጸና ይላል፡፡ እህልም በከነዓን ጠፋ፡፡ የእየሩሳሌም ሰዎች እስራኤል ከግብጽ ሰዎች ውስጥ ዮሴፍ የሚባል የሰበሰበውን እህል ያቀና ነበርና  ሸምቶ ለመብላት ወደግብጽ ተሰደዱ፡፡ ከዚህ በኋላ ዮሴፍን የሾመው ሞቶ ሌላ ፈርዖን የሚባል ክፉ ንጉሥ ነገሠ፡፡ የእስራኤልን ብልሀትና ብዛት አይቶ ከእስራኤል ወገን ወንድ ልጅ ሲወለድ በሰይፍ ይቆረጥ ብሎ አዋጅ ነገረ፡፡ ሙሴ በዚያን ጊዜ ሲወለድ ከግንባሩ ላያ ብርሃን ተስሎበት፤ ተጽፎበት ተወለደ፡፡ እኅቱና እናቱ ፈርዖንን በመፍራት ከወንዝ ዳር በሳጥን ውስጥ አርገው ጥለውት እኅቱ ማርያም በጎዳና ሆና ትጠባበቀውና ታየው ነበር፡፡ አንዲት ሴት ልብስ ልታጥብ ወደ ወንዝ ስትሄድ ሳጥን አግኝታ ብትከፍተው ሙሴን አገኘችው፡፡ የንጉሡ ልጅ ሰውነቷን ልትታጠብ ሂዳ አገኘችውም ይላሉ፡፡ እኅቱ ማርያምም አውቃ ከእስራኤል ወገን ልጅ የሞተባት አንዲት ሴት አለችና ታሳድገው አለቻት፡፡ አምጫት አለቻት፡፡ ለእንበረም ሚስት ለዮካብድ ሰጠቻት፡፡ ዮካብድም ከቤት ወስዳ ሙሴን ሦስት ዓመት አሳደገችው፡፡ ከዚህ በኋላ ሙሴ ከፈርዖን ቤት አደገ፡፡

ከዕለታት አንድ ቀን ፈርዖን በእስራኤል ላይ ፍርድ ሲያጣምም አየው፡ ከአየው በኋላ ሙሴ ፈርዖንን በጥፊ መታው፡፡ ፈርዖንም ተናዶ ሊገድለው ሲል መካሮቹ/አማካሪዎቹ ንጉሥ ሆይ ሕፃን ምን ያውቃል እሳትና ፍትፍት ቢያቀርቡለት ፍትፍቱን ትቶ እሳቱን ይጎርሳል አሉት፡፡ እስኪ አቅርቡለት አላቸው፡፡ ቢያአቀርቡለት ሙሴ ወደ ፍትፍቱ እጁን ሊሰድ ሲል መልአኩ  በረቂቅ ነገር ወደ እሳቱ መለሰው፡፡ ሙሴ ልቱት (ኮልታፋ) የሆነበት ምክንያት ይህ ነው። ስለዚህ ፈርዖን ከመግደል ተወው፡፡ እንዲህ እያለ ከአደገ በኋላ ከዕለታት አንድ ቀን ግብጻዊና ዕብራዊ በልብስ ማጠቢያ ተጣልተው ሳለ ለዕብራዊው አድልቶና ተረድቶ ግብጻዊውን ገድሎ አሸዋ አለበሰው፡፡ ይህ ነገር በፈርዖን ዘንድ አልተሰማም ነበር፡፡

ከዕለታት አንድ ቀን ደግሞ ግብጻዊና ዕብራዊ ተጣልተው ሙሴ ሊገድል ቀርቦ ሳለ ግብጻዊው አንስቶ ከዚህ ቀደም ቢጣሉ ግብጻዊውን ገደልክ ሳይሰማብህ ቀረ ቢለው ያን ጊዜ ሙሴ ፈርቶ ወደምድረ ምድያም ተሰደደ፡፡ ከዚህ በኋላ የዮቶር ልጆች በጎቻቸውን ሲያጠጡ የሀገራቸው ውኃ ለሀምሳ ሰው የሚፈነቀል ድንጋይ ተገጥሞ ነበር፡፡ ሙሴን ከዚያ አግኝተው ፈንቅልልን አሉት፡፡ መጥቶ ለሀምሳ የሚፈነቀለውን ድንጋይ ብቻውን ፈንቅሎ በጎቻቸውን አጠጥቶላቸዋል፡፡ ፈጥነውም ወደቤታቸው ተመልሰዋል፡፡ አባታቸውም ዮቶር ፈጥናችሁ መጣችሁ አላቸው፡፡ እነሱም አንድ ሰው አግኝተን ብቻውን ፈንቅሎ አጠጥቶልን ፈጥነን መጣን አሉት፡፡ ዮቶርም እንዲህ ያለውን ሰው ለምን ትታችሁት መጣችሁ አሁንም ሂዱና አምጡት አላቸው፡፡ እነሱም ሂደው አመጡት፡፡ ሙሴም ከዮቶር ቤት አደረ፡፡ ዮቶርም ልጁን አጋባው፡፡ ሙሴም ከዮቶር ቤት በግ ሲጠብቅ ኖረ፡፡

ኢሀሎኑ በዝ ሰማይ አምላከ እስራኤል/ የእስራኤል አምላክ በዚህ ሰማይ የለምን?

እስራኤል ከግብጽ ውስጥ ሲኖሩ ንጉሡ ፈርዖን በጣም ያሰቃያቸው ነበር፡፡ ከዕለታት አንድ ቀን  ራሄል የምትባል ርጉዝ ሴት ባሏ ሞቶ በባሏ ምትክ ኖራ እርገጭ ተብላ ኖራ የምትረግጥ ነበረች፡፡ ፈርዖን ለሕንጻ ጭቃ ሲያስቦካት ከዚያ ገብታ ጭቃ ስታቦካ ምጥ መጣባት፡፡ በዚያን ጊዜ ለፈርዖን ብታመለክት ከዚያው አብረሽ ርገጭው የሰው ደም ሕንፃ  ያጠብቃል፤ያጸናል አላት፡፡ ከዚህ በኋላ ራሄል ከዚያው መንታ ልጆች ወልዳ ከጭቃው ላይ አብራ ረግጣቸዋለች፡፡ በዚያን ጊዜ ምርር ብላ ኢሀሎኑ በዝ ሰማይ አምላከ እስራኤል/ የእስራኤል አምላክ በዚህ ሰማይ የለምን? ብላ ብታለቅስና እንባዋንም ወደ ላይ ብትረጨው ቅድመ እግዚአብሔር ከመንበረ ጸባዖት ደርሷል፡፡

ሰማዕኩ ገዓሮሙ ለሕዝብየ ወወረድኩ ከመ አድኅኖሙ/ የሕዝቤን ጩኸት ሰምቻለሁና አድናቸው ዘንድ ወረድኩ !

ከዚህ በኋላ እግዚአብሔር የራሄልን ጩኸቷንና ግፏን በመመልከት ከዕለታት አንድ ቀን በደብረ ሲና ዕፀ ጳጦስ ከምትባል እንጨት ሥር ጌታ ለሙሴ ተገልጾ የሕዝቤን ጩኸት ሰምቻለሁና ሂደህ ፈርዖንን ሕዝቤን ልቀቅ በለው አለው፡፡ ሙሴም ምን ምልክት አለኝ አለው፡፡

1ኛ. በትርህን ከመሬት ጣላት አለው ቢጥላት እባብ ሁናለች፡፡ ፈርቶ ሸሸ፡፡ ጅራቷን ይዘህ አንሳት አለው፡፡ ቢያነሳት ደህና ሁናለች፡፡

2ኛ. እጅህን ከብብትህ አግብተህ አውጣው አለው፡፡ አግብቶ ቢያወጣው ለምጽ ሆነ፡፡ ደግመህ አግብተህ አውጣው አለው ደግሞ አግብቶ ቢያወጣው ደህና ሁኗል፡፡

ሙሴም ይህን ነገር ለፈርዖን አሳይቶ እስራኤልን ስደዳቸው ቢለው እምቢ አለው፡፡ በዚህ ጊዜ ፈርዖን እስራኤልን አለቅም እግዚአብሔርንም አላውቅም በማለቱ ምክንያትና ልቡን በማደንደኑ ፈጣሪ ብዙ መቅሰፍት አወረደ፡፡ በዚያን ጊዜ መቅሰፍት ሲወርድ የእስራኤል ሕዝብ በሚኖርበት በጌሤም መቅሰፍት አልነበረም፡፡ ሙሴን አሮንን ጸልዩልን እያሉ መቅሰፍቱ ይቆም ነበር፡፡ ሙሴም እጁን ወደ እግዚአብሔር ዘርግቶ በመጸለይ ያማልድ ነበር፡፡ ሎቱ ስብሐት

ያገለግሉኝ ዘንድ ሕዝቤን ልቀቅ፡፡ ዘፀ. 9፡- 1 8፡- 2

በመንገድ ይጠብቅህ ዘንድ ወዳዘጋጀሁትም ስፍራ ያገባህ ዘንድ እነሆ፦ እኔ መልአክን በፊትህ እሰድዳላሁ። በፊቱ ተጠንቀቁ ቃሉንም አድምጡ ስሜም በእርሱ ስለሆነ ኃጢአት ብትሠሩ ይቅር አይልምና አታስመርሩት። አንተ ግን ቃሉን ብትሰማ ያልሁህንም ሁሉ ብታደርግ ጠላቶችህን እጣላቸዋለሁ የሚያስጨንቁህንም አስጨንቃቸዋለሁ ዘፀ. 23፥20-22

እግዚአብሔር አምላክ ያገለግሉኝ ዘንድ ሕዝቤን ልቀቅ እያለ በተደጋጋሚ ፈርዖንን  በሙሴ አማካኝነት ቢያዘው ፈርዖን እምቢ በማለቱ ምክንያት ከፈጣሪ የታዘዙ መቅሰፍታት እኒህ ናቸው፡፡

1ኛ. ጓጉንቸር 2ኛ. ቅማል 3ኛ. የዝንብ መንጋ  4ኛ. ቸነፈር 5ኛ. ቁስል 6ኛ. ሻኝህ 7ኛ. በረዶ  8ኛ. አንበጣ 9ኛ. ሰው የሚዳስሰው ጽኑ ጨለማ 10ኛ. ሞተ በኲር 11ኛ. ስጥመት ናቸው፡፡

ወፈነወ መልአኮ ወአድኀኖሙ/ መልአኩን ልኮ አዳናቸው

ከዚህ በኋላ ፈርዖን እስራኤልን ወደሀገራቸው ሰደዳቸው፡፡ እሱም ከዋለበት ቢመጣ ከተማይቱ ጭልል ብላ አገኛት፡ ፈርዖንም ለካስ ከተማይቱን ያስከበሯት እስራኤሎች ናቸው ብሎ እነሱን ለመመለስ አንድ የወይራ ፍልጥ የሚበላ ፈረስ ነበረው፡፡ ሠራዊቶቹንና እያኔስን እያንበሬስን ባሬስን አስከትሎ እሱ በፈረስ ሆኖ ገስግሶ ከእስራኤል ደረሰባቸው፡፡ እስራኤልም ከባሕረ ኤርትራ ደርሰው ባሕረ ኤርትራ ሞልታ ነበርና ሙሴ በበትሩ ቢመታት እንደ ግድግዳ ወደታች ወደ ላይ ከሦስት ተከፍላ አሳልፋቸዋለች፡፡ ያን ጊዜ እስራኤልን ቅዱስ ሚካኤል እየመራ አሻገራቸው፡፡ ፈርዖንም እነሱን አይቶ እሻገራለሁ ብሎ ባሕረ ኤርትራ ገብቶ ቅዱስ ሚካኤል ሰይፈ ቁጣውን ቢያሳየው ከነፈረሱና ከነሰራዊቱ ሰጥሞ ቀርቷል፡፡ እስራኤልም ሰባት ደመና ታዞላቸው አንዱ በፊት፤ አንዱ በኋላ፤ አንዱ በቀኝ፤ አንዱ በግራ፤ አንዱ ለእግራቸው ምንጣፍ፤ አንዱ ከላይ ለእራሳው ጥላ ከለላ፤ አንዱ መንገድ ጠራጊ ሆኖ እየመራቸው ከስደት ወደ ምድረ ርስት ተመልሰዋል፡፡ የእስራኤልም ልጆች በግብጽ የኖሩበት ዘመን ዐራት መቶ ሰላሣ ዓመት ነው፡፡ ዘፀ. 12፡-40

ይህ ሁሉ የሆነው ከፈጣሪያችን ታዞ በቅዱስ ሚካኤል ተራዳኢነትና ረዳትነት ሕዝበ እስራኤል/እስራኤል ዘሥጋ ከግብጽ ባርነት ነጻ የወጡበትን በማሰብ ስለሆነ እኛን እስራኤል ዘነፍስንም ከሲኦል፤ ከገሃነም እንዲያወጣን፤ በነፍስ በሥጋ እንዲታደገን፤ከፈጣሪያችን እንዲያማልደን በእየዓመቱ ኅዳር 12 ቀን የቅዱስ ሚካኤልን በዓል የምናከብርበት ምክንያት ይህ ነው፡፡


ስብሐት ለእግዚአብሔር


   ከብፁዕ አቡነ ሳሙኤል

 በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

          አዲስ አበባ



ዘመነ ጽጌ ከመስከረም 26 እስከ ኅዳር 5 ቀን ያሉት 40 ዕለታት ሲሆኑ ትርጓሜው የአበባ ጊዜ ማለት ነው። “ወይቤሎ ለአዳም ወሀብኩከ ርስተ ገነት ትፍስሕት በፅጌ ሥርጉተ ወበፍሬ ክልልተ ዘፍ.2፥8 ” እግዚአብሔር ጠፈርን በአድማስ ደግፎና በደመና ከፍክፎ መባርቅትንና ዝናማትን በደመና ጭኖ ደመናውን በነፋስ አሽክሞ ዓለምን በፀሐይና በጨረቃ አብርቶ በፅጌያት አስጊጦ ገነትን በአዝርዕትና በአትክልት አዘጋጅቶ መንግሥተ ሰማያትን ሠርቶ የሰውን ልጅ ፈጠረው።
አምሳላተ ጽጌ (የጽጌ ምሳሌዎች)
1. ጽጌ የጌታ ምሳሌ ነው
“ትወፅዕ  በትር  እምሥርወ  እሴይ  ወየዐርግ  ጽጌ  (ኢሳ. 11፥1 ) ትርጓሜ  ይእቲ በትር አምሳለ ማርያም  ቅድስት  ይእቲ  ወፅጌ  ዘወጽአ  እምኔሃ  አምሳሉ  ለወልድ ( ዮሐ. 1፥1- 14 ድጓ ዘጽጌ)ʼʼ

ከእሴይ ሥር በትር ትወጣለች። ከእርሷም አበባ ይወጣል፤ ይህችውም በትር የማርያም አምሳል ናት። ከእርሷ የተገኘው አበባም የወልድ አምሳል ነው። በመሆኑም ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱስ ሥጋውንና ክቡር ደሙን እውነተኛ መብልና እውነተኛ መጠጥ አድርጐ በመስጠቱ የፍሬ መገኛ በሆነው አበባ ተመስሏል። ቅዱስ ያሬድ ቡሩክ ዕፅ ዘሠናየ ይፈሪ ወኃጢአተ ይሰሪ ( ድጔ ዘጽጌ ) የኃጢአት ማስተሥሪያ የሚሆን መልካም ፍሬን ያፈራ የበረከት እንጨት ክርስቶስ ነው። ለሕያዋን ፍጥረታት የሕይወት ምግብነት ከሕቱም ምድር በቅሎ አብቦና አፍርቶ የተገኘው ክርስቶስ ከፍሬው የበሉትን ደቂቀ አዳም በሙሉ አድኗል።
2. ፅጌ የቅድስተ ቅዱሳን ቅድስት ድንግል ምሳሌ
እመቤታችን የእውነተኛው ፍሬ ክርስቶስ መገኛ በመሆኗ በአበባ ትመሰላለች፤ እመቤታችን የኃጢአታችን ክብደት ሳይሆን የግፋችን ብዛት የታየባት እውነተኛ ችሎት (ፍትሐ አምላክ) የተገኘባት ናትና። ትውልድ ሁሉ ለዘላዓለም ያመሰግኗታል። “እስመ ርእየ ሕማማ ለአመቱ ወገብረ ኃይለ በመዝራዕቱ (ሉቃ. 1፥481) መዝገቡ ለቃል ፅጌ እንተ ኢትትነገፍ መድኃኒተ ሕዝብ (ድጔ ዘጽጌ) ያገልጋዩን መዋረድ አይቷልና በክንዱ ታላቅ ሥራን አድረገ። የቃል ማደሪያ ( የፍሬ ሙዳይ ) የሆነችው አበባ ለዘለዓለም አትረግፍም። ስለዚህ በፍሬዋ የሕዝብ መድኃኒት በመዓዛዋ የቅዱሳን የሕሊና እረፍት ናት።
‹‹ ዕፀ ጳጣስ እንተ በአማን ፅጌ ደንጐላት ሐረገ ወይን ዘእምነገደ ይሁዳ እንተ ሠረጸት ለሕይወት (ዘፍ. 49፥1 ድጓ ዘጥቅምት ማርያም) እመቤታችን ከይሁዳ ነገድ ለዘለዓለም መንግሥት የወጣች የወይን ሐረግ በደብረ ሲና በጳጦስ እንጨት ላይ የታየውን ምሳሌ በእውነት ያሳያች ናት።››
3. ጽጌ የመስቀል ምሳሌ
በማር ሥራ ላይ የተሰማሩ ሠራተኛ ንቦች አንድ ሆነው በአበባ ላይ እንደሚሠፍሩ ሁሉ ሕዝብና አሕዛብ በአንድነት የተሰበሰቡበት አበባ የዕለተ ዐርቡ የክርስቶስ መስቀል በመሆኑ መስቀል አበባ ይባላል። በከመ ይቤ ሰሎሞን በእንተ ማርያም ንዑ ንትፈጋዕ ወኢይኅልፈነ ፅጌ ደመና መስቀል ዘዮም አብርሃ በስነ ማርያም። (ድጓ ዘጽጌ ) ሰሎሞን ስለ ማርያም ሲናገር እነሆ ክረሞቱ፣ (ውርጩ፣ ውችንፍሩ፣ ጭቃው፣ ቁሩ ) አልፎ በረከት ተተካ እንዳለ። የክርስቶ መስቀል በማርያም ባሕርይ ዛሬ አብቧልና የበረከት አበባ ሳያልፈን ኑ እንደሰት እንዲል።
በባሕርዩ መወሰን የማይስማማውን አምላክ ማርያም በባሕርይዋ ስለወሰነችው (ፍጹም አምላክ ፍጹም ሰው ስለሆነ) በተመረጠችው የማዳን ሰዓት / ዕለተ ዐርብ / መስቀል ያለባሕርዩ በማርያም ባሕርይ ተሸከመው።
4. ጽጌ የቤተ ክርስቲያን ምሳሌ
የክርስቶስ ሥጋ የሚያፈራባት የአበባ እንጨት የሆነችው ቤተ ክርስቲያን አበባ ትባላለች። ቅዱስ ያሬድ በዝማሬው “ወልድ እኁየ ጸዓዳ ወቀይህ ፀዓዳ ትቤሎ በእንተ ሥጋሁ ለክርስቶስ” ልጅ ወንድሜ መልከ መልካም ደመ ግቡ ቀይ ነው። ቤተ ክርስቲያን ክርስቶስን ስለለበሰው ሥጋ ቀይ ጐልማሳ አለችው ይላል። ቤተ ክርስቲያን ምድራዊት ስትሆን ሰማያዊት ናት። ለምድራዉያን ሰዎች የምትሰጠው ልጅነት የምታድለው ሰማያዊ ፀጋና ሀብት ነው።
‹‹ ሐረገ ወይን እንተ በሞድር ሥረዊሃ ወበሰማይ አዕጹቂሃ›› ሥሯ በምድር ቅርንጫፚ በሰማይ የሆነች የወይን ሐረግ በፈቃደ ሥላሴ ዛላዋ የምትቆረጥ ፍሬዋ የምትለቀም የበረከትም ፍሬ የምታፈራልን የወይን ሐረግ ቅዱስት ቤተ ክርስቲያን ናት።
‹‹ቅዱስ ያሬድ “ጽጌ ብሂል ቅድስት ቤተ ክርስቲያን›› ጽጌ ማለት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ናት ይላታል (ድጓ ዘጽጌ)
በጽጌ የተመሰሉ የጌታችንና የእመቤታችን ስደት (ማቴ. 2፥13 -ፍ)
“እምግብፅ ጸዋዕክዎ ለወልድየ ” (ሆሴዕ. 11 ፥ 1) ልጄን ከግብጽ ጠራሁት ለጊዜው የተነገረው ለያዕቆብ ሲሆን ፍጻሜው ግን ለጌታ ነው። መልከ ጼዴቅም ዘመዶቹን ማርልኝ ቢለው ልጄን በሥጋ ሰድጄ እምርልሀለሁ ብሎ ቃል ገብቶለት ነበርና ኪዳነ መልከ ጼዴቅን ለመፈጸም ጌታ ወደ ግብጽ ተሰደደ።
“መልአከ እግዚአብሔር አስተርአዮ በሕልም ለዮሴፍ” ከእግዚአብሔር የታዘዘ መልአክ ለዮሴፍ በሕልም ነገረው። “እንዘ ይብል ተንሥእ ወንሣእ ሕፃነ ወእሞ ወጐየይ ውስተ ሞድረ ግብፅ” ተነሥተህ እናቱንና ብላቴናውን ይዘህ ወደ ግብጽ ሂድ ብሎ ነገረው። እስመ ሀለዎ ለሄሮድስ ይኅሥሦ ለሕፃን ከመ ይቅትሎ ” ሄሮድስ ብላቴናውን ሊገድለው ይሻው ዘንድ አለውና።
• ወተንሥኦ ነሥአ ሕፃነ ወእሞ በሌሊት ወሖረ ውስተ ብሔረ ግብጽ” ተነሥቶ ብላቴናውን እናቱን ይዞ በሌሊት ወደ ግብጽ ሂደ። ከላይ በመግቢያው እንደተገለጸው
• ከመ ይትፈጸም ዘተብህለ እም ኃበ እግዚአብሔር በነቢይ እንዘ ይብል እምግብፅ ጸዋዕክዎ ለወልድየ” እግዚብሔር በነቢይ አድሮ ነቢይ ከእግዚብሔር ተገልጾለት በነቢዩ
ቃል ልጄን ከግብጽ ጠራሁት ተብሎ የተነገረው ይደርስ ይፈጸም ዘንድ፤ ወይወርድ እግዚእነ ውስተ ምድረ ግብጽ ዲበ ደመና ቀሊል” በደመና ተላይ ሆኖ ወደ ግብጽ ይወርዳል ተብሎ የተነገረው ይፈጸም ዘንድ።
• “ወነበረ ህየ እስከ አመ ሞቱ” ለሄሮድስ” የተነገረው ይፈፀም ዘንድ ሄሮድስ እስኪሞት ድረስ ሦስት ዓመት ከመንፈቅ በግብጽ ኖረ።
ጌታ ለምን ተሰደደ?
1. ትንቢቱ ይፈጸም ዘንድ፤ 2. ስደትን ለመባረክ 3. በፈቃዱ የሚሞትበት ጊዜ አልደረሰምና። 4. አዳሞ ከዚህ ዓለም አፍአ ከምትሆን ከገነት ተሰዶ ነበር። 5. ሰማዕትነት በእሳት በስለት ብቻ አይደለምና እኛን ለማስተማር ተሰደደ ብለው ሊቃውንት ይተርጉማሉ። ሄሮድስ ሰብአ ሰገል እንደ ተሳለቁበት ባየ ጊዜ እጅግ ተቆጣና ልኮ ከሰብአ ሰገል እንደተረዳው ዘመን በቤተ ልሔምና በአውራጃዋ የነበሩትን ሁለት ዓመት ከዚያም የሚያንሱትን ሕፃናትን ሁሉ ግደሉ አለ። ቄሣር ሕፃናትን ሰብስበሕ ልብስ ምግብ እየሰጠህ በማር በወተት አሳድገህ ለእናት ለአባታቸው ርስት ጉልት እያሰጠህ ጭፍራ ስራልኝ ብሎኛል ብሎ አዋጅ ነገረ። በዚያ ጌዜ ያላት ልጅዋን የሌላት ልብስ ምግብ ልቀበልበት ብላ እየተዋሰች ይዛ ሂደላች። በዚያን ጌዜ 144.00 (አሥራ አራት እልፍ ከአራት ሺህ )ሕፃናት ታርደዋል።
በባሕርየ መለኮቱ ስደት የማይስማማው ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በቅዱስ ወንጌል እንደ አስተማረው ሥጋዊ ስደቱ ፤
1. ስደትን ለተከታዮቹ ለማስተማር በአንዲቱ ከተማ መከራ ቢያደርሱባችሁ ወደ ሌላይቱ ሽሹ (ማቴ. 10፥23 )
2. ሰው መሆኑን ለመግለጽ ከአዳም አካል አንድም ያልጐደለው ሙሉ ዳግማዊ አዳም መሆኑንና የለበሰው ሥጋ የሚደማ የሚቆስል በሰይፍም ሆነ በጦር ቢወጋ ጉዳት የሚደርስበት ሰብአዊ ባሕርይ ያለው መሆኑን ለማስረዳት
3. ዲያብሎስን ለማሰደድ የጌታ ስደት በተዛዋሪ የዲያብሎስ ስደት ሆነ፤ ጌታ የሚቀበለው መከራ ሁሉ ዲያብሎስን በርቀት የሚመታ መሣሪያ ነው። በመጨረሻም በመስቀሉ ላይ የሆነው የጌታ ሞት የዲያብሎስ ሞት ሆነ። የኢትዮጵያ ኦቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሊቃውንትም ይህን አጽንተው ያስተምራሉ ያምናሉ።
የጌታንና የእመቤታችን ጉዞ ከግብፅ ወደ ኢትዮጵያ
እመቤታችን ቅዱስት ድንግል ማርያምና ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ አረጋዊ ዮሴፍና ሰሎሜ በብሩህ ደመና ላይ ሆነው ከግብፅ ወደ ኢትዮጵያ ሲመጡ ናግራን ከተባለ ሀገር ደረሱ። በናግራን ሳሉ ጌታ እንዲህ አለ። ከቀኝ ጐኔ የሚፈሰው ደሜ በብርሃናት አለቃ በቅዱስ ዑራኤል እጅ ተቀድቶ  በቅድሚያ በዚች ሀገር ይፈሳል፣ ይረጫል ። እመ ብዙኃን ቅድስት ድንግል ማርያምን እንዲህ አላት፤ አንች በድንግልና ፀንሰሽ በድንግልና እንደወለድሽኝ አምነው የሚያከብሩሽ በእኔም የሚያምኑ ብዙ የተቀደሱ ሰዎች በዚህች ሀገር ይወለዳሉ። ከናግራን ተነሥተው ለትግራይ ትዩዩ ከሚሆን ሐማሴን ከሚባለው ሀገር ሲደርሱ በምሥራቅ በኩል ከፍተኛ ተራራ ተመለከቱና ወደ ተራራው ሄዱ። ጌታም በተራራው ላይ ሳሉ እመ ብዙኃንን እንዲህ አላት። ይህች ተራራ ምስጋናሽ የሚነገርባት ቦታ ትሆናለች። የተራራዋም ስም ደብረ ሃሌ ሉያ ወይም ደብረ ዳሞ ይባላል። ትርጓሜውም የአምላክ ልጅ፣ የመስቀሉ፣ ቦታና የስሙ መገኛ ወይም አደባባይ ማለት ነው።
ከዚያም በኋላ ታቦተ ጽዮን ወደሞትኖርበት ወደ አክሱም ደረሱ። ታቦተ ጽዮን ባለቸበት ቦታ ሳሉ ባዚን የተባለው የኢትዮጵያ ንጉሥ ታቦተ ጽዮንን ለመሳለም መጣ። የካህናቱ አለቃ አኪን የኢሳይያስን መጽሐፍ ድንግል በድንግልና ጸንሳ በድንግልና ትወልዳለች ስሙንም አማኑኤል ትለዋለች የሚለውን አነበበ (ኢሳ 7 ፥ 14)
ስደተኞች ግን ለንጉሡም ሆነ ለካህናቱ ሳይገለጡ የመጽሐፋን ቃል ከሰሙ በኃላ በብሩህ ደመና ላይ ሆነው ወደ ደብረ ዐባይ ሄዱ። ጌታም እናቱን እንዲህ አላት። ይህች ሀገር እንደ አክሱም ለስምሽ መጠሪያ ርስት ትሁን፣ በኋላ ዘመን በቀናች ሃይማኖት ጸንተው ሕጌን የሚያስተምሩ አንችን የሚወዱ ሰዎች ይኖሩባታል አላት።
ከዚያም ደብረ ዐባይ ተነሥተው ዋሊ ወደሚባለው ገዳም ወደ ዋልድባ ሄዱ። በዋልድባ በረሃም ሳሉ በራባቸው ጊዜ ጌታ በዮሴፍ በትር የአንድን ዕንጨት ስር አወጣና ለእናቱ ብይ ብሎ ሰጣት። እናቱም ይህን የሚመር እንጨት አልበለም አላችው። ጌታም በኋላ ዘመን ስምሽን የሚጠሩ አንችን የሚያከብሩ ብዙ መናንያን ይህን እየበሉ በዚህ ቦታ ይኖራሉ አላት።
እንጨቱም የሚጣፍጥእስራኤል ነገር ሂድ አለው (ማቴ. 2፥19-21 )
ስለዚህ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከቅድስተ ቅዱሳን ቅድስት ድንግል ማርያም ከአረጋዊ ዮሴፍና ከሰሎሜ ጋር ከስደት በሚመለሱ ጊዜ ወደ ደብረ ቁስቋም የገቡበት ዕለት በየዓመቱ ኀዳር 6 ቀን ይከበራል።
በዚህ መሠረት ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶና እናቱ የእኛም እናታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ሊቀበሉት የማይገባውን ሥጋዊ መከራ ለእኛ ሲሉ በመቀበላቸው ምክንያት ለእኛ እመቤታችንና አምላክን የምናመሰግንበት ክፍለ ዘመን ዘመነ ጽጌ ስለተባለ ኢትየጵያውያን ሌቃውንት አባ ጽጌ ብርሃንና አባ ገብረ ማርያም የተባሉ አበው መነኮሳት ማሕሌተ ጽጌን ደርሰውልናል። ይቆየን —

ከብፁዕ አቡነ ሳሙኤል

 በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

    አዲስ አበባ

ሰውና እውነት የሰው ሙሉ ፈቃደኝነት ለእውነት ተግባር በጣም ወሳኝ ነው፡፡ እግዚአብሔር እንዲያውቁት ብቻ ሳይሆን እንዲወዱት ይሻል፡፡ ከልብ ሲወዱት ያን ጊዜ ያውቁታል፡፡ ስለዚህ እግዚአብሔርን ማወቅና እንዲወዱትም ያስፈልጋል፡፡ እግዚአብሔርን ለመውደድ ደግሞ ሙሉ ፈቃደኛ መሆን ያስፈልጋል፡፡ ፈቃደኛ ያልሆነ ሰው፣ ልቡን ያልሰጠ ሰው  እግዚአብሔርን አያገኘውም፡፡ እግዚአብሔር እንደተሰወረበት ይቀራል፡፡ የእግዚአብሔር የመጀመሪያው ጥሪ ልብህን ስጠኝ የሚል ነው፡፡ ልቡን ለእግዚአብሔር ያልሰጠ ሰው  እግዚአብሔር ሊያድርበት አይችልም፡፡

የሃይማኖት ፍቅር ወንድምህን እንደራስ አድርገህ ውደድ ብቻ ሳይሆን ጠላትህንም  ወደድ ይላል። ይህ ሃይማኖታዊ ትምህርት ነው፡፡ ምክንያቱም ቤተ ሰቦችህን ብቻ ሳይሆን ጠላትህንም ውደድ ይላልና  ሃይማኖት ከሥጋ ፍላጐት ጋር ስለማይደራደር በጣም ከባድ ነው፡፡ ሃይማኖት የሰውን ሁለንተናዊ ተግባሩን ኅሊናውንም ይቆጣጠራል ይህ ደግሞ በሥጋውያን ሰዎች ዘንድ ተወዳጅ አያደርገውም ሰው ማንም በዚህ ግባ፣ በዚያ ውጣ ብሎ እንዲያስገድደውና እንዲያዘው አይፈልግም ምክንያቱም ይህን እንደ ግል ጉዳዩ አድርጎ ያስባልና ነው፡፡

ስለዚህም ሥጋዊው ሰው ሰነፍ ሰው በልቡ እግዚአብሔር የለም ይላል። ራሱን ለመከላከል ሲል የሃይማኖት ትምህርት ኋላ ቀር የሆነ ጊዜው ያለፈበት ትምህርት አድርጎ በማቅረብና በመተቸት በዚህም ራሱን ለማሳመን ጥረት ያደርጋል፡፡ የሃይማኖት ትምህርት ለትእዛዛቱ ሁሉ መነሻ የሚያደርገው ራሱን  እግዚአብሔርን ስለሆነ የፀያፍ ሥራ ዐመል ያለበት ሰው መጀመሪያ ቁጣውን በራሱ በእግዚአብሔር ላይ ይገልፀዋል፡፡ ስለዚህም እግዚአብሔር የለም፣ ቢኖር ኑሮ ይታይ ነበር ይላል፡፡

እንዲሁም በሰዎች ላይ የሚታዩ የተለያዩ አሰቃቂ ነገሮችና ችግሮች እግዚአብሔር ቢኖር ኑሮ አይኖሩም ነበር፡፡ እግዚአብሔር ያን ሁሉ ዝም ብሎ አይመለከትም ነበር በማለት መቶ ሃምሳውን ምክንያት ይደረድራል፡፡ አንዳንድ ጊዜ በሳይንስ ስም እዚህም እዚያም የሚናፈሱትን የመናፍቃንን ሐሳብ በመጠቃቀስ የሃይማኖትን ትምህርት ውድቅ ለማድረግ ይሞክራል፡፡ እምነትን ይህን ያህል ጥርጥር ውስጥ እንዲገባ ያደረገው ከሰው የሥጋ ደካማ ፍላጎት ጋር አብሮ የማይሄድ ሕግና ሥርዓት፣ ትምህርት ስላለው ነው፡፡ ትምህርቱ ከሰው ደካማ የሥጋ ፍላጎት ጋር ስለማይሄድ ሃይማኖት በሰው ዘንድ ተወዳጅነት የለውም፡፡

ወንጭፍ ባልኖረ የማሽላ እሸት ደግ ነበር እንዳለችው ወፍ ሰውም የሚቆጣጠረው የሃይማኖት ሕግና ሥርዐት ባይኖር ኑሮ ይወድ ነበር፡፡ ልጓም የሌለው ፈረስና ሃይማኖት የሌለው ሰው አንድ ናቸው ተብሏል፡፡ ፈረስ ልጓምን የማይፈልገው እንደ ልቡ ለመሆን ነው ሰውም የልቡን ለመፈጸም ሃይማኖትን አይፈልገውም። ፈረስ ልጓም ከሌለው ሩጦ ገደል ሊገባ እንደሚችል ሁሉ ሰውም የሚቆጣጠረው የሃይማኖት ሕግና ሥርዐት ከሌለ ሞተ ኃጢአት ይጠብቆዋል። እንደ ልብ በመፈንጨትና በመጨፈር በመዝለል በመብላት በመጠጣት በመዳራት ተሰናክሎ እንዳይቀር የሚገታው የሃይማኖት ሕግና ሥርዐት ስለሆነ ሃይማኖት ለሰው ልጅ የግድ ያስፈልገዋል፡፡ ለምሳሌ ያለ አግባብ መበልፀግን ብዙ ሰው እንደሚፈልገው ይታወቃል፡፡ ይሁንና ያለ አግባብ መበልፀግን ሃይማኖት ከእግዚአብሔር ፈቃድ ጋር አይሄድም ብሎ ስለሚያስተምር ያለ አግባብ መበልፀግን የሚሻ ሰው የሃይማኖት ትምህርት ያስጠላዋል፣ ያስኮርፈዋልም፡፡ ከሃይማኖት ትምህርት ጋር የማይሄድና በዚህም ሰውን የሚያስኮርፈው ሌላው ዐመል ሴሰኝነት ነው፡፡ የሴሰኝነት ዐመል ያለበት ሰው ራሱን ለዚህ ፀያፍ ሥራ ተገዥ ያደረገ ሰው በመሆኑ ምክንያት ከሃይማኖት ትምህርት ጋር ስምምነት የለውም፡፡ ሃይማኖት ለእንዲህ አይነቱ ዐመል ከኃጢአት ሥር ስለሚመድበውና ጧት ማታ ስለሚያወግዘው ትምህርቱ ያስጠላዋል፡፡ በመሆኑም ሃይማኖትን በተለያዬ መንገድ ለመዋጋት ቆርጦ ይነሳል፡፡ ሃይማኖት የሰውን የሥጋ ድካም ፍላጐት የማይቃወም ቢሆን ኑሮ ግን ሰውም ሃይማኖትን ለመቃወም ምክንያት አይኖረውም ነበር፡፡ በተለይ እንደ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሃይማኖት አትስረቅ፣ አትዋሽ፣ በሐሰት አትመስክር የሰው ገንዘብ አትመኝ፣ ሙስና ኃጢአት ነው፡፡ እምነት በተግባር ሲገለጽ ነው በመጾም፣ በመጸለይ፣ በመስገድ፣ በመመጽወት፣ ሃይማኖት በሥራ ካልተገለጸ የሞተ ነው፡፡ የሚል ትምህርት ታላቅ ትኩረት አለው ከሃይማኖት የሚርቅ ሰው እንዳሻው በፈለገው መንገድ በማናቸውም ፀያፍ ነገር ሁሉ እንዳይገኝ ከሚከላከለውና በዚህም ነጻነቱን ከሚገድብበት አንድ ትልቅ ከሆነ ቀንበር ነጻ እንደወጣ ያህል የሚቆጠር ነው፡፡ ሰው እንደ ሰው ሳይሆን ሰይጣናዊ ለመሆን ሲፈልገ ቁጥጥር በሚያደርግበት ከሃይማኖት ሕግና ሥርዓት ራሱን ያገላል፡፡ ራሱን ከሃይማኖት ካገለለና የሃይማኖት በእሱ ላይ ቁጥጥር ማድረግን ከተወ እንደፈለገው ሆነ ማለት ነው፡፡ የሃይማኖት ሕግና ሥርዓት ሰውን ስለሚቆጣጠረው ሰው ሃይማኖትን ለመቀበልና ተግባራዊ ለማድረግ ይቸገራል። ሃይማኖትን ለመቀበል ስለ ማይወድም የልቡን ቀና ሳሊና ይዘጋበታል፡፡ መንፈሳዊና መልአካዊ ልቡናው ስለሚዘጋበትም ትምህርቱን ለማስተዋልና ለመቀበል አይችልም፡፡

ፈረንሳዊው ፈላስፋና የሒሳብ ሊቅ ፓስካልም ሲናገር እንዲህ ብሏል “ልብ አእምሮ ሊያስተውላቸው የማይችሉት የራሷ ምክንያቶች አሏት ማለት ነው፡፡ ይህ አገላለጽ የአእምሮና የልብ መንገድ የተለያየ ነው ጥሩ ማስረጃ ያለው፣ ለአእምሮ አሳማኘ የሆነ ሐሳብ ይዛችሁ አንድን ሰው ልታሳምኑት ካልቻላችሁ ችግሩ ያለው ከሐሳባችሁ ላይ ሳይሆን ሰውየው ሐሳቡን ለመቀበል ካለው አለመፈለግ ምክንያት ላይ በመነሣት ለችግሩ መፍትሔ መፈለግ አለበት፡፡

ለምሳሌ ሌብነትን ስርቆትን በቀጥታ ሌብነት፣ ስርቆት አይለየውም ለመዋሸትም እንዲሁ ነው። እገሌ ቀጣፊ ነው፣ አታላይ ነው፣ አጭበርባሪ ነው ለማለት ተፈልጎ ነገሩን አድበስብሶ ሲያልፍ ብልጥ ነው፣ ጮሌ ነው ብሎ ያልፈዋል፡፡ በአንጻሩ እገሊት ቀጥተኛ ሰው ናት፣ ሐሳቧን ሳትደብቅ እውነቱን፣ ሐቁን ትናገራለች ለማለት እርሷ ሞኝ ናት ጅል ናት፣ ገጠሬ ናት፣ ጥሬ ናት ትባላለች። ይሁንና እውነት መናገር ሞኝነት ጅልነት አይደለም። ገጠሬነትም አይደለም፣ ጥሬ ነው የሚያሰኝም አይደለም እንደዚሁ ሁሉ ማታለልም፣ ማጭበርበርም ብልጥነት አይደለም፣ ጮሌነትም አይደለም፡፡

ሰው ልቡን ካደነደነ አንድን ሐሳብ ላለመቀበል ከወሰነ ምንም ነገር እንደማይመልሰው በአየሁድ ታይቷል፡፡ የአይሁድ አለቆችንና መምህራንን የጌታችን የኢየሱስ ክርስቶስ ትምህርት አላሳመናቸውም። የተአምር ሥራዎች አላስደነቃቸውም በትምህርቱና በሥራዎቹ አልተመለሱም፤ ክርስቶስን ይጠሉት ስለነበርና ሥራውን ላለመቀበል ወስነው ስለነበር የክርስቶስ ትምህርትና ሥራ በእነርሱ ዘንድ ሽንፈት ደርሶባቸዋል። እንግዲያውስ ትምህርቱ  እጅግ በጣም ግሩም ነበር፡፡ እፁብ ድንቅ ነበር፣ ምንም እንካን የማይዋጥላቸው ቢሆንም የተደረጉትና የተፈፀሙት ተአምራትም በደነቅ ግንባብ ላይ ዐይንን ማብራት ሕሙማን መፈወስ፣ ሙታንን ማንሣት ይፈጽም ነበር፡፡ ነገር ግን ያን ሁሉ አልተቀበሉት አላመኑትም ለምን ቢባል ይዘልፋቸው ስለነበር አስመሳዮች ናችሁ ውሸታሞች ናችሁ እያለ በአደባባይ ይናገራቸው ስለነበር በእርሱ ላይ ይህ ነው የማይባል ከፍተኛ ተቋውሞና ጥላቻ ነበራቸው፡፡ በዚህም ምክንያት የሚያደርገውና የሚናገረው ነገር ሁሉ ከልባቸው ጠብ አይልም። ዛሬም ቢሆን ጥሩ ማስረጃ ያለው አሳማኝ የሆነ ሐሳብ ይዛችሁ አንድን ሰው ልታሳምኑት ካልቻላችሁ ችግሩ ያለው ከሐሳባችሁ ላይ ሳይሆን ሰውየው ሐሳቡን ለመቀበል ካለመፈለጉ ላይ እንደሆነ አስተውሉ፡፡ ሐሳባችሁ በቂ ማስረጃ ያለው ሊሆን ይችላል፡፡ እውነት ሊሆን ይችላል ይሁንና ሐሳባችሁ ከልቡ አይደርስም ከልቡ ስለማይደርስም ሳይቀበላችሁ ይቀራል፡፡

ሰው የሚያስብ ፍጡር ብቻ አይደለም። ያሰበው ሐሳብ ጉዳት የሚያመጣበት ከሆነ ወይም እንደዚያ መስሎ ከታየው ሐሳቡን እንደገና ያወጣል ያወርዳል። ስለዚህም አንድን ሐሳብ መቀበልና አለመቀበል ማስረጃ የማግኘትና ያለማግኘት ጥያቄ ብቻ አይደለም። ሐሳቡን ለመቀበል ፈቃደኛ የመሆንና ያለመሆን ጥያቄም ጭምር ነው። የፈረንሳዩ ሊቅ የፓስካል ንግግርም አእምሮ የሚያውቃቸው የራስ ምክንያቶች አሏዋት ሲል የተናገረው ቃል በዚህ መንፈስ የሚታይ ሐሳብ ነው። ክርስቶስ ሲያስተምረው የነበረው ትምህርትና ሲፈጽመው የነበረው ተአምራት በአይሁድ ዘንድ ተቀባይነት ያጣው በዚህ ምክንያት እንደሆነ ካላሰብን ሌላ ምክንያት አይገኝለትም። አይሁድ ክርስቶስን በጣም ይጠሉት ስለነበር የእርሱን ወገኖች ይመለከቱዋቸው የነበሩት እርሱን በሚያዩበት ዓይን ነበር፡፡ ስለ ራሱ ስለ ክርስቶስና ስለ መንገድ ጠራጊው ስለ መጥምቁ ቅዱስ ዮሐንስ የተናገሩትን አስደናቂና ተአምራት መጥቀስ ይበቃል፡፡

መጥምቁ ቅዱስ ዮሐንስን ለማውገዝ ያሰቡበት ምንም በቂ ምክንያት አልነበራቸውም ምክንያቱም ቅዱስ ዮሐንስ የሚመገበው  የበረሀ የጋጃሚርልብስ የማይለብስ ባሕታዊ እህል የማይበላ መናኛ (ማቴ. 3÷4) ገና ሳይወለድ ለአባቱ ለዘካርያስ መልአከ እግዚአብሔር የገለጠለት የወይን ጠጅና የሚያሰክር መጠጥ የማይጠጣ መሆኑን ነው፡፡

ሌላው ሰው የሚበላውንና የሚጠጣውን ስላልበላና ስላልጠጣ አለመብላቱንና አለመጠጣቱን እንደ ኃጢአት ቆጥረውበት ጋኔን አለበት አሉት፡፡ ጌታችን መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሰው የሚበላውን የሚጠጣውን ሲበላና ሲጠጣ ሲያዩት ደግሞ በላተኛና ጠጪ ነው ብለው አወገዙት እንግዲህ መመልከት ነው። አንደኛ መብላትም ሆነ አለመብላት፣ መጠጣትም ሆነ አለመጠጣት ኃጢአት አልነበረም። ኃጢአት ነው ቢባል እንኳ ከሁለቱ አንደኛቸው እንጂ ሁለቱም ጥፋተኞቹ ሊሆኑ እንደማይችሉ መፍረድ ይቻላል፡፡ ይሁንና የአይሁድ አለቆችና መምህራን በክርስቶስና በወገኖቹ ላይ ምንም ይሁን ምን ምክንያት ይፈልጉ ስለነበር መብላትንም ይሁን መጠጣትን እንዲሁም አለመብላትንም አለመጠጣትንም ሁለቱንም እኩል ኃጢአት አድርገው ተመልክተውታል፡፡ መጥምቁ  ቅዱስ ዮሐንስን ባለመብላቱና ባለመጠጣቱ ምክንያት ጋኔን አለበት ሲሉት ጌታችን መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስን ደግሞ ሲበላና ሲጠጣ ሲያዩት በዚሁ በመብላቱና በመጠጣቱ ምክንያት በላተኛና ጠጪ ነው አሉት፡፡ ከኃጢአተኞች ጋር ስላዩትም የቀራጮችና የኃጢአተኞች ወዳጅ ነው አሉት፡፡ ከኃጢአተኞችና ከቀራጮች ጋር ባያዩት ኑሮም ነቀፋቸው አይቀርለትም ነበር፡፡ ከኃጢአተኞች ጋር የማይውለው እኮ፣ ተፀይፎአቸው ነው፣ ትዕቢተኛ ነው፡፡ ሰው ይለያል ያዳላል ይሉት ነበር እነሆ ክርስቶስ በዚህ ላይ እንዲህ ሲል ተናግሯል፡፡

ዮሐንስ ሳይበላና ሳይጠጣ መጣ፡፡ እነርሱም ጋኔን አለበት አሉት፡፡ የሰው ልጅ እየበላና እየጠጣ መጣ፡፡ እነርሱም እነሆ በላተኛና የወይን ጠጅ ጠጭ የቀራጮችና የኃጢአተኞች ወዳጅ ነው ይሉት ነበር፡፡ ጥበብም በልጆችዋ ጸደቀች (ማቴ. 11÷18-19)

በጌታችን ኢየሱስ  በክርስቶስም ሆነ በመጥምቁ መለኮት ቅዱስ ዮሐንስ ላይ የአይሁድ አለቆችና ጸሐፍት ፈረሳውያን ከፍተኛ ጥላቻ ስለነበራቸው የተናገሩት ቃል በጣም የተምታታና ፈጽሞ ሊሆን እንደማይችል ሊረዱት አልቻሉም። አለመብላትንና አለመጠጣትን እንደ ኃጢአት መቁጠር በአንፃሩም መብላትንና መጠጣትን እንደዚሁ በቁጥር መጃጃል መሆኑን ማንም ሰው ሊያስተውለው ይችላል፡፡ አይሁድ ብቻ አላስተዋሉትም ምክንያቱም ጥላቻቸው የማስተዋል ልባቸውን ሰይጣን አጨልሞት ነበርና ነው። አንድን የተወሰነ ድርጊት ኃጢአት ነው፣ ጸያፍ ነው ብሎ መልስ መመለስ የእሱንም ተቃራኒ እንደዚያው መንቀፍ አያስኬድም አይሁድ ግን አስኪዷቸው ተናግረውታል፡፡ ይህም በጣም አስገራሚ ነው በትክክል የሚያስቡና ለእውነት የቆሙ ቢሆኑ ኑሮ ከሁለቱ አንደኛውን ክርስቶስን ወይም ዮሐንስን ትክክለኛ ብለው መምረጥ ነበረባቸው መብላትን መጠጣትን ካወገዙ ላለመብላትና ላለመጠጣት ድጋፋቸውን መስጠት ነበረባቸው፡፡ ወኃም አለመብላትና አለመጠጣት ትክክለኛ ነው ካሉ ለመብላትና ለመጠጣት ትክክለኛነት መመስከር ነበረባቸው። ነገር ግን ማንኛቸውንም ላለመምረጥ ሲሉ በውስጡ አንዳች የሎጂክ (የእውነት) አካሄድ የሌለበትን ሐሳብ ገልጸዋል። እንግዲያውስ ከመብላትና ከመጠጣት ወይም ካለመብላትና ካለመጠጣት የወጣ ነገር አልነበረም። የአይሁድ አለቆችና መምህራን እንዲህ ዓይነቱን ለዛቢስ ሐሳብ ቢገልጹም እንዲያውም ለጊዜው ያላስተዋሉት አንድ ነገር አለ።                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           ክርስቶስን ስለበላና ስለጠጣ በላተኛና ጠጪ ነው ብለው ሲሰድቡት ራሳቸውንም ጭምር እንደሰደቡ አላስተዋሉም፡፡ ምክንያቱም እነርሱም ራሳቸው ይበሉና ይጠጡ ነበርና ነው፡፡ አባባላቸው ወደ እነርሱ ወደ ራሳቸውም ሊዞር እንደሚችል ሐሳቡ አልመጣላቸውም፡፡

ይህንን የመሰለ የተምታታ ሐሳብ ከሌላም ቦታ በክርስቶስ ላይ የአይሁድ አለቆችንና መምህራን ተናግረውታል። በአንድ በኩል ክርስቶስ ተአምራት ሠርቶ እንዲያሳያቸው ይሹ ነበር፡፡ ከእግዚአብሔር የመጣ መሆኑን ሊያውቁ እንዲችሉ ተአምራት ሠርቶ ያሳየን ይሉ ነበር፡፡

በመሠረቱ በአይሁድ ኅብረተሰብ ዘንድ ተአምር መፈጸም አንድ ሰው ከእግዚአብሔር እንደተላከ፣ የእግዚአብሔር ኃይል እንዳደረበት ሆኖ ይታመንበታል፡፡ አይሁድ ከእግዚአብሔር የተላከውን፣ የእግዚአብሔር ኃይል ያደረበትን ሰው የሚያውቁት አንደኛው ዋንኛው መንገድ የተአምር ሥራ መፈጸምን ነበር። ይህም እምነት ኒቆዲሞስ ከሚባል አንድ አይሁዳዊ ሰው ከፈሪሳውያን ወገን የአይሁድ አለቃ የሆነ ኒቆዲሞስ የሚባል ሰው ነበር፣ እርሱም በሌሊት ወደ ኢየሱስ መጥቶ መምህር ሆይ እግዚአብሔር ከእርሱ ጋር ካልሆነ በቀር አንተ የምታደርጋቸውና የምታጸናቸው እነዚህን ተአምራቶች ሊያደርግ የሚችል ማንም የለምና መምህር ሆይ ከእግዚአብሔር እንደመጣህ እናውቃለን አለው (ዮሐ. 3÷1-2) ቅዱስ ጳውሎስም ተአምራት ማሳየት በአይሁድ ኅብረተሰብ ዘንድ ታላቅ ቦታ እንዳለው እንዲያውም አይሁድ ከሌሎች ሕዝቦች ግሪኮችም ጭምር የሚለዩበት ነገር ቢኖር በተአምር ሥራ የሚያምኑና ተአምር ይፈጸምልን የሚሉ መሆናቸውን አስተምሮናል፡፡

መቼም አይሁድ ፍጹም ይለምናሉ የግሪክ ሰዎችም ጥበብን ይሻሉ (ቆሮ. 1÷22) ሲል ተናግሯል፡፡ የአይሁድ አለቆችና መምህራን ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን ለመፈታተን ሲፈልጉ ተአምር ሠርቶ በእነርሱ ቋንቋ ምልክት እንደሚያሳያቸው ይጠይቁት ነበር፡፡ የጠየቁትን ሲፈጽምላቸው ዘግይተዋል እንዴው ባይሆንለት ነው፣ ቢችል ኑሮ ያደርገው ነበር ሲሉ ይሳለቁበት ነበር፡፡ ተአምር ሲፈጽም ሲያዩ ደግሞ ይህንማ የሚያደርገው በሰይጣንም ኃይል ነው ይሉት ነበር። ከዚህም ላይ የተምታታ እና የተዘበራረቀ ሐሳብ ይታይባቸው ነበር፡፡ አንድ ጊዜ ተአምራት መፈጸም በእግዚአብሔር ኃይል በእግዚአብሔር ድጋፍ የሚፈጸም ነው ማለታቸውና በሌላ በኩል ደግሞ በሰይጣን ኃይል በሰይጣን ድጋፍ የሚፈጸም ነው ሲሉ ፍጹም ሊታረቁ የማይችሉ የተምታቱ ሐሳቦች መሆናቸውን ማንም ትንሽ ትምህርት የወሰደ ሰው እንኳ ሊያስተውለው ይችላል። ይህንም ከመጽሐፍ ቅዱስ እንመለከት፡፡

ከዚህም በኋላ ጋኔን ያደረበትን ዕውር ዲዳም ወደ እርሱ አመጡ፡፡ ዕውሩም ዱዳውም እስኪያይና እስከሚናገር ድረስ ፈወሰው፡፡ ሕዝቡም ሁሉ ተገረሙና እንጃ ይህ ሰው የዳዊት ልጅ ይሆንን አሉ ፈሪሳውያን ግን ሰምተው ይህ በብኤልዜቡል የአጋንንት አለቃ ካልሆነ በቀር አጋንንትን አያወጣም አሉ፡፡ (12÷22-25)

የልብ መጥመም ትልቅ እርግማን ነው። ልቡን ላጠመመ ሰው መድኃኒት የለውም፤ ስለዚህ ከዚህ ርግማን ይሰውረን አሜን፡፡


ከአባ ሳሙኤል

 በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

       የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀ ጳጳስ

አዲስ አበባ



ሰዎች የራሳቸውን ማንነት በማስመሰል ጉዞ መቀጠል የለባቸውም። የዚህ ዓይነቱ ጉዞ በደንብ ከተከታተልከውና ካስተዋልከው አንተን ለሁሉም ዓይነት ተሞክሮዎች የተጋለጥክ ያደርግሃል፡፡ በአጋጣሚዎች የተሞላ የአልታወቁ ሰዎችና ቦታዎች አዳዲስ ነገሮችና ፈተናዎች ሕይወትህን ሊፈትኑ የሚችሉ አዳዲስ እይታዎችን፣ አዳዲስ ሀሳቦችን፣ አዳዲስ የጠባይ መንገዶችን ጉዞው ቀስ በቀስ ያመጣብሃል፡፡

ስለዚህ ሰዎች ሆይ የራሳችሁን እውነተኛ ሕይወትና ጉዞ ታገኙ ዘንድ የእናንተን ቀና መንገድ የሚያዘጋጁ በእውነት ላይ የተመሠረቱ አስተሳሰቦች ሊኖራችሁ ይገባል፡፡

ራእያችሁና ጉዟችሁን ቀላል የሚያደርገው በእምነት ላይ የተመሠረቶ  እንቅስቃሴ ሲሆን ነው፡፡ እናንተ በእቅዳችሁ በየቀኑ በመደባችሁት የጊዜ ብዛት አይደለም፤ ጉዳዩን በእቅድ ይዛችሁ ለብዙ ጊዜ በቋሚነት የምታነቡት ረጅም ልብ ወለድ ታሪክ አይደለም፡፡ በዐይን የቅኝት ምልከታ እንደ ሚነበብ የረጅም ታሪክ ክፍልም አይደለም፡፡ እየተጓዛችሁ ያላችሁት በእምነት የውስጣዊ ማንነትን በማግኘት ሃይማኖት ላይ ተመሥርታችሁ ነው። ሕይወታችሁን መምራት ያለባችሁ ስለዚህ እናንተ ዛሬ ነው ያላችሁ ለነገ የተስተካከለ ካለ ለማድርግ  ጉዟችሁን ተጠቀሙበት፡፡

“የተጠራቀመ  እምነትና የራስ ማንነት” የራስን ማንነት በማግኘት ጉዞ በጀመራችሁ ጊዜ፣ በመቀጠል ጉዞው ረጅም በመሆኑ በጸሎት ጀምሩት እግዚአብሔር አምላክ የልቡናችሁን መሻት እንዲ ፈጽምላ ችሁ፡፡ የሱ ፈቃድ ነውና  ከዚህ በኋላ በድል የተሞላ፣ በእውቀት የጐላ ጉዞ ይሆንላችኋል፡፡

ለሕይወት መሰናክል የሆኑ ድርጊቶች በኑሮ እንኳን በመንገዳችሁ ፈጽሞ አያጋጥሟችሁም፡፡ ይህም የሚሆነው ሀሳባችሁንና ራስን ዝቅ በማድረግ ከሆነና መልካም ስሜት ሰውነታችሁንና መንፈሳችሁን ሊሰማችሁ ይችላል፡፡ ከላይ የተጠቀሱትን የእግዚአብሔር ፈቃድ እንዲሆን በእቅዳችሁ ያልተሸከማችኋቸውን ከሆነ በበሰለ ሁኔታ በእምነት ማየትን ይጠይቃል፡፡ በመቀጠልም የሕይወት ጉዞው ረጅም በመሆኑ አሁንም ጸልዩ፡፡ የክረምቱ እና የበጋው ጊዜ ሲመላለስ በጣም ረጅም ነው፡፡ ይህም እናንተ ወደ ጣፋጭ ፍሬ የምትገቡበት፣ የምታገኙበት ወቅት ስለ ሆነ። እነዚህም ለመጀመሪያ ጊዜ የትዕግስታችሁና የጽናታችሁ ምክንያት የሚታዩበት ነው፡፡ ሁልጊዜም የተጠራቀመ የራሳችሁን ታሪክ፣ እምነት ማንነት በማይለዋወጥ የጠባይ ሁኔታ ጠብቁት፡፡  በሕወታችን ላይ የእግዚአብሔር ፈቃድ  ነው፡፡ ነገር ግን ወቅቱ አሁን ነው ብላችሁ አትቸኩሉ ይህ ለረጅም ዓመታት በእቅድ የተያዘ እምነትንም የሚጠይቅ መልካም ጉዳይ ነው፣ ይህንን በብቸኝነት እንደ እሴት ከትውልድ ጋር ማያያዝ ይገባል። ይህ መልካም ነውና፡፡ በመንገዳችሁ ባገኛችሁት በሁሉም ድረሱበት ይህም ሲባል የተጠራቀመ የራስ ማንነታችሁ ግድ የለም ይደርስበታል ብላችሁ አለመጠበቅ ነው ጊዜውን ዋጁት፡፡

የተጠራቀመ የራስ ማንነታችሁ ጥሩ የሆነ የሕይወት ጉዞ አላት፡፡ ያለሷ ጉዞውን በፍፁጹም አታገኙትም ጥበብ ናትና፡፡ የተጠራቀመ የራስ ማንነት የጥፋተኝነትና የወንጀለኝነት ስሜት እንዲሰማችሁ አታደርግም፡፡ አሁንም ከእግዚአብሔር ባገኛችሁት ታላቅ ጥበብ በብዙ ተሞክሮ በእርግጠኝነት እንደተረዳችሁት የተጠራቀመ ማንነታችሁ ማለት ማንኛውም ፈተና በትእግሥት ማሸነፍ ስትችሉ ይህች ናት፡፡ “ጸልዩ ጉዞው ረጅም ነውና” የናንተን ዕድል ፋንታ መዳረሻ ለመድረስና መቸኮል ምንም ምክንያት የለም፡፡ ችኮላ ታደናቅፋለችና በዝግታ ጀምሩ፤ ስለዚህ በመንገዳችሁ ላይ በምታገኙት ገጠመኞች ትደሰቱ ይሆናል፡፡ የእናንተን የስብዕና ረገድ በማጥናት እንዲህም ሲባል ሂደቶችን፣ ልምዶችን፣ ደስተኛ ያለመሆን ምንጮችን፣ ረባሽ የሆኑ ሁኔታዎችን ጀብዱ በዕውቀትና በትሕትና የተሞላ እንዲሁም የጥንካሬ እና የጥበብ ግኝትም ጭምር ነው፡፡ ይህም ሲባል ‘Lestrigonians’ or cannibals እነዚህም የናንተን ጉዞ የሚፈትኗችሁ ናቸው፡፡ እነዚህ ድርጊቶች ሕይወትን የሚያበላሹና የሚያሰናክሉ ክፉ ጥርጥርና ዕድሌ ይህ ብቻ ነው ብሎ አስቀድሞ ለመወሰን ወደ መጥፎ መንገድ የሚገፈትሩ ናቸው፡፡

የእናንተን ሕይወት እና ኑሮ ለሃይማኖት ትልቅ አስተዋጽኦ በማድረግም ድርሻ አለው፡፡ ሁሌም የተጠራቀመ የራስ ማንነታችሁን በህሊናችሁ ያለምንም መለዋወጥ ጠንካራ ነኝ ባለሙሉ ተስፋ ነኝ ማለት ይገባል፡፡ ይህ የራስን በእምነት፣ ባሕል ወግ ለነፍሳችና ለሥጋችን የደኅንነት መንገድ ነው፡፡ ይህም የእናንተ የመጨረሻ ግባችሁ ነው፡፡ አትፍሩ እየተቀያየሩና እየተደጋገሙ የሚመጡ ሀሳቦችንና አስፈሪ ስሜቶችን ፈጽማችሁ አሜን ብላችሁ አትቀበሏቸው፡፡ እነዚህንና መሰል ክስተቶችን፤ ገዳይ ወይም አሳማኝ ሀሳቦችን ወይንም በጭንቀት ጣራ መድረስን ስለዚህ ይህ አላስፈላጊ ነው፡፡ ለሕይወታችሁ መምረጥ ያለባችሁ በራስ የመተማመን ስሜትንና በሌሎች ሀሳብ አለመደናገርን፣ ጥሩ ሰውነት ስሜት እና መንፈስ እንዲሰማችሁ አስፈላጊ ነው፡፡ ውስጣዊ የራስ ማንነታችሁን የሚያበለፅጉትን ሀሳቦች አስቡ፤ እናም በበለፀገ ሀሳብ እንዲስፋፉ ፍቀዱላቸው፡፡ ያለምንም ፈተና እንድትሆኑ ከፈለጋችሁ፣ አእምሯችሁን ጉዳት በሌላቸው ቅንና እውነትንና ሃይማኖትን መሠረት ያደረጉ እቅዶችና፣ራእዮችን  ሀሳቦች ሙሉት፡፡ እነዚህም አሳቦች ስቃይ የለሽና የታቀዱ የእግዚአብሔርም ፈቃድ መሆን ይኖርባቸዋል፡፡ ዓለምን በራስ መተማመን ተመልከቷት፡፡ ሕይወትን ፊት ለፊታችሁ ተመልከቷት እንጂ በመታከትና በጉዳት መንፈስ አይሁን፡፡ የግድ በማዕበሉ ውስጥ በትክክል በሁለት እግራችሁ መቆም አለባችሁ፡፡

እናንተ በእናንተ የሚሆነውን ነገር የሚደረገውን ሁሉ ፈጽማችሁ አትፍቀዱ፡፡ ወደ ረዳት አልባ ማርሽ ለመግባት ወይም በዘፈቀደ የሚመጣ ጭንቀትን አእምሯችሁን ህሊናችሁን ሁሉ ለእግዚአብሔር ስጡ፡፡ ስለዚህ ስለ የውስጥ ሰላምን የሚያመጡላችሁን ስሜቶች በተጠራቀመ የራስ ማንነታችሁ በእምነታችሁ ሰላም ሊሰማችሁ የግድ ነው፡፡ ነገር ግን ባመዛኙ የሕይወት ጉዞውን እንዲያድግ አድርጉ፣ ሞክሩ፣ ነገር ግን ጉዞው ዛሬ ነው ብላችሁ ፈጽማችሁ አትቸኩሉ፤ በዝግታ ፍጠኑ እንጂ፡፡ በመኖር ውስጥ የመጨረሻ ጠቃሚ ግብና ለውጥ በሰላም መኖር ነው፡፡ በየጊዜው ክስተቱ ዕውቅናንና ዕድልን በእውነተኛ ደስታ በማፈራረቅ ነው፡፡ ሀብታም መሆን ይቻላል ግን ሀብቱ የሚገኝበትን መንገድ መመርመር ያስፈልጋል፡፡ ሀብታም መሆንና ታዋቂ ሰው መሆን ይቻላል፡፡ የቅድስና ዕውቀትም ለሰው ተሰጥቶታልና፡፡ እንደ ፍላጎታችን ለመሆን ያለንን ጉጉት በመተው ራስን ለእግዚብሔር ማስገዛት ነፃና የተረጋጋን ሰዎች እንሆናለን፡፡ በቀላል መመዘኛዎች ከኖርን ጉዞውን አስደሳችና ረጅም እናደርገዋለን፡፡ ማንም ቢሆን የገጠመኙን ጥቅም በየጊዜው እያንዳንዷ ቀን ውስጥ እና ለእያንዳንዷ ቅፅበት በደስታ መኖርን እያንዳንዱ በእምነት ማግኘት ይችላል፡፡ ሕይወትን ለማስደሰት ቦታው መንፈሳዊነት ብቻ ነው፡፡ ጊዜውም አሁን ነው፡፡ ደስተኛ እና ታማኝ በመሆን አብረዋችሁ የሚጓዙትንም የሰው ዘር ሁሉ በእምነት ጽናት ደስተኛ አድርጓቸው፡፡

እናም ከአባቶች በወረሳችሁትና በራሳችሁ የተጠራቀመች ማንነት ስትደርሱባት ያገኛችሁትን ታላቅ ጥበብ አስቡ፡፡ የተጠራቀመች የራስ ማንነታችሁ ከሁሉም በላይ የሆነውን ጉዞ ሰጥታችኋለች ተቀበሏት፡፡ የተጠራቀመች የራስ ማንነት ነው፡፡ ከተለያየ ፈተና የዳንክበት ትልቁ ሃይማኖት ነው፡፡ የራስም ማንነት ነው፡፡ እውነተኛ የራስ መገለጫ ነው፡፡ የተጠራቀመ ሰብዕና ነው እንጂ ሌላ አይደለም፡፡ የራሳችሁ መገለጫ ሲለካ ሁልጊዜም እንደገና የምታገኙት ሚሥጢር ነው፡፡ የማያልቅ ዘለዓለማዊ ነው፡፡

በሰዎች የሃይማኖትና የዓላማ ፅናት ሲሆን ይህም የሰው ልጆች የሚኖራቸው የራሳቸው የመዳን አቅም ኃይል በሳይኰሎጂና በአካል ደረጃም ጭምር ለሁሉም የተሰጠው በመሆኑ ነው፡፡ ባለሙያ ማለት የሚሠራው ይህንን የማዳን ኃይል በሕክምና ወይም በሳይኰቴራፒ የማገገም ሥራን ወደ ሰዎች አእምሮ ማምጣት ነው፡፡ ነገር ግን ጤና በተፈጥሮ ደረጃ የሚገኝ አካል ነው፡፡ ሰው በራሱ የራሱን ማስመለስ ይችላል፡፡ However, health is the natural state of being a person can restore himself or herself ‘by reframing’ አዲሱ የራስ ገፅታ ሌላ አይደለም፣ ማንነትህን ማወቅ በእቅድ መመራት እንጂ ሌላ ምስጢር አይደለም፡፡ ነገር ግን ሥራን ወይም ተግባርንና በትክክለኛ አረዳድ ተረድቶ ራስን በአግባቡ መምራት ነው፡፡ ይህም የግለሰቦች፤ የቤተሰብ፣ የሀገርም ጭምር ነው፡፡ ሀሳቡ የተለየዩ ዘዴዎች ውጤት ነው፡፡ የተለያዩ የተዘበራረቁ እና በጣም በሰዎች ያልተሰካኩ ስብዕናዎችን ለማየት የሚረዳ ነው፡፡

ማንም ሁኑ፣ ምንም ሁኑ፣ የትም ኑሩ፣ ምንም ሥሩ ነገር ግን የምትኖሩ፣ የምታስቡ የራሳችሁ ፀባይ ያላችሁ ሁሉ፣ የራሳችሁ እምነትና ገፅታ ወይም መገለጫ ተፅዕኖ ለማድረግ ጉልህ አስተዋጽኦ ይኖራችኋል፡፡ የራስ ገፅታችሁ መልካም ከሆነ ይህ ለእናንተ መልካም ነው፡፡

እንደ ፈቃድ ብትኖሩ ትሞታላችሁ፡፡ ነገር ግን በሃይማኖትና በመንፈሳዊ ሥራ የሥጋችሁን ፈቃድ ብትገድሉ ለዘለዓለም በሕይወት ትኖራላችሁ በእግዚአብሔር መንፈስ የሚሠሩ ሁሉ የእግዚአብሔር ልጆች ናቸው፡፡ ሮሜ 8÷13፡፡

መንፈስ ማለት መንፈሳዊ ሥነ ምግባር ነው፡፡ የመንፈስ ፍሬ ግን ፍቅር፣ ደስታ፣ ሰላም፣ ትዕግሥት፣ ምጽዋት፣ ቸርነት፣ እምነት፣ ገርነት፣ ንጽሕና ነው፡፡ በጌታችን በመድኃኒታችን በኢየሱስ ክርስቶስ ያመኑ ግን ሰውነታቸውን ከምኞትና ከኃጢአት ለዩ አሁንም በመንፈስ እንኑር በመንፈስም እንመላለሰ ገላ 5፥22። ኤፌ. 4፥30

አባ ሳሙኤል

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ

ቤተ ክርስቲያን ልማትና ክርስቲያናዊ

ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

አዲስ አበባ – ኢትዮጵያ


የእግዚአብሔር ዕቅድና ፈቃድ ከፍጥረታቱ የተለየ ወይም የራቀ አይደለም፡፡ ዓለምን የፈጠረው ከሰዎች ጋር ዘለዓለማዊ መቀራረብ ወይም ግንኙነት እንዲኖረው ፈልጐ ነው፡፡ ይህ የሚያልፈው ዓለም (ምድር) እንኳን በጊዜው ቢያልፍ በማያልፈው ዘለዓለማዊ ዓለም ከሰዎች ጋር ዐብሮ ለመኖር የማያልፈውን ሰማያዊ ዓለም ፈጥሮአል፡፡ ይህ የሚታየው ዓለም (physical world) የተፈጠረው ለሰዎች መገልገያ እንደሆነ መጽሐፍ ቅዱስ ይናገራል፡፡ “ብዙ ተባዙ ምድርንም ሙሉአት፤ ግዙአትም፡፡” ዘፍ. 1÷28፡፡ “ሰማየ ሰማያት ለእግዚአብሔር ወምድርሰ ወሀበ ለእጓለእመሕያው ሰማይ ለእግዚአብሔር መንበሩ ነው ምድርን ግን ለሰው ልጆች ሰጣት” እንዲል፡፡ መዝ. 113÷16፡፡

የብሉይ ኪዳን ጸሐፍት ስለ ሰው የሚገልጽ ብዙ ቃላት ቢጠቀሙም ትልቁን ቁጥር ይዞ የሚገኘውና በብሉይ ኪዳን የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል 562 ጊዜ ተጠቅሶ የሚገኘው አዳም የሚለው ቃል ነው፡፡ ይህ ቃል የሰው ልጆችን ሁሉ ይወክላል፡፡ አዳም ማለትም በእግዚአብሔር አምሳል የተፈጠረ የፍጥረታት ሁሉ ዘውድ የፍጥረታት ሁሉ የመጨረሻና ከፍተኛ ደረጃ ፍጡር ማለት ነው፡፡ ዘፍ. 1÷26-28፣ 2÷7፡፡ ሰው የተፈጠረው በእግዚአብሔር አምሳል ነው “እግዚአብሔር አለ ሰውን በመልካችን እንደ ምሳሌአችን እንፍጠር የባሕር ዓሦችንና የሰማይ ወፎችን እንስሳትንና ምድርን ሁሉ በምድር ላይ የሚንቀሳቀሱትንም ሁሉ ይግዙ፡፡” በማለት ተናግሯል፡፡ ዘፍ. 1÷26፡፡ ይህ ደግሞ የሚያስረዳው እግዚአብሔር ለሰው ምን ያህል ክብር እንደሰጠው የሚያሳይ ነው፡፡ ከዚህም በላይ ምድርን እንዲገዛ ሥልጣን ሰጥቶታል፡፡ አዳም የሚለው ስም የመጀመሪያው ሰው መጠሪያ ስም እንደሆነ ገልጾአል፡፡ በብሉይ ኪዳን የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል ውስጥ 42 ጊዜ ተጽፎ የሚገኘውና ስለ ሰው የሚገልጸው ቃል በዕብራይስጡ “ኤኖሽ” የሚለው ሲሆን በአማርኛው ሰው የሚል ትርጉም ይኖረዋል፡፡ ኢዮብ 28÷13፣ መዝ. 89÷3፣ ኢሳ. 13÷12፡፡ በመጀመሪያ ሰው የሚለው ቃል በመጀመሪያ ለተፈጠረው (አዳም) መጠሪያ ስም የሚያገለግል ነበር፡፡ “እግዚአብሔር አምላክም አለ ሰው ብቻውን ይሆን ዘንድ መልካም አይደለም፡፡ የሚመቸውን ረዳት እንፍጠርለት፡፡” ዘፍ. 2÷18፡፡ ሰው የሚለው መጠሪያ ኋላ ሁሉን የሚመለከት የአዳም ልጆች የወል መጠሪያ ሆነ፡፡ “ይህን የሚያደርግ ሰው ይህንም የሚይዝ የሰው ልጅ እንዳያረክሰው ሰንበትንም የሚጠብቅ እጁንም ክፋት ከማድረግ የሚጠብቅ ብፁዕ ነው፡፡” ኢሳ. 56÷2፡፡ ሌላው በብሉይ ኪዳን መጽሐፍ ውስጥ 2160 ጊዜ ተጽፎ የሚገኘውና በጾታ ወንድን የሚመለከት ስለ ሰው የሚናገረው የዕብራይስጡ ቃል ኤሽ (ish) የሚለው ነው፡፡ ይህ ቃል ኋላ የሰው ልጆችን ሁሉ የሚመለከትና መጠሪያ ሆነ፡፡ ወደ አዲስ ኪዳን መጽሐፍ ስንመጣ የምናገኘው አንትሮፖስ (Anthropos) የሚለውን የግሪክ ቃል ነው፡፡ ይህ ቃል አዳም ሰው “ኤሽ”፣ “ኤኖሽ የሚለውን ቃል ሁሉ ጠቅልሎ ስለ ሰው ተፈጥሮና ጠባይ የሚያስረዳ ነው፡፡ ይህ ቃል ሰዎች በተፈጥሮአቸው በጠባያቸው ከእንስሳ፣ ከመላእክት፣ ወዘተ እንደሚለዩ የሚያሳይ ብዙ ትርጉም የያዘ ቃል ነው፡፡

  • ሰዎች ከእንስሳ እንደሚለዩ፡- “እንግዲህ ሰው (Anthropos) ከበግ ይልቅ እንደምን አይበልጥም፡፡” ማቴ. 12÷12፡፡
  • ሰው ከመላእክት እንደሚለይ፡- ዕብ. 2÷5፣ 1ቆሮ. 4÷9፡፡ ምንም እንኳን ጌታችን መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከሰው በነሣው ሥጋ ፍጹም ሰው ቢሆንም ፍጹም አምላክም በመሆኑ ሰው ከኢየሱስ ክርስቶስ የተለየ ነው፡፡ “ኢየሱስ ክርስቶስ ገልጦልኛል እንጂ እኔ ከሰው (Anthropos) አልተቀበልኩትም አልተማርሁትምም፡፡” እንዲል ገላ. 1÷12፡፡
  • ሰው ከእግዚአብሔር እንደሚለይ “ከሰው (Anthropoids) እንደሆነ ይጠፋሉና ከእግዚአብሔር እንደሆኑ ግን ታጠፏቸው ዘንድ አይቻላችሁም፡፡” የሐ.ሥ 5÷38-40፡፡

የሰው ጥንተ ተፈጥሮ

እግዚአብሔር የመጀመሪያውን ሰው አዳምን ከዐፈር (ጭቃ) እንደፈጠረውም ቅዱሳት መጻሕፍት ይናገራሉ፡፡ የመጀመሪያዋ ሴት (ሔዋን) ከአዳም ጐን እንደተገኘች ተጽፏል፡፡ ማር. 10÷6፣ ዘፍ. 2÷22፡፡ ሰው የተፈጠረው ከዐፈር ቢሆንም ከሌሎች ፍጥረታት የሚለይበት የሰውነት ይዘት (body components) አለው፡፡ ከሰውነት ክፍሎቹም ከፍተኛውን ቦታ የሚይዙትና ሰውን ከመንፈሳውያን ጋር በመንፈሳዊ ዓለም እንዲኖር ካስቻሉት መካከል (የሚያስብ አእምሮ)፣ ነፍስና አእምሮ ሲሆኑ ሌሎችም ተጠቃሾች ናቸው፡፡ መጽሐፍ ቅዱስም ልብ፣ አእምሮ፣ ኩላሊት፣ ወገብ ጉበት የውስጥ ዕቃ፣ ሥጋ ወዘተ ሰውን ሙሉ የሚያደርጉት የአካል ክፍሎች እንደሆኑ ይናገራል፡፡ ልብ የሚለውን የሚታየውን አካል ዕብራይስጡ ሌቭ ወይም ሌቫቭ ይለዋል፡፡ ግሪኩ ደግሞ ካርዲያ (Kardia) ይለዋል፡፡ ዕብራይስጡም ሆነ ግሪኩ ልብ የሚለው በአብዛኛው ከአስተሳሰብ ጋር የሚገናኘውን አካል ነው፡፡ የብሉይ ኪዳን መጽሐፍ ጸሐፍያን ደግሞ ኩላሊት (kidneys) የሚለውን በዕብራይስጡ ኪልያህ (kilyah) የሚገልጹበት ሐሳብም ውስጣዊ ነገርን ነው፡፡ “በአፋቸው አንተ ቅርብ ነህ ከልባቸው (ኩላሊት ግን ሩቅ ነህ)፡፡ ኤር. 12÷2፡፡ በአዲስ ኪዳን ስለ ኩላሊት የተነገረበት አንድ ቦታ ላይ ብቻ ነው፡፡ ይኸውም ኩላሊትንና ልብን የምመረምር እኔ እንደሆንሁ ያውቃሉ፡፡” ራእ. 2÷23 የሚለው ነው፡፡ ምንም እንኳን በሚዳበስ አካል ባይገለጽም ፈቃድ (will) ሌላው ከፍተኛው መንፈሳዊ የአካል ክፍል ነው፡፡ ማር. 12÷30፡፡

በአጠቃላይ ሰው ምንም እንኳ አራት ባሕርያተ ሥጋ ቢኖሩትም ከሁለት ዋና ዋና አካሎች የተፈጠረና የተሠራ ነው፡፡ የኸውም ከሥጋ (body) እና ከነፍስ (soul)፡፡ ትራይኮቶሚስቶች (Trichotomists) መንፈስን (spirit) በመጨመር ሰው ሦስት ነገሮችን ይዞአል ይላሉ፡፡ ሥጋ የሚለውን ዕብራይስጡ ከሌሎች ሥጋ የሰውን ሥጋ በተለየ ቃል ባሳር (Basar) ሲለው ነፍስን ደግሞ ነፌሽ (nephesh) ይላል፡፡ ይህም ከግእዙ ጋር ይቀራረባል፡፡ ነፍስ የሚለው ቃል በተለያየ አጠቃቀም 755 ጊዜ በብሉይ ኪዳን መጻሕፍት በሰፊው ተጽፏል፡፡ ለምሳሌ ነፍስ ሕይወት ወይም ሰውነት የሚል ትርጉም አለው፡፡ ኢያሱ. 2÷14፣ 1ኛ ነገ. 19÷3፣ ኤር. 52÷28፡፡ ነፍስ ሙሉ ሰውነትን ይገልጻል፡፡ “ዮሴፍ አባቱ ያዕቆብና ሰባ ዐምስት ነፍስ የነበረውን ቤተ ዘመድ ሁሉ ልኮ አስጠራ፡፡” የሐዋ. 7÷14፡፡ ነፍስ ሥጋን ይገልጻል፡፡ ማር. 8÷35፡፡ ነፍስ ኀይል የሚል ትርጉም ይኖረዋል፡፡ ማቴ. 22÷37፡፡ ሌላው ከነፍስ ጋር ተያይዞ የሚነገረው መንፈስ (spirit) ነው፡፡ በዕብራይስጥ ሩአህ (Ruah) ይባላል፡፡ በብሉይ ኪዳን መጽሐፍ ቅዱስ ላይ 387 ጊዜ ተጠቅሷል፡፡ መንፈስ በቀጥተኛ ትርጉሙ ደግሞ የሚንቀሳቀስ አየር ወይም ነፋስ ማለት ነው፡፡ መጽሐፍ ቅዱስም መንፈስ የማይዳሰስ ውስጣዊ እንቅስቃሴ ወይም መነቃቃት የሚፈጥር ታላቅ የሰው የአካል ክፍል እንደሆነ ይናገራል፡፡ ምሳ. 16÷32፣ ኢሳ. 26÷9፡፡ መንፈስ በሥጋ ውስጥ እንደሚያድር ነቢዩ ዳንኤል እንዲህ በማለት ይናገራል፡፡ “በእኔ በዳንኤል በሥጋዬ ውስጥ መንፈሴ ደነገጠችብኝ፡፡” የሚለውን መመልከቱ በቂ ማስረጃ ነው፡፡ ዳን. 7÷15፡፡

ሰው መባል የሚችለው አራቱ ባሕርያት ያሉት ሥጋንና ነፍስን የያዘ አካል ነው፡፡ ሥጋ ብቻውን ሰው አይባልም ነፍስም ብቸዋን ሰው መባል አትችልም፡፡ የበደለ ሰው ነው እንጂ ሥጋ ብቻ አይደለም፡፡ በክርስቶስ ድኅነት ያገኘ ሰው እንጂ ነፍስ ብቻ አይደለችም፤ የበደለ ሰው በመሆኑ ኋላም የሚፈረድበት ወይም የሚፈረድለት ሰው ነው፡፡ ለዚህም ነው የሥጋ ትንሣኤ ያስፈለገው፡፡ ሰው የሁለቱ የነፍስና የሥጋ ውሑድ ነው፡፡ “ትራይከቶሚስቶች” ሰው ሦስት ነገሮችን የያዘ ነው ይላሉ፡፡ ከዚህ ቀጥለን የሚከተሉትን አመለካከቶች በዝርዝር እንመለከታለን፡፡

ሀ. ትራይኮቶሚዝም (Trichotomism)፡- ትራይኮቶሚስቶች አስተሳሰብ ሰው ሥጋ ነፍስና መንፈስ እነዚህን ሦስት ነገሮች የያዘ ነው የሚል አስተምህሮ ያላቸው ሲሆኑ የሰው ልጅ በሥጋው ከሥጋውያን ጋር በሥጋው ዓለም ሲኖር በነፍሱና በመንፈሱ ደግሞ ከመንፈሳውያን ጋር በመንፈሳዊው ዓለም ይኖራል፡፡ ነፍስ ሥጋን የምታንቀሳቅስ የሥጋ ሕይወት ናት፡፡ ይኸውም ደመ ነፍስ የሚባለው ነው፡፡ እንደ እነርሱ አስተሳሰብ ደመ ነፍስ እንደማንኛውም እንስሳ ነፍስ ነው ይላሉ፡፡ ይህቺን ነፍስም የሕይወት እስትንፋስ ወይም የሥጋ ሕይወት ናት ብለው መንፈስ ደግሞ የማይሞት የሰው ከፍተኛው አካል ነው ይላሉ፡፡ ሰው እግዚአብሔርን የሚያውቅበት ዕውቀት ከመንፈሳውያን ጋር የሚኖርበት አካል ነው፡፡ ነፍስ ኀይል የምታገኘውም በመንፈስ ነው፡፡ ነፍስ በሥጋ ውስጥ ስታድር መንፈስ ደግሞ በነፍስ ውስጥ ታድራለች፡፡ መንፈስ በሥጋ ውስጥ ቢያድር ኖሮ ሥጋ መዋቲ ባልሆነም ነበር፡፡ እንስሳት በነፍሳቸው ውስጥ የምታድር መንፈስ ስለሌላቸው ሕያዋን አይደሉም፡፡ ነፍስና መንፈስ በማይለያይ ውሕደት የተጣመሩ ናቸው፡፡ የሰው ነፍስ ሕይወቷ መንፈስ ነው፡፡ እርሱም ከሦስት ነገሮች የተገነባ ነው የሚሉት፡፡

ለ. ዳይኮቶሚዝም (Dictomism)፡- ይህ ቲዎሪ ሰው የሁለት ነገሮች ውሑድ እንደሆነ ይናገራል፡፡ እነዚህ ሁለት ነገሮችም በዚህ ዓለም ያሉትን ፍጡራን የሚዛመድበት ሥጋ (ቁስ አካል) (material body) እና ከመንፈሳውያን ጋር አንድ የሚያደርገው ነፍስ ወይም መንፈስ (Soul or spirit) ናቸው፡፡ መጽሐፍ ቅዱስ ነፍስና መንፈስን አንዱን በአንዱ በመተካት መንፈሳዊውን ሁኔታ ይገልጽበታል፡፡ ሁለቱም ቃላት ሕያው የሆነውን የሰው ልጅ የተፈጠረበትን ነገር (element) ይገልጻሉ፡፡ ሁለቱም ቃላት የሚወክሉት አንድ ነገርን ነው፡፡ ይኸውም የማይሞተውን የሰውን ነፍስ ነው፡፡ ቅድስት ድንግል ማርያም ወላዲተ አምላክ እግዚአብሔርን ባመሰገነችበት ምስጋና መረዳት ይቻላል፡፡ “ነፍሴ ጌታን ታከብረዋለች መንፈሴም በአምላኬ በመድኃኒቴ ሐሤት ታደርጋለች” መንፈሴ ኅሊናዬ ሁለንተናየ ማለት ነው፡፡ ሉቃ. 1÷46-47፡፡ የሰላም አምላክ እግዚአብሔር ፈጽሞ ይቀድሳችሁ ነፍሳችሁን መንፈሳችሁንና ሥጋችሁንም 1 ተሰሎ. 5÷23 የኢዮብም ንግግር “እስትንፋሴ በእኔ ውስጥ የእግዚአብሔርም መንፈስ በአፍንጫዬ ውስጥ ገና ሳለ…” እንዲል፡፡ ኢዮብ 27÷3፡፡ መጽሐፍ ቅዱስ መንፈስና ነፍስን ጐን ለጐን አንድ ዐይነት መልእክት ለማስተላለፍ በአንድ ጊዜ ይጠቅሳቸዋል፡፡ ጌታችንና መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በማቴዎስ ወንጌል ስለ መዋቲ ሥጋ ሲናገር “ስለዚህ እላችኋለሁ ስለነፍሳችሁ በምትበሉትና በምትጠጡት ወይም ስለ ሰውነታችሁ በምትለብሱት አትጨነቁ፤ ነፍስ ከመብል ሰውነትም ከልብስ አይበልጥምን?” ብሏል፡፡ ማቴ. 6÷25፡፡ እዚህ ላይ ስለነፍሳችሁ ያለው ረቂቁን ወይም የማይሞተውን ነፍስ ለማለት ሳይሆን ሥጋን የሚመለከት ነው፡፡ ስለ ሥጋ ለመናገር ነፍስ የሚልበት የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል በብዙ ቦታ ተገልጿል፡፡ ነፍስ በሥጋ ስለምታድርና ሥጋን ስለምታንቀሳቅስ ስለ ሥጋ ለመናገር ሲፈልግ ነፍስ ይላል፡፡ በዚሁ ወንጌል ላይ ደግሞ ነፍስንና ሥጋን ለይቶ የእያንዳንዱን ባሕርያቸውን ጭምር ተናግሮአል፡፡ “ሥጋንም የሚገድሉትን ነፍስን ግን መግደል የማይቻላቸውን አትፍሩ፡፡” እንዳለ፡፡  ማቴ. 10÷28፡፡ አቤቱ ነቢያትህን ገደሉ መሠዊያችንም አፈረሱ እኔም ብቻዬን ቀረሁ ነፍሴንም ይሻEታል፡፡ ሮሜ 11÷3፡፡ አንዳንዴም መጽሐፍ ቅዱስ ሙሉ ሰውነትን (ነፍስንና ሥጋን) በነፍስ ተክቶ ይናገራል፡፡ “የሕፃኑን ነፍስ የፈለጉት ሞተዋልና፡፡…” ማቴ. 2÷20፡፡ እዚህ ላይ የሕፃኑን ነፍስ የሚለው ራሱ ሕፃኑን ሙሉ ሰውነት ማለት ነው እንጂ ሥጋውን ለይቶ ነፍሱን ብቻ ማለቱ አይደለም እንዲሁም “ኢትቅትል ነፍሰ” እንዲል ነፍስ አትግደል ሲል ነፍስ የምትሞት ሆና አይደለም ለሥጋ ሰጥቶ መናገሩ ነው፡፡ “ዳይኮቶሚስቶች፤ ትራይኮቶሚስቶች” የሚያቀርቡትን የተለያዩ መረጃዎች ትርጉማቸውንና ሐሳባቸውን በማስተካከል ውድቅ ያደርጓቸዋል፡፡ የሐዋርያው የቅዱስ ጳውሎስን አስተምሮ ለዕብራውያን የጻፈውን መልእክት እንመልከት፡፡ “የእግዚአብሔር ቃል ሕያው ነውና የሚሠራም ሁለትም አፍ ካለው ሰይፍ ሁሉ ይልቅ የተሳለ ነው “ወይፈልጥ ነፍሰ እመንፈስ”፡፡ ነፍስንና መንፈስንም ጅማትንና ቅልጥምንም እስኪወጋ ድረስ ይወጋል ያለበት ምክንያት ቢረቅበት ነው ነገር ግን በሐልዮ በነቢብ በገቢር የተሠራውን መርምሮ ይፈርዳል ሲል ነው፡፡” ዕብ. 4÷12፡፡ ጅማትና ቅልጥም የሚዳሰስ መዋቲ የሥጋ ክፍል ወይም ሁለቱ በአንድነት ሥጋን ይገልጻሉ፡፡ አንድ ሥጋ ይባላሉ እንጂ ሁለት አይደሉም፡፡ በተመሳሳይ መልኩ ነፍስና መንፈስ ደግሞ የማይታየውን ረቂቁንና የማይዳሰሰውን የሰውነት ክፍል የሚያመለክቱ ናቸው፡፡

“እስመ ዘተወልደ እምሥጋ ሥጋ ውእቱ”

ከግዙፍ ሥጋ የሚወለድ ግዙፍ ነውና ከረቂቅ መንፈስ የምትወለድ ነፍስ ረቂቅ ናትና ከመንፈስ ቅዱስ የሚወልዱት ልደት እንዲህ ነውና መንፈስ በወደደው ረድኤቱን ያሳድራል “ወቃሎ ትስምዕ” ትንቢት ሲያናግር ሱባዔ ሲያስቆጥር ትሰማዋለህ “ሀብተ ሙሴ በኢያሱ ሀብተ ኤልያስ በኤልሳዕ ሲያድር አታውቅም ከመንፈስ ቅዱስ የሚወለዱት ልደትም እንዲህ ነው፡፡ መንፈስ ቅዱስ በወደደው ያድራል ቋንቋ ሲያናግር ምስጢር ሲያስተረጉም ትሰማዋለህ ይላል”፡፡ ዮሐ. 3÷6፡፡

መንፈስ ቅዱስ ምእመናንን ንስኃ እንዲገቡና በክርስቶስ እንዲያምኑ ልብን ይለውጣል አማኝ የሆነ ሰውን ሥጋውን እንዲጾም እንዲጸልይ በሕይወቱ ሁሉ ይመራዋል እንደ ሥጋ ፈቃድ ብትኖሩ ትሞታላችሁ፡፡ ነገር ግን በመንፈሳዊ ሥራ የሥጋችሁን ፈቃድ ብትገድሉ ለዘለዓለም በሕይወት ትኖራላችሁ በእግዚአብሔር መንፈስ የሚሠሩ ሁሉ የእግዚአብሔር ልጆች ናቸው፡፡ ሮሜ. 8÷13፡፡

መንፈስ ማለት መንፈሳዊ ሥነ-ምግባር ነው፡፡ የመንፈስ ፍሬ ግን ፍቅር፣ ደስታ፣ ሰላም፣ ትዕግሥት፣ ምጽዋት፣ ቸርነት፣ እምነት፣ ገርነት፣ ንጽሕና ነው፡፡ በጌታችን በመድኀኒታችን በኢየሱስ ክርስቶስ ያመኑ ግን ሰውነታቸውን ከምኞትና ከኀጢአት ለዩ አሁንም በመንፈስ እንኑር በመንፈስም እንመላለስ ገላ. 5÷22፡፡ ኤፌ. 4÷30 – 1ቆሮ. 12÷13፡፡



የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

ልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

እና የቅዱስ ሲኖዶስ አባል




ከሰኞ ጀምሮ እስከ ዓርብ ድረስ ባሉት ቀናት ውስጥ  በመጀመሪያ ዲያቆኑ ቤተ ክርስቲያኑን ሦስት ጊዜ ዞሮ ደወል ካሰማ በኋላ መቶ አምሳው ዳዊት ይታደልና ይደገማል፡፡ የሰባት ቀናት ውዳሴ ማርያምና አንቀጸ ብርሃን  እስከ ይዌድስዋ  ድረስ ታድሎ ይደገማል፡፡ ከዚያም “እንበለ ደዌ ወሕማም እንበለ ጻማ ወድካም ዓመ ከመ ዮም ያብጽሐኒ ያብጽሕክሙ አግዚአብሔር በፍሥሓ ወበሰላም” ተብሎ አቡነ ይደገምና  በዐራቱም ወንጌላት መሠረት ለእያንዳቸው በእየዕለቱና  ሰዓቱ የተመደበውን አቡን ካህናቱ በቀኝና በግራ እየተፈራረቁ  ይመራሉ፡፡ ካህናቱና ሕዝቡም ይቀበላሉ፡፡ በመቀጠል፡-

ለከ ኃይል ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም፡፡

አመኑኤልአ ምላኪየ ለከ ኃይል ለከ ኃይል ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም፡፡

ኦ እግዚእየ ኢየሱስ ክርስቶስ ለከ ኃይልለከ ኃይል ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም፡፡

ኃይልየ ወጸወንየ ውእቱ እግዚእየ እስመ ኮንከኒ ረዳእየ እብል በአኩቴት (12) ጊዜ በመሐሉ አቡነ ዘበሰማያት እየተዜመና እየተደገመ ይባላል፡፡

ለአምላክ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለሥሉስ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለማሕየዊ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለዕበዩ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለእዘዙ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለመንግሥቱ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ስለልጣኑ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለኢየሱስ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለክርስቶስ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለሕማሙ  ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለመስቀሉ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡


ክርስቶስ አምላክነ ዘመጽአ ወሐመ በእንቲአነ በሕማማቲሁ በዜወነ፡፡

በሌላኛው ወገን ንሰብሖ ወናልዕል ስሞ ኀቡረ እስመ ውእቱ ገብረ ምድኃኒተ በብዝኀ ሣህሉ፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን (እግዚኦ ተሣሃል)፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  እብኖዲ(በቅብጥ አምላክ) ናይናን (መሐር ኪያነ፤ መሐረነ) ኪርያላይሶን ፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  ታኦስ (በጽርዕ አምላክ) ናይናን (መሐር ኪያነ፤ መሐረነ)  ኪርያላይሶን ፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  ማስያስ (ቅቡዕ የተቀባ መሲሕ) ናይናን (መሐር ኪያነ፤ መሐረነ)  ኪርያላይሶን ፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  ኢየሱስ (መድኅን መድኃኒት) ናይናን (መሐር ኪያነ፤ መሐረነ)  ኪርያላይሶን ፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  ክርስቶስ (ዳግማይ አዳም ምሉአ ጸጋ ቀዳሜ በኩረ ልደት ለኩሉ ፍጥት) ናይናን (መሐር ኪያነ፤ መሐረነ) ኪርያላይሶን ፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን   አማኑኤል (ስመ ሥጋዌ) ናይናን (መሐር ኪያነ፤ መሐረነ)  ኪርያላይሶን ፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  ትስቡጣ ናይናን  (መሐር ኪያነ፤ መሐረነ)  ኪርያላይሶን ፡፡

ኪርያላይሶን  እየተባለ  በአንድ ወገን 20 ጊዜ በሌላው ወገን 21 ጊዜ በጠቅላላው 41 ጊዜ

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  እየተባለ ይሰገዳል፡፡


በመጨረሻ ጊዜ፡-

ስብሐት ለእግዚአብሔር ኪያነ ዘፈጠረ ከመ ናምልኮ (እናመልከው ዘንድ ለፈጠረን ለእግዚአብሔር ምስጋና ይገባል)፡፡

ስብሐት ለማርያም እመ አምላክ እግእዝትነ ወመድኃኒትነ (እመቤታችንና መድኃኒታችን ለሆነች ለአምላክ እናት ለማርያም ምስጋና ይገባል)፡፡

ስብሐት ለመስቀለ ክርስቶስ ዕፀ መድኃኒት ኃይልነ ወፀወንነ(ኃይላችን መጠጊያችን ለሆነ ድኅነት ለተገኘበት ለክርስቶስ ምስጋና ይገባል)፤፤ ጸሎተ ሃይማኖትን ሐመ  እስከ ሚለው ድረስ መድገም ነው፡፡


አባ ሳሙኤል

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ  ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን

ልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

አዲስ አበባ

ምንባብ ዘሰኑይ- የሰኞ


የምስባክ ትርጉም
ሰኞ በ1 ሰዓት ዘመዓልት

1ኛ.  ምን. ዘፍ 1፥ 1-31፡፡

2ኛ.  ምን. ኢሳ 5፥1-9፡፡

3ኛ.  ምን.  ሲራ. 1፡፡

ወንጌል ማር.  11፥ 13-26፡፡

ይትባረክ እግዚአብሔር አምላከ እስራኤል

ዘገብረ መንክረ ባሕቲቱ

ወይትባረክ ስመ ስብሐቲሁ

ምስባክ መዝ. 71 ፥ 18-19

የእስራኤል አምላክ እግዚአብሔር ይክበር ይመስገን

ብቻውን ድንቅ ሥራ ያደረገ

የጌትነቱም ስም ይክበር ይመስገን

ሰኞ በ3 ሰዓት ዘመዓልት

1ኛ.  ምን. ኢሳ 5 ፥ 21-30፡፡

2ኛ. ምን.  ኢዩ 2 ፥ 21-32፡፡

3 ፥ 1-21፡፡

3ኛ.  ምን.  ኤር 9፥ 12-19፡፡

ወንጌል ማቴ.  21 ፥  18-22፡፡

ተፈሣሕኩ እስመ ይቤሉኒ ቤተ እግዚአብሔር ነሐውር

ወቆማ እገሪነ ውስተ አዕጻድኪ ኢየሩሳሌም

ኢየሩሳሌም ሕንጽት ከመ ሀገር

ምስባክ መዝ. 121፥1-3

ወደ እግዚአብሔር ቤት እንሂዳለን  ባሉኝ ጊዜ ብለውኛልና ደስ አለኝ፡፡ ኢየሩሳሌም ሆይ እግሮችሽ በዓጸዶችሽ ቁመዋልና ደስ አለኝ፡፡ ኢየሩሳሌም እንደ ሀገርነቷ የታነጸች ናት
ሰኞ በ6 ሰዓት ዘመዓልት

1ኛ.  ምን. ዘፀአ. 32፥ 7-15፡፡

1ኛ. ምን. ጥበብ 1 ፡፡

ወንጌል  ዮሐ. 2፥ 13-17


እስመ ህየ ዐርጉ አሕዛብ

ሕዝበ እግዚአብሔር ስምዐ እስራኤል

ከመ ይግነዩ ለስምከ እግዚኦ

ምስባክ መዝ. 121 ፥ 3-4

የብዙ ብዙ የሆኑ እስራኤል ወደ ኢየሩሳሌም ወጥተዋል፡፡ ለእስራኤል ምስክር የሚሆኑ የእግዚአብሔር ወገኖች ናቸው፡፤ አቤቱ ለስምሕ ይገዙ ዘንድ
ሰኞ በ9 ሰዓት ዘመዓልት

1ኛ.  ምን. ዘፍጥ 2፥ 15-23፡፡

3፥ 1-24 ፡፡

2ኛ.  ምን. ኢሳ .40፥ 1-8፡፡

3ኛ.  ምን. ምሳ. 1 ፥ 1-9፡፡

ወንጌል ማቴ.21፥ 23-27፡፡

ስምዐነ አምላክነ ወመድኃኒነ

ተስፋሆሙ ለኩሎሙ አጽናፈ ምድር

ብፁዕ ዘኀረይኮ ወዘተወከፍኮ

ምስባክ መዝ. 64፥5-6

ድኅነት የምታደርግልን ፈጣሪያችን ልመናችንን ስማን

በምድር ዳርቻ ላሉት ሁሉ አለኝታቸው

የምትሆን አንተ ነህ፡፡ የመረጥረከውና የተቀበልከው የተመሰገነ ነው፡፡

ሰኞ በ11 ሰዓት ዘመዓልት

1ኛ.  ምን . ኢሳ.  50::

2ኛ. ምንኢሳ  26፥ 2-20::

3ኛ. ምን. ሲራ. 2::

4ኛ. ምን. ሆሴ  14፥ 2-10::

ወንጌል ዮሐ. 8፥ 51-59::


ወትጼዕረኒ ልብየ ኩሎ አሚረ

እስከ ማእዜኒ ይትዔበዩ ጸላእትየ

ላዕሌየ ነጽረኒ ወስምዓኒ እግዚኦ አምላኪየ

ምስባክ መዝ. 12፥2


ልቡናየ ሁል ጊዜ ታስጨንቀኛለች

ጠላቶቸ እስከ መቸ ይታበዩብናል

አቤቱ ፈጣሪየ ስማኘረ ተመልከተኝም

           ዘሰሉስ – የማክሰኞ
ማክሰኞ በ1 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.   ምን. ዘፀአ 19፥ 1-8፡፡

2ኛ.  ምን. ኢዮ. 23፥ 24፡፡

3ኛ.  ምን. ኢሳ 1፥ 21-31፡፡

4ኛ.  ምን.ሆሴ.  4፥ 1-8፡፡

ወንጌልማቴ 26፥ 1-6፡፡

ለይትኀፈሩ ወይኅሰሩ እለ የኀሥሥዋ ለነፍስየ፤ ለይግብኡ ድኅሬሆሙ ወይትኀፈሩ እለ መከሩ እኩየ ላዕሌየ፤

ለይኩኑ ከመ ጸበል ዘቅድመ ገጸ ነፋስ፤

ምስባክ.መዝ. 34፥4

ሰውነቴን ለማጥፋት የሚሽዋት ሁሉ ይፈሩ፤ ይጎስቁሉም፤

በእኔ ክፉ ለአመጡብኝ የመከሩብኝ ሁሉ ወደኋላቸው ይመለሱ፤

ይፈሩ በነፋስ ፊት እንዳለ ትቢያ ይሁኑ፡፡


ማክሰኞ በ3 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ. ምን. ዘዳግ. 8፥ 11-19፡፡

1ኛ. ምን ሲራ. 3፡፡

ወንጌል ማቴ 23፥ 37-38፡፡

ፍታሕ ፍትሕየ ወባልሐኒ

ወበእንተ ቃልከ አሕይወኒ

ርኁቅ ሕይወትየ እምኃጥኣን

ምስባክ መዝ. 118፥ 154

ፈርደህ ከመከራ አድነኝ

ሕግህንም ስለጠበቅሁ አድነኝ

ሕይወት እግዚአብሔር ከኃጥኣን የራቀ ነው፡፡

ማክሰኞ በ6 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

ኛ.  ምን.ሕዝ.  21፥ 3-17፡፡

2ኛ.  ምን. ሲራ .4፡፡

ወንጌል ዮሐ. 8፥ 12-20፡፡

አድኅነኒ እግዚኦ እምፀርየ፡፡

ወእምጸላትየ እስመ ይኄይሉኒ

ዘይባልሐኒ እምጸላጽየ ምንስዋን ወዘያዕሌኒ እምለቆሙ ላዕሌየ፡፡

ምስባክ  መዝ.58፥-1

አቤቱ ከጠላቶቸ አድነኝ፡፡ ከሚበረቱብኝም ጠላቶቸ አድነኝ፡፡ ጥፋተኞች ከሆኑ ጠላቶቸም የሚያድነኝ እሱ ነው፡፡ በጠላትነት ከተነሱብኝ ጠላቶቸ በላይ ከፍከፍ የሚያደርገኝ እሱ ነው፡፡
ማክሰኞ በ9 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.  ምን. ዘፍጥ.  6፥ 5-22::

2ኛ.  ምን. ዘፍጥ. 6፥ 21-24::

3ኛ.  ምን. ዘፍጥ.  8፥ 9-22::

4ኛ.  ምን. ዘፍጥ.  9፥ 1-7::

5ኛ.  ምን. ምሳ. 9፥ 1-12::

6ኛ.  ምን. ኢሳ. 20፥ 9-31፡፡

7ኛ.  ምን.ዳን. 6፥ 2-28፡፡

ወንጌል.ማቴ 24፥3-35፡፡

ኀቤከ እግዚኦ አንቃዕዶኩ ነፍስየ አምላኪየ

ወኪያከ ተወከልኩ ወኢይትኀፈር ለዓለም፤

ወኢይሥሐቁኒ ጸላእትየ

ምስባክ. መዝ. 24፥1


አቤቱ ፈጣሪየ በአንቃዕድዎ ልቡና ወዳንተ መልሸ ለመንሁ፡፡ በመከራ ለዘላለሙ እንዳላርፍ ባንተ አመንሁ፡፡

ጠላቶቸም አይዘብቱብኝም፡፡




በ11 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.  ምን ኢሳ. 29፥ 5-21፡፡

2ኛ.  ምን. ኢሳ. 28፥ 16-26፡፡

3ኛ.  ምን. ምሳ 6፥ 20-35፡፡

ወንጌል ማቴ. 25፥14-46፡፡



በትረ ጽድቅ ወበትረ መንግሥትከ

አፍቀርከ ጽድቀ ወዐመፃ ጸላእከ

ብፁዕ ዘይሌቡ ላዕለ ነዳይ ወምስኪን

ምስባክ  መዝ. 44፥ 6


የመንግሥትህ በትር የጽድቅ በጽር ነው፡፡

ጽድቅን ወደድህ፤ አመጽንም ጠላህ ፡፡

ለድኃና ለጦም አዳሪ የሚያስብ ንዑር ክቡር ነው፡፡


ዘረቡዕ – የሮብ
ረቡዕ በ1 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ. ምን. ዘፀአ. 17፥ 1-7፡፡

2ኛ. ምን. ኢሳ. 2፥ 1-11::

3ኛ. ምን. ምሳ. 3፥ 1-15፡፡

4ኛ. ምን. ሆሴ. 5፥ 13-15፡፡

ወንጌል ዮሐ. 11፥

እስመ ተማከሩ ኅቡረ ወዐረዩ

ላዕሌከ ተሰካተዩ ወተካየዱ

ተዓይኒሆሙ ለኤዶምያስ ወለይስማኤላውያን፡፡

ምስባክ መዝ. 82፥ 5

አንድ ሁነው በአንድነት ተካክለው ተማክረዋልና

በአንተ ላይ ፈጽመው ተማማሉ

የኤዶምያስና የእስማኤላውያን  ወገኖች

ረቡዕ በ3 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.  ምን. ዘፀአ. 13፥ 17-7፡፡

2ኛ.  ምን. ሲራ. 22፡፡

ወንጌል  ሉቃ. 22፥ 1-6፡፡


ይባዕ ወይርአይ ዘከንቶ ይነብብ

ልቡ አስተጋብአ ኃጢአተ ላዕሌሁ

ይወጽእ አፍኣ ወይትነገር ወየኀብር ላዕሌየ፡፡

ምስባክ  መዝ. 40፥ 6

ከንቱ ነገርን የሚናገር ገብቶ ይይ፡፡ ልቡናው ዕዳ የሚሆንበትን ኃጢአት ሰበሰበ፡፡ ወደ ውጭ ወጥቶ ኃጢአትን ይናገራል በእኔ ላይም ያስተባብራል፡፡
ረቡዕ በ6 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ. ምን. ዘፀአ. 14፥13-31::

2ኛ. ምን. ሲራ. 23፡፡

ወንጌል ሉቃ. 7፥ 36-50::


ጸላእትየሰ እኩየ ይቤሉ ላዕሌየ

ማእዜ ይመውት ወይሠዐር ስሙ

ይባእ ወይርአይ ዘከንቶ ይነብብ

ምስባክ መዝ.40፥5

ጠላቶቸ ግን በእኔ ላይ ክፋትን ይናገራሉ፡፡

መቼ ይሞታል  ስሙስ መቼ ይሻራል

ከንቱ የሚናገር ገብቶ ይመልከት

ረቡዕ በ9 ሰዓት  ዘመዓልት፡፡

1ኛ.  ምን. ዘፍጥ.  24 ፥ 1-9፡፡

2ኛ.  ምን. ዘኁ.  20፥ 1-13፡፡

3ኛ. ምን.  ምሳ. 1፥ 10-33፡፡

ወንጌል ማቴ.  26፥ 1-16፡፡


እስመ ናሁ ወውዑ ፀርከ

ወአንሥኡ ርእሶሙ ጸላእትከ

እስመ ተማከሩ ኅቡረ ወዐረዩ

ምስባክ መዝ. 82፥2

እነሆ ጠላቶችህ ደንፍተዋልና

ጠላቶችህ ራሳቸውን ነቅንቀዋልና

በአንድነት ተካክለው ተማክረዋልና፡፡

ረቡዕ በ 11 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.  ምን. ኢሳ.  58፥ 1-14፡፡

2ኛ.  ምን. ኢሳ. 59፥ 1-8፡፡

ወንጌል ዮሐ. 12፥ 27-36፡፡


ወፈውሰኒ እስመ ተሀውካ አዕፅምትየ

ነፍስየ ተሀውከት ፈድፋደ

ወኢትሚጥ ገጸከ እምኔየ፡፡

ምስባክ መዝ. 6፥2


አጥንቶቼ ታውከዋልና ፈውሰኝ

ነፍሴም እጅግ ታወከች

ፊትህ ከእኔ አትመልስ፡፡

ሐሙስ በ1 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.  ምን. ዘፀአ 17፥ 8-16፡፡

2ኛ.  ምን. ግብ ሐ. ዘፀአ. 1፥ 15-20፡፡

ወንጌል  ሉቃ. 22፥ 1-14፡፡


ዘሐሙስ- ዘሐሙስ

ወጽሕደ እምቅብ ነገሩ፤

እሙንቱሰ ማዕበል ያሰጥሙ፤


ሶበሰ ጸዐለኒ እምተዓገሥኩ ፤

ወሶበ ጸላኢ አዕበየ አፉሁ፡፡

ምስባክ መዝ. 54፥ 21/12

ነገሩ ከቅቤ የለዘበ ሆነ ፡፡  እነሱ ማዕበል ናቸው ያሰጥማሉ፡፡


ጠላት ሰድቦኝ ቢሆን በታገሥሁት ነበር ፡፡ ጠላትም በእኔ ላይ አፉን ከፍ ቢያደርግ በተሸሸግሁ ነበር፡፡



በ3 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ. ምን. ዘፀአ. 32 ፥30-35፡፡

2ኛ. ምን. ዘፀአ. 33፥ 1-3፡፡

3ኛ. ምን.ሚክ 2 ፥3-13፡፡

ወንጌል  ማቴ. 26 ፥ 17-19፡፡

ወይንዕዋ ለነፍሰ ጻድቅ

ወይˆንን ደመ ንጹሐ

ወኮነኒ እግዚአብሔር ጸወንየ፡፡

ምስባክ መዝ. 93 ፥ 21

የጻድቁን ሰውነት ለጥፋት ይሽዋታል፡፡

ንጹሕን ደም የሚያፈስ

አግዚአብሔር ግን አምባ መጠጊያ ሆነኝ


ሐሙስ በ6 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.   ምን. ኤር. 7፥ 3-13::

2ኛ.  ምን. ሕዝ. 20፥ 39-44::

3ኛ.  ምን.   ሚክ. 2፥ 7-13::

4ኛ.  ምን. ሚክ 3፥ 1-8፡፡

5ኛ.  ምን ሶፎ 1፥ 7-18 ፡፡

6ኛ. ምን. ሲራ. 12፡፡

ወንጌል.ማር. 14፥ 12-16::

እስመ ሰማዕኩ ድምፀ ብዙኃን እለ ዐገቱኒ ዐውድየ

ሶበ ተጋብኡኅቡረ ላዕሌየ

ወተማከሩ ይምስጥዋ ላዕሌየ፡፡

ምስባክ መዝ . 30፥  13


በዙሪያየ የከበቡኝን የብዙዎችን ድምጽ ሰምቻለሁና

በእኔ ላይ በአንድነት በተሰበሰቡ ጊዜ

ሰውነቴን ሊጥቋት ተማከሩ፡፡

ሐሙስ በ9 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.  ምን. ዘፍጥ. 22፥ 1-19፡፡

2ኛ. ምን. ኢሳ. 61፥ 1-7፡፡

3ኛ. ምን.  ኢዮ. 27፥ 1-23፡፡

4ኛ. ምን. ኢዮ. 28፥ 1-13፡፡

5ኛ. ምን ሚል 1፥ 9-14፡፡

6ኛ. ምን. ሚል. 2፥ 1-8፡፡

ወንጌል ሉቃ 22፥ 1-13፡፡

ትነዝሀኒ በአዛብ ወእነጽሕ

ተኀጥፅበኒ እምበረድ ወእጻዐዱ

ልበ ንጹሐ ፍጥር ሊተ እግዚኦ

ምስባክ መዝ. 50፥7


በአውባን /በሂሶጵ ቅጠል ትረጨኛለህ

እኔም ንጹሕ እሆናለሁ

ታጥበኛለህ እኔም እንደ ከበረዶ ይልቅ ንጹሕ  እሆናለሁ

አቤቱ ንጹሕ ልብን ፍጠርልኝ፡፡




በ9 ሰዓት ውስጥ፡፡

ሀ.የኅፅበተ እግር ምንባብ

1ኛ.  ምን. ዘፍጥ  18፥ 1-33::

2ኛ.  ምን. ዘፀአ. 14፥ 29-34::

3ኛ.  ምን.   ኢያ. 3፥ 13-17::

4ኛ. ምን. ኢሳ 4፥ 2-7::

5ኛ.  ምን. ኢሳ 55፥ 1-13::

6ኛ.  ምን. ሕዝ. 11፥ 17-21::

7ኛ.  ምን. ሕዝ 46፥ 2-9፡፡

8ኛ.  ምን. ምዝ ፥ 51፡፡

9ኛ.  ምን. መዝ ፥ 54፡፡

10ኛ. ምን. መዝ. ፥ 69፡፡

11ኛ.  ምን. ጢሞ ቀዳ. 4፥ 9-16፡፡

12ኛ. ምን ጢሞ. ካል 5፥ 1-10፡፡

ወንጌል ዮሐ.13፥ 1-20::

ለ የኀዕበተ እግር መጨረሻ ምዕዛል፡፡

መዝሙር፥ 150

እግዚአብሔር ይሬእየኒ ወአልቦ ዘየጥአኒ

ውስተ ብሔር ሥዑር ህየ የኀድረኒ

ወኀበ ማየ ዕረፍት ሐፀነኒ

ምስባክመዝ . 22፥1


እግዚአብሔር ይጠብቀኛል፤ የሚያሳጣኝም ነገር የለም፡፡

በለመለመ መስክ በዚያ ያኖረኛል

ዕረፍት በአለበት ውኃም አነጻኝ፡፡


ሐሙስ ስለ ቁርባን፡፡

1ኛ.  ምን ቆሮ ቀዳ. 11፥ 23-34፡፡

2ኛ. ምን ጴጥ ቀዳ  2፥ 11-25፡፡

3ኛ. ምን ግብ ሐዋ 8፥ 26-40፡፡

ወንጌል ማቴ.  26፥ 20-30፡፡

ምስባክ መዝ. 23፥5-6


ሐሙስ በ11 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.   ምን. መዝ. 150፡፡

2ኛ.  ምን. ኢሳ 52፥ 13-15፡፡

3ኛ.  ምን. ኢሳ. 53፥ 1-12፡፡

4ኛ.  ምን. ኢሳ. 54፥ 1-8፡፡

5ኛ.  ምን. ኤር 31፥ 15-26፡፡

6ኛ.  ምን. ኢሳ .31፥ 1-9፡፡

7ኛ.  ምን. ኢሳ 32፥ 1-20፡፡

8ኛ.  ምን. ኢሳ.33፥ 1-10፡፡

ወሠራዕከ ማእደ በቅድሜየ

በአንጻሪሆሙ ለእለ ይሣቅዩኒ

ወአጽሐድክዋ በቅብ ለርስየ

ምስባክ መዝ. 22፥ 4

ዘይሴሰይ እክልየ አንሥአ ሰኮናሁ ላዕሌየ

አንተ እግዚኦ ተሣሀሊ ወአንሥአኒ እፍድዮሙ

በእንተዝ አእመርኩ ከመ ሰመርከኒ፡፡

ምስባክ መዝ.  9

በፊቴ ማእድን ሠራህ

በሚያስጨንቁኝም ፊት

ራሴንም በዘይት አለዘብኽ(ቀባህ)

እንጀራየን የሚመገብ ( ግብረ በላየ) ተረከዙን በላዬ አነሣብኝ፡፡

አቤቱ አንተ ይቅር በለኝ

ፍዳቸውን እከፍላቸው ዘንድ አንሣኝ

በዚህ እንደ ወደድከኝ አወቅሁ፡፡

ዓርብ – ዘዓርብ


ዓርብ በ1 ሰዓትዘመዓልት  (ዘነግህ)

1ኛ.    ምን ዘዳግ. 8፥ 19-20::

2ኛ.   ምን. ዘዳግ. 9፥1-24::

3ኛ.   ምን.   ኢሳ. 1፥1-9::

4ኛ.   ምን. ኢሳ 33፥ 5-22::

5ኛ.   ምን. ኤር. 20፥1-18::

6ኛ.   ምን. ኤር. 12፥ 1-8::

7ኛ.   ምን. ጥበብ 1፡፡

8ኛ.   ምን.ዘካ. 11፥ 11-14፡፡

9ኛ.   ምን. ሚክ. 7፥ 1-8፡፡

10ኛ.  ምን. አሞ 2፥ 1-16፡፡

11ኛ. ምን. አሞ. 3፥ 1-7፡፡

12ኛ.  ምን. ሆሴ. 10፥ 32-8፡፡

ወንጌል.ማቴ 27፥ 1-14፡፡

ማር .15፥ 1-5፡፡

ሉቃ. 22፥ 65-71፡፡

ዮሐ. 18፥28-40፡፡

ይበል መራሒ፡- ነአምን ነአምን ነአምን ሕማሞ ለዘኢየሐምም ርግዘተ ገቦሁ ነአምን ወቅንዋተ እደዊሁ ነአምን ዬ፡ ዬ፡ ዬ፡ ነአምን ሞቶ ወትንሣኤሁ፡፡ በመቀጠልም በግራና በቀኝ እየተቀባበሉ ይህን ይበሉ፡፡ ከዚያም ለከ ኃይል ይበሉ፡፡

እስመ ቆሙ ላዕሌየ ሰማዕተ ዐመፃ፡፡

ወሐሰት ርእሰ ዐመፃ፡፡


ተንሥኡ ላዕሌየ ሰማዕተ ዐመፃ

ወዘኢየአምር ነበቡ ላዕሌየ

ፈደዩኒ እኪተ ህየንተ ሠናይት፤  ምስባክ. መዝ. 34፥ 11

1.     ምራት፡- ወጸቢሖ ተማከሩ ሊቃነ ካህናት ይስቅልዎ ለኢየሱስ ዲበ ዕፀ መስቀል፡፡

2.    ምራት፡- ወጸቢሖ ተማከሩ ሊቃነ ካህናት አውጽእዎ አፍአ ለኢየሱስ ውስተ ዓውደ ምኩናን፡፡

3.    ምራት፡- ወጸቢሖ ተማከሩ ሊቃነ ካህናት ሐመይዎ ለኢየሱስ ወመጠውዎ ለጲላጦስ፡፡

4.    ምራት፡-ወጸቢሖ ተማከሩ ሊቃነ ካህናት  አውጽእዎ አፍአ ለኢየሱስ ወነበረ ዐውደ ሶቤሃ፡፡

በየምራቱ መጨረሻ ሁሉም ሰው በአንድ ላይ፡-

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ዘተወልደ እማርያም እምቅድስት ድንግል ተሣሃለነ እግዚኦ፡፡

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ዘተጠምቀ በዮርዳኖስ ወተሰቅለ ዲበ ዕፀ መስቀል ተሣሃለነ እግዚኦ፡፡

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት፡፡


መሪው፡፡- የማይታመመውን ጌታ ሕማሙን እናምናለን እናምናለን እናምናለን ፤ የጎኑን በጦር መወጋት እናምናለን፤ እጆቹ በችንካር መቸንከራቸውን እናምናለን፡፡ ወዬው ወዬው ወዬው ሞቱንና ትንሣኤው እናምናለን በማለት ግራና እየተቀባበሉ  ይበሉ፡፡

ከዚያም እንደተለመደው ለከ ኃይል ይበሉ



የሐሰት ምስክሮች በጠላትነት ተነሥተውብኛልና

ሐሰትም የዓመፃ  አበጋዝ ናት/


የሐሰት ምስክሮች በጠላትነት ተነሡብኝ፡፡

በእኔ ላይም የማላውቀውን ነገር ተናገሩብኝ፡፡

1.     ሊቃነ ካህናት ኢየሱስን በመስቀል ላይ ይሰቅሉት ዘንድ በጧት/በነጋ ጊዜ ተማከሩ፡፡

2.     ሊቃነ ካህናት ኢየሱስን ወደ መስቀል አደባባይ ይወስዱት  ዘንድ በጧት/በነጋ ጊዜ ተማከሩ፡፡

3.     ሊቃነ ካህናት ኢየሱስን አስረው ለጲላጦስ አሳልፈው ይሠጡት ዘንድ በጧት/በነጋ ጊዜ ተማከሩ፡፡

4.     ሊቃነ ካህናት ኢየሱስን ያን ጊዜ ወደ ውጭ አውጥተው በፍር አደባባይ ያቆሙት ዘንድ በጧት/በነጋ ጊዜ ተማከሩ፡፡

በየምራቱ መጨረሻ ሁሉም ሰው በአንድ ላይ፡-

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው የማይሞት የማይለወጥ ከቅድስት ድንግል ማርያም የተወለደ አቤቱ ይቅር በለን፡፡

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው የማይሞት የማይለወጥ በዮርዳኖስ የተጠመቀ፤ በመስቀል የተሰቀለ፤ አቤቱ ይቅር በለን፡፡

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው የማይሞት የማይለወጥ፡፡ ብሎ ብቻ ያቆማል፡፡


ዓርብ በ3ኛ ሰዓት ዘመዓልት (ዘሠለስት)

1ኛ.  ምን. ዘፍጥ.  41፥ 1-22::

2ኛ.  ምን. ኢሳ.  63፥1-19::

3ኛ.  ምን. ኢሳ. 64፥ 1-4::

4ኛ.  ምን. ኢሳ. 4፥ 8-16::

5ኛ.  ምን. ኢሳ. 50፥ 4-11::

6ኛ.  ምን. ኢሳ. 3፥ 5-15::

7ኛ.  ምን. ሚክ. 7፥ 9-20::

8ኛ.  ምን. ኢዮ. 29፥ 21-25::

9ኛ.  ምን. ኢዮ. 30፥ 1-14፡፡

10ኛ.  ምን. መዝ. 35፡፡

ወንጌል ማቴ.  27፥ 15-26፡፡

ማር.  15፥ 6-15፡፡

ሉቃ. 23፥ 13-25፡፡

ዮሐ 19፥ 1-12፡፡


ይበል መራሒ፡- አርዑተ መስቀል ፆረ፤ አርዑተ መስቀል ፆረ፤ ይስቅልዎ ሖረ ፡፡ ዬ፤ ዬ፤ ዬ፤ ከመ ኪያነ ይቤዙ እግዚኦ ኮነ ገብረ፡፡

በጧት የተባለውን ምቅናይ ለከ ኃይልን ከዚህ በል፡፡

ዲያቆን፡-  መዝ. 34 በውርድ ንባብ ይበል፡፡

ካህን፡- ግፍዖሙ እግዚኦ ለእለ ይገፍዑኒ፤ ጽብኦሙ እግዚኦ ለእለ ይጸብኡኒ፤ነግፍዖሙ እግዚኦ ለእለ ይገፍዑኒን  በዜማ ይበል፡፡ ሕዝቡም ይቀበሉት፡፡

ዐገቱኒ ከለባት ብዙኃን፤

ወአኀዙኒ ማኅበሮሙ ለእኩያን፤

ዐገቱኒ ከለባት ብዙኃን፡፡          

ምስባክ መዝ. 21፥ 16

v ምራት፡- ጊዜ ሠለስቱ ሰዓት አኀዝዎ  ለኢየሱስ ወወሰድዎ ይስቅልዎ፡፡

v ምራት፡- ጊዜ ሠለስቱ ሰዓት   አሕየወ ሎሙ በርባንሃ ወወሀቦሙ ኢየሱስሃ ይስቅሉ

v ምራት፡- ጊዜ ሠለስቱ ሰዓት ወሰድዎ ለኢየሱስ ውስተ ምኩናን፡፡

v  ምራት፡-  ጊዜ ሠለስቱ ሰዓት ቀሰፎ ጲላጦስ ለኢየሱስ ወመጠዎሙ ይስቅልዎ፡፡

በየምራቱ መጨረሻ ሁሉም ሰው በአንድ ላይ፡-

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ዘተወልደ እማርያም እምቅድስት ድንግል ተሣሃለነ እግዚኦ፡፡

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ዘተጠምቀ በዮርዳኖስ ወተሰቅለ ዲበ ዕፀ መስቀል ተሣሃለነ እግዚኦ፡፡

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ይበል፡፡


ዓርብ በ6 ሰዓትዘመዓልት (ዘቀትር)፡፡

1ኛ.   ምን. ዘኊል.  21፥ 1-9::

2ኛ.  ምን. ኢሳ. 53፥ 7-12::

3ኛ.  ምን.  ኢሳ. 13፥ 1-10::

4ኛ.  ምን. ኢሳ. 50፥ 10-11::

5ኛ.  ምን. ኢሳ. 51፥1-6::

6ኛ.  ምን. አሞ. 8፥ 8-14::

7ኛ.  ምን. አሞ 9፥ 1-15፡፡

8ኛ.  ምን. ሕዝ. 37፥ 15-22::

9ኛ.  ምን. ገላ.  6፥ 14-17::

ወንጌል ማቴ.  27፥ 27-45::

ማር.  15፥ 16-33፡፡

ሉቃ. 23፥ 27-44፡፡

ዮሐ. 19፥ 13-27፡፡


ይበል መራሒ፡- ተሰቅለ ፤ተሰቅለ፤ ተሰቅለ ወሐመ ቤዛ ኩሉ ኮነ፡፡  ዬ፤ ዬ፤ ዬ በመስቀሉ በዜወነ እሞት ባልሐነ እያለ ሲመራ በግራና በቀኝ ያሉ ሁሉ እየተቀባበሉ ይህን ይበሉ፡፡

በጧት የተባለውን ምቅናይ ለከ ኃይልን ከዚህ በል፡፡

ዲያቆን፡- በውርድ ንባብ ኦ መኑ ዝንቱን  ያንብ፡፡

ካህን፡-  ለመስቀልከ ንሰግድ ኦ ሊቅነ ወለትንሣኤከ ቅደስት ንሴብሕ ይእዜኒ ወዘልፈኒ የሚለውን ያዚም ሕዝቡም እየተቀባበሉ ይበሉ፡፡

ቀነውኒ እደውየ ወእገርየ፤

ወኁለÌ ኩሉ አዕፅምትየ፤

ቀነውኒ እደውየ ወእገርየ፤        ምስባክ መዝ. 21 16

v ምራት፡- ጊዜ ስድስቱ ሰዓት አልበስዎ አልባሲሁ ለኢየሱስ ወወሰድዎ ይስቅልዎ፡፡

v ምራት፡- ጊዜ ስድስቱ ሰዓት ዐበጥዎ ለስምዖን ከመ ይፁር መስቀሎ፡፡

v ምራት፡- ጊዜ ስድስቱ ሰዓት ሰቀልዎ ለኢየሱስ በቀራንዮ መካን፡፡

v  ምራት፡- ጊዜ ስድስቱ ሰዓት ቀትር ሶቤሃ ሊቃነ ካህናት ሰቀልዎ  ለኢየሱስ መዕከለ ክልኤ ፈያት፡፡

በየምራቱ መጨረሻ ሁሉም ሰው በአንድ ላይ፡-

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ዘተወልደ እማርያም እምቅድስት ድንግል ተሣሃለነ እግዚኦ፡፡

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ዘተጠምቀ በዮርዳኖስ ወተሰቅለ ዲበ ዕፀ መስቀል ተሣሃለነ እግዚኦ፡፡

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ይበል፡፡

መሪው፡- ተሰቀለ፤ ተሰቀለ፤ ተሰቀለ፤ ታመመም የሁሉ ቤዛ መድኃኒት ሆነ፤ ወዬው  ወዬው ወዬው በመስቀሉ አዳነን ከሞትም አዳነን እያለ ሲመራ በግራና በቀኝ ያሉ ሁሉ እየተቀባበሉ ይህን ይበሉ፡፡

በጧት የተባለውን ምቅናይ ለከ ኃይልን ከዚህ በል፡፡

ዲያቆን፡- በውርድ ንባብ ኦ መኑ ዝንቱን  ያንብ፡፡

ካህን ፡- ሊቅ ፈጣሪያችን ሆይ ለመስቀልህ እንሰግዳለን፡፡

ቅድስት የሆነች ትንሣኤህንም ዛሬም ዘወትርም እናመሰግናለን፡፡

እግሬን እጄን ቸነከሩኝ

አጥንቶቸንም ሁሉ ቆጠሩ

እግሬን እጄን ቸነከሩኝ

v ስድስት ሰዓት በሆነ ጊዜ ጌታችን ኢየሱስን ልብሱን አልብሰው ይሰቅሉት ዘንደ ወሰዱት፡፡

v ስድስት ሰዓት በሆነ ጊዜ መስቀሉን ይሸከም ዘንድ ስምዖንን አስገደዱት፡፡

v ስድስት ሰዓት በሆነ ጊዜ ያን ጊዜ ቀትር ነበር፡፡ የካህናት አለቆች ኢየሱስን በቀራንዮ ሰቀሉት፡፡

v ስድስት ሰዓት በሆነ ጊዜ የካህናት አለቆች ጌታ ኢየሱስን በሁለት ወንበዴዎች መካከል ሰቀሉት፡፡

በየምራቱ መጨረሻ ሁሉም ሰው በአንድ ላይ፡-

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው የማይሞት የማይለወጥ ከቅድስት ድንግል ማርያም የተወለደ አቤቱ ይቅር በለን፡፡

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው የማይሞት የማይለወጥ በዮርዳኖስ የተጠመቀ፤ በመስቀል የተሰቀለ፤ አቤቱ ይቅር በለን፡፡

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው የማይሞት የማይለወጥ፡፡ ብሎ ብቻ ያቆማል፡፡


በ9 ሰዓትዘመዓልት (የተሲያት)

1ኛ.    ምን. ኢያ. 5፥ 10-12፡፡

2ኛ.   ምን. ሩት. 2፥ 11- 14::

3ኛ.  ምን.   ኤር. 18፥ 18-23::

4ኛ.  ምን. ኤር. 12፥ 1-13::

5ኛ.  ምን. ኢሳ.  24፥1-23::

6ኛ.  ምን. ኢሳ. 25፥ 1-12::

7ኛ.  ምን. ኢሳ. 26፥ 1-8፡፡

8ኛ.  ምን. ዘካ. 14፥ 5-11::

9ኛ.  ምን. ኢዮ. 16፥ 1-22::

10ኛ.  ፊልጵ.  2፥ 1-18::

ወንጌል ማቴ.  27፥ 46-50::

ማር. 15፥ 34-27፡፡

ሉቃ. 23፥ 45-46፡፡

ዮሐ. 19፥ 28-50፡፡

በዜማ ማኅዘኒ፡-

v አምንስቲቲ ብሂል በዕብራይስጥ ተዘከረነ በዓረብኛ በሥውር የነበርህ  ማለት ነው፡፡

v ሙኪርያ ብሂል በዕብራይስጥ እግዚኦ  በዓረብኛ ብሂል ነዳዊ ማለት ነው፡፡

v ሙዓግያ ብሂል በዕብራይስጥ ቅዱስ በዓረብኛ ብሂል እሳታዊ ማለት ነው፡፡

v ሙዳሱጣ ብሂል በዕብራይስጥ  ሊቅ በዓረብኛ ብሂል ነበልባላዊ ማለት ነው፡፡

v አንቲ ፋሲልያሱ ብሂል በዕብራይስጥ በውስተ መንግሥትከ በዓረብኛ  ብሂል ወዮ ጌታዬ እኔ ልሙትልህ ማለት ነው፡፡

ዲያቆን፡- በውርድ ንባብ ተዘከረነን ሲያነብ  ካህናቱም  ተዘከረነን ሲያዜሙ ሕዝቡ እተቀበለ አብሮ ያዜማል፡፡

ዲያቆኑ፡- በውርድ ንባብ ለትቅረብ ስእለትየን ሲያነብ ካህናቱም  ኦ ዘጥዕመ ሞተን   ሲያዜሙ ሕዝቡ ይቀበላል፡፡

ወወደዩ ሐሞተ ውስተ መብልዕየ፤

ወአስተዩኒ ብሂአ ለጽምእየ፤

ወወደዩ ሐሞተ ውስተ መብልዕየ፤

ምስባክ መዝ. 68፥21

v ምራት፡-ጊዜ ተሰዓቱ ሰዓት  ጸርሐ ኢየሱስ በቃሉ ወይቤ ኤሎሄ ኤሎሄ

v ምራት፡-ጊዜ ተሰዓቱ ሰዓት  ገዐረ ኢየሱስ በቃሉ ወወጽአት መንፈሱ ሶቤሃ

v ምራት፡-ጊዜ ተሰዓቱ ሰዓት  ከልሐ ኢየሱስ በቃሉ ወአማኅፀነ ነፍሶ ሶቤሃ

v ምራት፡-ጊዜ ተሰዓቱ ሰዓት   አጽነነ ርእሶ ኢየሱስ ወይቤ ተፈጸመ ኩሉ፡፡

በየምራቱ መጨረሻ ሁሉም ሰው በአንድ ላይ፡-

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት … ብሂለከ ፈጽም፡፡


አሳዛኝ በሆነ ዜማ፡-

v አምንስቲቲ ማለት በዕብራይስጥ ተዘከረነ በዓረብኛ በሥውር የነበርህ  ማለት ነው፡፡

v ሙኪርያ ማለት በዕብራይስጥ እግዚኦ  በዓረብኛ  ነዳዊ ማለት ነው፡፡

v ሙዓግያ ማለት በዕብራይስጥ ቅዱስ በዓረብኛ  እሳታዊ ማለት ነው፡፡

v ሙዳሱጣ ማለት በዕብራይስጥ  ሊቅ በዓረብኛ  ነበልባላዊ ማለት ነው፡፡

v አንቲ ፋሲልያሱ ማለት በዕብራይስጥ በውስተ መንግሥትከ በዓረብኛ  ወዮ ጌታዬ እኔ ልሙትልህ ማለት ነው፡፡

ዲያቆን፡- በውርድ ንባብ አቤቱ ይቅር በለንን ሲያነብ  ካህናቱም አቤቱ ይቅር በለንን    ሲያዜሙ ሕዝቡ እተቀበለ አብሮ ያዜማል፡፡

ዲያቆኑ፡- በውርድ ንባብ ልመናየን ተቀበልን ሲያነብ ካህናቱም     ሞት የማይገባው አምላክ ምትን ቀመሰ እያሉ ሲያዜሙ ሕዝቡም  ይቀበላል፡፡

በምግቤ ውስጥ ሐሞትን ጨመሩ፤

ጥማቴንም ለማርካት መፃፃውን አጠጠኝ፤

በምግቤ ውስጥ ሐሞትን ጨመሩ፡፡          ምስባክ መዝ. 68፥21

v በዘጠኝ ሰዓት ጌታ ኢየሱስ ቃሉን አሰምቶ ኤሎሄ ኤሎሄ አለ

v በዘጠኝ ሰዓት ጌታ ኢየሱስ ቃሉን አሰምቶ ጮኸ፤ ያን ጊዜ ነፍሱ ከሥጋው ተለየች፡፡

v በዘጠኝ ሰዓት ጌታ ኢየሱስ ቃሉን አሰምቶ ተናገረ፤ያን ጊዜ ነፍሱን አደራ ሰጠ፡፡

v በዘጠኝ ሰዓት ጌታ ኢየሱስ ራሱን ዘንብል (ዘለስ) አድርጎ ሁሉ ተፈጸመ አለ፡፡

በየምራቱ መጨረሻ ሁሉም ሰው በአንድ ላይ፡-

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው የማይሞት የማይለወጥ …  ብሎ እንደላይኛው መድገም ነው፡፡


፰. መዝሙርዘሆሣዕና፦ወእንዘ ሰሙን በዓለ ፋሲካ

   ምስባክ፦ እምአፈ ደቂቅ ወሕፃናት አስተዳሎከ ስብሐተ፤

   በእንተ ጸላዒ፤ ከመ ትንሥቶ ለጸላዒ ወለገፋዒ።

  (መዝ. 8፥2-3)

  ምንባብ፦ ማቴ 21፥1-17

‹‹ሆሣዕና ለወልደ ዳዊት፣ ቡሩክ ዘይመጽእ በስመ እግዚአብሔር፣ ሆሣዕና በአርያም፤››   ‹‹ ሆሣዕና ለዳዊት ልጅ፤ በጌታ ስም የሚመጣ የተባረከ ነው፣ ሆሣዕና በአርያም፤ (ማቴ 21-9)።


ይህ መዝሙር የእሥራኤል ሕዝብ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ኢየሩሳሌም ሲገባ እሱን በደስታና በዕልልታ ሲቀበሉ የዘመሩት መዝሙር ነው።‹‹ሆሣዕና››ማለት በዕብራይስጥ ቋንቋ ‹‹ እባክህን አድነን፤›› ማለት ሲሆን፣ ‹‹ሆሣዕና ለወልደ ዳዊት›› ማለት ደግሞ ‹‹የዳዊት ልጅ እባክህ አድነን፣›› ማለት ነው።አይሁድ (የእስራኤልሕዝብ) ይህንን መዝሙር የሚዘምሩትመሢሕ እንዲወርድላቸው በመጠባበቅ ጸሎት በሚጸልዩበት ጊዜ ነው። ይህንን መዝሙር የሚዘምሩት በዓመት ለ7 ቀናት በሚያከብሩት በዳስ በዓል (በበዓለ ደብተራ) ጊዜ ነው። በዚህ በዓል ይህንን መዝሙር በየቀኑ ይዘምሩታል።

የእስራኤል ሕዝብ የፋሲካን በዓል የሚያከብሩት በታላቅ ክብርና ድምቀት ነው። ሕዝቡ ይህን በዓል ለማክበር ከየሀገሩ ከሳምንት አስቀድሞ ይሰበሰቡ ነበር።

ጌታችንም ወደ ምድር መጥቶ በሚያስተምርበት በመጨረሻው ዓመት የፋሲካን በዓል ለማክበርና ሕዝቡን ለማስተማር ከአንድ ሳምንት ቀደም ብሎ ወደ ኢየሩሳሌም ከደቀ መዛሙርቱ ጋር ወጣ። በነቢዩ በዘካርያስ ትንቢት(9፥9)እንደተነገረውወደ ኢየሩሳሌም ሲወጣ በአህያ ላይ ተቀምጦ ነበር የወጣው። ይህም ፍጹም ትሕትናውን ያሳያል። የሚገርመው ጌታ በአህያ ተቀምጦ ሲመጣ መላዋ ኢየሩሳሌም በድንጋጤና ተውጣ ነበር። በፈረስና በሠረገላ ቢመጣማ ኖሮ የባሳ ድንጋጤናሽብር በተፈጠረ ነበር። ይህም ሁሉ ያለ ማመን ውጤት ነው። የክርስቶስ እምነት የጐደለው ሁሉ ምንጊዜም ከመሸበርና ከድንጋጤ ነጻ ሆኖ መኖር አይችልም።

ከእንስሳት ሁሉ አህያ የተመረጠችበት ምክንያት ራሱንየቻለ ምሥጢር አለው። ይኸውም  አህያ ትዕግሥተኛ፣አደጋንና መከራን ቻይ፣ ትህትና ያላትና በጣም የዋሂት ናት። እነዚህምገጸ ባህርያት ለጥሩ ክርስቲያኖች ያስፈልጋሉ። ስለዚህትህትናት፣ ትዕግሥትንና የዋህነትንሁሉ ገንዘብ አድርገን ብንገኝ የምሕረት አምላክ ኢየሱስ ክርስቶስ ከኃጢአት እስራት ሊፈታን ቅዱስ ፈቃዱ ነው።image-0-02-04-831ec0fa29051c4aa511f72f9e694188b829e908eb2be00a7a5ddaa74ef4e40f-V


ከሩቅ አገር (ከውጭ አገር)የመጡት ሰዎች ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ያስተምር ስለነበረው ትምህርትና ያደርጋቸው ስለነበሩት ተአምራት ሰምተው ስለነበረ እሱን ለማየትና ትምህርቱን ለመስማት እጅግ ይጓጉ ነበር። እነዚህከውጭ አገር የመጡ የአይሁድ ሕዝብ ጌታ ወደ ኢየሩሳሌም መምጣቱን ሰምተው እርሱን ለመቀበል ገና ወደ ኢየሩሳሌም ሳይደርስ ከሩቅ ቦታ ጀምሮ በታላቅ ሆታና ዕልልታሊቀበሉት ወጡ። ጌታ በሚሄድበት ቦታ ሁሉ ሕዝቡየወይራ ዛፍና የዘንባባ ቅርንጫፎች እያውለበለቡና ልብሳቸውን በሚሄድበት ምድር ላይ እያነጠፉ፣ የዘንባባም ቅርንጫፎች እየጐዘጐዙ፣ እንዲሁም ‹‹ሆሣዕና ለወልደ ዳዊት››የሚለውን መዝሙር እየዘመሩ ተቀበሉት። የእስራኤል ሕዝብ የወይራ ዛፍና የዘንባባ ቅርንጫፎች እያውለበለቡ በታላቅ ክብር ይቀበሉ የነበረው አንድን የሀገር መሪ ወይም ንጉሥ ሲቀበሉ ነበር። በተለይምimage-0-02-04-b52ebc1311a9a5459bdb4a60bc1d5ea99dd409f020fcc18b5d8bc841302ed2e8-V

‹‹ሆሣዕና ለወልደ ዳዊት››ቡሩክ ዘይመጽእ በስመ እግዚአብሔር› የሚለውን መዝሙር ይዘምሩ የነበረው ይመጣል ብለው ለሚጠብቁት መሢሕ ነበር እንጂ ለሌላ ሰው አልነበረም። ጌታን ሲቀበሉ ይህን መዝሙር የዘመሩት በብዛት ሕፃናት ነበሩ። አይሁድ ጌታን መሢሕ ነው ብለው ስላላመኑበት ይህ መዝምር ለእሱ መዘመሩን ሰምተው እጅግ ተቈጥተው ነበር። ኢየሱስንም ሕዝቡንና ሕፃናቱን ዝም እንዲያሰኝ ጠየቁት። ጌታም  ‹‹ እነሱ ዝም ቢሉ ድንጋዮች ይዘምራሉ፤››አላቸው። በዚያን ጊዜም በተአምር ድንጋዮች አፍ አውጥተው እንደዘመሩ የአባቶች ትውፊት ይነግረናል።

ቤተ መቅደስን ማጽዳትጌታችን ወደ ኢየሩሳሌም በገባበት ጊዜ በቀጥታ ወደ ቤተ መቅደስነበር የሔደው። በዚያም ወደ ቤተ መቅደሱ ግቢ ውስጥ እንደገባ በጸሎት ፈንታ የማይገባ ሥራ፣የንግድ ሥራ ሲሠራ ጌታችን ኢየሱስ ይመለከታል። የተለያዩ ነጋዴዎች ተሰብስበው የወይፈኖች፣ የበግና የፍየል ጠቦቶች እንዲሁም  የርግቦች ንግድ ተጧጥፎ ነበር። የእነዚህ ከብቶች ንግድ የተጧጧፈበት ምክንያት ከእስራኤል ሀገር ውጭ በልዩ ልዩ ሀገሮቸ የሚኖሩና ከሩቅ አውራጃዎች ይመጡ የነበሩት አይሁድ ከብቶቹን ለምሥዋዐት ይፈልጉአቸው ስለነበረ ነው።



እንዲሁም ቤተ መቅደስን ለመርዳት የአስተዋጽኦ ገንዘብ ለመስጠት የእስራኤል ገንዘብ ሼክልያስፈልግ ስለነበረ ከውጭ አገር ያመጡትን የውጭ ገንዘብ የሚመነዝሩ ገንዝብ ለዋጮችም ጠረጴዛዎቻቸውን ዘርግተው በንግድ ሥራ ላይ ተጠምደው ነበር። ጌታም ይህንን የንግድ ሥራ በቤተ መቅደስ አካባቢ ሲኪያሄድ በተመለከተ ጊዜ እጅግ ተቈጥቶ ‹‹ ቤቱ የጸሎት ቤት ይባላልእናንተ ግን የሌቦችዋሻ አደረጋችሁት፤››በማለት በዚያ በንግድ ሥራ የተሠማሩትን ሁሉ በጅራፍ እየገረፈ ከቤተ መቅደሱ ግቢ አስወጣቸው።

እኛም እኮ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ሆነን ከጸሎት ሌላ ዓለማዊ ጭውውትና ሌላ ተግባር የምንሠራ ከሆነ ጌታ በሥውር ጅራፍ ስለሚገርፈንና ስለሚቀሥፈን መጠንቀቅ አለብን። ቤተ ክርስቲያን የጸሎት  ቦታ ስለሆነ በቤተ ክርስቲያን ከጸሎት በስተቀር ሌላ ጭውውትና ሌላ  ነገር ማድረግ የለብንም። በዕርግጥ በቤተ ክርስቲያን መልካም ሥራ መሥራት፣ የተጣሉ ሰዎች ማስታረቅ ተገቢ ነው። በዛሬው ቀን አይሁድ ‹‹ሆሣዕና በአርያም፣ ቡሩክ ዘይመጽእ በስመ እግዚአብሔር፣››እያሉ በመዘመር፣ ልብሳቸውን ጌታበሄደበት መንገድ ላይ በማንጠፍና የወይራ ዛፍና የዘንባባ ቅርንጫፎች በማውለብለብ ጌታንበዕልልታና በሆታ ተቀብለውታል። እኛስ ዛሬ ክርስቶስን እንዴት ነው የምንቀበለው? እኛ ክርስቶስየምንቀበለው በልባችን ውስጥ እንዲመላለስ፣በቤታችንና በኅብረተሰባችን ውስጥ እንዲመላለስ በማድረግ መሆን አለበት።

ክርስቶስን በቤታችንንና ውስጥ መቀበል አለብን። እንግዲህ ክርስቶስን ለመቀበል ልባችንንናቤታችንን ማጽዳትአለብን። ልባችንን ቤታችንን ካላጸዳን ክርስቶስ በቤታችንና በልባችን ሊያድር፣ ሊመላለስ አይፈቅድም። ቅዱስ ጳውሎስ ለቆሮንቶሱ ሰዎች ሲጽፍ ‹‹ እናንተ የእግዚአብሔር ቤተ መቅደስ መሆናችሁንና የእግዚአብሔር መንፈስ በውስጣችሁ መኖሩን አታውቁምን?››

(1ቆሮ.3፥16) ይላል። ስለዚህ ልባችን የእግዚአብሔር ቤተ መቅደስ ስለሆነ ልባችንንና በአጠቃላይ መላ ሰውነታችንን በንጽሕና መጠበቅ አለብን። ታዲያስ ልባችን ከክፋት፣ ከተንኮል፣ ከኃጢአት ንጹሕ ነው?አለበለዚያ ጌታችን በኢየሩሳሌም እንዳደረገው ዛሬም ጅራፉን ይዞ ሊመጣብን ስለሚችል መጠንቀቅ አለብን።

በዚያን ጊዜ የነበረውን የእስራኤልን ሕዝብ ሁኔታ ስንመለከት የሰው ጠባይ ምን ያህል ተለዋዋጭ እንደሆነ እንገነዘባለን። አይሁድ የሆሣዕና ዕለት ጌታን ‹‹ ሆሣዕና በአርያም!እያሉ በሆታና በዕልልታ እንደተቀበሉት ተመልክተናል።ነገር ግን እነዚሁ ሕዝቦች ሳምንት ባልሞላ ጊዜ ውስጥጲላጦስን ጌታን ‹‹ስቀለው! ስቀለው!›› እያሉ ጮሁ። እኛም ሰዎች እንዲሁ ነን። ዛሬ ወደ እግዚአብሔር  እንቀርባለን፣  ነገ ደግሞ ከእርሱ እንርቃለን።‹‹ስቅለው ስቀለው!›› ባንልም ከክርስቶስ የሚያርቅ ተግባር እንፈጽማለን። ኃጢአት እንሠራለን፣ ከወንድማችን ጋር እንቀያየማለን። ጌታ የፍቅር አምላክ ስለሆነ ቂም በቀልን አይወድም፣ ሆኖም ልዑል እግዚአብሔር ቸር መሐሪ ስልሆነ ተመልሰን ንስሓ ከገባን ይቅር ይለናልና ንስሓ መግባት አለብን። የሚመጣው  ሳምንት በጌታ ላይ የደረሱትን ሥቃይና መከራ፣ ስቅለትና ሞት የምናስብበት ሳምነት (ሕማማት) ስለሆነ የንስሐ ጊዜ ነውና ሰውነታችንን አጽደተን እንጠብቅ። ልዑል እግዚአብሔር ለብርሃነ ትንሣኤው በሰላም ያድረሰን። አሜን!!

አባ ሳሙኤል

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ  ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን

ልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

አዲስ አበበ



                                                        ክፍል ሦስት
 ዘመነ ሐዋርያትና ዘመነ ሐዋርያነ አበው
ዘመነ ሐዋርያት እና ዘመነ ሐዋርያነ አበው /ከ1-160 ዓ.ም/
ይህ ምንባብ በሁለት ዐበይት ክፍሎች የተከፈለ ሲሆን እነርሱም
1.ዘመነ ሐዋርያት ሲባል ይህም ዘመን 1-70 ዓ.ም ያለው ሲሆን
2.ዘመነ ሐዋርያውያነ አበው ሲባል ደግሞ ይህም ዘመን ከ70-160 ያለው ዘመን ነው።
1. ዘመነ ሐዋርያት 1-70 ዓ.ም
መድኅነ ዓለም ኢየሱስ ክርስቶስ በ30 ዘመኑ በማየ ዮርዳኖ በእደ ዮሐንስ ተጠምቆ 40 መዐልት 40 ሌሊት ከቆመ ሳይቀመጥ ከዘረጋ
ሳያጥፍ ከጾመ በኋላ የማዳን ሥራውን ከመጀመሩ በፊት የመጀመሪያ ሥራውን ያደረገው ደቀመዛሙርትን መምረጥ ነበር። እነዚህም
ደቀመዛሙርት ሐዋርያት ይባላሉ፡፡ ማቴ 10፡25 አንድም በሌላ አንፃር የንጉሥ እንደራሴ ፊት አውራሪ ጃንደረባ አፈቀላጤ
ማለት ነው፡፡
የሐዋርያት አጠራር
አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሐዋርያትን ቅዱስ ጳውሎስ ‹‹ወንድሞች ሆይ መጠራታችሁን ተመልከቱ እንደ ሰው ጥበብ ጥበበኞች የሆኑ ብዙዎች ኃይለኞች የሆኑ ብዙዎች ባላባቶች የሆኑ ብዙዎች አልተጠሩም፡፡ ነገር ግን እግዚአብሔር ጥበበኞችን እንዲያሳፍር የዓለምን ሞኝ ነገር መረጠ፡፡ ብርቱንም ነገር እንዲያሳፍር እግዚአብሔር የዓለምን ደካማ ነገር መረጠ፡፡ እግዚአብሔር የሆነውን ነገር እንዲያጠፋ የዓለምን ምናምንቴ ነገር መረጠ 1ኛ ቆሮ 1፡26 እንዳለ ሐዋርያትን ከተለያዩ ከተናቁ ከተጠሉ ቦታዎችና ከአምስት ከምናምንቴ ግብሮች/ ሥራዎች ፣ ጠርቷቸዋል፡፡
1. ከአናምያን /ከሽመና/ በዚህ ግብር ሲተዳደሩ ከነበሩት መካከል ለምሳሌ ቅዱስ ጳውሎስ ቅዱስ ታዴዎስ ቅዱስ ያዕቆብ ወልደ እልፍዮስ ናቸው፡፡
2. ከአናጽያን/ከግንበኝነት/ ከዚህ ግብር ከተጠሩበት መካከል ለምሳሌ ሐዋርያው ቶማስ
3. ከመጸብሓን /ከቀራጭነት/ ቀራጭ በአይሁ የተጠሉ የተናቁ ይልቁንም እንደ ኃጢአተኛ የሚቆጠሩ ነበር ከዚህ ግብር የተጠራው ሐዋርያው ቅዱስ ማቴዎስ
4. ከመስተገብራን /ከግብርና ;/ከግብርና ሥራ እየኖሩ ሳለ ከተጠሩት መካከል ቅዱስ በርተሎሜዎስ ቅዱስ ናትናኤል፡፡
5. ከመሠግራን /ከዓሣ አጥማጅነት/ በዚህ ግብር የሚተዳደሩ ነገር ግን ለሐዋርያነት ክብር ከተጠሩት መካከል ቅዱስ ጴጥሮስ እንድርያስ ቅዱስ ዮሐንስን ወንድሙን          ያዕቆብ ወልደ ዘብዴዎስን ነበር፡፡
ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ታዲያ ለምን ሐዋርያትን ሲመርጥ አሥራ ሁለት አድርጎ መረጣቸው? ትንቢቱና ምሳሌው ይፈጸም ዘንድ ነው፡፡
ትንቢቱ፡- ተረፈ ኤር 11፡52 ላይ‹‹ሰው ሆኖ ወደዚህ ዓለም ይገባል እኔ ሰው ሆኖ ያየሁት ከባሕርይ አባቱም ወደዚህ ዓለም የተላከ ሰው ሆኖም ወደዚህ ዓለም የመጣ እርሱ አብሯቸው ይታይ ዘንድ አሥራ ሁለቱ ሐዋርያትን ለሱ አገልጋዮች ሊሆኑ ይመርጣል›› ያለው ትንቢቱ ይፈጸም ዘንድ፡
1.ያዕቆብ ሶሪያ ወርዶ አሥራ ሁለት ልጆች ወልዷል ጌታችንም ከሰማየ ሰማያት ወርዶ አሥራ ሁለቱን ሐዋርያት በመንፈስ ወልዷቸዋል፡፡
ዕብ 2፡16
2.በኢያሱ መሪነት አሥራሁለቱ ነገደ እሥራኤል ምድረ ርስት እንደገቡ ሁሉ በአሥራ ሁለቱ ሐዋርያት መሪነት ምእመናን ርስተ
መንግሥተ ሰማያት ይገባሉና
3.ቤተ እስራኤል ሥትመሠረት 12ቱ አበው እየተባሉ በሚጠሩት ከያቆብ አብራክ በተከፈሉ የአሥራ ሁለቱ ዘንድ አባቶች እንደ ነበር ሁሉ አሁንም ጌታ የእሥራኤል           ዘነፍስ ማኅበር ቤተክርስቲያን ሥትመሠረት በ12ቱ ሐዋርያት ትሆን ዘንድ አምላክ ፈቀደ፡፡
ጥምቀተ ሐዋርያት
የሐዋርያት ጥምቀት በብዙ ሊቃውንት ዘንድ አከራካሪ ቢሆንም እኛ ግን ከመጽሐፍ ቅዱስ እንደተረዳነው ጥምቀታቸውን የፈጸሙት ገና ሁሉን ትተው የተከተሉት ወቅት ቢሆንም ይህ በስውር የተፈጸመ ነበር። ነገር ግን በግልጥ የሐዋርያት ጥምቀት የተፈጸመው በምሴተ ሐሙስ የሐዋርየትን እግር በማጠብ አንድም ትህትና ሲሠራ አንድም ጥምቀታቸውን ሊፈጽም ነበር፡፡ ዮሐ. 12
ሐዋርያት መቼ ቆረቡ
ከጥምቀት በኋላ ሥጋ ወደሙ በመቀበል እንዳለብን ሲያሳየን ኅብስቱን ከአሥራ ሦስት (ፈትቶ) ቆርሶ ለደቀመዛሙርቱ ሰጠና እንካችሁ ብሉ ይህ ሥጋዬ ነው አለ ጽዋውንም አንስቶ አመሰግኖም ሰጣቸው እንዲሁም አለ ሁላቸው ከእርሱ ጠጡ ስለ ብዙዎች ለኃጢአት ይቅርታ የሚፈስ የአዲስ ኪዳን ደሜ ይህ ነው፡፡ ብሎ አቁሩቧቸዋል፡፡ ማቴ 26፡26
ለአንድ ወታደር ወደ ጦር ሜዳ ሲሄድ ለጦርነት የሚያስፈልገውን ሙሉ ትጥቅ እንደሚዝ ሁሉ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ጠላት ድል ይነሱበት ዘንድ ተአምራት ያደርጉ ዘንድ
ጋኔን እንዲያወጡና ለምጽ እንዲያነጹ ሙት እንዲያሥነሡ የሥልጣን /ትጥቅ/ ሰጣቸው ሲያስተምሩም መከራና ሞትን እንዳይፈሩ በማስተማራቸውም ምክንያት በተከሰሱ ጊዜ ጠበቃ እንዳይፈልጉና ራሳቸውም በሚናገሩበት ጊዜ የሚናገሩበትን ነገር አስቀድመው እንዳያስቡና እንዳይጨነቁ የሚያበረታታና የሚያጽናና ቃል ነገራቸው፡፡ ማቴ 10፥8-11 18፡19
የሐዋርያት ትምህርት
ክርስተና የተሰበከው በሐዋርያት በመሆኑ ትምህርተ ሐዋርያት ከክርስቶስ የተገኘ የቤተ ክርስቲያን እምነት መነሻ ነው፡፡ የሐዋርያት ትምህርት በዓይን ያዩት በጆሮ የሰሙት በእጅ የዳሰሱት በኋላም በመንፈስ ቅዱስ የተረዱት በመሆኑ እውነተኛነቱ የተረጋገጠ ነው፡፡ ‹‹ ሂዱና አስተምሩ›› ተብለው የተላኩ መልእከተኞች ናቸውና መልእክተኛነታቸው የታመነ ነው፡፡ የእነዚህን ሐዋርያት ትምህርት ቤተክርስቲያን በትውፊትና በመጽሐፍ አግኝታዋለች፡፡ ማር.16፥15
1.በትውፊት፡- ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ በመልእክቱ ‹‹ ከእኔ የተማራችሁትንና የተቀበላችሁትን የሰማችሁን ያያችሁን እነዚህን አድርጉ››
ፊሊጵ 4፡9 በማለት እንደተናገረው ሐዋርያት ትምህርታቸውን ያስተማሩት በመጻሕፍት ብቻ ሳይሆን ከኑሮአቸው ከተግባራቸው
ከገድላቸው እና ከትሩፋታቸው ጭምር በመሆኑ ቅድስት ቤተክርስቲያን በሐዋርያት ትውፊት ትጠቀምበታለች፡፡
2. የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሐዋርያት በቃል ብቻ ሳይሆን ያስተማሩት መጻሕፍት በመጻፍ ጭምር እንጂ ይህን
እውነተኛ ትምህርት ጠብቃ በመያዝ ለዓለም አበርክታዋለች፡፡ ሐዋርያት ወንጌልንና መልእክታትን የጻፉት፤ ያስረከቡትም
ለቤተክርስቲያን ነው፡፡ የሚገኘውም በቤተክርስቲን ውስጥ ነው የመጽሐፍ ቅዱስም ባለቤት ቅድስት ቤተክርስቲያን ናት። ስለዚህ
ሐዋርያት የጻፉትን መጻሕፍትን በመቀበል ለትውልድ ሁሉ ታወርሳለች፤ ታቆያለች፡፡
1ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ጴጥሮስ /ስምዖን፣ ኬፋ/
ቅዱስ ጴጥሮስ የተወለደው በገሊላ ባህር ዳር በምትገኘው በቤተ ሳይዳ ነው፡፡ የአባቱ ስም ዮና ይባላል፡፡ ጌታን ከመከተሉ በፊት ከአምስት ዓምት ጀምሮ ያደገው በቅፍርናሆም ከተማ ሲሆን በጉልማሳነቱ ከወንድሙ ከእንድርያስ ጋር በገሊላ ባህር ዓሣ አጥማጅ ነበር፡፡ ማር. 1÷16 -18 /ለደቀመዝሙርነት ሲመረጥ ዕድሜው 55 ዓመት እንደነበር ይነገራል፡፡ ዜና ሐዋርያት ገጽ 3-15/ የመጀመሪያ ስሙ ስምዖን ሲሆን ጌታችን ጴጥሮስ ብሎታል፡፡ በላቲን ቋንቋ ዐለት ማለት ነው፡፡ በአርማይክ ደግሞ ኬፋ ይባላል፡፡ ማቴ 16÷17 በዚህም ቃል የመንግሥተ ሰማይ ቁልፍ ተሰጥቶታል፡፡
 በጥብርያዶስ ባህር ላይ ለመሄድ ሞክሮ መስጠም ስለጀመረ ጌታ ከመስጠም አድኖታል፡፡ ማቴ.14÷31 (እምነት) /አንተ እምነት የጎደለህ ስለሞን ትጠራጠራለህ፡፡
 የሮም ጭፍሮች ጌታን ለመያዝ ሲጠጉ የሊቀ ካህናቱን ባርያ/ማልኮስን /በሰይፍ ጆሮውን ቆርጦታል፡፡ ዮሐ. 18÷ 10
 ጌታ በአይሁድ እጅ ተይዞ ሳለ የገባውን ቃል አጥፎ ሦስት ጊዜ ጌታን አላውቀውም ብሎ ካደ፡፡ ማቴ. 26÷69-75
 በኋላ ግን በንስሓ በመመለሱ ጌታ ግልገሎቼን አሰማራ ጠቦቶቼን ጠብቅ በጎቼን አሰማራ በማለት አደራ ሰጥቶታል፡፡ዮሐ. 21÷15
 ቅዱስ ጴጥሮስ የበዓለ ሃምሣ ዕለት አስተምሮ በአንድ ጊዜ ሦስት ሺህ ሰዎችን አሳምኗል፡፡ የሐዋ.ሥራ 2÷41
 በቂሣሪያ የነበረውን አረማዊ/ አሕዛብ/ የመቶ አለቃ ቆርኔሌዎስን ከነቤተሰቡ አጥምቋል፡፡ የሐዋ. ሥራ 10 ÷48
 ቅዱስ ጴጥሮስ በፍልስጥኤም፣ በልዳ፣ በኢዮጴ፣ በቂሣሪያ፣ በሶርያ፣ በጳንጦን፣ በገላትያ፣ በቀጶዶቅያ በቢታንያና ሮሜ በተባሉ ሀገሮችና በሌሎችም እየተዘዋወረ              አስተምሯል፡፡ ብዙ ተአምራትን አድርጓል፡፡
 የቤተክርስቲን መዛግብት ስለ ቅዱስ ጴጥሮስ መልክና ቁመት ሲገልጹ ፊቱ ሰፋ ያለ ሲሆን ሪዛምና መካከለኛ ቁመት የነበረው ራሰ በራ ሰው በማናቸውም ነገር ፈጣንና    ቀልጣፋ ነበር ይሉታል፡፡
በመጨረሻም ይህ ሐዋርያ ቅድስ ጴጥሮስ በሮም ንጉሠ ነገሥት ኔሮን ቄሳር ዘመነ መንግሥት በክርስትያኖች ላይ በተነሳው ስደትና መከራ ቅዱስ ጴጥሮስ በመስቀል የቁልቁል ተሰቀለ፡፡
ቅዱስ ጳውሎስ አንገቱን በሰይፍ ተቀልቶ በሰማዕትነት ሐምሌ 5 ቀን 67 ዓ.ም ዐረፈ፡፡በ1ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የነበረው ቅዱስ ጴጥሮስ በቫቴካን ኮረብታ፤ ጰውሎስ በኦስቴያ መንገድ መቀበራቸውን መስክሯል፡፡ ቅዱስት ቤተክርስቴያንም የረፍታቸውን መታሰቢያ በዓል ሐምሌ 5 ቀን ታከብራለች፡፡
2ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ዮሐንስ
ቅዱስ ዮሐንስ ሀገሩ በገሊላ አውራጃ ሲሆን ከወንድሙ ከቅዱስ ያዕቆብ ጋር ዓሣ ያጠምድ ነበር፡፡ ማር. 1÷19-20 ለሐዋርያነት ክብር ሲጠራ እድሜው 20 ዓመት ነበር። አባቱ ዘብዴዎስ እናቱ ማርያም /ባውፍልያ/ ይባላሉ። ዮሐንስ ማለት ፍስሐ ሰላም ተድላ ማለት ነው፡፡ ማቴ 4፡21
ቅዱስ ዮሐንስ የሚጠራባቸው ስሞች
1. ፍቁረ እግዚእ/ጌታን የሚወድ/ ፡- በሕይወቱ እና በኑሮው ጌታን ለመምሰል ይጥር ስለነበር ጌታም ይወደው ነበር። እንዲያውም የጌታችን መታጠቂያውን ጠፍር           ቢታጠቅ ፍትወት ሥጋዊ ወደማዊ ጠፍቶለት ኑሮውም ሁሉ እንደ መላእክት ሆኖለታል፡፡
2. ወልደ ነጎድጓድ /ቦኤኔርጌስ/፡-
3. ነባቤ መለኮት /ታኦጎሎስ/ ፡- ነገር መለኮትን ከሌሎች ሐዋርያት አብልጦ አምልቶና አስፍቶ በመጻፍ ነባቤ መለኮት ተሰኘ፡፡
4. ቊጹረ ገጽ /ፊቱ በሐዘን የተቋጠረ/፡- በዕለተ ዓርብ ከእግረ መስቀሉ ስር ተገኝቶ የጌታችን መከራ መስቀል በማየቱ ከዚያች ዕለት ጀምሮ ለሰባ ዘመን ያህል ሳይስቅ       ፊቱ በሐዘን ተቋጥሮ ይኖር ስለነበር፡፡
5. አቡቀለምሲስ/ባለ ራዕይ/፡- ኃላፊያትንና መጻእያትን በራእዩ ገልጦ ስለተናገረ ይህ ስም ተሰጠው፡፡
6. ወልደ ዘብዴዎስ
7. ዮሐንስ ወንጌላዊ
የቅዱስ ዮሐንስ ሐዋርያዊ ጉዞ
ቅዱስ ዮሐንስ እስከ እግረ መስቀሉ ድረስ በመከተሉ ለውለታው እመቤታችን በእናትነት ካገኘ
በኋላ እርሱም ለ16 ዓመት በእርሱ ቤት የተቀመጠች ሲሆን እመቤታችንን ከማረፏ በፊትም ሆነ ካረፈች በኋላ ብዙ ሥራዎችን ፈጽሟል፡፡
– የጌታችን ሥዕል ለጢባርዮስ ቄሣር የሳለ የመጀመሪያው አባት ነው። ሥዕሉም በ37 ዓመት እንደተሳለ ይገመታል፡፡
– እመቤታችን ካረፈች በኋላ ዋና መንበሩን ኤፌሶን አድርጉ የተለያዩ ሀገሮች አስተምሯል፡፡
– ከደቀመዝሙሩ ከአብሩኮሮስ ጋር በመሆን የአሕዛብ እመቤት ሮምናን ከነቤተሰቧ አጥምቋል፡፡
– የአርጤምስስን ቤተመቅደስ /ቤተጣኦትን/አፈራርሷል
ወንጌልን ሦስት መልእክታትን በመጨረሻም በጭካኔው በሚታወቀው በድምጥያኖስ ቄሣር ዘመነ መንግሣት 81-96/15/ ዓመታት በግዞት ተግዞ ሳለ ራዕዩን ጽፎ       አምላኩ በገባለት ቃል ኪዳን መሠረት ሞት ሳያይ በ99 ዓመቱ ጥር 4 ቀን ተሰውሯል፡፡
3ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ያዕቆብ /ወልደ ዘብዴዎስ/
ቅዱስ ያዕቆብ የዮሐንስ ወንድም ሲሆን የመጀመሪያ ሥራው ከአባቱ ጋር ዓሣ ማጥመድ ነበር፡፡ ማር. 1÷19 ያዕቆብ ማለት አኃዜ ሰኩና /ተረከዝ ያዥ/ ማለት ነው፡፡ በሌላ አንፃር ታላቁ ያዕቆብ እየተባለ ይጠራል፡፡ እንደሌሎቹ ሐዋርያት ለማስተማር ዕጣ ቢጣጣሉ ለዚህ አባት የደረሰችው ሀገር ፍልስጤኤም ሕንድ በስፔንም ሀገር እንደሰበከ የሚናገሩ አንዳንድ መዛግብት ተገኝተዋል፡፡ በእነዚሁ ሀገሮች ጣዖታትን ሰባብሮና ሽሮ ወንጌልን ሰብኳል/አንጿል/። በመጨረሻም በንጉሥ ሄሮድስ ትዕዛዝ በ44 ዓ.ም ሚያዝያ 17 ቀን በሰይፍ ተመትሮ ሰማዕት ሆኗል፡፡
አዕማድና የምሥጢር ሐዋርያት
በተከታታይ ከላይ የጠቀስናቸው ሦስቱ ሐዋርያት ማለት ቅዱስ ጴጥሮስ፣ ቅዱስ ዮሐንስና ቅዱስ ያዕቆብ ወልደ ዘብዴዎስ እነዚህ አዕማድ ሐዋርያትና የምሥጢር ሐዋርያት ይባላሉ፡፡
አዕማድ ካሰኛቸው ዐበይት ምክንያቶች 1ኛ. ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ለገላትያ ክርስቲያኖች በላከው መልእክቱ 2፡9 ላይ አዕማድ ብሎ ጠርቷቸዋል፡፡ 2ኛ. የኢየሩሳሌምን ቤተክርስቲያን በዋናነት ያስተባብሩ ስለ ነበር ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪ እነዚህ ሐዋርያት የምሥጢር ሐዋርያት እየተባሉ ይጠራሉ፡፡ ምክንያቱም፡-
1. በደብረ ታቦር ምሥጢረ መለኮቱን ሲገልጽ
2. በወለተ ኢያኢሮስ ቤት ልጁን ሲፈውስ
3. በጌቴሴማኒ ሲጸልይ ከሌሎች ለይቶ ይዟቸው ሄዶ ነበርና
በተጨማሪም የሰው ልጅ ከሙታን እስኪነሣ ድረስ ያያችሁን የሰማችሁትን ለማንም አትናገሩ ብሎ ይነግራቸው ስለነበር የምሥጢር ሐዋርያት ተባሉ፡፡ ማቴ 17፡9
4ኛ. ሐዋርያው ቅዱስ እንድርያስ
ቅዱስ እንድርያስ የቅዱስ ጴጥሮስ ወንድም ሲሆን ትውልዱም በቤተ ሳይዳ ነው፡፡ በዓሣ ማጥመድ ተግባር ላይ ሳለ በጌታ ቃል በመጀመሪያ የተጠራ ሐዋርያ ነው፡፡ ዮሐ. 1÷34-35 ፡፡ ጌታን ከመከተሉ በፊት የመጥምቁ ዮሐንስ ደቀመዝሙር ነበር፡፡ ዮሐ. 1÷41
ቅዱስ እንድርያስ የሚጠራባቸው ቅጽል ስሞች
ፕሮቶክሌቶስ፡- የተጠራ ማለት ነው፡፡ የመጀመሪያዎቹ ክርስቲያኖች በዚህ ስም ይጠሩበት ነበር፡፡ አስቀድሞ ለሐዋርያነት ስለተጠራ
ሳይሆን አይቀርም፡፡
አስተባባሪ ሐዋርያ፡- ከሰው ጋር የመግባባት ችሎታ ስለነበረው በሐዋርያት ዘንድ እንደ አስተባባሪ ሐዋርያ ይቆጠር ነበር፡፡
የወጣቶች ሐዋርያ፡- ጥብርያዶስ ባሕር ሲማር ለቆየው ሕዝብ ቅዱስ እንድርያስ አምስት የገብስ እንጀራና ሁለት ዓሣ የያዘውን ወጣት
አቅርቦ አስባርኮታል። ጌታም የአምስት ገበያ ሕዝብን በበረከት አጥግቧል፡፡ ዮሐ 6፡6-7
የአሕዛብ ወዳጅ ሐዋርያ፡- ጌታችን ለማየት የፈለጉትን ከአሕዛብ ወገን የነበሩትን ግሪኮች ተቀብሎ ከጌታ ጋር በማቅራረቡ በማገኛኘቱ፡፡
ዮሐ 12፡20
የቤተሰብ ሐዋርያ፡- የጌታችንን ማደሪያ ካየ በኋላ ተመልሶ ለወንድሙ ለቅዱስ ጴጥሮስ በመናገሩ እና የወንጌልን ምሥራች ለቤተሰቡ በማብሠሩ የቤተሰብ ሐዋርያ ይባላል፡፡
ቅዱስ እንድርያስ መጀመሪያ የስብከት ሥራውን በፍልስጥኤም ጀመረ፡፡ የቤተክርስቲያን ጸሐፊ የነበረው አውሳብዮስ እንደገለጠው እንድርያስ በሩስያ ወንጌልን ሰብኳል፡፡ ቀጥሎም በቢታንያ፣ በገላትያ፣ በሩማንያ፣ በመቄዶንያ፣ በታናሽ እስያ፣ በግሪክ አገር አስተምሯል፡፡ የቁስጥንጥንያን ቤተክርስቲያን የመሠረተና የቁስጥንጥንያ የመጀመሪያው ሊቀ ጳጳስ መሆኑ ይነገራል፡፡ በመጨረሻም ግሪክ ውስጥ ምትራ /ጳጥሪስ/ በምትባለዋ ሀገር ሲያስተምር በጣኦት አምላኪዎች እጅ የሚመስል ቅርጽ ባለው በመስቄል ተሰቅሎ በድንጋይ ተወግሮ ታኅሣሥ 4 ቀን በ60 ዓ.ም. በሰማዕትነት ዐርፏል፡፡
5ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ፊልጶስ
ቅዱስ ፊልጶስ ሀገሩ ቤተ ሳይዳ ነው፡፡ ዮሐ ሥራ. 1÷14 ትውልድ ነገዱም ዛብሎን ነው፡፡ ጌታ ተከተለኝ ባለው ጊዜ ወዲያውኑ ጥሪውን በመቀበል ጌታን ከመከተሉም በተጨማሪ ቅዱስ ናትናኤልን ወደ ጌታ ያቀረበ/የጠራ/ እሱ ነው፡፡ ዮሐ. 1÷46 -47 ፡፡ ጌታችንን ለማየት የፈለጉትን ከአሕዛብ ወገን /ነገድ/ የነበሩት ግሪኮች ለመጀመሪያ ጊዜ ቀርበው የተማሩት በቅዱስ ፊልጶስና በቅዱስ እንድርያስ አቅራቢነት ነበር፡፡ ዮሐ. 12÷20-22፡፡ ቅዱስ ፊልጶስ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን ‹‹ አብን አሳየንና ይበቃናል›› ብሎ በጠየቀው እኔን ያየ አብን አየ … እኔ በአብ እንዳለሁ አብም በእኔ እንዳለ አታምንምን›› በማለት ምስጢረ ሥላሴን አስረዳው፡፡ ዮሐ. 14÷8-11 ሐዋርያው ቅዱስ ፊልጶስ ወንጌልን በትንሿ እስያ ውስጥ በምትገኘው በፍርግያ አስተምሯል፡፡ በመጨረሻም በታናሽ እስያ ውስጥ ሲያስተምር በተቃዋሚዎች እጅ ቁልቁል ተሰቅሎ ኅዳር 18 ቀን በሰማዕትነት ዐርፏል፡፡
6ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ቶማስ /ዲዲሞስ/
ሐዋርያው ቅዱስ ቶማስ ትውልድ ነገዱ አሴር ሲሆን ትንሣኤ ሙታን የለም ብለው ያምኑ ከነበሩት ከሰዱቃውያን ወገን ነበር። ቶማስ በዕብራውያን አረማይክ ቋንቋ ዲዲሞስ በሕንድ ቋንቋ ማድረስ ማለት ሲሆን ትርጉሙም መንታ ማለት ነው፡፡
 የጌታችን የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስን የተወጋ ጎኑን የተቸነከሩ እጆቹንና እግሮቹን ካልዳሰስኩ አላምንም ብሎ ነበርና በስምንተኛው ቀን ቶማስ ባለበት እጅህን     አምጣና ዳሰኝ ብሎት ቢዳስሰው ከእሳት እንደገባ ጅማት ዐሥሩም ጣቶቹ ኩምትርትር ብለዋል።
 የእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያምን ትንሣኤና ዕርገትን ያየና ያበሠረ ሐዋርያ ነው፡፡
 ምድራዊ ሳይሆን ሰማያዊ ቤተመንግሥት የሠራ ነው፡፡
ሐዋርያው ቅዱስ ቶማስ የደረሰችው ሀገር ህንድ ሲሆን በዚሁ ሀገር የህንዶችን ጥንታዊና ባህላዊ እምነታቸውን ወደ ክርስትና እምነት ለመለወጥ ከፍተኛ ተጋድሎ           አድርጎ በመጨረሻም በ66 ዓ.ም ጣዖት አምላኪዎች ቆዳውን ገፈው በሰውነቱ ጨው ነስንሰው በማሰቃየት ግንቦት 26 ቀን ለሞት አብቅተውታል፡፡
7ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ በርተሎሜዎስ
ሐዋርያው ቅዱስ በርተሎሜዎስ ስሙ በሐዲስ ኪዳን ላይ የተገለጠው በሐዋርያት ዝርዝር ላይ ብቻ ሲሆን ታሪኩ ተጽፎ አይገኝም ፡፡ ጌታን ከተከተለ በኋላ የወንጌልን ትምህርት በአረብ አገር፣ በሕንድና በአርመንያና በአካባቢዋ አስተምሯል፡፡ የአርመንን መንበር ያቋቋመው በርተሎሜዎስ ነው፡፡ ቅዱስ በርተሎሜዎስ በአርመንያ አካባቢ ኤልዎስ በተባለው ቦታ አንድ የወይን ባለጸጋ እባብ ነድፎት ለሞት ስላበቃው ወዳጅ ዘመዶቹ ለለቅሶ ተሰበሰቡ፡፡ በርተሎሜዎስ ግን ወደ እግዚአብሔር ይጸልይ ነበርና ከሞት አሥነሣው፡፡ በዚህም ተአምር ሕዝቡ፣ መኳንንቱና መሣፍንቱ ሁሉ ከአምልኮ ጣዖት ወደ አምልኮተ እግዚአብሔር ተመለሱ፡፡ ብዙ ክርስቲያኖችን በማፍራቱም በቅንዓት ሰዎች ተነስተውበት መስከረም 1 ቀን አሸዋ በተሞላ ከረጢት ውስጥ ከተውት ከነሕይወቱ ባህር ውስጥ ወረወሩት፡፡ በዚያም ዐረፈ፡፡ በነጋታው ምእመናን ከባህር አውጥተው ቀበሩት፡፡
8ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ማቴዎስ/ ሌዊ/
ቅዱስ ማቴዎስ የመጀመሪያ ስሙ ሌዊ ነው፡፡ ማር. 2÷14 ማቴዎስ የሚባለውን ስም ያወጣለት ጌታ ነው፡፡ ቅዱስ ማቴዎስ የቀድሞ ሥራው ቀራጭ /ግብር ሰብሳቢ/ ነበር፡፡ ቅዱስ ማቴዎስ የቀረጥ ሥራውን በሚያከናውንበት ጊዜ ጌታ ጠጋ ብሎ ተከተለኝ አለው፡፡ ወዲያውም በቤቱ ታላቅ ግብዣ ለጌታ አድርጎ ጓደኞቹ የነበሩትን ቀራጮችን ወደ ጌታ አቅርቦ ካገናኛቸው በኋላ ሁሉንም ትቶ ተከተለው፡¨ሉቃ. 5÷27-32 በዚህም አባቶቻችን ቅዱስ ማቴዎስን የቁም ተዝካሩን አውጥቶ ጌታን የተከተለ ሐዋርያ ይሉታል፡፡
ሐዋርያው ቅዱስ ማቴዎስ በዕጣ የደረሰችው ሀገር ምድረ ፍልስጥኤም ስትሆን ቀጥሎ በኢትዮጵያ ፣ በፋርስ፣ በባቢሎን አካባቢ እንደሰበከ ይነገራል፡፡ / ገድለ ሐዋርያት ገጽ 101÷18/ ሩፊኖስና ሶቅራጥስ የተባሉና በዓለም የታወቁ የታሪክ ጸሐፊዎች ቅዱስ ማቴዎስ ወደ ኢትዮጵያ ገብቶ ቅዱስ ወንጌልን ስብኳል ሲሉ ጽፈዋል፡፡
በሌላ መልኩ ከ317 እስከ 419 ዓ.ም የነበረው የላቲን ቤተ ክርስቲያን አባት ተብሎ የሚጠራው ጆሮም የኢትዩጵያ ሐዋርያው ቅዱስ እንድርያስ ነው ሲል ጽፏል፡፡ ዮሐንስ አፈወርቅ ደግሞ የመጀመርያው የኢትዮጵያ ሐዋርያ ቅዱስ ቶማስ ነው በማለት በጽሑፍ አረጋግጧል። ወደ ሕንደኬ (ሕንድ) ከመሔዱ በፊት ወደ ኢትዮጵያ ነበር የመጣው በማለት የተጠቀሱት ሦስቱ ሐዋርያት በኢትዮጵያ ተዘዋውረው አስተምረዋል፡፡
በመጨረሻም ቅዱስ ማቴዎስ የአይሁድና የአረማውያንን ትምህርት እየተቋቋመ ድውያንን ሲፈውስ ፣ አጋንንትን ሲያወጣ ልዩ ልዩ ተአምራትን ሲያደርግ ዜናው በከተማው ሁሉ በመዳረሱ በዚህ የተናደዱ መኳንንት በቅዱስ ማቴዎስ የሞት ፍርድ ፈረዱበትና ጥቅምት 12 ቀን አንገቱን በሠይፍ ተሰይፎ ዐረፈ፡፡
9ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ያዕቆብ /ወልደ እልፍዬስ/
ያዕቆብ ወልደ እልፍዮስ ትውልደ ነገዱ ከነገደ ጋድ ሲሆን በሌላ አጠራር ታናሹ ያዕቆብ ይባላል፡፡ ወንጌልን ለማስተማር የደረሱት አኅጉራት ኢየሩሳሌምና ፍልስጥኤም ሲሆኑ በነዚሁ ሀገር አሚነ ክርስቶስን አስተምሮ ሕዝቡን ከአምልኮት ጣዖት ወደ አምልኮተ እግዚአብሔር ከገቢረ ኃጢአት ወደ ገቢረ ጽድቅ ከሕገ ጣዖት ወደ ሕገ ወንጌል ከዲያብሎስ ቁራኝነት ወደ መንፈስ ቅዱስ ማደሪያነት ቢመልስ ጣዖት አምላኪያን የሐሰት ምሥክሮችን አቁመ ውና አጣልተው በድንጋይ ተወግሮ የካቲት 10 ቀን በ62 ዓ.ም በሰማዕትነት ዐርፏል፡፡
ነገር ግን አንዳንድ የታሪክ ጸሐፊዎች ያዕቆብ ወልደ እልፍዮስን ከጌታ ወንድም /እኁ ለእግዚእነ/ ጋር አንድ አድርገው ይጽፋሉ፡፡ ይህ ግን ስሕተት ነው እንደ ቤተክርስቲያናችን ትምህርት እስቲ በሠንጠረዥ ለይተን እናስቀምጠው፡፡






የትውልድ ነገድ

   ሰማዕትነት የተቀበሉበት            የሚለያዩበት ነጥቦች







ነገደ ጋድ


የካቲት 10

በፍልስጤም ወንጌልን እንደሰበከ ይነገራል እንጂ ታሪኩ ጐላ ብሎ አይታወቅም



ወልደ ዮሴፍ


ነገደ ይሁዳ



ሐምሌ 18

የጌታ ወንድም መሆኑ የያዕቆብን መልእክት መጻፉና የሃይማኖት ሲኖዶስ /49-50/ ላይ የጉባኤው ሊቀመንበር መሆኑ


/ሐዋርያው ቅዱስ ናትናኤል

የተወለደው በናዝሬት በምትገኘው በቃና ዘገሊላ ነው፡፡ ዮሐ. 21÷2 የመጀመሪያ ስሙ ስምዖን ሲሆን ናትናኤል ብሎ የጠራው ጌታ ነው፡፡ ትውልድ ዘመኑ ጌታችን በተወለደበት ዘመን አካባቢ ነው፡፡ ምክንያቱም ሄሮድስ የቤተልሔም ሕፃናትን በሚያስፈጅበት ጊዜ እናቱ ከበለስ ሥር ደብቃ አትርፋዋለች፡፡ ጌታም ፊልጶስ ሳይጠራህ ከበለስ ሥር ሳለህ አውቅሃለሁ ያለው ለዚህ ነው፡፡ ወደ ጌታ የጠራው ፊልጶስ ሲሆን ናትናኤል ምሁረ ኦሪት ነበርና ከናዝሬት መልካም ነገር አይወጣም በማለት የነቢያትን ቃል መጽሐፍን በማወቁ ተናገረ፡፡ ዮሐ. 1÷44-52

ቅዱስ ናትናኤል ለሐዋርያነት ከመጠራቱ በፊት ለሕገ ኦሪት ቀናተኛ ስለነበር ቀናተኛ ተባለ ፡፡ ማር 3÷19 ሐዋርያው ስምዖን ወንጌልን በሶርያ፣ በባቢሎን በግብጽ እና ሊቢያ እየተዘዋወረ አስተምሯል፡፡ ማቴ. 10÷4 በመጨረሻ በግብጽ ሲያስተምር ሕዝቡ በትምህርቱ አምነው በመብዛታቸው አረማውያኑ ስለቀኑበት ለግብፅ ንጉሥ እንድርያኖስ ከሰው በሠራዊት አስይዘው በማምጣት በንጉሡ ትዕዛዝ ሐምሌ 10 ቀን በሠይፍ አስገደለው፡፡ / ስንክሳር ሐምሌ 10 ቀን የሚነበበው/

11ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ታዴዎስ / ልብድዮስ/
የያዕቆብ ልጅ ይሁዳ በመባል ይታወቃል፡፡ የሐዋ. ሥራ 1÷13፣ሉቃ. 6÷16 ታዴዎስ ልብድዮስ እየተባለ ይጠራል፡፡ ማቴ. 10÷4
-የሐዋርያው ታዴዎስ ሀገረ ስብከት ሶርያ ነው፡፡ በአንድ ቀን ያለጊዜው እህልን ዘርቶ ለጐተራ አብቅቷል
-አንዲት ዘማዊት ሴትን በነፋስ አውታር አንድትንጠለጠል አድርጓል
-በመጽሐፍ ቅዱስ የተጻፈውን ቃል በተግባር ፈጽሞ ያሳየ አባት ነው፡፡ ማቴ 19፡24
-በመጨረሻም ወንጌል በተለያዩ ሀገሮች አስተምሮ ሐምሌ 2 ቀን በድንጋይ ተወግሮ በሰማዕትነት አርፏል፡፡
12ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ማትያስ
ሐዋርያው ቅዱስ ማትያስ ጌታን በሸጠው በአስቶሮቱ ይሁዳ ምትክ የተሾመ ሐዋርያ ነው፡፡ የሐዋ. ሥራ 1÷15-26፡፡ በቤተክርስቲያን ታሪክ ጸሐፊነቱ የታወቀው አውሳብዮስ ቅዱስ ማትያስ ከሰባው አርድእት አንዱ እንደነበር ጽፏል፡፡/አውሳብዮስ 1÷13-31/
-በላዒተ ሰብእ በተባለች ሀገር ገብቶ አስተምሯል
-በደማስቆም አስተምሮ በመጨረሻም በይሁዳ ከተሞች እየተዘዋወረ አስተምሮ በዚህ ዕለት መጋቢት 8 ፊላኦን በተባለች ቦታ በሰላም
13ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ
ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ የተወለደው ጠርሴስ ከተማ ነው፡፡ ዘሩ ከዕብራውያን ከብንያም ነገድ ነው፡፡ በ15 ዓመቱ ወደ ኢየሩሳሌም በመመለስ ከገማልያል የአይሁድን ሕግና ሥርዓት ተማረ፡፡ በ30 ዓመቱም የአይሁድ ሸንጎ አካል ሆኖ ተቆጠረ፡፡
ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ በአይሁድ ሸንጎ አባልነት ለሁለት ዓመት በሠራበት ወቅት ለኦሪት እምነት ቀናተኛ ፈሪሳዊ በመሆኑ ክርስቲያኖችን በማናቸውም ምክንያት ይቃወም ነበር፡፡ ቅዱስ እስጢፋኖስ ክርስትናን በማስተማሩ በአይሁድ ሸንጎ ሲቀርብ የተከራከረው እርሱ ነበር፡፡ ኋላም በድንጋይ ሲወገር የወጋሪዎችን ልብስ ይጠብቅ የነበረው እርሱ ነው፡፡
ቅዱስ ጳውሎስ በደማስቆ ያሉ ክርስቲያኖችን ለማሳደድ የፈቃድ ደብዳቤ ከሊቀ ከህናቱ ተቀብሎ ክርስቲያኖችን ለማጥፋት በመንገድ ሲሄድ ከከተማ ሳይገባ ድንገት ከሰማይ ታላቅ ብርሃን ወጥቶ አካባቢውን አበራው። ጳውሎስም ወደ መሬት ወደቀ፡፡‹‹ሳውል ሳውል ለምን ታሳድደኛለህ?›› የሚል ድምጽ ከሰማይ መጣ፡፡ ሐዋርያው ጳውሎስም ‹‹ ጌታ ሆይ ማነህ?›› ብሎ ጠየቀ ‹‹ የምታሳድደኝ እኔ የናዝሬቱ ኢየሱስ ነኝ፡፡ ›› የመውጊያውን ብረት ብትቃወም ለአንተ ይብስብሃል ብሎ ጌታችን ተናገረው ፡፡ ጳውሎስም የሚያደርገውን ነገር ሁሉ ከተነገረው በኋላ ደማስቆ እንዲገባ አስታወቀው፡፡ የሐዋ. ሥራ 9÷11
የሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ወደ ቤተክርስቲያን መጠራት
ጌታ በራዕይ ስለ ሐዋርያው ጳውሎስ መመረጥ ሐናንያ ለተባለው ሰው ነገረው፡፤ ሐናንያ ግን ጳውሎስ የክርስቲያኖች አጥፊ ነው ብሎ ጌታን ተከራከረው ፡፡ ጌታም ‹‹ ይህ በአሕዛብም በነገሥታትም በእስራኤልም ልጆች ፊት ስሜን ይሸከም ዘንድ ለእኔ የተመረጠ ዕቃ ነውና ሂድ፣ ስለ ስሜ ስንት መከራ ሊቀበል እንዲያስፈልገው እኔ አመለክተዋለሁና›› በማለት ሐናንያን ወደ ጳውሎስ ዘንድ ላከው፡፡
ሐናንያም ሄደ ወደ ቤቱ ገባ እጁንም ጭኖበት ‹‹ ወንድሜ ሳውል ሆይ ጌታ እርሱም በመጣህበት መንገድ የታየህ ኢየሱስ ነው፡፡ ደግሞ ታይ ዘንድና መንፈስ ቅዱስ ይመላብህ ዘንድ ላከኝ›› አለ፡፡ ወዲያውም እንደቅርፊት ያለ ከዓይኑ ወደቀ፡፡ ያን ጊዜም ደግሞ አየ ተነሥቶም ተጠመቀ፡፡ መብልም በልቶ በረታ፡፡ ቅዱስ ጳውሎስ በሐናንያ ከተጠመቀና ከተማረ በኋላ ወደ ዓረብ ሀገር መሄዱን ራሱ ተናግሯል፡፡ ገላ. 1÷17፡፡ በቆጵሮስ ዳፋ ሳውል የሚለው ስሙ ተቀይሮ ጳውሎስ ማለት ብርሃን፣ መዶሻ ንዋይ ኅሩይ/ምርጥ እቃ/ ማለት ነው፡፡
የሐዋያው ቅዱስ ጳውሎስ ሐዋርያዊ ጉዞ
የሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ያደረጋቸው ጉዞዎች ሦስት ናቸው፡፡ የመጀመሪያው ጉዞ ከኢየሩሳሌም ወደ አንጾኪያ ከተመለሰ በኋላ በልዑል ሥራ 13 ÷1-3
በዚህ ጉዞአቸው በጠቅላላ ወደ 2000 ኪ.ሜ የሚደርስ መንገድ በእግር ተጉዟል፡፡ ጉዞው የተከናወነው በ46 ዓ.ም ገደማ ነው፡፡ ይህን ጉዞ ያደረገው ከሲላስ ጋር ነው፡፡ በጉዞው ከ14 የማያንሱ ሀገሮች ተሸፍነዋል፡፡ ሁለተኛውን ጉዞ ያደረገው በ50 ዓ.ም ገደማ ነው፡፡ ይህን ጉዞ ያደረገው ከሲላስ ጋር ነው፡፡ በጉዞው ከ18 የማይንሱ ከተሞች የተሸፈኑ ሲሆኑ ከነዚህም መካከል ገላትያ፣ ጤሮአዳ፣ ኤፊሶን፣ ቆሮንቶስ፣ ልስጥራ፣ ኢየሩሳሌምና አንጾኪያ ይገኙበታል፡፡ በዚህኛው ጉዞ ከልዩ ልዩ ሀገሮች ክርስቲያኖች የሰበሰበውን ዕርዳታ ለኢየሩሳሌም ቤተክርስቲያን ይዞ ሲመለስ በኢየሩሳሌም የፋሲካ በዓል ስለነበር ከየሀገሩ የመጡ አይሁድ ቅዱስ ጳውሎስን ተቃወሙት። ተቃውሞውን ለመግታት በአይሁድ ሕግ በቤተ መቅደስ የመንጻት ሥርዓት መፈጸም ጀመረ፡፡ ነገር ግን ከአሕዛብ ወገን የነበረውን ደቀመዝሙሩን ጥሮፊሞስን ወደ መቅደስ ያስገባው መስሏቸው ተቃውሟቸው በረታ፡፡ በዚህ የተነሳ ከተማዋ ታወከች፡፡ የሐዋ. ሥራ 22÷29 በሁከቱ የተነሳ ሐዋርያው ጳውሎስ በ58 ዓ.ም ለሮም እስር ዳርጎታል፡፡ ሁለት ዓመት በቁም እስር ቆይቶ ከሮም ሕግ ጋር የሚቃወም ወንጀል ስላልተገኘበት በነጻ ተለቋል፡፡
ከዚህም በኋላ ነው ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ በሐዋርያት ሥራ መጽሐፍ ያልተመዘገበውን ጉዞውን ያደረገው፡፡ ጉዞውንም ያደረገው በመታሰሩ ያዘኑትን ክርስቲያኖችን ለማጽናናትና የጀመራቸውን ሥራዎች ፍጻሜ ለማየት የተደረገ ጉዞ ነው፡፡ በመጨረሻም በኔሮን ቄሣር ዘመን ለሮም ከተማ መቃጠል ምክንያት በክርስቲያኖች ላይ የሞት አዋጅ ታውጆ ስለነበር ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ በኔቆጶልዮን ከተማ ሲያስተምር በ65 ዓ.ም ተይዞ 2 ዓመት ከ6 ወር በጨለማ ቤት በእስር ከቆየ በኋላ በ74 ዓመት ዕድሜው በሮም ከተማ በአስትያ መንገድ አንገቱን በሠይፍ በ67 ዓ.ም. ሐምሌ 5 ቀን በሰማዕትነት ዐረፈ፡፡
ክብረ ሐዋርያት በቤተክርስቲያን
ቅዱሳን ሐዋርያት ዕድሜ ዘመናቸውን ሁሉ ለቅድስት ቤተክርስቲያንን የሰጡ በትምህርታቸው በኑሮአቸው በተግባራቸው ቤተክርስቲያን ያስጌጡ ስለ ቤተክርስቲያንም ሲሉ ልዩ ልዩ መከራን የተቀበሉ የተሰው በመሆናቸው ቤተክርስቲያን እነዚህን ከዋክብቶቿን ያላትን ፍቅር አክብሮት ለመግለጽ ሰማዕትነታቸው በሚመጣው ትውልድ ልቡና ተቀርጾ ከዘመን ወደ ዘመን እንዲሸጋገር ስማቸውና ታሪካቸው ሕያው ሆኖ እንዲቀጥል በማሰብ በልዩ ልዩ መንገድ ስታከብራቸው ትኖራለች፡፡ ለምሳሌ፡-
1.ትምህርታቸውን ሳታዛባ በመጠበቅ
ብዙዎች በልዩ ልዩ ዘመን ከእውነተኛው ትምህርተ ሐዋርያት አፈንግጠው በራሳቸው መንገድ በገዛ ፍልስፍናቸውና ምኞታቸው እየተመሩ ስሕተት እየገቡ ባለንበት         ዘመን ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ግን የሐዋርያትን እውነተኛ ትምህርትና ትውፊት ጠብቃ እስከ ዛሬ ኑራለች።ወደፊትም እስከ ዕለተ ምጽአት ድረስ ትቆያለች፡፡               ገላ 1፡ 8-9
2.ገድላቸውን በመመስክር
አበው ሐዋርያት የክርስትና ኑሮ ፋና ወጊዎች በመሆናቸው ከከሀድያን፣ ከመናፍቃን ከአረማውያን ከትዕቢተኛ መኳንንትና መሳፍንት ከዚህ ዓለም የዲያብሎስ አሸክላ     ጋር ተጋድለው በደማቸው ቀለም በአጥንታቸው ብዕር ነው ክርስትናን የጻፉት፡፡ ጽፈውም ብቻ ሳይሆን ኑረው ቀምሰው አሳይተውናል፡፡ ስለ ወንጌል ክብር ስለ            ርትዕት ሃይማኖት የተሰው የቅድስት ቤተክርስቲያን መዓዛ የሆኑት ሐዋርያት ቤተክርስቲያን ገድላቸውን በመመስከር ታከብራቸዋለች፡፡
3.በዓላቸውን በማክበር
‹‹ኪዳነ ተካየድኩ ምስለ ኅሩያንየ›› መዝ 88፡3 ከመረጥኳቸው ጋር ቃል ኪዳኔን አደረግሁ ብሎ ለቅዱሳኑ ቃል ኪዳን እንደገባላቸው ሁሉ ቅድስት የኢትዮጵያ             ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ይህን አውቃ የቅዱሳን ሐዋርያትን የሰማዕትነታቸውን ቀን/ ከቅዱስ ዮሐንስ በስተቀር የእርሱን የተወለደበትን ቀን ይከበራል/            በዓላቸውን በደመቀ ሁኔታ በውዳሴ በቅዳሴ በማኅሌት ታስባቸዋለች፤ ታከብራቸዋለች፡፡
4.በአማላጅነታቸው በመተማመን
የቅዱሳን አማላጅነት በቅዱሳት መጻሕፍት ትምህርትና በቤተክርስቲያን ታሪክ በተለያዩ ቦታዎች ተገልጦ ይገኛል፡፡ በዚህ መሠረት ምእመናን አስቀድመው                    የልብሳቸውን ዘርፍ እየነኩ በጥላቸው ላይ እየተኙ ይፈወሱ እንደነበሩት ሁሉ ዛሬም በስማቸው ቤተክርስቲያን በማነጽ በስማቸው በመጠራት ሥዕላቸውን በማክበር      ልጆቿ ድኅነተ ነፍስ ድኅነተ ሥጋ ያገኙ ዘንድ በስማቸው ጸልዩ እያለች ታስምራለች፡፡

አባ ሳሙኤል
በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን
የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ
አዲስ አበባ