Uncategorized

ሰዎች የራሳቸውን ማንነት በማስመሰል ጉዞ መቀጠል የለባቸውም። የዚህ ዓይነቱ ጉዞ በደንብ ከተከታተልከውና ካስተዋልከው አንተን ለሁሉም ዓይነት ተሞክሮዎች የተጋለጥክ ያደርግሃል፡፡ በአጋጣሚዎች የተሞላ የአልታወቁ ሰዎችና ቦታዎች አዳዲስ ነገሮችና ፈተናዎች ሕይወትህን ሊፈትኑ የሚችሉ አዳዲስ እይታዎችን፣ አዳዲስ ሀሳቦችን፣ አዳዲስ የጠባይ መንገዶችን ጉዞው ቀስ በቀስ ያመጣብሃል፡፡

ስለዚህ ሰዎች ሆይ የራሳችሁን እውነተኛ ሕይወትና ጉዞ ታገኙ ዘንድ የእናንተን ቀና መንገድ የሚያዘጋጁ በእውነት ላይ የተመሠረቱ አስተሳሰቦች ሊኖራችሁ ይገባል፡፡

ራእያችሁና ጉዟችሁን ቀላል የሚያደርገው በእምነት ላይ የተመሠረቶ  እንቅስቃሴ ሲሆን ነው፡፡ እናንተ በእቅዳችሁ በየቀኑ በመደባችሁት የጊዜ ብዛት አይደለም፤ ጉዳዩን በእቅድ ይዛችሁ ለብዙ ጊዜ በቋሚነት የምታነቡት ረጅም ልብ ወለድ ታሪክ አይደለም፡፡ በዐይን የቅኝት ምልከታ እንደ ሚነበብ የረጅም ታሪክ ክፍልም አይደለም፡፡ እየተጓዛችሁ ያላችሁት በእምነት የውስጣዊ ማንነትን በማግኘት ሃይማኖት ላይ ተመሥርታችሁ ነው። ሕይወታችሁን መምራት ያለባችሁ ስለዚህ እናንተ ዛሬ ነው ያላችሁ ለነገ የተስተካከለ ካለ ለማድርግ  ጉዟችሁን ተጠቀሙበት፡፡

“የተጠራቀመ  እምነትና የራስ ማንነት” የራስን ማንነት በማግኘት ጉዞ በጀመራችሁ ጊዜ፣ በመቀጠል ጉዞው ረጅም በመሆኑ በጸሎት ጀምሩት እግዚአብሔር አምላክ የልቡናችሁን መሻት እንዲ ፈጽምላ ችሁ፡፡ የሱ ፈቃድ ነውና  ከዚህ በኋላ በድል የተሞላ፣ በእውቀት የጐላ ጉዞ ይሆንላችኋል፡፡

ለሕይወት መሰናክል የሆኑ ድርጊቶች በኑሮ እንኳን በመንገዳችሁ ፈጽሞ አያጋጥሟችሁም፡፡ ይህም የሚሆነው ሀሳባችሁንና ራስን ዝቅ በማድረግ ከሆነና መልካም ስሜት ሰውነታችሁንና መንፈሳችሁን ሊሰማችሁ ይችላል፡፡ ከላይ የተጠቀሱትን የእግዚአብሔር ፈቃድ እንዲሆን በእቅዳችሁ ያልተሸከማችኋቸውን ከሆነ በበሰለ ሁኔታ በእምነት ማየትን ይጠይቃል፡፡ በመቀጠልም የሕይወት ጉዞው ረጅም በመሆኑ አሁንም ጸልዩ፡፡ የክረምቱ እና የበጋው ጊዜ ሲመላለስ በጣም ረጅም ነው፡፡ ይህም እናንተ ወደ ጣፋጭ ፍሬ የምትገቡበት፣ የምታገኙበት ወቅት ስለ ሆነ። እነዚህም ለመጀመሪያ ጊዜ የትዕግስታችሁና የጽናታችሁ ምክንያት የሚታዩበት ነው፡፡ ሁልጊዜም የተጠራቀመ የራሳችሁን ታሪክ፣ እምነት ማንነት በማይለዋወጥ የጠባይ ሁኔታ ጠብቁት፡፡  በሕወታችን ላይ የእግዚአብሔር ፈቃድ  ነው፡፡ ነገር ግን ወቅቱ አሁን ነው ብላችሁ አትቸኩሉ ይህ ለረጅም ዓመታት በእቅድ የተያዘ እምነትንም የሚጠይቅ መልካም ጉዳይ ነው፣ ይህንን በብቸኝነት እንደ እሴት ከትውልድ ጋር ማያያዝ ይገባል። ይህ መልካም ነውና፡፡ በመንገዳችሁ ባገኛችሁት በሁሉም ድረሱበት ይህም ሲባል የተጠራቀመ የራስ ማንነታችሁ ግድ የለም ይደርስበታል ብላችሁ አለመጠበቅ ነው ጊዜውን ዋጁት፡፡

የተጠራቀመ የራስ ማንነታችሁ ጥሩ የሆነ የሕይወት ጉዞ አላት፡፡ ያለሷ ጉዞውን በፍፁጹም አታገኙትም ጥበብ ናትና፡፡ የተጠራቀመ የራስ ማንነት የጥፋተኝነትና የወንጀለኝነት ስሜት እንዲሰማችሁ አታደርግም፡፡ አሁንም ከእግዚአብሔር ባገኛችሁት ታላቅ ጥበብ በብዙ ተሞክሮ በእርግጠኝነት እንደተረዳችሁት የተጠራቀመ ማንነታችሁ ማለት ማንኛውም ፈተና በትእግሥት ማሸነፍ ስትችሉ ይህች ናት፡፡ “ጸልዩ ጉዞው ረጅም ነውና” የናንተን ዕድል ፋንታ መዳረሻ ለመድረስና መቸኮል ምንም ምክንያት የለም፡፡ ችኮላ ታደናቅፋለችና በዝግታ ጀምሩ፤ ስለዚህ በመንገዳችሁ ላይ በምታገኙት ገጠመኞች ትደሰቱ ይሆናል፡፡ የእናንተን የስብዕና ረገድ በማጥናት እንዲህም ሲባል ሂደቶችን፣ ልምዶችን፣ ደስተኛ ያለመሆን ምንጮችን፣ ረባሽ የሆኑ ሁኔታዎችን ጀብዱ በዕውቀትና በትሕትና የተሞላ እንዲሁም የጥንካሬ እና የጥበብ ግኝትም ጭምር ነው፡፡ ይህም ሲባል ‘Lestrigonians’ or cannibals እነዚህም የናንተን ጉዞ የሚፈትኗችሁ ናቸው፡፡ እነዚህ ድርጊቶች ሕይወትን የሚያበላሹና የሚያሰናክሉ ክፉ ጥርጥርና ዕድሌ ይህ ብቻ ነው ብሎ አስቀድሞ ለመወሰን ወደ መጥፎ መንገድ የሚገፈትሩ ናቸው፡፡

የእናንተን ሕይወት እና ኑሮ ለሃይማኖት ትልቅ አስተዋጽኦ በማድረግም ድርሻ አለው፡፡ ሁሌም የተጠራቀመ የራስ ማንነታችሁን በህሊናችሁ ያለምንም መለዋወጥ ጠንካራ ነኝ ባለሙሉ ተስፋ ነኝ ማለት ይገባል፡፡ ይህ የራስን በእምነት፣ ባሕል ወግ ለነፍሳችና ለሥጋችን የደኅንነት መንገድ ነው፡፡ ይህም የእናንተ የመጨረሻ ግባችሁ ነው፡፡ አትፍሩ እየተቀያየሩና እየተደጋገሙ የሚመጡ ሀሳቦችንና አስፈሪ ስሜቶችን ፈጽማችሁ አሜን ብላችሁ አትቀበሏቸው፡፡ እነዚህንና መሰል ክስተቶችን፤ ገዳይ ወይም አሳማኝ ሀሳቦችን ወይንም በጭንቀት ጣራ መድረስን ስለዚህ ይህ አላስፈላጊ ነው፡፡ ለሕይወታችሁ መምረጥ ያለባችሁ በራስ የመተማመን ስሜትንና በሌሎች ሀሳብ አለመደናገርን፣ ጥሩ ሰውነት ስሜት እና መንፈስ እንዲሰማችሁ አስፈላጊ ነው፡፡ ውስጣዊ የራስ ማንነታችሁን የሚያበለፅጉትን ሀሳቦች አስቡ፤ እናም በበለፀገ ሀሳብ እንዲስፋፉ ፍቀዱላቸው፡፡ ያለምንም ፈተና እንድትሆኑ ከፈለጋችሁ፣ አእምሯችሁን ጉዳት በሌላቸው ቅንና እውነትንና ሃይማኖትን መሠረት ያደረጉ እቅዶችና፣ራእዮችን  ሀሳቦች ሙሉት፡፡ እነዚህም አሳቦች ስቃይ የለሽና የታቀዱ የእግዚአብሔርም ፈቃድ መሆን ይኖርባቸዋል፡፡ ዓለምን በራስ መተማመን ተመልከቷት፡፡ ሕይወትን ፊት ለፊታችሁ ተመልከቷት እንጂ በመታከትና በጉዳት መንፈስ አይሁን፡፡ የግድ በማዕበሉ ውስጥ በትክክል በሁለት እግራችሁ መቆም አለባችሁ፡፡

እናንተ በእናንተ የሚሆነውን ነገር የሚደረገውን ሁሉ ፈጽማችሁ አትፍቀዱ፡፡ ወደ ረዳት አልባ ማርሽ ለመግባት ወይም በዘፈቀደ የሚመጣ ጭንቀትን አእምሯችሁን ህሊናችሁን ሁሉ ለእግዚአብሔር ስጡ፡፡ ስለዚህ ስለ የውስጥ ሰላምን የሚያመጡላችሁን ስሜቶች በተጠራቀመ የራስ ማንነታችሁ በእምነታችሁ ሰላም ሊሰማችሁ የግድ ነው፡፡ ነገር ግን ባመዛኙ የሕይወት ጉዞውን እንዲያድግ አድርጉ፣ ሞክሩ፣ ነገር ግን ጉዞው ዛሬ ነው ብላችሁ ፈጽማችሁ አትቸኩሉ፤ በዝግታ ፍጠኑ እንጂ፡፡ በመኖር ውስጥ የመጨረሻ ጠቃሚ ግብና ለውጥ በሰላም መኖር ነው፡፡ በየጊዜው ክስተቱ ዕውቅናንና ዕድልን በእውነተኛ ደስታ በማፈራረቅ ነው፡፡ ሀብታም መሆን ይቻላል ግን ሀብቱ የሚገኝበትን መንገድ መመርመር ያስፈልጋል፡፡ ሀብታም መሆንና ታዋቂ ሰው መሆን ይቻላል፡፡ የቅድስና ዕውቀትም ለሰው ተሰጥቶታልና፡፡ እንደ ፍላጎታችን ለመሆን ያለንን ጉጉት በመተው ራስን ለእግዚብሔር ማስገዛት ነፃና የተረጋጋን ሰዎች እንሆናለን፡፡ በቀላል መመዘኛዎች ከኖርን ጉዞውን አስደሳችና ረጅም እናደርገዋለን፡፡ ማንም ቢሆን የገጠመኙን ጥቅም በየጊዜው እያንዳንዷ ቀን ውስጥ እና ለእያንዳንዷ ቅፅበት በደስታ መኖርን እያንዳንዱ በእምነት ማግኘት ይችላል፡፡ ሕይወትን ለማስደሰት ቦታው መንፈሳዊነት ብቻ ነው፡፡ ጊዜውም አሁን ነው፡፡ ደስተኛ እና ታማኝ በመሆን አብረዋችሁ የሚጓዙትንም የሰው ዘር ሁሉ በእምነት ጽናት ደስተኛ አድርጓቸው፡፡

እናም ከአባቶች በወረሳችሁትና በራሳችሁ የተጠራቀመች ማንነት ስትደርሱባት ያገኛችሁትን ታላቅ ጥበብ አስቡ፡፡ የተጠራቀመች የራስ ማንነታችሁ ከሁሉም በላይ የሆነውን ጉዞ ሰጥታችኋለች ተቀበሏት፡፡ የተጠራቀመች የራስ ማንነት ነው፡፡ ከተለያየ ፈተና የዳንክበት ትልቁ ሃይማኖት ነው፡፡ የራስም ማንነት ነው፡፡ እውነተኛ የራስ መገለጫ ነው፡፡ የተጠራቀመ ሰብዕና ነው እንጂ ሌላ አይደለም፡፡ የራሳችሁ መገለጫ ሲለካ ሁልጊዜም እንደገና የምታገኙት ሚሥጢር ነው፡፡ የማያልቅ ዘለዓለማዊ ነው፡፡

በሰዎች የሃይማኖትና የዓላማ ፅናት ሲሆን ይህም የሰው ልጆች የሚኖራቸው የራሳቸው የመዳን አቅም ኃይል በሳይኰሎጂና በአካል ደረጃም ጭምር ለሁሉም የተሰጠው በመሆኑ ነው፡፡ ባለሙያ ማለት የሚሠራው ይህንን የማዳን ኃይል በሕክምና ወይም በሳይኰቴራፒ የማገገም ሥራን ወደ ሰዎች አእምሮ ማምጣት ነው፡፡ ነገር ግን ጤና በተፈጥሮ ደረጃ የሚገኝ አካል ነው፡፡ ሰው በራሱ የራሱን ማስመለስ ይችላል፡፡ However, health is the natural state of being a person can restore himself or herself ‘by reframing’ አዲሱ የራስ ገፅታ ሌላ አይደለም፣ ማንነትህን ማወቅ በእቅድ መመራት እንጂ ሌላ ምስጢር አይደለም፡፡ ነገር ግን ሥራን ወይም ተግባርንና በትክክለኛ አረዳድ ተረድቶ ራስን በአግባቡ መምራት ነው፡፡ ይህም የግለሰቦች፤ የቤተሰብ፣ የሀገርም ጭምር ነው፡፡ ሀሳቡ የተለየዩ ዘዴዎች ውጤት ነው፡፡ የተለያዩ የተዘበራረቁ እና በጣም በሰዎች ያልተሰካኩ ስብዕናዎችን ለማየት የሚረዳ ነው፡፡

ማንም ሁኑ፣ ምንም ሁኑ፣ የትም ኑሩ፣ ምንም ሥሩ ነገር ግን የምትኖሩ፣ የምታስቡ የራሳችሁ ፀባይ ያላችሁ ሁሉ፣ የራሳችሁ እምነትና ገፅታ ወይም መገለጫ ተፅዕኖ ለማድረግ ጉልህ አስተዋጽኦ ይኖራችኋል፡፡ የራስ ገፅታችሁ መልካም ከሆነ ይህ ለእናንተ መልካም ነው፡፡

እንደ ፈቃድ ብትኖሩ ትሞታላችሁ፡፡ ነገር ግን በሃይማኖትና በመንፈሳዊ ሥራ የሥጋችሁን ፈቃድ ብትገድሉ ለዘለዓለም በሕይወት ትኖራላችሁ በእግዚአብሔር መንፈስ የሚሠሩ ሁሉ የእግዚአብሔር ልጆች ናቸው፡፡ ሮሜ 8÷13፡፡

መንፈስ ማለት መንፈሳዊ ሥነ ምግባር ነው፡፡ የመንፈስ ፍሬ ግን ፍቅር፣ ደስታ፣ ሰላም፣ ትዕግሥት፣ ምጽዋት፣ ቸርነት፣ እምነት፣ ገርነት፣ ንጽሕና ነው፡፡ በጌታችን በመድኃኒታችን በኢየሱስ ክርስቶስ ያመኑ ግን ሰውነታቸውን ከምኞትና ከኃጢአት ለዩ አሁንም በመንፈስ እንኑር በመንፈስም እንመላለሰ ገላ 5፥22። ኤፌ. 4፥30

አባ ሳሙኤል

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ

ቤተ ክርስቲያን ልማትና ክርስቲያናዊ

ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

አዲስ አበባ – ኢትዮጵያ

 

የእግዚአብሔር ዕቅድና ፈቃድ ከፍጥረታቱ የተለየ ወይም የራቀ አይደለም፡፡ ዓለምን የፈጠረው ከሰዎች ጋር ዘለዓለማዊ መቀራረብ ወይም ግንኙነት እንዲኖረው ፈልጐ ነው፡፡ ይህ የሚያልፈው ዓለም (ምድር) እንኳን በጊዜው ቢያልፍ በማያልፈው ዘለዓለማዊ ዓለም ከሰዎች ጋር ዐብሮ ለመኖር የማያልፈውን ሰማያዊ ዓለም ፈጥሮአል፡፡ ይህ የሚታየው ዓለም (physical world) የተፈጠረው ለሰዎች መገልገያ እንደሆነ መጽሐፍ ቅዱስ ይናገራል፡፡ “ብዙ ተባዙ ምድርንም ሙሉአት፤ ግዙአትም፡፡” ዘፍ. 1÷28፡፡ “ሰማየ ሰማያት ለእግዚአብሔር ወምድርሰ ወሀበ ለእጓለእመሕያው ሰማይ ለእግዚአብሔር መንበሩ ነው ምድርን ግን ለሰው ልጆች ሰጣት” እንዲል፡፡ መዝ. 113÷16፡፡

የብሉይ ኪዳን ጸሐፍት ስለ ሰው የሚገልጽ ብዙ ቃላት ቢጠቀሙም ትልቁን ቁጥር ይዞ የሚገኘውና በብሉይ ኪዳን የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል 562 ጊዜ ተጠቅሶ የሚገኘው አዳም የሚለው ቃል ነው፡፡ ይህ ቃል የሰው ልጆችን ሁሉ ይወክላል፡፡ አዳም ማለትም በእግዚአብሔር አምሳል የተፈጠረ የፍጥረታት ሁሉ ዘውድ የፍጥረታት ሁሉ የመጨረሻና ከፍተኛ ደረጃ ፍጡር ማለት ነው፡፡ ዘፍ. 1÷26-28፣ 2÷7፡፡ ሰው የተፈጠረው በእግዚአብሔር አምሳል ነው “እግዚአብሔር አለ ሰውን በመልካችን እንደ ምሳሌአችን እንፍጠር የባሕር ዓሦችንና የሰማይ ወፎችን እንስሳትንና ምድርን ሁሉ በምድር ላይ የሚንቀሳቀሱትንም ሁሉ ይግዙ፡፡” በማለት ተናግሯል፡፡ ዘፍ. 1÷26፡፡ ይህ ደግሞ የሚያስረዳው እግዚአብሔር ለሰው ምን ያህል ክብር እንደሰጠው የሚያሳይ ነው፡፡ ከዚህም በላይ ምድርን እንዲገዛ ሥልጣን ሰጥቶታል፡፡ አዳም የሚለው ስም የመጀመሪያው ሰው መጠሪያ ስም እንደሆነ ገልጾአል፡፡ በብሉይ ኪዳን የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል ውስጥ 42 ጊዜ ተጽፎ የሚገኘውና ስለ ሰው የሚገልጸው ቃል በዕብራይስጡ “ኤኖሽ” የሚለው ሲሆን በአማርኛው ሰው የሚል ትርጉም ይኖረዋል፡፡ ኢዮብ 28÷13፣ መዝ. 89÷3፣ ኢሳ. 13÷12፡፡ በመጀመሪያ ሰው የሚለው ቃል በመጀመሪያ ለተፈጠረው (አዳም) መጠሪያ ስም የሚያገለግል ነበር፡፡ “እግዚአብሔር አምላክም አለ ሰው ብቻውን ይሆን ዘንድ መልካም አይደለም፡፡ የሚመቸውን ረዳት እንፍጠርለት፡፡” ዘፍ. 2÷18፡፡ ሰው የሚለው መጠሪያ ኋላ ሁሉን የሚመለከት የአዳም ልጆች የወል መጠሪያ ሆነ፡፡ “ይህን የሚያደርግ ሰው ይህንም የሚይዝ የሰው ልጅ እንዳያረክሰው ሰንበትንም የሚጠብቅ እጁንም ክፋት ከማድረግ የሚጠብቅ ብፁዕ ነው፡፡” ኢሳ. 56÷2፡፡ ሌላው በብሉይ ኪዳን መጽሐፍ ውስጥ 2160 ጊዜ ተጽፎ የሚገኘውና በጾታ ወንድን የሚመለከት ስለ ሰው የሚናገረው የዕብራይስጡ ቃል ኤሽ (ish) የሚለው ነው፡፡ ይህ ቃል ኋላ የሰው ልጆችን ሁሉ የሚመለከትና መጠሪያ ሆነ፡፡ ወደ አዲስ ኪዳን መጽሐፍ ስንመጣ የምናገኘው አንትሮፖስ (Anthropos) የሚለውን የግሪክ ቃል ነው፡፡ ይህ ቃል አዳም ሰው “ኤሽ”፣ “ኤኖሽ የሚለውን ቃል ሁሉ ጠቅልሎ ስለ ሰው ተፈጥሮና ጠባይ የሚያስረዳ ነው፡፡ ይህ ቃል ሰዎች በተፈጥሮአቸው በጠባያቸው ከእንስሳ፣ ከመላእክት፣ ወዘተ እንደሚለዩ የሚያሳይ ብዙ ትርጉም የያዘ ቃል ነው፡፡

  • ሰዎች ከእንስሳ እንደሚለዩ፡- “እንግዲህ ሰው (Anthropos) ከበግ ይልቅ እንደምን አይበልጥም፡፡” ማቴ. 12÷12፡፡
  • ሰው ከመላእክት እንደሚለይ፡- ዕብ. 2÷5፣ 1ቆሮ. 4÷9፡፡ ምንም እንኳን ጌታችን መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከሰው በነሣው ሥጋ ፍጹም ሰው ቢሆንም ፍጹም አምላክም በመሆኑ ሰው ከኢየሱስ ክርስቶስ የተለየ ነው፡፡ “ኢየሱስ ክርስቶስ ገልጦልኛል እንጂ እኔ ከሰው (Anthropos) አልተቀበልኩትም አልተማርሁትምም፡፡” እንዲል ገላ. 1÷12፡፡
  • ሰው ከእግዚአብሔር እንደሚለይ “ከሰው (Anthropoids) እንደሆነ ይጠፋሉና ከእግዚአብሔር እንደሆኑ ግን ታጠፏቸው ዘንድ አይቻላችሁም፡፡” የሐ.ሥ 5÷38-40፡፡

የሰው ጥንተ ተፈጥሮ

እግዚአብሔር የመጀመሪያውን ሰው አዳምን ከዐፈር (ጭቃ) እንደፈጠረውም ቅዱሳት መጻሕፍት ይናገራሉ፡፡ የመጀመሪያዋ ሴት (ሔዋን) ከአዳም ጐን እንደተገኘች ተጽፏል፡፡ ማር. 10÷6፣ ዘፍ. 2÷22፡፡ ሰው የተፈጠረው ከዐፈር ቢሆንም ከሌሎች ፍጥረታት የሚለይበት የሰውነት ይዘት (body components) አለው፡፡ ከሰውነት ክፍሎቹም ከፍተኛውን ቦታ የሚይዙትና ሰውን ከመንፈሳውያን ጋር በመንፈሳዊ ዓለም እንዲኖር ካስቻሉት መካከል (የሚያስብ አእምሮ)፣ ነፍስና አእምሮ ሲሆኑ ሌሎችም ተጠቃሾች ናቸው፡፡ መጽሐፍ ቅዱስም ልብ፣ አእምሮ፣ ኩላሊት፣ ወገብ ጉበት የውስጥ ዕቃ፣ ሥጋ ወዘተ ሰውን ሙሉ የሚያደርጉት የአካል ክፍሎች እንደሆኑ ይናገራል፡፡ ልብ የሚለውን የሚታየውን አካል ዕብራይስጡ ሌቭ ወይም ሌቫቭ ይለዋል፡፡ ግሪኩ ደግሞ ካርዲያ (Kardia) ይለዋል፡፡ ዕብራይስጡም ሆነ ግሪኩ ልብ የሚለው በአብዛኛው ከአስተሳሰብ ጋር የሚገናኘውን አካል ነው፡፡ የብሉይ ኪዳን መጽሐፍ ጸሐፍያን ደግሞ ኩላሊት (kidneys) የሚለውን በዕብራይስጡ ኪልያህ (kilyah) የሚገልጹበት ሐሳብም ውስጣዊ ነገርን ነው፡፡ “በአፋቸው አንተ ቅርብ ነህ ከልባቸው (ኩላሊት ግን ሩቅ ነህ)፡፡ ኤር. 12÷2፡፡ በአዲስ ኪዳን ስለ ኩላሊት የተነገረበት አንድ ቦታ ላይ ብቻ ነው፡፡ ይኸውም ኩላሊትንና ልብን የምመረምር እኔ እንደሆንሁ ያውቃሉ፡፡” ራእ. 2÷23 የሚለው ነው፡፡ ምንም እንኳን በሚዳበስ አካል ባይገለጽም ፈቃድ (will) ሌላው ከፍተኛው መንፈሳዊ የአካል ክፍል ነው፡፡ ማር. 12÷30፡፡

በአጠቃላይ ሰው ምንም እንኳ አራት ባሕርያተ ሥጋ ቢኖሩትም ከሁለት ዋና ዋና አካሎች የተፈጠረና የተሠራ ነው፡፡ የኸውም ከሥጋ (body) እና ከነፍስ (soul)፡፡ ትራይኮቶሚስቶች (Trichotomists) መንፈስን (spirit) በመጨመር ሰው ሦስት ነገሮችን ይዞአል ይላሉ፡፡ ሥጋ የሚለውን ዕብራይስጡ ከሌሎች ሥጋ የሰውን ሥጋ በተለየ ቃል ባሳር (Basar) ሲለው ነፍስን ደግሞ ነፌሽ (nephesh) ይላል፡፡ ይህም ከግእዙ ጋር ይቀራረባል፡፡ ነፍስ የሚለው ቃል በተለያየ አጠቃቀም 755 ጊዜ በብሉይ ኪዳን መጻሕፍት በሰፊው ተጽፏል፡፡ ለምሳሌ ነፍስ ሕይወት ወይም ሰውነት የሚል ትርጉም አለው፡፡ ኢያሱ. 2÷14፣ 1ኛ ነገ. 19÷3፣ ኤር. 52÷28፡፡ ነፍስ ሙሉ ሰውነትን ይገልጻል፡፡ “ዮሴፍ አባቱ ያዕቆብና ሰባ ዐምስት ነፍስ የነበረውን ቤተ ዘመድ ሁሉ ልኮ አስጠራ፡፡” የሐዋ. 7÷14፡፡ ነፍስ ሥጋን ይገልጻል፡፡ ማር. 8÷35፡፡ ነፍስ ኀይል የሚል ትርጉም ይኖረዋል፡፡ ማቴ. 22÷37፡፡ ሌላው ከነፍስ ጋር ተያይዞ የሚነገረው መንፈስ (spirit) ነው፡፡ በዕብራይስጥ ሩአህ (Ruah) ይባላል፡፡ በብሉይ ኪዳን መጽሐፍ ቅዱስ ላይ 387 ጊዜ ተጠቅሷል፡፡ መንፈስ በቀጥተኛ ትርጉሙ ደግሞ የሚንቀሳቀስ አየር ወይም ነፋስ ማለት ነው፡፡ መጽሐፍ ቅዱስም መንፈስ የማይዳሰስ ውስጣዊ እንቅስቃሴ ወይም መነቃቃት የሚፈጥር ታላቅ የሰው የአካል ክፍል እንደሆነ ይናገራል፡፡ ምሳ. 16÷32፣ ኢሳ. 26÷9፡፡ መንፈስ በሥጋ ውስጥ እንደሚያድር ነቢዩ ዳንኤል እንዲህ በማለት ይናገራል፡፡ “በእኔ በዳንኤል በሥጋዬ ውስጥ መንፈሴ ደነገጠችብኝ፡፡” የሚለውን መመልከቱ በቂ ማስረጃ ነው፡፡ ዳን. 7÷15፡፡

ሰው መባል የሚችለው አራቱ ባሕርያት ያሉት ሥጋንና ነፍስን የያዘ አካል ነው፡፡ ሥጋ ብቻውን ሰው አይባልም ነፍስም ብቸዋን ሰው መባል አትችልም፡፡ የበደለ ሰው ነው እንጂ ሥጋ ብቻ አይደለም፡፡ በክርስቶስ ድኅነት ያገኘ ሰው እንጂ ነፍስ ብቻ አይደለችም፤ የበደለ ሰው በመሆኑ ኋላም የሚፈረድበት ወይም የሚፈረድለት ሰው ነው፡፡ ለዚህም ነው የሥጋ ትንሣኤ ያስፈለገው፡፡ ሰው የሁለቱ የነፍስና የሥጋ ውሑድ ነው፡፡ “ትራይከቶሚስቶች” ሰው ሦስት ነገሮችን የያዘ ነው ይላሉ፡፡ ከዚህ ቀጥለን የሚከተሉትን አመለካከቶች በዝርዝር እንመለከታለን፡፡

ሀ. ትራይኮቶሚዝም (Trichotomism)፡- ትራይኮቶሚስቶች አስተሳሰብ ሰው ሥጋ ነፍስና መንፈስ እነዚህን ሦስት ነገሮች የያዘ ነው የሚል አስተምህሮ ያላቸው ሲሆኑ የሰው ልጅ በሥጋው ከሥጋውያን ጋር በሥጋው ዓለም ሲኖር በነፍሱና በመንፈሱ ደግሞ ከመንፈሳውያን ጋር በመንፈሳዊው ዓለም ይኖራል፡፡ ነፍስ ሥጋን የምታንቀሳቅስ የሥጋ ሕይወት ናት፡፡ ይኸውም ደመ ነፍስ የሚባለው ነው፡፡ እንደ እነርሱ አስተሳሰብ ደመ ነፍስ እንደማንኛውም እንስሳ ነፍስ ነው ይላሉ፡፡ ይህቺን ነፍስም የሕይወት እስትንፋስ ወይም የሥጋ ሕይወት ናት ብለው መንፈስ ደግሞ የማይሞት የሰው ከፍተኛው አካል ነው ይላሉ፡፡ ሰው እግዚአብሔርን የሚያውቅበት ዕውቀት ከመንፈሳውያን ጋር የሚኖርበት አካል ነው፡፡ ነፍስ ኀይል የምታገኘውም በመንፈስ ነው፡፡ ነፍስ በሥጋ ውስጥ ስታድር መንፈስ ደግሞ በነፍስ ውስጥ ታድራለች፡፡ መንፈስ በሥጋ ውስጥ ቢያድር ኖሮ ሥጋ መዋቲ ባልሆነም ነበር፡፡ እንስሳት በነፍሳቸው ውስጥ የምታድር መንፈስ ስለሌላቸው ሕያዋን አይደሉም፡፡ ነፍስና መንፈስ በማይለያይ ውሕደት የተጣመሩ ናቸው፡፡ የሰው ነፍስ ሕይወቷ መንፈስ ነው፡፡ እርሱም ከሦስት ነገሮች የተገነባ ነው የሚሉት፡፡

ለ. ዳይኮቶሚዝም (Dictomism)፡- ይህ ቲዎሪ ሰው የሁለት ነገሮች ውሑድ እንደሆነ ይናገራል፡፡ እነዚህ ሁለት ነገሮችም በዚህ ዓለም ያሉትን ፍጡራን የሚዛመድበት ሥጋ (ቁስ አካል) (material body) እና ከመንፈሳውያን ጋር አንድ የሚያደርገው ነፍስ ወይም መንፈስ (Soul or spirit) ናቸው፡፡ መጽሐፍ ቅዱስ ነፍስና መንፈስን አንዱን በአንዱ በመተካት መንፈሳዊውን ሁኔታ ይገልጽበታል፡፡ ሁለቱም ቃላት ሕያው የሆነውን የሰው ልጅ የተፈጠረበትን ነገር (element) ይገልጻሉ፡፡ ሁለቱም ቃላት የሚወክሉት አንድ ነገርን ነው፡፡ ይኸውም የማይሞተውን የሰውን ነፍስ ነው፡፡ ቅድስት ድንግል ማርያም ወላዲተ አምላክ እግዚአብሔርን ባመሰገነችበት ምስጋና መረዳት ይቻላል፡፡ “ነፍሴ ጌታን ታከብረዋለች መንፈሴም በአምላኬ በመድኃኒቴ ሐሤት ታደርጋለች” መንፈሴ ኅሊናዬ ሁለንተናየ ማለት ነው፡፡ ሉቃ. 1÷46-47፡፡ የሰላም አምላክ እግዚአብሔር ፈጽሞ ይቀድሳችሁ ነፍሳችሁን መንፈሳችሁንና ሥጋችሁንም 1 ተሰሎ. 5÷23 የኢዮብም ንግግር “እስትንፋሴ በእኔ ውስጥ የእግዚአብሔርም መንፈስ በአፍንጫዬ ውስጥ ገና ሳለ…” እንዲል፡፡ ኢዮብ 27÷3፡፡ መጽሐፍ ቅዱስ መንፈስና ነፍስን ጐን ለጐን አንድ ዐይነት መልእክት ለማስተላለፍ በአንድ ጊዜ ይጠቅሳቸዋል፡፡ ጌታችንና መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በማቴዎስ ወንጌል ስለ መዋቲ ሥጋ ሲናገር “ስለዚህ እላችኋለሁ ስለነፍሳችሁ በምትበሉትና በምትጠጡት ወይም ስለ ሰውነታችሁ በምትለብሱት አትጨነቁ፤ ነፍስ ከመብል ሰውነትም ከልብስ አይበልጥምን?” ብሏል፡፡ ማቴ. 6÷25፡፡ እዚህ ላይ ስለነፍሳችሁ ያለው ረቂቁን ወይም የማይሞተውን ነፍስ ለማለት ሳይሆን ሥጋን የሚመለከት ነው፡፡ ስለ ሥጋ ለመናገር ነፍስ የሚልበት የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል በብዙ ቦታ ተገልጿል፡፡ ነፍስ በሥጋ ስለምታድርና ሥጋን ስለምታንቀሳቅስ ስለ ሥጋ ለመናገር ሲፈልግ ነፍስ ይላል፡፡ በዚሁ ወንጌል ላይ ደግሞ ነፍስንና ሥጋን ለይቶ የእያንዳንዱን ባሕርያቸውን ጭምር ተናግሮአል፡፡ “ሥጋንም የሚገድሉትን ነፍስን ግን መግደል የማይቻላቸውን አትፍሩ፡፡” እንዳለ፡፡  ማቴ. 10÷28፡፡ አቤቱ ነቢያትህን ገደሉ መሠዊያችንም አፈረሱ እኔም ብቻዬን ቀረሁ ነፍሴንም ይሻEታል፡፡ ሮሜ 11÷3፡፡ አንዳንዴም መጽሐፍ ቅዱስ ሙሉ ሰውነትን (ነፍስንና ሥጋን) በነፍስ ተክቶ ይናገራል፡፡ “የሕፃኑን ነፍስ የፈለጉት ሞተዋልና፡፡…” ማቴ. 2÷20፡፡ እዚህ ላይ የሕፃኑን ነፍስ የሚለው ራሱ ሕፃኑን ሙሉ ሰውነት ማለት ነው እንጂ ሥጋውን ለይቶ ነፍሱን ብቻ ማለቱ አይደለም እንዲሁም “ኢትቅትል ነፍሰ” እንዲል ነፍስ አትግደል ሲል ነፍስ የምትሞት ሆና አይደለም ለሥጋ ሰጥቶ መናገሩ ነው፡፡ “ዳይኮቶሚስቶች፤ ትራይኮቶሚስቶች” የሚያቀርቡትን የተለያዩ መረጃዎች ትርጉማቸውንና ሐሳባቸውን በማስተካከል ውድቅ ያደርጓቸዋል፡፡ የሐዋርያው የቅዱስ ጳውሎስን አስተምሮ ለዕብራውያን የጻፈውን መልእክት እንመልከት፡፡ “የእግዚአብሔር ቃል ሕያው ነውና የሚሠራም ሁለትም አፍ ካለው ሰይፍ ሁሉ ይልቅ የተሳለ ነው “ወይፈልጥ ነፍሰ እመንፈስ”፡፡ ነፍስንና መንፈስንም ጅማትንና ቅልጥምንም እስኪወጋ ድረስ ይወጋል ያለበት ምክንያት ቢረቅበት ነው ነገር ግን በሐልዮ በነቢብ በገቢር የተሠራውን መርምሮ ይፈርዳል ሲል ነው፡፡” ዕብ. 4÷12፡፡ ጅማትና ቅልጥም የሚዳሰስ መዋቲ የሥጋ ክፍል ወይም ሁለቱ በአንድነት ሥጋን ይገልጻሉ፡፡ አንድ ሥጋ ይባላሉ እንጂ ሁለት አይደሉም፡፡ በተመሳሳይ መልኩ ነፍስና መንፈስ ደግሞ የማይታየውን ረቂቁንና የማይዳሰሰውን የሰውነት ክፍል የሚያመለክቱ ናቸው፡፡

“እስመ ዘተወልደ እምሥጋ ሥጋ ውእቱ”

ከግዙፍ ሥጋ የሚወለድ ግዙፍ ነውና ከረቂቅ መንፈስ የምትወለድ ነፍስ ረቂቅ ናትና ከመንፈስ ቅዱስ የሚወልዱት ልደት እንዲህ ነውና መንፈስ በወደደው ረድኤቱን ያሳድራል “ወቃሎ ትስምዕ” ትንቢት ሲያናግር ሱባዔ ሲያስቆጥር ትሰማዋለህ “ሀብተ ሙሴ በኢያሱ ሀብተ ኤልያስ በኤልሳዕ ሲያድር አታውቅም ከመንፈስ ቅዱስ የሚወለዱት ልደትም እንዲህ ነው፡፡ መንፈስ ቅዱስ በወደደው ያድራል ቋንቋ ሲያናግር ምስጢር ሲያስተረጉም ትሰማዋለህ ይላል”፡፡ ዮሐ. 3÷6፡፡

መንፈስ ቅዱስ ምእመናንን ንስኃ እንዲገቡና በክርስቶስ እንዲያምኑ ልብን ይለውጣል አማኝ የሆነ ሰውን ሥጋውን እንዲጾም እንዲጸልይ በሕይወቱ ሁሉ ይመራዋል እንደ ሥጋ ፈቃድ ብትኖሩ ትሞታላችሁ፡፡ ነገር ግን በመንፈሳዊ ሥራ የሥጋችሁን ፈቃድ ብትገድሉ ለዘለዓለም በሕይወት ትኖራላችሁ በእግዚአብሔር መንፈስ የሚሠሩ ሁሉ የእግዚአብሔር ልጆች ናቸው፡፡ ሮሜ. 8÷13፡፡

መንፈስ ማለት መንፈሳዊ ሥነ-ምግባር ነው፡፡ የመንፈስ ፍሬ ግን ፍቅር፣ ደስታ፣ ሰላም፣ ትዕግሥት፣ ምጽዋት፣ ቸርነት፣ እምነት፣ ገርነት፣ ንጽሕና ነው፡፡ በጌታችን በመድኀኒታችን በኢየሱስ ክርስቶስ ያመኑ ግን ሰውነታቸውን ከምኞትና ከኀጢአት ለዩ አሁንም በመንፈስ እንኑር በመንፈስም እንመላለስ ገላ. 5÷22፡፡ ኤፌ. 4÷30 – 1ቆሮ. 12÷13፡፡

 

አባሳሙኤል፤

የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

ልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

እና የቅዱስ ሲኖዶስ አባል

አዲስአበባ

 

 

ከሰኞ ጀምሮ እስከ ዓርብ ድረስ ባሉት ቀናት ውስጥ  በመጀመሪያ ዲያቆኑ ቤተ ክርስቲያኑን ሦስት ጊዜ ዞሮ ደወል ካሰማ በኋላ መቶ አምሳው ዳዊት ይታደልና ይደገማል፡፡ የሰባት ቀናት ውዳሴ ማርያምና አንቀጸ ብርሃን  እስከ ይዌድስዋ  ድረስ ታድሎ ይደገማል፡፡ ከዚያም “እንበለ ደዌ ወሕማም እንበለ ጻማ ወድካም ዓመ ከመ ዮም ያብጽሐኒ ያብጽሕክሙ አግዚአብሔር በፍሥሓ ወበሰላም” ተብሎ አቡነ ይደገምና  በዐራቱም ወንጌላት መሠረት ለእያንዳቸው በእየዕለቱና  ሰዓቱ የተመደበውን አቡን ካህናቱ በቀኝና በግራ እየተፈራረቁ  ይመራሉ፡፡ ካህናቱና ሕዝቡም ይቀበላሉ፡፡ በመቀጠል፡-

ለከ ኃይል ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም፡፡

አመኑኤልአ ምላኪየ ለከ ኃይል ለከ ኃይል ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም፡፡

ኦ እግዚእየ ኢየሱስ ክርስቶስ ለከ ኃይልለከ ኃይል ክብር ወስብሐት ወእዘዝ ለዓለመ ዓለም፡፡

ኃይልየ ወጸወንየ ውእቱ እግዚእየ እስመ ኮንከኒ ረዳእየ እብል በአኩቴት (12) ጊዜ በመሐሉ አቡነ ዘበሰማያት እየተዜመና እየተደገመ ይባላል፡፡

ለአምላክ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለሥሉስ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለማሕየዊ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለዕበዩ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለእዘዙ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለመንግሥቱ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ስለልጣኑ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለኢየሱስ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለክርስቶስ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለሕማሙ  ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

ለመስቀሉ ይደሉ ክብር ወስብሐት ወእዘዝ እስከ ለዓለመ ዓለም፡፡

 

ክርስቶስ አምላክነ ዘመጽአ ወሐመ በእንቲአነ በሕማማቲሁ በዜወነ፡፡

በሌላኛው ወገን ንሰብሖ ወናልዕል ስሞ ኀቡረ እስመ ውእቱ ገብረ ምድኃኒተ በብዝኀ ሣህሉ፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን (እግዚኦ ተሣሃል)፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  እብኖዲ(በቅብጥ አምላክ) ናይናን (መሐር ኪያነ፤ መሐረነ) ኪርያላይሶን ፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  ታኦስ (በጽርዕ አምላክ) ናይናን (መሐር ኪያነ፤ መሐረነ)  ኪርያላይሶን ፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  ማስያስ (ቅቡዕ የተቀባ መሲሕ) ናይናን (መሐር ኪያነ፤ መሐረነ)  ኪርያላይሶን ፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  ኢየሱስ (መድኅን መድኃኒት) ናይናን (መሐር ኪያነ፤ መሐረነ)  ኪርያላይሶን ፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  ክርስቶስ (ዳግማይ አዳም ምሉአ ጸጋ ቀዳሜ በኩረ ልደት ለኩሉ ፍጥት) ናይናን (መሐር ኪያነ፤ መሐረነ) ኪርያላይሶን ፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን   አማኑኤል (ስመ ሥጋዌ) ናይናን (መሐር ኪያነ፤ መሐረነ)  ኪርያላይሶን ፡፡

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  ትስቡጣ ናይናን  (መሐር ኪያነ፤ መሐረነ)  ኪርያላይሶን ፡፡

ኪርያላይሶን  እየተባለ  በአንድ ወገን 20 ጊዜ በሌላው ወገን 21 ጊዜ በጠቅላላው 41 ጊዜ

ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  ኪርያላይሶን  እየተባለ ይሰገዳል፡፡

 

በመጨረሻ ጊዜ፡-

ስብሐት ለእግዚአብሔር ኪያነ ዘፈጠረ ከመ ናምልኮ (እናመልከው ዘንድ ለፈጠረን ለእግዚአብሔር ምስጋና ይገባል)፡፡

ስብሐት ለማርያም እመ አምላክ እግእዝትነ ወመድኃኒትነ (እመቤታችንና መድኃኒታችን ለሆነች ለአምላክ እናት ለማርያም ምስጋና ይገባል)፡፡

ስብሐት ለመስቀለ ክርስቶስ ዕፀ መድኃኒት ኃይልነ ወፀወንነ(ኃይላችን መጠጊያችን ለሆነ ድኅነት ለተገኘበት ለክርስቶስ ምስጋና ይገባል)፤፤ ጸሎተ ሃይማኖትን ሐመ  እስከ ሚለው ድረስ መድገም ነው፡፡

 

አባ ሳሙኤል

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ  ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን

ልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

አዲስ አበባ

ምንባብ ዘሰኑይ- የሰኞ

ምስባክ

የምስባክ ትርጉም
ሰኞ በ1 ሰዓት ዘመዓልት

1ኛ.  ምን. ዘፍ 1፥ 1-31፡፡

2ኛ.  ምን. ኢሳ 5፥1-9፡፡

3ኛ.  ምን.  ሲራ. 1፡፡

ወንጌል ማር.  11፥ 13-26፡፡

ይትባረክ እግዚአብሔር አምላከ እስራኤል

ዘገብረ መንክረ ባሕቲቱ

ወይትባረክ ስመ ስብሐቲሁ

ምስባክ መዝ. 71 ፥ 18-19

የእስራኤል አምላክ እግዚአብሔር ይክበር ይመስገን

ብቻውን ድንቅ ሥራ ያደረገ

የጌትነቱም ስም ይክበር ይመስገን

ሰኞ በ3 ሰዓት ዘመዓልት

1ኛ.  ምን. ኢሳ 5 ፥ 21-30፡፡

2ኛ. ምን.  ኢዩ 2 ፥ 21-32፡፡

3 ፥ 1-21፡፡

3ኛ.  ምን.  ኤር 9፥ 12-19፡፡

ወንጌል ማቴ.  21 ፥  18-22፡፡

ተፈሣሕኩ እስመ ይቤሉኒ ቤተ እግዚአብሔር ነሐውር

ወቆማ እገሪነ ውስተ አዕጻድኪ ኢየሩሳሌም

ኢየሩሳሌም ሕንጽት ከመ ሀገር

ምስባክ መዝ. 121፥1-3

ወደ እግዚአብሔር ቤት እንሂዳለን  ባሉኝ ጊዜ ብለውኛልና ደስ አለኝ፡፡ ኢየሩሳሌም ሆይ እግሮችሽ በዓጸዶችሽ ቁመዋልና ደስ አለኝ፡፡ ኢየሩሳሌም እንደ ሀገርነቷ የታነጸች ናት
ሰኞ በ6 ሰዓት ዘመዓልት

1ኛ.  ምን. ዘፀአ. 32፥ 7-15፡፡

1ኛ. ምን. ጥበብ 1 ፡፡

ወንጌል  ዮሐ. 2፥ 13-17

 

እስመ ህየ ዐርጉ አሕዛብ

ሕዝበ እግዚአብሔር ስምዐ እስራኤል

ከመ ይግነዩ ለስምከ እግዚኦ

ምስባክ መዝ. 121 ፥ 3-4

የብዙ ብዙ የሆኑ እስራኤል ወደ ኢየሩሳሌም ወጥተዋል፡፡ ለእስራኤል ምስክር የሚሆኑ የእግዚአብሔር ወገኖች ናቸው፡፤ አቤቱ ለስምሕ ይገዙ ዘንድ
ሰኞ በ9 ሰዓት ዘመዓልት

1ኛ.  ምን. ዘፍጥ 2፥ 15-23፡፡

3፥ 1-24 ፡፡

2ኛ.  ምን. ኢሳ .40፥ 1-8፡፡

3ኛ.  ምን. ምሳ. 1 ፥ 1-9፡፡

ወንጌል ማቴ.21፥ 23-27፡፡

ስምዐነ አምላክነ ወመድኃኒነ

ተስፋሆሙ ለኩሎሙ አጽናፈ ምድር

ብፁዕ ዘኀረይኮ ወዘተወከፍኮ

ምስባክ መዝ. 64፥5-6

ድኅነት የምታደርግልን ፈጣሪያችን ልመናችንን ስማን

በምድር ዳርቻ ላሉት ሁሉ አለኝታቸው

የምትሆን አንተ ነህ፡፡ የመረጥረከውና የተቀበልከው የተመሰገነ ነው፡፡

ሰኞ በ11 ሰዓት ዘመዓልት

1ኛ.  ምን . ኢሳ.  50::

2ኛ. ምንኢሳ  26፥ 2-20::

3ኛ. ምን. ሲራ. 2::

4ኛ. ምን. ሆሴ  14፥ 2-10::

ወንጌል ዮሐ. 8፥ 51-59::

ምንባብ

ወትጼዕረኒ ልብየ ኩሎ አሚረ

እስከ ማእዜኒ ይትዔበዩ ጸላእትየ

ላዕሌየ ነጽረኒ ወስምዓኒ እግዚኦ አምላኪየ

ምስባክ መዝ. 12፥2

 

ልቡናየ ሁል ጊዜ ታስጨንቀኛለች

ጠላቶቸ እስከ መቸ ይታበዩብናል

አቤቱ ፈጣሪየ ስማኘረ ተመልከተኝም

           ዘሰሉስ – የማክሰኞ
ማክሰኞ በ1 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.   ምን. ዘፀአ 19፥ 1-8፡፡

2ኛ.  ምን. ኢዮ. 23፥ 24፡፡

3ኛ.  ምን. ኢሳ 1፥ 21-31፡፡

4ኛ.  ምን.ሆሴ.  4፥ 1-8፡፡

ወንጌልማቴ 26፥ 1-6፡፡

ለይትኀፈሩ ወይኅሰሩ እለ የኀሥሥዋ ለነፍስየ፤ ለይግብኡ ድኅሬሆሙ ወይትኀፈሩ እለ መከሩ እኩየ ላዕሌየ፤

ለይኩኑ ከመ ጸበል ዘቅድመ ገጸ ነፋስ፤

ምስባክ.መዝ. 34፥4

ሰውነቴን ለማጥፋት የሚሽዋት ሁሉ ይፈሩ፤ ይጎስቁሉም፤

በእኔ ክፉ ለአመጡብኝ የመከሩብኝ ሁሉ ወደኋላቸው ይመለሱ፤

ይፈሩ በነፋስ ፊት እንዳለ ትቢያ ይሁኑ፡፡

 

ማክሰኞ በ3 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ. ምን. ዘዳግ. 8፥ 11-19፡፡

1ኛ. ምን ሲራ. 3፡፡

ወንጌል ማቴ 23፥ 37-38፡፡

ፍታሕ ፍትሕየ ወባልሐኒ

ወበእንተ ቃልከ አሕይወኒ

ርኁቅ ሕይወትየ እምኃጥኣን

ምስባክ መዝ. 118፥ 154

ፈርደህ ከመከራ አድነኝ

ሕግህንም ስለጠበቅሁ አድነኝ

ሕይወት እግዚአብሔር ከኃጥኣን የራቀ ነው፡፡

ማክሰኞ በ6 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

ኛ.  ምን.ሕዝ.  21፥ 3-17፡፡

2ኛ.  ምን. ሲራ .4፡፡

ወንጌል ዮሐ. 8፥ 12-20፡፡

አድኅነኒ እግዚኦ እምፀርየ፡፡

ወእምጸላትየ እስመ ይኄይሉኒ

ዘይባልሐኒ እምጸላጽየ ምንስዋን ወዘያዕሌኒ እምለቆሙ ላዕሌየ፡፡

ምስባክ  መዝ.58፥-1

አቤቱ ከጠላቶቸ አድነኝ፡፡ ከሚበረቱብኝም ጠላቶቸ አድነኝ፡፡ ጥፋተኞች ከሆኑ ጠላቶቸም የሚያድነኝ እሱ ነው፡፡ በጠላትነት ከተነሱብኝ ጠላቶቸ በላይ ከፍከፍ የሚያደርገኝ እሱ ነው፡፡
ማክሰኞ በ9 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.  ምን. ዘፍጥ.  6፥ 5-22::

2ኛ.  ምን. ዘፍጥ. 6፥ 21-24::

3ኛ.  ምን. ዘፍጥ.  8፥ 9-22::

4ኛ.  ምን. ዘፍጥ.  9፥ 1-7::

5ኛ.  ምን. ምሳ. 9፥ 1-12::

6ኛ.  ምን. ኢሳ. 20፥ 9-31፡፡

7ኛ.  ምን.ዳን. 6፥ 2-28፡፡

ወንጌል.ማቴ 24፥3-35፡፡

ኀቤከ እግዚኦ አንቃዕዶኩ ነፍስየ አምላኪየ

ወኪያከ ተወከልኩ ወኢይትኀፈር ለዓለም፤

ወኢይሥሐቁኒ ጸላእትየ

ምስባክ. መዝ. 24፥1

 

አቤቱ ፈጣሪየ በአንቃዕድዎ ልቡና ወዳንተ መልሸ ለመንሁ፡፡ በመከራ ለዘላለሙ እንዳላርፍ ባንተ አመንሁ፡፡

ጠላቶቸም አይዘብቱብኝም፡፡

 

ማክሰኞ

 

በ11 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.  ምን ኢሳ. 29፥ 5-21፡፡

2ኛ.  ምን. ኢሳ. 28፥ 16-26፡፡

3ኛ.  ምን. ምሳ 6፥ 20-35፡፡

ወንጌል ማቴ. 25፥14-46፡፡

46-54፡፡

 

በትረ ጽድቅ ወበትረ መንግሥትከ

አፍቀርከ ጽድቀ ወዐመፃ ጸላእከ

ብፁዕ ዘይሌቡ ላዕለ ነዳይ ወምስኪን

ምስባክ  መዝ. 44፥ 6

 

የመንግሥትህ በትር የጽድቅ በጽር ነው፡፡

ጽድቅን ወደድህ፤ አመጽንም ጠላህ ፡፡

ለድኃና ለጦም አዳሪ የሚያስብ ንዑር ክቡር ነው፡፡

 

ዘረቡዕ – የሮብ
ረቡዕ በ1 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ. ምን. ዘፀአ. 17፥ 1-7፡፡

2ኛ. ምን. ኢሳ. 2፥ 1-11::

3ኛ. ምን. ምሳ. 3፥ 1-15፡፡

4ኛ. ምን. ሆሴ. 5፥ 13-15፡፡

ወንጌል ዮሐ. 11፥

እስመ ተማከሩ ኅቡረ ወዐረዩ

ላዕሌከ ተሰካተዩ ወተካየዱ

ተዓይኒሆሙ ለኤዶምያስ ወለይስማኤላውያን፡፡

ምስባክ መዝ. 82፥ 5

አንድ ሁነው በአንድነት ተካክለው ተማክረዋልና

በአንተ ላይ ፈጽመው ተማማሉ

የኤዶምያስና የእስማኤላውያን  ወገኖች

ረቡዕ በ3 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.  ምን. ዘፀአ. 13፥ 17-7፡፡

2ኛ.  ምን. ሲራ. 22፡፡

ወንጌል  ሉቃ. 22፥ 1-6፡፡

 

ይባዕ ወይርአይ ዘከንቶ ይነብብ

ልቡ አስተጋብአ ኃጢአተ ላዕሌሁ

ይወጽእ አፍኣ ወይትነገር ወየኀብር ላዕሌየ፡፡

ምስባክ  መዝ. 40፥ 6

ከንቱ ነገርን የሚናገር ገብቶ ይይ፡፡ ልቡናው ዕዳ የሚሆንበትን ኃጢአት ሰበሰበ፡፡ ወደ ውጭ ወጥቶ ኃጢአትን ይናገራል በእኔ ላይም ያስተባብራል፡፡
ረቡዕ በ6 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ. ምን. ዘፀአ. 14፥13-31::

2ኛ. ምን. ሲራ. 23፡፡

ወንጌል ሉቃ. 7፥ 36-50::

 

ጸላእትየሰ እኩየ ይቤሉ ላዕሌየ

ማእዜ ይመውት ወይሠዐር ስሙ

ይባእ ወይርአይ ዘከንቶ ይነብብ

ምስባክ መዝ.40፥5

ጠላቶቸ ግን በእኔ ላይ ክፋትን ይናገራሉ፡፡

መቼ ይሞታል  ስሙስ መቼ ይሻራል

ከንቱ የሚናገር ገብቶ ይመልከት

ረቡዕ በ9 ሰዓት  ዘመዓልት፡፡

1ኛ.  ምን. ዘፍጥ.  24 ፥ 1-9፡፡

2ኛ.  ምን. ዘኁ.  20፥ 1-13፡፡

3ኛ. ምን.  ምሳ. 1፥ 10-33፡፡

ወንጌል ማቴ.  26፥ 1-16፡፡

 

እስመ ናሁ ወውዑ ፀርከ

ወአንሥኡ ርእሶሙ ጸላእትከ

እስመ ተማከሩ ኅቡረ ወዐረዩ

ምስባክ መዝ. 82፥2

እነሆ ጠላቶችህ ደንፍተዋልና

ጠላቶችህ ራሳቸውን ነቅንቀዋልና

በአንድነት ተካክለው ተማክረዋልና፡፡

ረቡዕ በ 11 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.  ምን. ኢሳ.  58፥ 1-14፡፡

2ኛ.  ምን. ኢሳ. 59፥ 1-8፡፡

ወንጌል ዮሐ. 12፥ 27-36፡፡

 

ወፈውሰኒ እስመ ተሀውካ አዕፅምትየ

ነፍስየ ተሀውከት ፈድፋደ

ወኢትሚጥ ገጸከ እምኔየ፡፡

ምስባክ መዝ. 6፥2

 

አጥንቶቼ ታውከዋልና ፈውሰኝ

ነፍሴም እጅግ ታወከች

ፊትህ ከእኔ አትመልስ፡፡

ሐሙስ በ1 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.  ምን. ዘፀአ 17፥ 8-16፡፡

2ኛ.  ምን. ግብ ሐ. ዘፀአ. 1፥ 15-20፡፡

ወንጌል  ሉቃ. 22፥ 1-14፡፡

 

ዘሐሙስ- ዘሐሙስ

ወጽሕደ እምቅብ ነገሩ፤

እሙንቱሰ ማዕበል ያሰጥሙ፤

ዓዲ

ሶበሰ ጸዐለኒ እምተዓገሥኩ ፤

ወሶበ ጸላኢ አዕበየ አፉሁ፡፡

ምስባክ መዝ. 54፥ 21/12

ነገሩ ከቅቤ የለዘበ ሆነ ፡፡  እነሱ ማዕበል ናቸው ያሰጥማሉ፡፡

ወይም

ጠላት ሰድቦኝ ቢሆን በታገሥሁት ነበር ፡፡ ጠላትም በእኔ ላይ አፉን ከፍ ቢያደርግ በተሸሸግሁ ነበር፡፡

ሐሙስ

 

በ3 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ. ምን. ዘፀአ. 32 ፥30-35፡፡

2ኛ. ምን. ዘፀአ. 33፥ 1-3፡፡

3ኛ. ምን.ሚክ 2 ፥3-13፡፡

ወንጌል  ማቴ. 26 ፥ 17-19፡፡

ወይንዕዋ ለነፍሰ ጻድቅ

ወይˆንን ደመ ንጹሐ

ወኮነኒ እግዚአብሔር ጸወንየ፡፡

ምስባክ መዝ. 93 ፥ 21

የጻድቁን ሰውነት ለጥፋት ይሽዋታል፡፡

ንጹሕን ደም የሚያፈስ

አግዚአብሔር ግን አምባ መጠጊያ ሆነኝ

 

ሐሙስ በ6 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.   ምን. ኤር. 7፥ 3-13::

2ኛ.  ምን. ሕዝ. 20፥ 39-44::

3ኛ.  ምን.   ሚክ. 2፥ 7-13::

4ኛ.  ምን. ሚክ 3፥ 1-8፡፡

5ኛ.  ምን ሶፎ 1፥ 7-18 ፡፡

6ኛ. ምን. ሲራ. 12፡፡

ወንጌል.ማር. 14፥ 12-16::

እስመ ሰማዕኩ ድምፀ ብዙኃን እለ ዐገቱኒ ዐውድየ

ሶበ ተጋብኡኅቡረ ላዕሌየ

ወተማከሩ ይምስጥዋ ላዕሌየ፡፡

ምስባክ መዝ . 30፥  13

 

በዙሪያየ የከበቡኝን የብዙዎችን ድምጽ ሰምቻለሁና

በእኔ ላይ በአንድነት በተሰበሰቡ ጊዜ

ሰውነቴን ሊጥቋት ተማከሩ፡፡

ሐሙስ በ9 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.  ምን. ዘፍጥ. 22፥ 1-19፡፡

2ኛ. ምን. ኢሳ. 61፥ 1-7፡፡

3ኛ. ምን.  ኢዮ. 27፥ 1-23፡፡

4ኛ. ምን. ኢዮ. 28፥ 1-13፡፡

5ኛ. ምን ሚል 1፥ 9-14፡፡

6ኛ. ምን. ሚል. 2፥ 1-8፡፡

ወንጌል ሉቃ 22፥ 1-13፡፡

ትነዝሀኒ በአዛብ ወእነጽሕ

ተኀጥፅበኒ እምበረድ ወእጻዐዱ

ልበ ንጹሐ ፍጥር ሊተ እግዚኦ

ምስባክ መዝ. 50፥7

 

በአውባን /በሂሶጵ ቅጠል ትረጨኛለህ

እኔም ንጹሕ እሆናለሁ

ታጥበኛለህ እኔም እንደ ከበረዶ ይልቅ ንጹሕ  እሆናለሁ

አቤቱ ንጹሕ ልብን ፍጠርልኝ፡፡

 

ሐሙስ

ሐሙስ

በ9 ሰዓት ውስጥ፡፡

ሀ.የኅፅበተ እግር ምንባብ

1ኛ.  ምን. ዘፍጥ  18፥ 1-33::

2ኛ.  ምን. ዘፀአ. 14፥ 29-34::

3ኛ.  ምን.   ኢያ. 3፥ 13-17::

4ኛ. ምን. ኢሳ 4፥ 2-7::

5ኛ.  ምን. ኢሳ 55፥ 1-13::

6ኛ.  ምን. ሕዝ. 11፥ 17-21::

7ኛ.  ምን. ሕዝ 46፥ 2-9፡፡

8ኛ.  ምን. ምዝ ፥ 51፡፡

9ኛ.  ምን. መዝ ፥ 54፡፡

10ኛ. ምን. መዝ. ፥ 69፡፡

11ኛ.  ምን. ጢሞ ቀዳ. 4፥ 9-16፡፡

12ኛ. ምን ጢሞ. ካል 5፥ 1-10፡፡

ወንጌል ዮሐ.13፥ 1-20::

ለ የኀዕበተ እግር መጨረሻ ምዕዛል፡፡

መዝሙር፥ 150

እግዚአብሔር ይሬእየኒ ወአልቦ ዘየጥአኒ

ውስተ ብሔር ሥዑር ህየ የኀድረኒ

ወኀበ ማየ ዕረፍት ሐፀነኒ

ምስባክመዝ . 22፥1

 

እግዚአብሔር ይጠብቀኛል፤ የሚያሳጣኝም ነገር የለም፡፡

በለመለመ መስክ በዚያ ያኖረኛል

ዕረፍት በአለበት ውኃም አነጻኝ፡፡

 

ሐሙስ ስለ ቁርባን፡፡

1ኛ.  ምን ቆሮ ቀዳ. 11፥ 23-34፡፡

2ኛ. ምን ጴጥ ቀዳ  2፥ 11-25፡፡

3ኛ. ምን ግብ ሐዋ 8፥ 26-40፡፡

ወንጌል ማቴ.  26፥ 20-30፡፡

ምስባክ መዝ. 23፥5-6

 

ሐሙስ በ11 ሰዓት ዘመዓልት፡፡

1ኛ.   ምን. መዝ. 150፡፡

2ኛ.  ምን. ኢሳ 52፥ 13-15፡፡

3ኛ.  ምን. ኢሳ. 53፥ 1-12፡፡

4ኛ.  ምን. ኢሳ. 54፥ 1-8፡፡

5ኛ.  ምን. ኤር 31፥ 15-26፡፡

6ኛ.  ምን. ኢሳ .31፥ 1-9፡፡

7ኛ.  ምን. ኢሳ 32፥ 1-20፡፡

8ኛ.  ምን. ኢሳ.33፥ 1-10፡፡

ወሠራዕከ ማእደ በቅድሜየ

በአንጻሪሆሙ ለእለ ይሣቅዩኒ

ወአጽሐድክዋ በቅብ ለርስየ

ምስባክ መዝ. 22፥ 4

ዘይሴሰይ እክልየ አንሥአ ሰኮናሁ ላዕሌየ

አንተ እግዚኦ ተሣሀሊ ወአንሥአኒ እፍድዮሙ

በእንተዝ አእመርኩ ከመ ሰመርከኒ፡፡

ምስባክ መዝ.  9

በፊቴ ማእድን ሠራህ

በሚያስጨንቁኝም ፊት

ራሴንም በዘይት አለዘብኽ(ቀባህ)

እንጀራየን የሚመገብ ( ግብረ በላየ) ተረከዙን በላዬ አነሣብኝ፡፡

አቤቱ አንተ ይቅር በለኝ

ፍዳቸውን እከፍላቸው ዘንድ አንሣኝ

በዚህ እንደ ወደድከኝ አወቅሁ፡፡

ዓርብ – ዘዓርብ

 

ዓርብ በ1 ሰዓትዘመዓልት  (ዘነግህ)

1ኛ.    ምን ዘዳግ. 8፥ 19-20::

2ኛ.   ምን. ዘዳግ. 9፥1-24::

3ኛ.   ምን.   ኢሳ. 1፥1-9::

4ኛ.   ምን. ኢሳ 33፥ 5-22::

5ኛ.   ምን. ኤር. 20፥1-18::

6ኛ.   ምን. ኤር. 12፥ 1-8::

7ኛ.   ምን. ጥበብ 1፡፡

8ኛ.   ምን.ዘካ. 11፥ 11-14፡፡

9ኛ.   ምን. ሚክ. 7፥ 1-8፡፡

10ኛ.  ምን. አሞ 2፥ 1-16፡፡

11ኛ. ምን. አሞ. 3፥ 1-7፡፡

12ኛ.  ምን. ሆሴ. 10፥ 32-8፡፡

ወንጌል.ማቴ 27፥ 1-14፡፡

ማር .15፥ 1-5፡፡

ሉቃ. 22፥ 65-71፡፡

ዮሐ. 18፥28-40፡፡

ይበል መራሒ፡- ነአምን ነአምን ነአምን ሕማሞ ለዘኢየሐምም ርግዘተ ገቦሁ ነአምን ወቅንዋተ እደዊሁ ነአምን ዬ፡ ዬ፡ ዬ፡ ነአምን ሞቶ ወትንሣኤሁ፡፡ በመቀጠልም በግራና በቀኝ እየተቀባበሉ ይህን ይበሉ፡፡ ከዚያም ለከ ኃይል ይበሉ፡፡

እስመ ቆሙ ላዕሌየ ሰማዕተ ዐመፃ፡፡

ወሐሰት ርእሰ ዐመፃ፡፡

ዓዲ

ተንሥኡ ላዕሌየ ሰማዕተ ዐመፃ

ወዘኢየአምር ነበቡ ላዕሌየ

ፈደዩኒ እኪተ ህየንተ ሠናይት፤  ምስባክ. መዝ. 34፥ 11

1.     ምራት፡- ወጸቢሖ ተማከሩ ሊቃነ ካህናት ይስቅልዎ ለኢየሱስ ዲበ ዕፀ መስቀል፡፡

2.    ምራት፡- ወጸቢሖ ተማከሩ ሊቃነ ካህናት አውጽእዎ አፍአ ለኢየሱስ ውስተ ዓውደ ምኩናን፡፡

3.    ምራት፡- ወጸቢሖ ተማከሩ ሊቃነ ካህናት ሐመይዎ ለኢየሱስ ወመጠውዎ ለጲላጦስ፡፡

4.    ምራት፡-ወጸቢሖ ተማከሩ ሊቃነ ካህናት  አውጽእዎ አፍአ ለኢየሱስ ወነበረ ዐውደ ሶቤሃ፡፡

በየምራቱ መጨረሻ ሁሉም ሰው በአንድ ላይ፡-

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ዘተወልደ እማርያም እምቅድስት ድንግል ተሣሃለነ እግዚኦ፡፡

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ዘተጠምቀ በዮርዳኖስ ወተሰቅለ ዲበ ዕፀ መስቀል ተሣሃለነ እግዚኦ፡፡

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት፡፡

 

መሪው፡፡- የማይታመመውን ጌታ ሕማሙን እናምናለን እናምናለን እናምናለን ፤ የጎኑን በጦር መወጋት እናምናለን፤ እጆቹ በችንካር መቸንከራቸውን እናምናለን፡፡ ወዬው ወዬው ወዬው ሞቱንና ትንሣኤው እናምናለን በማለት ግራና እየተቀባበሉ  ይበሉ፡፡

ከዚያም እንደተለመደው ለከ ኃይል ይበሉ

 

ምስባክ

የሐሰት ምስክሮች በጠላትነት ተነሥተውብኛልና

ሐሰትም የዓመፃ  አበጋዝ ናት/

ወይም

የሐሰት ምስክሮች በጠላትነት ተነሡብኝ፡፡

በእኔ ላይም የማላውቀውን ነገር ተናገሩብኝ፡፡

1.     ሊቃነ ካህናት ኢየሱስን በመስቀል ላይ ይሰቅሉት ዘንድ በጧት/በነጋ ጊዜ ተማከሩ፡፡

2.     ሊቃነ ካህናት ኢየሱስን ወደ መስቀል አደባባይ ይወስዱት  ዘንድ በጧት/በነጋ ጊዜ ተማከሩ፡፡

3.     ሊቃነ ካህናት ኢየሱስን አስረው ለጲላጦስ አሳልፈው ይሠጡት ዘንድ በጧት/በነጋ ጊዜ ተማከሩ፡፡

4.     ሊቃነ ካህናት ኢየሱስን ያን ጊዜ ወደ ውጭ አውጥተው በፍር አደባባይ ያቆሙት ዘንድ በጧት/በነጋ ጊዜ ተማከሩ፡፡

በየምራቱ መጨረሻ ሁሉም ሰው በአንድ ላይ፡-

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው የማይሞት የማይለወጥ ከቅድስት ድንግል ማርያም የተወለደ አቤቱ ይቅር በለን፡፡

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው የማይሞት የማይለወጥ በዮርዳኖስ የተጠመቀ፤ በመስቀል የተሰቀለ፤ አቤቱ ይቅር በለን፡፡

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው የማይሞት የማይለወጥ፡፡ ብሎ ብቻ ያቆማል፡፡

 

ዓርብ በ3ኛ ሰዓት ዘመዓልት (ዘሠለስት)

1ኛ.  ምን. ዘፍጥ.  41፥ 1-22::

2ኛ.  ምን. ኢሳ.  63፥1-19::

3ኛ.  ምን. ኢሳ. 64፥ 1-4::

4ኛ.  ምን. ኢሳ. 4፥ 8-16::

5ኛ.  ምን. ኢሳ. 50፥ 4-11::

6ኛ.  ምን. ኢሳ. 3፥ 5-15::

7ኛ.  ምን. ሚክ. 7፥ 9-20::

8ኛ.  ምን. ኢዮ. 29፥ 21-25::

9ኛ.  ምን. ኢዮ. 30፥ 1-14፡፡

10ኛ.  ምን. መዝ. 35፡፡

ወንጌል ማቴ.  27፥ 15-26፡፡

ማር.  15፥ 6-15፡፡

ሉቃ. 23፥ 13-25፡፡

ዮሐ 19፥ 1-12፡፡

 

ይበል መራሒ፡- አርዑተ መስቀል ፆረ፤ አርዑተ መስቀል ፆረ፤ ይስቅልዎ ሖረ ፡፡ ዬ፤ ዬ፤ ዬ፤ ከመ ኪያነ ይቤዙ እግዚኦ ኮነ ገብረ፡፡

በጧት የተባለውን ምቅናይ ለከ ኃይልን ከዚህ በል፡፡

ዲያቆን፡-  መዝ. 34 በውርድ ንባብ ይበል፡፡

ካህን፡- ግፍዖሙ እግዚኦ ለእለ ይገፍዑኒ፤ ጽብኦሙ እግዚኦ ለእለ ይጸብኡኒ፤ነግፍዖሙ እግዚኦ ለእለ ይገፍዑኒን  በዜማ ይበል፡፡ ሕዝቡም ይቀበሉት፡፡

ዐገቱኒ ከለባት ብዙኃን፤

ወአኀዙኒ ማኅበሮሙ ለእኩያን፤

ዐገቱኒ ከለባት ብዙኃን፡፡          

ምስባክ መዝ. 21፥ 16

v ምራት፡- ጊዜ ሠለስቱ ሰዓት አኀዝዎ  ለኢየሱስ ወወሰድዎ ይስቅልዎ፡፡

v ምራት፡- ጊዜ ሠለስቱ ሰዓት   አሕየወ ሎሙ በርባንሃ ወወሀቦሙ ኢየሱስሃ ይስቅሉ

v ምራት፡- ጊዜ ሠለስቱ ሰዓት ወሰድዎ ለኢየሱስ ውስተ ምኩናን፡፡

v  ምራት፡-  ጊዜ ሠለስቱ ሰዓት ቀሰፎ ጲላጦስ ለኢየሱስ ወመጠዎሙ ይስቅልዎ፡፡

በየምራቱ መጨረሻ ሁሉም ሰው በአንድ ላይ፡-

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ዘተወልደ እማርያም እምቅድስት ድንግል ተሣሃለነ እግዚኦ፡፡

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ዘተጠምቀ በዮርዳኖስ ወተሰቅለ ዲበ ዕፀ መስቀል ተሣሃለነ እግዚኦ፡፡

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ይበል፡፡

 

ዓርብ በ6 ሰዓትዘመዓልት (ዘቀትር)፡፡

1ኛ.   ምን. ዘኊል.  21፥ 1-9::

2ኛ.  ምን. ኢሳ. 53፥ 7-12::

3ኛ.  ምን.  ኢሳ. 13፥ 1-10::

4ኛ.  ምን. ኢሳ. 50፥ 10-11::

5ኛ.  ምን. ኢሳ. 51፥1-6::

6ኛ.  ምን. አሞ. 8፥ 8-14::

7ኛ.  ምን. አሞ 9፥ 1-15፡፡

8ኛ.  ምን. ሕዝ. 37፥ 15-22::

9ኛ.  ምን. ገላ.  6፥ 14-17::

ወንጌል ማቴ.  27፥ 27-45::

ማር.  15፥ 16-33፡፡

ሉቃ. 23፥ 27-44፡፡

ዮሐ. 19፥ 13-27፡፡

 

ይበል መራሒ፡- ተሰቅለ ፤ተሰቅለ፤ ተሰቅለ ወሐመ ቤዛ ኩሉ ኮነ፡፡  ዬ፤ ዬ፤ ዬ በመስቀሉ በዜወነ እሞት ባልሐነ እያለ ሲመራ በግራና በቀኝ ያሉ ሁሉ እየተቀባበሉ ይህን ይበሉ፡፡

በጧት የተባለውን ምቅናይ ለከ ኃይልን ከዚህ በል፡፡

ዲያቆን፡- በውርድ ንባብ ኦ መኑ ዝንቱን  ያንብ፡፡

ካህን፡-  ለመስቀልከ ንሰግድ ኦ ሊቅነ ወለትንሣኤከ ቅደስት ንሴብሕ ይእዜኒ ወዘልፈኒ የሚለውን ያዚም ሕዝቡም እየተቀባበሉ ይበሉ፡፡

ቀነውኒ እደውየ ወእገርየ፤

ወኁለÌ ኩሉ አዕፅምትየ፤

ቀነውኒ እደውየ ወእገርየ፤        ምስባክ መዝ. 21 16

v ምራት፡- ጊዜ ስድስቱ ሰዓት አልበስዎ አልባሲሁ ለኢየሱስ ወወሰድዎ ይስቅልዎ፡፡

v ምራት፡- ጊዜ ስድስቱ ሰዓት ዐበጥዎ ለስምዖን ከመ ይፁር መስቀሎ፡፡

v ምራት፡- ጊዜ ስድስቱ ሰዓት ሰቀልዎ ለኢየሱስ በቀራንዮ መካን፡፡

v  ምራት፡- ጊዜ ስድስቱ ሰዓት ቀትር ሶቤሃ ሊቃነ ካህናት ሰቀልዎ  ለኢየሱስ መዕከለ ክልኤ ፈያት፡፡

በየምራቱ መጨረሻ ሁሉም ሰው በአንድ ላይ፡-

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ዘተወልደ እማርያም እምቅድስት ድንግል ተሣሃለነ እግዚኦ፡፡

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ዘተጠምቀ በዮርዳኖስ ወተሰቅለ ዲበ ዕፀ መስቀል ተሣሃለነ እግዚኦ፡፡

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት ይበል፡፡

መሪው፡- ተሰቀለ፤ ተሰቀለ፤ ተሰቀለ፤ ታመመም የሁሉ ቤዛ መድኃኒት ሆነ፤ ወዬው  ወዬው ወዬው በመስቀሉ አዳነን ከሞትም አዳነን እያለ ሲመራ በግራና በቀኝ ያሉ ሁሉ እየተቀባበሉ ይህን ይበሉ፡፡

በጧት የተባለውን ምቅናይ ለከ ኃይልን ከዚህ በል፡፡

ዲያቆን፡- በውርድ ንባብ ኦ መኑ ዝንቱን  ያንብ፡፡

ካህን ፡- ሊቅ ፈጣሪያችን ሆይ ለመስቀልህ እንሰግዳለን፡፡

ቅድስት የሆነች ትንሣኤህንም ዛሬም ዘወትርም እናመሰግናለን፡፡

እግሬን እጄን ቸነከሩኝ

አጥንቶቸንም ሁሉ ቆጠሩ

እግሬን እጄን ቸነከሩኝ

v ስድስት ሰዓት በሆነ ጊዜ ጌታችን ኢየሱስን ልብሱን አልብሰው ይሰቅሉት ዘንደ ወሰዱት፡፡

v ስድስት ሰዓት በሆነ ጊዜ መስቀሉን ይሸከም ዘንድ ስምዖንን አስገደዱት፡፡

v ስድስት ሰዓት በሆነ ጊዜ ያን ጊዜ ቀትር ነበር፡፡ የካህናት አለቆች ኢየሱስን በቀራንዮ ሰቀሉት፡፡

v ስድስት ሰዓት በሆነ ጊዜ የካህናት አለቆች ጌታ ኢየሱስን በሁለት ወንበዴዎች መካከል ሰቀሉት፡፡

በየምራቱ መጨረሻ ሁሉም ሰው በአንድ ላይ፡-

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው የማይሞት የማይለወጥ ከቅድስት ድንግል ማርያም የተወለደ አቤቱ ይቅር በለን፡፡

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው የማይሞት የማይለወጥ በዮርዳኖስ የተጠመቀ፤ በመስቀል የተሰቀለ፤ አቤቱ ይቅር በለን፡፡

v ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው የማይሞት የማይለወጥ፡፡ ብሎ ብቻ ያቆማል፡፡

 

በ9 ሰዓትዘመዓልት (የተሲያት)

1ኛ.    ምን. ኢያ. 5፥ 10-12፡፡

2ኛ.   ምን. ሩት. 2፥ 11- 14::

3ኛ.  ምን.   ኤር. 18፥ 18-23::

4ኛ.  ምን. ኤር. 12፥ 1-13::

5ኛ.  ምን. ኢሳ.  24፥1-23::

6ኛ.  ምን. ኢሳ. 25፥ 1-12::

7ኛ.  ምን. ኢሳ. 26፥ 1-8፡፡

8ኛ.  ምን. ዘካ. 14፥ 5-11::

9ኛ.  ምን. ኢዮ. 16፥ 1-22::

10ኛ.  ፊልጵ.  2፥ 1-18::

ወንጌል ማቴ.  27፥ 46-50::

ማር. 15፥ 34-27፡፡

ሉቃ. 23፥ 45-46፡፡

ዮሐ. 19፥ 28-50፡፡

በዜማ ማኅዘኒ፡-

v አምንስቲቲ ብሂል በዕብራይስጥ ተዘከረነ በዓረብኛ በሥውር የነበርህ  ማለት ነው፡፡

v ሙኪርያ ብሂል በዕብራይስጥ እግዚኦ  በዓረብኛ ብሂል ነዳዊ ማለት ነው፡፡

v ሙዓግያ ብሂል በዕብራይስጥ ቅዱስ በዓረብኛ ብሂል እሳታዊ ማለት ነው፡፡

v ሙዳሱጣ ብሂል በዕብራይስጥ  ሊቅ በዓረብኛ ብሂል ነበልባላዊ ማለት ነው፡፡

v አንቲ ፋሲልያሱ ብሂል በዕብራይስጥ በውስተ መንግሥትከ በዓረብኛ  ብሂል ወዮ ጌታዬ እኔ ልሙትልህ ማለት ነው፡፡

ዲያቆን፡- በውርድ ንባብ ተዘከረነን ሲያነብ  ካህናቱም  ተዘከረነን ሲያዜሙ ሕዝቡ እተቀበለ አብሮ ያዜማል፡፡

ዲያቆኑ፡- በውርድ ንባብ ለትቅረብ ስእለትየን ሲያነብ ካህናቱም  ኦ ዘጥዕመ ሞተን   ሲያዜሙ ሕዝቡ ይቀበላል፡፡

ወወደዩ ሐሞተ ውስተ መብልዕየ፤

ወአስተዩኒ ብሂአ ለጽምእየ፤

ወወደዩ ሐሞተ ውስተ መብልዕየ፤

ምስባክ መዝ. 68፥21

v ምራት፡-ጊዜ ተሰዓቱ ሰዓት  ጸርሐ ኢየሱስ በቃሉ ወይቤ ኤሎሄ ኤሎሄ

v ምራት፡-ጊዜ ተሰዓቱ ሰዓት  ገዐረ ኢየሱስ በቃሉ ወወጽአት መንፈሱ ሶቤሃ

v ምራት፡-ጊዜ ተሰዓቱ ሰዓት  ከልሐ ኢየሱስ በቃሉ ወአማኅፀነ ነፍሶ ሶቤሃ

v ምራት፡-ጊዜ ተሰዓቱ ሰዓት   አጽነነ ርእሶ ኢየሱስ ወይቤ ተፈጸመ ኩሉ፡፡

በየምራቱ መጨረሻ ሁሉም ሰው በአንድ ላይ፡-

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው ዘኢይመውት … ብሂለከ ፈጽም፡፡

 

አሳዛኝ በሆነ ዜማ፡-

v አምንስቲቲ ማለት በዕብራይስጥ ተዘከረነ በዓረብኛ በሥውር የነበርህ  ማለት ነው፡፡

v ሙኪርያ ማለት በዕብራይስጥ እግዚኦ  በዓረብኛ  ነዳዊ ማለት ነው፡፡

v ሙዓግያ ማለት በዕብራይስጥ ቅዱስ በዓረብኛ  እሳታዊ ማለት ነው፡፡

v ሙዳሱጣ ማለት በዕብራይስጥ  ሊቅ በዓረብኛ  ነበልባላዊ ማለት ነው፡፡

v አንቲ ፋሲልያሱ ማለት በዕብራይስጥ በውስተ መንግሥትከ በዓረብኛ  ወዮ ጌታዬ እኔ ልሙትልህ ማለት ነው፡፡

ዲያቆን፡- በውርድ ንባብ አቤቱ ይቅር በለንን ሲያነብ  ካህናቱም አቤቱ ይቅር በለንን    ሲያዜሙ ሕዝቡ እተቀበለ አብሮ ያዜማል፡፡

ዲያቆኑ፡- በውርድ ንባብ ልመናየን ተቀበልን ሲያነብ ካህናቱም     ሞት የማይገባው አምላክ ምትን ቀመሰ እያሉ ሲያዜሙ ሕዝቡም  ይቀበላል፡፡

በምግቤ ውስጥ ሐሞትን ጨመሩ፤

ጥማቴንም ለማርካት መፃፃውን አጠጠኝ፤

በምግቤ ውስጥ ሐሞትን ጨመሩ፡፡          ምስባክ መዝ. 68፥21

v በዘጠኝ ሰዓት ጌታ ኢየሱስ ቃሉን አሰምቶ ኤሎሄ ኤሎሄ አለ

v በዘጠኝ ሰዓት ጌታ ኢየሱስ ቃሉን አሰምቶ ጮኸ፤ ያን ጊዜ ነፍሱ ከሥጋው ተለየች፡፡

v በዘጠኝ ሰዓት ጌታ ኢየሱስ ቃሉን አሰምቶ ተናገረ፤ያን ጊዜ ነፍሱን አደራ ሰጠ፡፡

v በዘጠኝ ሰዓት ጌታ ኢየሱስ ራሱን ዘንብል (ዘለስ) አድርጎ ሁሉ ተፈጸመ አለ፡፡

በየምራቱ መጨረሻ ሁሉም ሰው በአንድ ላይ፡-

ቅዱስ እግዚአብሔር ቅዱስ ኃያል ቅዱስ ሕያው የማይሞት የማይለወጥ …  ብሎ እንደላይኛው መድገም ነው፡፡

 

፰. መዝሙርዘሆሣዕና፦ወእንዘ ሰሙን በዓለ ፋሲካ

   ምስባክ፦ እምአፈ ደቂቅ ወሕፃናት አስተዳሎከ ስብሐተ፤

   በእንተ ጸላዒ፤ ከመ ትንሥቶ ለጸላዒ ወለገፋዒ።

  (መዝ. 8፥2-3)

  ምንባብ፦ ማቴ 21፥1-17

‹‹ሆሣዕና ለወልደ ዳዊት፣ ቡሩክ ዘይመጽእ በስመ እግዚአብሔር፣ ሆሣዕና በአርያም፤››   ‹‹ ሆሣዕና ለዳዊት ልጅ፤ በጌታ ስም የሚመጣ የተባረከ ነው፣ ሆሣዕና በአርያም፤ (ማቴ 21-9)።

 image-78eea9e6b1b5290ba79bbf4d0ebe98a6a39b1bbe067f333681cdf18ab15a09bf-V

ይህ መዝሙር የእሥራኤል ሕዝብ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ ኢየሩሳሌም ሲገባ እሱን በደስታና በዕልልታ ሲቀበሉ የዘመሩት መዝሙር ነው።‹‹ሆሣዕና››ማለት በዕብራይስጥ ቋንቋ ‹‹ እባክህን አድነን፤›› ማለት ሲሆን፣ ‹‹ሆሣዕና ለወልደ ዳዊት›› ማለት ደግሞ ‹‹የዳዊት ልጅ እባክህ አድነን፣›› ማለት ነው።አይሁድ (የእስራኤልሕዝብ) ይህንን መዝሙር የሚዘምሩትመሢሕ እንዲወርድላቸው በመጠባበቅ ጸሎት በሚጸልዩበት ጊዜ ነው። ይህንን መዝሙር የሚዘምሩት በዓመት ለ7 ቀናት በሚያከብሩት በዳስ በዓል (በበዓለ ደብተራ) ጊዜ ነው። በዚህ በዓል ይህንን መዝሙር በየቀኑ ይዘምሩታል።

የእስራኤል ሕዝብ የፋሲካን በዓል የሚያከብሩት በታላቅ ክብርና ድምቀት ነው። ሕዝቡ ይህን በዓል ለማክበር ከየሀገሩ ከሳምንት አስቀድሞ ይሰበሰቡ ነበር።

ጌታችንም ወደ ምድር መጥቶ በሚያስተምርበት በመጨረሻው ዓመት የፋሲካን በዓል ለማክበርና ሕዝቡን ለማስተማር ከአንድ ሳምንት ቀደም ብሎ ወደ ኢየሩሳሌም ከደቀ መዛሙርቱ ጋር ወጣ። በነቢዩ በዘካርያስ ትንቢት(9፥9)እንደተነገረውወደ ኢየሩሳሌም ሲወጣ በአህያ ላይ ተቀምጦ ነበር የወጣው። ይህም ፍጹም ትሕትናውን ያሳያል። የሚገርመው ጌታ በአህያ ተቀምጦ ሲመጣ መላዋ ኢየሩሳሌም በድንጋጤና ተውጣ ነበር። በፈረስና በሠረገላ ቢመጣማ ኖሮ የባሳ ድንጋጤናሽብር በተፈጠረ ነበር። ይህም ሁሉ ያለ ማመን ውጤት ነው። የክርስቶስ እምነት የጐደለው ሁሉ ምንጊዜም ከመሸበርና ከድንጋጤ ነጻ ሆኖ መኖር አይችልም።

ከእንስሳት ሁሉ አህያ የተመረጠችበት ምክንያት ራሱንየቻለ ምሥጢር አለው። ይኸውም  አህያ ትዕግሥተኛ፣አደጋንና መከራን ቻይ፣ ትህትና ያላትና በጣም የዋሂት ናት። እነዚህምገጸ ባህርያት ለጥሩ ክርስቲያኖች ያስፈልጋሉ። ስለዚህትህትናት፣ ትዕግሥትንና የዋህነትንሁሉ ገንዘብ አድርገን ብንገኝ የምሕረት አምላክ ኢየሱስ ክርስቶስ ከኃጢአት እስራት ሊፈታን ቅዱስ ፈቃዱ ነው።image-0-02-04-831ec0fa29051c4aa511f72f9e694188b829e908eb2be00a7a5ddaa74ef4e40f-V

 

ከሩቅ አገር (ከውጭ አገር)የመጡት ሰዎች ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ያስተምር ስለነበረው ትምህርትና ያደርጋቸው ስለነበሩት ተአምራት ሰምተው ስለነበረ እሱን ለማየትና ትምህርቱን ለመስማት እጅግ ይጓጉ ነበር። እነዚህከውጭ አገር የመጡ የአይሁድ ሕዝብ ጌታ ወደ ኢየሩሳሌም መምጣቱን ሰምተው እርሱን ለመቀበል ገና ወደ ኢየሩሳሌም ሳይደርስ ከሩቅ ቦታ ጀምሮ በታላቅ ሆታና ዕልልታሊቀበሉት ወጡ። ጌታ በሚሄድበት ቦታ ሁሉ ሕዝቡየወይራ ዛፍና የዘንባባ ቅርንጫፎች እያውለበለቡና ልብሳቸውን በሚሄድበት ምድር ላይ እያነጠፉ፣ የዘንባባም ቅርንጫፎች እየጐዘጐዙ፣ እንዲሁም ‹‹ሆሣዕና ለወልደ ዳዊት››የሚለውን መዝሙር እየዘመሩ ተቀበሉት። የእስራኤል ሕዝብ የወይራ ዛፍና የዘንባባ ቅርንጫፎች እያውለበለቡ በታላቅ ክብር ይቀበሉ የነበረው አንድን የሀገር መሪ ወይም ንጉሥ ሲቀበሉ ነበር። በተለይምimage-0-02-04-b52ebc1311a9a5459bdb4a60bc1d5ea99dd409f020fcc18b5d8bc841302ed2e8-V

‹‹ሆሣዕና ለወልደ ዳዊት››ቡሩክ ዘይመጽእ በስመ እግዚአብሔር› የሚለውን መዝሙር ይዘምሩ የነበረው ይመጣል ብለው ለሚጠብቁት መሢሕ ነበር እንጂ ለሌላ ሰው አልነበረም። ጌታን ሲቀበሉ ይህን መዝሙር የዘመሩት በብዛት ሕፃናት ነበሩ። አይሁድ ጌታን መሢሕ ነው ብለው ስላላመኑበት ይህ መዝምር ለእሱ መዘመሩን ሰምተው እጅግ ተቈጥተው ነበር። ኢየሱስንም ሕዝቡንና ሕፃናቱን ዝም እንዲያሰኝ ጠየቁት። ጌታም  ‹‹ እነሱ ዝም ቢሉ ድንጋዮች ይዘምራሉ፤››አላቸው። በዚያን ጊዜም በተአምር ድንጋዮች አፍ አውጥተው እንደዘመሩ የአባቶች ትውፊት ይነግረናል።

ቤተ መቅደስን ማጽዳትጌታችን ወደ ኢየሩሳሌም በገባበት ጊዜ በቀጥታ ወደ ቤተ መቅደስነበር የሔደው። በዚያም ወደ ቤተ መቅደሱ ግቢ ውስጥ እንደገባ በጸሎት ፈንታ የማይገባ ሥራ፣የንግድ ሥራ ሲሠራ ጌታችን ኢየሱስ ይመለከታል። የተለያዩ ነጋዴዎች ተሰብስበው የወይፈኖች፣ የበግና የፍየል ጠቦቶች እንዲሁም  የርግቦች ንግድ ተጧጥፎ ነበር። የእነዚህ ከብቶች ንግድ የተጧጧፈበት ምክንያት ከእስራኤል ሀገር ውጭ በልዩ ልዩ ሀገሮቸ የሚኖሩና ከሩቅ አውራጃዎች ይመጡ የነበሩት አይሁድ ከብቶቹን ለምሥዋዐት ይፈልጉአቸው ስለነበረ ነው።

image-0-02-04-a1fbc0ddf89df87bd856ef233926029b40330635562a7a21d62049d0634daed5-V

 

እንዲሁም ቤተ መቅደስን ለመርዳት የአስተዋጽኦ ገንዘብ ለመስጠት የእስራኤል ገንዘብ ሼክልያስፈልግ ስለነበረ ከውጭ አገር ያመጡትን የውጭ ገንዘብ የሚመነዝሩ ገንዝብ ለዋጮችም ጠረጴዛዎቻቸውን ዘርግተው በንግድ ሥራ ላይ ተጠምደው ነበር። ጌታም ይህንን የንግድ ሥራ በቤተ መቅደስ አካባቢ ሲኪያሄድ በተመለከተ ጊዜ እጅግ ተቈጥቶ ‹‹ ቤቱ የጸሎት ቤት ይባላልእናንተ ግን የሌቦችዋሻ አደረጋችሁት፤››በማለት በዚያ በንግድ ሥራ የተሠማሩትን ሁሉ በጅራፍ እየገረፈ ከቤተ መቅደሱ ግቢ አስወጣቸው።

እኛም እኮ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ሆነን ከጸሎት ሌላ ዓለማዊ ጭውውትና ሌላ ተግባር የምንሠራ ከሆነ ጌታ በሥውር ጅራፍ ስለሚገርፈንና ስለሚቀሥፈን መጠንቀቅ አለብን። ቤተ ክርስቲያን የጸሎት  ቦታ ስለሆነ በቤተ ክርስቲያን ከጸሎት በስተቀር ሌላ ጭውውትና ሌላ  ነገር ማድረግ የለብንም። በዕርግጥ በቤተ ክርስቲያን መልካም ሥራ መሥራት፣ የተጣሉ ሰዎች ማስታረቅ ተገቢ ነው። በዛሬው ቀን አይሁድ ‹‹ሆሣዕና በአርያም፣ ቡሩክ ዘይመጽእ በስመ እግዚአብሔር፣››እያሉ በመዘመር፣ ልብሳቸውን ጌታበሄደበት መንገድ ላይ በማንጠፍና የወይራ ዛፍና የዘንባባ ቅርንጫፎች በማውለብለብ ጌታንበዕልልታና በሆታ ተቀብለውታል። እኛስ ዛሬ ክርስቶስን እንዴት ነው የምንቀበለው? እኛ ክርስቶስየምንቀበለው በልባችን ውስጥ እንዲመላለስ፣በቤታችንና በኅብረተሰባችን ውስጥ እንዲመላለስ በማድረግ መሆን አለበት።

ክርስቶስን በቤታችንንና ውስጥ መቀበል አለብን። እንግዲህ ክርስቶስን ለመቀበል ልባችንንናቤታችንን ማጽዳትአለብን። ልባችንን ቤታችንን ካላጸዳን ክርስቶስ በቤታችንና በልባችን ሊያድር፣ ሊመላለስ አይፈቅድም። ቅዱስ ጳውሎስ ለቆሮንቶሱ ሰዎች ሲጽፍ ‹‹ እናንተ የእግዚአብሔር ቤተ መቅደስ መሆናችሁንና የእግዚአብሔር መንፈስ በውስጣችሁ መኖሩን አታውቁምን?››

(1ቆሮ.3፥16) ይላል። ስለዚህ ልባችን የእግዚአብሔር ቤተ መቅደስ ስለሆነ ልባችንንና በአጠቃላይ መላ ሰውነታችንን በንጽሕና መጠበቅ አለብን። ታዲያስ ልባችን ከክፋት፣ ከተንኮል፣ ከኃጢአት ንጹሕ ነው?አለበለዚያ ጌታችን በኢየሩሳሌም እንዳደረገው ዛሬም ጅራፉን ይዞ ሊመጣብን ስለሚችል መጠንቀቅ አለብን።

በዚያን ጊዜ የነበረውን የእስራኤልን ሕዝብ ሁኔታ ስንመለከት የሰው ጠባይ ምን ያህል ተለዋዋጭ እንደሆነ እንገነዘባለን። አይሁድ የሆሣዕና ዕለት ጌታን ‹‹ ሆሣዕና በአርያም!እያሉ በሆታና በዕልልታ እንደተቀበሉት ተመልክተናል።ነገር ግን እነዚሁ ሕዝቦች ሳምንት ባልሞላ ጊዜ ውስጥጲላጦስን ጌታን ‹‹ስቀለው! ስቀለው!›› እያሉ ጮሁ። እኛም ሰዎች እንዲሁ ነን። ዛሬ ወደ እግዚአብሔር  እንቀርባለን፣  ነገ ደግሞ ከእርሱ እንርቃለን።‹‹ስቅለው ስቀለው!›› ባንልም ከክርስቶስ የሚያርቅ ተግባር እንፈጽማለን። ኃጢአት እንሠራለን፣ ከወንድማችን ጋር እንቀያየማለን። ጌታ የፍቅር አምላክ ስለሆነ ቂም በቀልን አይወድም፣ ሆኖም ልዑል እግዚአብሔር ቸር መሐሪ ስልሆነ ተመልሰን ንስሓ ከገባን ይቅር ይለናልና ንስሓ መግባት አለብን። የሚመጣው  ሳምንት በጌታ ላይ የደረሱትን ሥቃይና መከራ፣ ስቅለትና ሞት የምናስብበት ሳምነት (ሕማማት) ስለሆነ የንስሐ ጊዜ ነውና ሰውነታችንን አጽደተን እንጠብቅ። ልዑል እግዚአብሔር ለብርሃነ ትንሣኤው በሰላም ያድረሰን። አሜን!!

አባ ሳሙኤል

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ  ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን

ልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

አዲስ አበበ

 

 

                                                        ክፍል ሦስት
 ዘመነ ሐዋርያትና ዘመነ ሐዋርያነ አበው
ዘመነ ሐዋርያት እና ዘመነ ሐዋርያነ አበው /ከ1-160 ዓ.ም/
ይህ ምንባብ በሁለት ዐበይት ክፍሎች የተከፈለ ሲሆን እነርሱም
1.ዘመነ ሐዋርያት ሲባል ይህም ዘመን 1-70 ዓ.ም ያለው ሲሆን
2.ዘመነ ሐዋርያውያነ አበው ሲባል ደግሞ ይህም ዘመን ከ70-160 ያለው ዘመን ነው።
1. ዘመነ ሐዋርያት 1-70 ዓ.ም
መድኅነ ዓለም ኢየሱስ ክርስቶስ በ30 ዘመኑ በማየ ዮርዳኖ በእደ ዮሐንስ ተጠምቆ 40 መዐልት 40 ሌሊት ከቆመ ሳይቀመጥ ከዘረጋ
ሳያጥፍ ከጾመ በኋላ የማዳን ሥራውን ከመጀመሩ በፊት የመጀመሪያ ሥራውን ያደረገው ደቀመዛሙርትን መምረጥ ነበር። እነዚህም
ደቀመዛሙርት ሐዋርያት ይባላሉ፡፡ ማቴ 10፡25 አንድም በሌላ አንፃር የንጉሥ እንደራሴ ፊት አውራሪ ጃንደረባ አፈቀላጤ
ማለት ነው፡፡
የሐዋርያት አጠራር
አምላካችን ኢየሱስ ክርስቶስ ሐዋርያትን ቅዱስ ጳውሎስ ‹‹ወንድሞች ሆይ መጠራታችሁን ተመልከቱ እንደ ሰው ጥበብ ጥበበኞች የሆኑ ብዙዎች ኃይለኞች የሆኑ ብዙዎች ባላባቶች የሆኑ ብዙዎች አልተጠሩም፡፡ ነገር ግን እግዚአብሔር ጥበበኞችን እንዲያሳፍር የዓለምን ሞኝ ነገር መረጠ፡፡ ብርቱንም ነገር እንዲያሳፍር እግዚአብሔር የዓለምን ደካማ ነገር መረጠ፡፡ እግዚአብሔር የሆነውን ነገር እንዲያጠፋ የዓለምን ምናምንቴ ነገር መረጠ 1ኛ ቆሮ 1፡26 እንዳለ ሐዋርያትን ከተለያዩ ከተናቁ ከተጠሉ ቦታዎችና ከአምስት ከምናምንቴ ግብሮች/ ሥራዎች ፣ ጠርቷቸዋል፡፡
1. ከአናምያን /ከሽመና/ በዚህ ግብር ሲተዳደሩ ከነበሩት መካከል ለምሳሌ ቅዱስ ጳውሎስ ቅዱስ ታዴዎስ ቅዱስ ያዕቆብ ወልደ እልፍዮስ ናቸው፡፡
2. ከአናጽያን/ከግንበኝነት/ ከዚህ ግብር ከተጠሩበት መካከል ለምሳሌ ሐዋርያው ቶማስ
3. ከመጸብሓን /ከቀራጭነት/ ቀራጭ በአይሁ የተጠሉ የተናቁ ይልቁንም እንደ ኃጢአተኛ የሚቆጠሩ ነበር ከዚህ ግብር የተጠራው ሐዋርያው ቅዱስ ማቴዎስ
4. ከመስተገብራን /ከግብርና ;/ከግብርና ሥራ እየኖሩ ሳለ ከተጠሩት መካከል ቅዱስ በርተሎሜዎስ ቅዱስ ናትናኤል፡፡
5. ከመሠግራን /ከዓሣ አጥማጅነት/ በዚህ ግብር የሚተዳደሩ ነገር ግን ለሐዋርያነት ክብር ከተጠሩት መካከል ቅዱስ ጴጥሮስ እንድርያስ ቅዱስ ዮሐንስን ወንድሙን          ያዕቆብ ወልደ ዘብዴዎስን ነበር፡፡
ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ታዲያ ለምን ሐዋርያትን ሲመርጥ አሥራ ሁለት አድርጎ መረጣቸው? ትንቢቱና ምሳሌው ይፈጸም ዘንድ ነው፡፡
ትንቢቱ፡- ተረፈ ኤር 11፡52 ላይ‹‹ሰው ሆኖ ወደዚህ ዓለም ይገባል እኔ ሰው ሆኖ ያየሁት ከባሕርይ አባቱም ወደዚህ ዓለም የተላከ ሰው ሆኖም ወደዚህ ዓለም የመጣ እርሱ አብሯቸው ይታይ ዘንድ አሥራ ሁለቱ ሐዋርያትን ለሱ አገልጋዮች ሊሆኑ ይመርጣል›› ያለው ትንቢቱ ይፈጸም ዘንድ፡
ለምሳሌው፡-
1.ያዕቆብ ሶሪያ ወርዶ አሥራ ሁለት ልጆች ወልዷል ጌታችንም ከሰማየ ሰማያት ወርዶ አሥራ ሁለቱን ሐዋርያት በመንፈስ ወልዷቸዋል፡፡
ዕብ 2፡16
2.በኢያሱ መሪነት አሥራሁለቱ ነገደ እሥራኤል ምድረ ርስት እንደገቡ ሁሉ በአሥራ ሁለቱ ሐዋርያት መሪነት ምእመናን ርስተ
መንግሥተ ሰማያት ይገባሉና
3.ቤተ እስራኤል ሥትመሠረት 12ቱ አበው እየተባሉ በሚጠሩት ከያቆብ አብራክ በተከፈሉ የአሥራ ሁለቱ ዘንድ አባቶች እንደ ነበር ሁሉ አሁንም ጌታ የእሥራኤል           ዘነፍስ ማኅበር ቤተክርስቲያን ሥትመሠረት በ12ቱ ሐዋርያት ትሆን ዘንድ አምላክ ፈቀደ፡፡
ጥምቀተ ሐዋርያት
የሐዋርያት ጥምቀት በብዙ ሊቃውንት ዘንድ አከራካሪ ቢሆንም እኛ ግን ከመጽሐፍ ቅዱስ እንደተረዳነው ጥምቀታቸውን የፈጸሙት ገና ሁሉን ትተው የተከተሉት ወቅት ቢሆንም ይህ በስውር የተፈጸመ ነበር። ነገር ግን በግልጥ የሐዋርያት ጥምቀት የተፈጸመው በምሴተ ሐሙስ የሐዋርየትን እግር በማጠብ አንድም ትህትና ሲሠራ አንድም ጥምቀታቸውን ሊፈጽም ነበር፡፡ ዮሐ. 12
ሐዋርያት መቼ ቆረቡ
ከጥምቀት በኋላ ሥጋ ወደሙ በመቀበል እንዳለብን ሲያሳየን ኅብስቱን ከአሥራ ሦስት (ፈትቶ) ቆርሶ ለደቀመዛሙርቱ ሰጠና እንካችሁ ብሉ ይህ ሥጋዬ ነው አለ ጽዋውንም አንስቶ አመሰግኖም ሰጣቸው እንዲሁም አለ ሁላቸው ከእርሱ ጠጡ ስለ ብዙዎች ለኃጢአት ይቅርታ የሚፈስ የአዲስ ኪዳን ደሜ ይህ ነው፡፡ ብሎ አቁሩቧቸዋል፡፡ ማቴ 26፡26
ለአንድ ወታደር ወደ ጦር ሜዳ ሲሄድ ለጦርነት የሚያስፈልገውን ሙሉ ትጥቅ እንደሚዝ ሁሉ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ጠላት ድል ይነሱበት ዘንድ ተአምራት ያደርጉ ዘንድ
ጋኔን እንዲያወጡና ለምጽ እንዲያነጹ ሙት እንዲያሥነሡ የሥልጣን /ትጥቅ/ ሰጣቸው ሲያስተምሩም መከራና ሞትን እንዳይፈሩ በማስተማራቸውም ምክንያት በተከሰሱ ጊዜ ጠበቃ እንዳይፈልጉና ራሳቸውም በሚናገሩበት ጊዜ የሚናገሩበትን ነገር አስቀድመው እንዳያስቡና እንዳይጨነቁ የሚያበረታታና የሚያጽናና ቃል ነገራቸው፡፡ ማቴ 10፥8-11 18፡19
የሐዋርያት ትምህርት
ክርስተና የተሰበከው በሐዋርያት በመሆኑ ትምህርተ ሐዋርያት ከክርስቶስ የተገኘ የቤተ ክርስቲያን እምነት መነሻ ነው፡፡ የሐዋርያት ትምህርት በዓይን ያዩት በጆሮ የሰሙት በእጅ የዳሰሱት በኋላም በመንፈስ ቅዱስ የተረዱት በመሆኑ እውነተኛነቱ የተረጋገጠ ነው፡፡ ‹‹ ሂዱና አስተምሩ›› ተብለው የተላኩ መልእከተኞች ናቸውና መልእክተኛነታቸው የታመነ ነው፡፡ የእነዚህን ሐዋርያት ትምህርት ቤተክርስቲያን በትውፊትና በመጽሐፍ አግኝታዋለች፡፡ ማር.16፥15
1.በትውፊት፡- ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ በመልእክቱ ‹‹ ከእኔ የተማራችሁትንና የተቀበላችሁትን የሰማችሁን ያያችሁን እነዚህን አድርጉ››
ፊሊጵ 4፡9 በማለት እንደተናገረው ሐዋርያት ትምህርታቸውን ያስተማሩት በመጻሕፍት ብቻ ሳይሆን ከኑሮአቸው ከተግባራቸው
ከገድላቸው እና ከትሩፋታቸው ጭምር በመሆኑ ቅድስት ቤተክርስቲያን በሐዋርያት ትውፊት ትጠቀምበታለች፡፡
2. የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሐዋርያት በቃል ብቻ ሳይሆን ያስተማሩት መጻሕፍት በመጻፍ ጭምር እንጂ ይህን
እውነተኛ ትምህርት ጠብቃ በመያዝ ለዓለም አበርክታዋለች፡፡ ሐዋርያት ወንጌልንና መልእክታትን የጻፉት፤ ያስረከቡትም
ለቤተክርስቲያን ነው፡፡ የሚገኘውም በቤተክርስቲን ውስጥ ነው የመጽሐፍ ቅዱስም ባለቤት ቅድስት ቤተክርስቲያን ናት። ስለዚህ
ሐዋርያት የጻፉትን መጻሕፍትን በመቀበል ለትውልድ ሁሉ ታወርሳለች፤ ታቆያለች፡፡
1ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ጴጥሮስ /ስምዖን፣ ኬፋ/
ቅዱስ ጴጥሮስ የተወለደው በገሊላ ባህር ዳር በምትገኘው በቤተ ሳይዳ ነው፡፡ የአባቱ ስም ዮና ይባላል፡፡ ጌታን ከመከተሉ በፊት ከአምስት ዓምት ጀምሮ ያደገው በቅፍርናሆም ከተማ ሲሆን በጉልማሳነቱ ከወንድሙ ከእንድርያስ ጋር በገሊላ ባህር ዓሣ አጥማጅ ነበር፡፡ ማር. 1÷16 -18 /ለደቀመዝሙርነት ሲመረጥ ዕድሜው 55 ዓመት እንደነበር ይነገራል፡፡ ዜና ሐዋርያት ገጽ 3-15/ የመጀመሪያ ስሙ ስምዖን ሲሆን ጌታችን ጴጥሮስ ብሎታል፡፡ በላቲን ቋንቋ ዐለት ማለት ነው፡፡ በአርማይክ ደግሞ ኬፋ ይባላል፡፡ ማቴ 16÷17 በዚህም ቃል የመንግሥተ ሰማይ ቁልፍ ተሰጥቶታል፡፡
 በጥብርያዶስ ባህር ላይ ለመሄድ ሞክሮ መስጠም ስለጀመረ ጌታ ከመስጠም አድኖታል፡፡ ማቴ.14÷31 (እምነት) /አንተ እምነት የጎደለህ ስለሞን ትጠራጠራለህ፡፡
 የሮም ጭፍሮች ጌታን ለመያዝ ሲጠጉ የሊቀ ካህናቱን ባርያ/ማልኮስን /በሰይፍ ጆሮውን ቆርጦታል፡፡ ዮሐ. 18÷ 10
 ጌታ በአይሁድ እጅ ተይዞ ሳለ የገባውን ቃል አጥፎ ሦስት ጊዜ ጌታን አላውቀውም ብሎ ካደ፡፡ ማቴ. 26÷69-75
 በኋላ ግን በንስሓ በመመለሱ ጌታ ግልገሎቼን አሰማራ ጠቦቶቼን ጠብቅ በጎቼን አሰማራ በማለት አደራ ሰጥቶታል፡፡ዮሐ. 21÷15
 ቅዱስ ጴጥሮስ የበዓለ ሃምሣ ዕለት አስተምሮ በአንድ ጊዜ ሦስት ሺህ ሰዎችን አሳምኗል፡፡ የሐዋ.ሥራ 2÷41
 በቂሣሪያ የነበረውን አረማዊ/ አሕዛብ/ የመቶ አለቃ ቆርኔሌዎስን ከነቤተሰቡ አጥምቋል፡፡ የሐዋ. ሥራ 10 ÷48
 ቅዱስ ጴጥሮስ በፍልስጥኤም፣ በልዳ፣ በኢዮጴ፣ በቂሣሪያ፣ በሶርያ፣ በጳንጦን፣ በገላትያ፣ በቀጶዶቅያ በቢታንያና ሮሜ በተባሉ ሀገሮችና በሌሎችም እየተዘዋወረ              አስተምሯል፡፡ ብዙ ተአምራትን አድርጓል፡፡
 የቤተክርስቲን መዛግብት ስለ ቅዱስ ጴጥሮስ መልክና ቁመት ሲገልጹ ፊቱ ሰፋ ያለ ሲሆን ሪዛምና መካከለኛ ቁመት የነበረው ራሰ በራ ሰው በማናቸውም ነገር ፈጣንና    ቀልጣፋ ነበር ይሉታል፡፡
በመጨረሻም ይህ ሐዋርያ ቅድስ ጴጥሮስ በሮም ንጉሠ ነገሥት ኔሮን ቄሳር ዘመነ መንግሥት በክርስትያኖች ላይ በተነሳው ስደትና መከራ ቅዱስ ጴጥሮስ በመስቀል የቁልቁል ተሰቀለ፡፡
ቅዱስ ጳውሎስ አንገቱን በሰይፍ ተቀልቶ በሰማዕትነት ሐምሌ 5 ቀን 67 ዓ.ም ዐረፈ፡፡በ1ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የነበረው ቅዱስ ጴጥሮስ በቫቴካን ኮረብታ፤ ጰውሎስ በኦስቴያ መንገድ መቀበራቸውን መስክሯል፡፡ ቅዱስት ቤተክርስቴያንም የረፍታቸውን መታሰቢያ በዓል ሐምሌ 5 ቀን ታከብራለች፡፡
2ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ዮሐንስ
ቅዱስ ዮሐንስ ሀገሩ በገሊላ አውራጃ ሲሆን ከወንድሙ ከቅዱስ ያዕቆብ ጋር ዓሣ ያጠምድ ነበር፡፡ ማር. 1÷19-20 ለሐዋርያነት ክብር ሲጠራ እድሜው 20 ዓመት ነበር። አባቱ ዘብዴዎስ እናቱ ማርያም /ባውፍልያ/ ይባላሉ። ዮሐንስ ማለት ፍስሐ ሰላም ተድላ ማለት ነው፡፡ ማቴ 4፡21
ቅዱስ ዮሐንስ የሚጠራባቸው ስሞች
1. ፍቁረ እግዚእ/ጌታን የሚወድ/ ፡- በሕይወቱ እና በኑሮው ጌታን ለመምሰል ይጥር ስለነበር ጌታም ይወደው ነበር። እንዲያውም የጌታችን መታጠቂያውን ጠፍር           ቢታጠቅ ፍትወት ሥጋዊ ወደማዊ ጠፍቶለት ኑሮውም ሁሉ እንደ መላእክት ሆኖለታል፡፡
2. ወልደ ነጎድጓድ /ቦኤኔርጌስ/፡-
3. ነባቤ መለኮት /ታኦጎሎስ/ ፡- ነገር መለኮትን ከሌሎች ሐዋርያት አብልጦ አምልቶና አስፍቶ በመጻፍ ነባቤ መለኮት ተሰኘ፡፡
4. ቊጹረ ገጽ /ፊቱ በሐዘን የተቋጠረ/፡- በዕለተ ዓርብ ከእግረ መስቀሉ ስር ተገኝቶ የጌታችን መከራ መስቀል በማየቱ ከዚያች ዕለት ጀምሮ ለሰባ ዘመን ያህል ሳይስቅ       ፊቱ በሐዘን ተቋጥሮ ይኖር ስለነበር፡፡
5. አቡቀለምሲስ/ባለ ራዕይ/፡- ኃላፊያትንና መጻእያትን በራእዩ ገልጦ ስለተናገረ ይህ ስም ተሰጠው፡፡
6. ወልደ ዘብዴዎስ
7. ዮሐንስ ወንጌላዊ
የቅዱስ ዮሐንስ ሐዋርያዊ ጉዞ
ቅዱስ ዮሐንስ እስከ እግረ መስቀሉ ድረስ በመከተሉ ለውለታው እመቤታችን በእናትነት ካገኘ
በኋላ እርሱም ለ16 ዓመት በእርሱ ቤት የተቀመጠች ሲሆን እመቤታችንን ከማረፏ በፊትም ሆነ ካረፈች በኋላ ብዙ ሥራዎችን ፈጽሟል፡፡
– የጌታችን ሥዕል ለጢባርዮስ ቄሣር የሳለ የመጀመሪያው አባት ነው። ሥዕሉም በ37 ዓመት እንደተሳለ ይገመታል፡፡
– እመቤታችን ካረፈች በኋላ ዋና መንበሩን ኤፌሶን አድርጉ የተለያዩ ሀገሮች አስተምሯል፡፡
– ከደቀመዝሙሩ ከአብሩኮሮስ ጋር በመሆን የአሕዛብ እመቤት ሮምናን ከነቤተሰቧ አጥምቋል፡፡
– የአርጤምስስን ቤተመቅደስ /ቤተጣኦትን/አፈራርሷል
ወንጌልን ሦስት መልእክታትን በመጨረሻም በጭካኔው በሚታወቀው በድምጥያኖስ ቄሣር ዘመነ መንግሣት 81-96/15/ ዓመታት በግዞት ተግዞ ሳለ ራዕዩን ጽፎ       አምላኩ በገባለት ቃል ኪዳን መሠረት ሞት ሳያይ በ99 ዓመቱ ጥር 4 ቀን ተሰውሯል፡፡
3ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ያዕቆብ /ወልደ ዘብዴዎስ/
ቅዱስ ያዕቆብ የዮሐንስ ወንድም ሲሆን የመጀመሪያ ሥራው ከአባቱ ጋር ዓሣ ማጥመድ ነበር፡፡ ማር. 1÷19 ያዕቆብ ማለት አኃዜ ሰኩና /ተረከዝ ያዥ/ ማለት ነው፡፡ በሌላ አንፃር ታላቁ ያዕቆብ እየተባለ ይጠራል፡፡ እንደሌሎቹ ሐዋርያት ለማስተማር ዕጣ ቢጣጣሉ ለዚህ አባት የደረሰችው ሀገር ፍልስጤኤም ሕንድ በስፔንም ሀገር እንደሰበከ የሚናገሩ አንዳንድ መዛግብት ተገኝተዋል፡፡ በእነዚሁ ሀገሮች ጣዖታትን ሰባብሮና ሽሮ ወንጌልን ሰብኳል/አንጿል/። በመጨረሻም በንጉሥ ሄሮድስ ትዕዛዝ በ44 ዓ.ም ሚያዝያ 17 ቀን በሰይፍ ተመትሮ ሰማዕት ሆኗል፡፡
አዕማድና የምሥጢር ሐዋርያት
በተከታታይ ከላይ የጠቀስናቸው ሦስቱ ሐዋርያት ማለት ቅዱስ ጴጥሮስ፣ ቅዱስ ዮሐንስና ቅዱስ ያዕቆብ ወልደ ዘብዴዎስ እነዚህ አዕማድ ሐዋርያትና የምሥጢር ሐዋርያት ይባላሉ፡፡
አዕማድ ካሰኛቸው ዐበይት ምክንያቶች 1ኛ. ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ለገላትያ ክርስቲያኖች በላከው መልእክቱ 2፡9 ላይ አዕማድ ብሎ ጠርቷቸዋል፡፡ 2ኛ. የኢየሩሳሌምን ቤተክርስቲያን በዋናነት ያስተባብሩ ስለ ነበር ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪ እነዚህ ሐዋርያት የምሥጢር ሐዋርያት እየተባሉ ይጠራሉ፡፡ ምክንያቱም፡-
1. በደብረ ታቦር ምሥጢረ መለኮቱን ሲገልጽ
2. በወለተ ኢያኢሮስ ቤት ልጁን ሲፈውስ
3. በጌቴሴማኒ ሲጸልይ ከሌሎች ለይቶ ይዟቸው ሄዶ ነበርና
በተጨማሪም የሰው ልጅ ከሙታን እስኪነሣ ድረስ ያያችሁን የሰማችሁትን ለማንም አትናገሩ ብሎ ይነግራቸው ስለነበር የምሥጢር ሐዋርያት ተባሉ፡፡ ማቴ 17፡9
4ኛ. ሐዋርያው ቅዱስ እንድርያስ
ቅዱስ እንድርያስ የቅዱስ ጴጥሮስ ወንድም ሲሆን ትውልዱም በቤተ ሳይዳ ነው፡፡ በዓሣ ማጥመድ ተግባር ላይ ሳለ በጌታ ቃል በመጀመሪያ የተጠራ ሐዋርያ ነው፡፡ ዮሐ. 1÷34-35 ፡፡ ጌታን ከመከተሉ በፊት የመጥምቁ ዮሐንስ ደቀመዝሙር ነበር፡፡ ዮሐ. 1÷41
ቅዱስ እንድርያስ የሚጠራባቸው ቅጽል ስሞች
ፕሮቶክሌቶስ፡- የተጠራ ማለት ነው፡፡ የመጀመሪያዎቹ ክርስቲያኖች በዚህ ስም ይጠሩበት ነበር፡፡ አስቀድሞ ለሐዋርያነት ስለተጠራ
ሳይሆን አይቀርም፡፡
አስተባባሪ ሐዋርያ፡- ከሰው ጋር የመግባባት ችሎታ ስለነበረው በሐዋርያት ዘንድ እንደ አስተባባሪ ሐዋርያ ይቆጠር ነበር፡፡
የወጣቶች ሐዋርያ፡- ጥብርያዶስ ባሕር ሲማር ለቆየው ሕዝብ ቅዱስ እንድርያስ አምስት የገብስ እንጀራና ሁለት ዓሣ የያዘውን ወጣት
አቅርቦ አስባርኮታል። ጌታም የአምስት ገበያ ሕዝብን በበረከት አጥግቧል፡፡ ዮሐ 6፡6-7
የአሕዛብ ወዳጅ ሐዋርያ፡- ጌታችን ለማየት የፈለጉትን ከአሕዛብ ወገን የነበሩትን ግሪኮች ተቀብሎ ከጌታ ጋር በማቅራረቡ በማገኛኘቱ፡፡
ዮሐ 12፡20
የቤተሰብ ሐዋርያ፡- የጌታችንን ማደሪያ ካየ በኋላ ተመልሶ ለወንድሙ ለቅዱስ ጴጥሮስ በመናገሩ እና የወንጌልን ምሥራች ለቤተሰቡ በማብሠሩ የቤተሰብ ሐዋርያ ይባላል፡፡
ቅዱስ እንድርያስ መጀመሪያ የስብከት ሥራውን በፍልስጥኤም ጀመረ፡፡ የቤተክርስቲያን ጸሐፊ የነበረው አውሳብዮስ እንደገለጠው እንድርያስ በሩስያ ወንጌልን ሰብኳል፡፡ ቀጥሎም በቢታንያ፣ በገላትያ፣ በሩማንያ፣ በመቄዶንያ፣ በታናሽ እስያ፣ በግሪክ አገር አስተምሯል፡፡ የቁስጥንጥንያን ቤተክርስቲያን የመሠረተና የቁስጥንጥንያ የመጀመሪያው ሊቀ ጳጳስ መሆኑ ይነገራል፡፡ በመጨረሻም ግሪክ ውስጥ ምትራ /ጳጥሪስ/ በምትባለዋ ሀገር ሲያስተምር በጣኦት አምላኪዎች እጅ የሚመስል ቅርጽ ባለው በመስቄል ተሰቅሎ በድንጋይ ተወግሮ ታኅሣሥ 4 ቀን በ60 ዓ.ም. በሰማዕትነት ዐርፏል፡፡
5ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ፊልጶስ
ቅዱስ ፊልጶስ ሀገሩ ቤተ ሳይዳ ነው፡፡ ዮሐ ሥራ. 1÷14 ትውልድ ነገዱም ዛብሎን ነው፡፡ ጌታ ተከተለኝ ባለው ጊዜ ወዲያውኑ ጥሪውን በመቀበል ጌታን ከመከተሉም በተጨማሪ ቅዱስ ናትናኤልን ወደ ጌታ ያቀረበ/የጠራ/ እሱ ነው፡፡ ዮሐ. 1÷46 -47 ፡፡ ጌታችንን ለማየት የፈለጉትን ከአሕዛብ ወገን /ነገድ/ የነበሩት ግሪኮች ለመጀመሪያ ጊዜ ቀርበው የተማሩት በቅዱስ ፊልጶስና በቅዱስ እንድርያስ አቅራቢነት ነበር፡፡ ዮሐ. 12÷20-22፡፡ ቅዱስ ፊልጶስ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን ‹‹ አብን አሳየንና ይበቃናል›› ብሎ በጠየቀው እኔን ያየ አብን አየ … እኔ በአብ እንዳለሁ አብም በእኔ እንዳለ አታምንምን›› በማለት ምስጢረ ሥላሴን አስረዳው፡፡ ዮሐ. 14÷8-11 ሐዋርያው ቅዱስ ፊልጶስ ወንጌልን በትንሿ እስያ ውስጥ በምትገኘው በፍርግያ አስተምሯል፡፡ በመጨረሻም በታናሽ እስያ ውስጥ ሲያስተምር በተቃዋሚዎች እጅ ቁልቁል ተሰቅሎ ኅዳር 18 ቀን በሰማዕትነት ዐርፏል፡፡
6ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ቶማስ /ዲዲሞስ/
ሐዋርያው ቅዱስ ቶማስ ትውልድ ነገዱ አሴር ሲሆን ትንሣኤ ሙታን የለም ብለው ያምኑ ከነበሩት ከሰዱቃውያን ወገን ነበር። ቶማስ በዕብራውያን አረማይክ ቋንቋ ዲዲሞስ በሕንድ ቋንቋ ማድረስ ማለት ሲሆን ትርጉሙም መንታ ማለት ነው፡፡
 የጌታችን የመድኃኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስን የተወጋ ጎኑን የተቸነከሩ እጆቹንና እግሮቹን ካልዳሰስኩ አላምንም ብሎ ነበርና በስምንተኛው ቀን ቶማስ ባለበት እጅህን     አምጣና ዳሰኝ ብሎት ቢዳስሰው ከእሳት እንደገባ ጅማት ዐሥሩም ጣቶቹ ኩምትርትር ብለዋል።
 የእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያምን ትንሣኤና ዕርገትን ያየና ያበሠረ ሐዋርያ ነው፡፡
 ምድራዊ ሳይሆን ሰማያዊ ቤተመንግሥት የሠራ ነው፡፡
ሐዋርያው ቅዱስ ቶማስ የደረሰችው ሀገር ህንድ ሲሆን በዚሁ ሀገር የህንዶችን ጥንታዊና ባህላዊ እምነታቸውን ወደ ክርስትና እምነት ለመለወጥ ከፍተኛ ተጋድሎ           አድርጎ በመጨረሻም በ66 ዓ.ም ጣዖት አምላኪዎች ቆዳውን ገፈው በሰውነቱ ጨው ነስንሰው በማሰቃየት ግንቦት 26 ቀን ለሞት አብቅተውታል፡፡
7ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ በርተሎሜዎስ
ሐዋርያው ቅዱስ በርተሎሜዎስ ስሙ በሐዲስ ኪዳን ላይ የተገለጠው በሐዋርያት ዝርዝር ላይ ብቻ ሲሆን ታሪኩ ተጽፎ አይገኝም ፡፡ ጌታን ከተከተለ በኋላ የወንጌልን ትምህርት በአረብ አገር፣ በሕንድና በአርመንያና በአካባቢዋ አስተምሯል፡፡ የአርመንን መንበር ያቋቋመው በርተሎሜዎስ ነው፡፡ ቅዱስ በርተሎሜዎስ በአርመንያ አካባቢ ኤልዎስ በተባለው ቦታ አንድ የወይን ባለጸጋ እባብ ነድፎት ለሞት ስላበቃው ወዳጅ ዘመዶቹ ለለቅሶ ተሰበሰቡ፡፡ በርተሎሜዎስ ግን ወደ እግዚአብሔር ይጸልይ ነበርና ከሞት አሥነሣው፡፡ በዚህም ተአምር ሕዝቡ፣ መኳንንቱና መሣፍንቱ ሁሉ ከአምልኮ ጣዖት ወደ አምልኮተ እግዚአብሔር ተመለሱ፡፡ ብዙ ክርስቲያኖችን በማፍራቱም በቅንዓት ሰዎች ተነስተውበት መስከረም 1 ቀን አሸዋ በተሞላ ከረጢት ውስጥ ከተውት ከነሕይወቱ ባህር ውስጥ ወረወሩት፡፡ በዚያም ዐረፈ፡፡ በነጋታው ምእመናን ከባህር አውጥተው ቀበሩት፡፡
8ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ማቴዎስ/ ሌዊ/
ቅዱስ ማቴዎስ የመጀመሪያ ስሙ ሌዊ ነው፡፡ ማር. 2÷14 ማቴዎስ የሚባለውን ስም ያወጣለት ጌታ ነው፡፡ ቅዱስ ማቴዎስ የቀድሞ ሥራው ቀራጭ /ግብር ሰብሳቢ/ ነበር፡፡ ቅዱስ ማቴዎስ የቀረጥ ሥራውን በሚያከናውንበት ጊዜ ጌታ ጠጋ ብሎ ተከተለኝ አለው፡፡ ወዲያውም በቤቱ ታላቅ ግብዣ ለጌታ አድርጎ ጓደኞቹ የነበሩትን ቀራጮችን ወደ ጌታ አቅርቦ ካገናኛቸው በኋላ ሁሉንም ትቶ ተከተለው፡¨ሉቃ. 5÷27-32 በዚህም አባቶቻችን ቅዱስ ማቴዎስን የቁም ተዝካሩን አውጥቶ ጌታን የተከተለ ሐዋርያ ይሉታል፡፡
ሐዋርያው ቅዱስ ማቴዎስ በዕጣ የደረሰችው ሀገር ምድረ ፍልስጥኤም ስትሆን ቀጥሎ በኢትዮጵያ ፣ በፋርስ፣ በባቢሎን አካባቢ እንደሰበከ ይነገራል፡፡ / ገድለ ሐዋርያት ገጽ 101÷18/ ሩፊኖስና ሶቅራጥስ የተባሉና በዓለም የታወቁ የታሪክ ጸሐፊዎች ቅዱስ ማቴዎስ ወደ ኢትዮጵያ ገብቶ ቅዱስ ወንጌልን ስብኳል ሲሉ ጽፈዋል፡፡
በሌላ መልኩ ከ317 እስከ 419 ዓ.ም የነበረው የላቲን ቤተ ክርስቲያን አባት ተብሎ የሚጠራው ጆሮም የኢትዩጵያ ሐዋርያው ቅዱስ እንድርያስ ነው ሲል ጽፏል፡፡ ዮሐንስ አፈወርቅ ደግሞ የመጀመርያው የኢትዮጵያ ሐዋርያ ቅዱስ ቶማስ ነው በማለት በጽሑፍ አረጋግጧል። ወደ ሕንደኬ (ሕንድ) ከመሔዱ በፊት ወደ ኢትዮጵያ ነበር የመጣው በማለት የተጠቀሱት ሦስቱ ሐዋርያት በኢትዮጵያ ተዘዋውረው አስተምረዋል፡፡
በመጨረሻም ቅዱስ ማቴዎስ የአይሁድና የአረማውያንን ትምህርት እየተቋቋመ ድውያንን ሲፈውስ ፣ አጋንንትን ሲያወጣ ልዩ ልዩ ተአምራትን ሲያደርግ ዜናው በከተማው ሁሉ በመዳረሱ በዚህ የተናደዱ መኳንንት በቅዱስ ማቴዎስ የሞት ፍርድ ፈረዱበትና ጥቅምት 12 ቀን አንገቱን በሠይፍ ተሰይፎ ዐረፈ፡፡
9ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ያዕቆብ /ወልደ እልፍዬስ/
ያዕቆብ ወልደ እልፍዮስ ትውልደ ነገዱ ከነገደ ጋድ ሲሆን በሌላ አጠራር ታናሹ ያዕቆብ ይባላል፡፡ ወንጌልን ለማስተማር የደረሱት አኅጉራት ኢየሩሳሌምና ፍልስጥኤም ሲሆኑ በነዚሁ ሀገር አሚነ ክርስቶስን አስተምሮ ሕዝቡን ከአምልኮት ጣዖት ወደ አምልኮተ እግዚአብሔር ከገቢረ ኃጢአት ወደ ገቢረ ጽድቅ ከሕገ ጣዖት ወደ ሕገ ወንጌል ከዲያብሎስ ቁራኝነት ወደ መንፈስ ቅዱስ ማደሪያነት ቢመልስ ጣዖት አምላኪያን የሐሰት ምሥክሮችን አቁመ ውና አጣልተው በድንጋይ ተወግሮ የካቲት 10 ቀን በ62 ዓ.ም በሰማዕትነት ዐርፏል፡፡
ነገር ግን አንዳንድ የታሪክ ጸሐፊዎች ያዕቆብ ወልደ እልፍዮስን ከጌታ ወንድም /እኁ ለእግዚእነ/ ጋር አንድ አድርገው ይጽፋሉ፡፡ ይህ ግን ስሕተት ነው እንደ ቤተክርስቲያናችን ትምህርት እስቲ በሠንጠረዥ ለይተን እናስቀምጠው፡፡

 

ስም

 

አባት

 

የትውልድ ነገድ

   ሰማዕትነት የተቀበሉበት            የሚለያዩበት ነጥቦች
 

ያዕቆብ

 

 

ወልደ

እልፍዮስ

 

ነገደ ጋድ

 

የካቲት 10

በፍልስጤም ወንጌልን እንደሰበከ ይነገራል እንጂ ታሪኩ ጐላ ብሎ አይታወቅም
 

ያዕቆብ

 

ወልደ ዮሴፍ

 

ነገደ ይሁዳ

/ቤተዳዊት/

 

ሐምሌ 18

የጌታ ወንድም መሆኑ የያዕቆብን መልእክት መጻፉና የሃይማኖት ሲኖዶስ /49-50/ ላይ የጉባኤው ሊቀመንበር መሆኑ

 


10
/ሐዋርያው ቅዱስ ናትናኤል

የተወለደው በናዝሬት በምትገኘው በቃና ዘገሊላ ነው፡፡ ዮሐ. 21÷2 የመጀመሪያ ስሙ ስምዖን ሲሆን ናትናኤል ብሎ የጠራው ጌታ ነው፡፡ ትውልድ ዘመኑ ጌታችን በተወለደበት ዘመን አካባቢ ነው፡፡ ምክንያቱም ሄሮድስ የቤተልሔም ሕፃናትን በሚያስፈጅበት ጊዜ እናቱ ከበለስ ሥር ደብቃ አትርፋዋለች፡፡ ጌታም ፊልጶስ ሳይጠራህ ከበለስ ሥር ሳለህ አውቅሃለሁ ያለው ለዚህ ነው፡፡ ወደ ጌታ የጠራው ፊልጶስ ሲሆን ናትናኤል ምሁረ ኦሪት ነበርና ከናዝሬት መልካም ነገር አይወጣም በማለት የነቢያትን ቃል መጽሐፍን በማወቁ ተናገረ፡፡ ዮሐ. 1÷44-52

ቅዱስ ናትናኤል ለሐዋርያነት ከመጠራቱ በፊት ለሕገ ኦሪት ቀናተኛ ስለነበር ቀናተኛ ተባለ ፡፡ ማር 3÷19 ሐዋርያው ስምዖን ወንጌልን በሶርያ፣ በባቢሎን በግብጽ እና ሊቢያ እየተዘዋወረ አስተምሯል፡፡ ማቴ. 10÷4 በመጨረሻ በግብጽ ሲያስተምር ሕዝቡ በትምህርቱ አምነው በመብዛታቸው አረማውያኑ ስለቀኑበት ለግብፅ ንጉሥ እንድርያኖስ ከሰው በሠራዊት አስይዘው በማምጣት በንጉሡ ትዕዛዝ ሐምሌ 10 ቀን በሠይፍ አስገደለው፡፡ / ስንክሳር ሐምሌ 10 ቀን የሚነበበው/

11ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ታዴዎስ / ልብድዮስ/
የያዕቆብ ልጅ ይሁዳ በመባል ይታወቃል፡፡ የሐዋ. ሥራ 1÷13፣ሉቃ. 6÷16 ታዴዎስ ልብድዮስ እየተባለ ይጠራል፡፡ ማቴ. 10÷4
-የሐዋርያው ታዴዎስ ሀገረ ስብከት ሶርያ ነው፡፡ በአንድ ቀን ያለጊዜው እህልን ዘርቶ ለጐተራ አብቅቷል
-አንዲት ዘማዊት ሴትን በነፋስ አውታር አንድትንጠለጠል አድርጓል
-በመጽሐፍ ቅዱስ የተጻፈውን ቃል በተግባር ፈጽሞ ያሳየ አባት ነው፡፡ ማቴ 19፡24
-በመጨረሻም ወንጌል በተለያዩ ሀገሮች አስተምሮ ሐምሌ 2 ቀን በድንጋይ ተወግሮ በሰማዕትነት አርፏል፡፡
12ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ማትያስ
ሐዋርያው ቅዱስ ማትያስ ጌታን በሸጠው በአስቶሮቱ ይሁዳ ምትክ የተሾመ ሐዋርያ ነው፡፡ የሐዋ. ሥራ 1÷15-26፡፡ በቤተክርስቲያን ታሪክ ጸሐፊነቱ የታወቀው አውሳብዮስ ቅዱስ ማትያስ ከሰባው አርድእት አንዱ እንደነበር ጽፏል፡፡/አውሳብዮስ 1÷13-31/
-በላዒተ ሰብእ በተባለች ሀገር ገብቶ አስተምሯል
-በደማስቆም አስተምሮ በመጨረሻም በይሁዳ ከተሞች እየተዘዋወረ አስተምሮ በዚህ ዕለት መጋቢት 8 ፊላኦን በተባለች ቦታ በሰላም
አርፏል፡፡
13ኛ/ ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ
ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ የተወለደው ጠርሴስ ከተማ ነው፡፡ ዘሩ ከዕብራውያን ከብንያም ነገድ ነው፡፡ በ15 ዓመቱ ወደ ኢየሩሳሌም በመመለስ ከገማልያል የአይሁድን ሕግና ሥርዓት ተማረ፡፡ በ30 ዓመቱም የአይሁድ ሸንጎ አካል ሆኖ ተቆጠረ፡፡
ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ በአይሁድ ሸንጎ አባልነት ለሁለት ዓመት በሠራበት ወቅት ለኦሪት እምነት ቀናተኛ ፈሪሳዊ በመሆኑ ክርስቲያኖችን በማናቸውም ምክንያት ይቃወም ነበር፡፡ ቅዱስ እስጢፋኖስ ክርስትናን በማስተማሩ በአይሁድ ሸንጎ ሲቀርብ የተከራከረው እርሱ ነበር፡፡ ኋላም በድንጋይ ሲወገር የወጋሪዎችን ልብስ ይጠብቅ የነበረው እርሱ ነው፡፡
ቅዱስ ጳውሎስ በደማስቆ ያሉ ክርስቲያኖችን ለማሳደድ የፈቃድ ደብዳቤ ከሊቀ ከህናቱ ተቀብሎ ክርስቲያኖችን ለማጥፋት በመንገድ ሲሄድ ከከተማ ሳይገባ ድንገት ከሰማይ ታላቅ ብርሃን ወጥቶ አካባቢውን አበራው። ጳውሎስም ወደ መሬት ወደቀ፡፡‹‹ሳውል ሳውል ለምን ታሳድደኛለህ?›› የሚል ድምጽ ከሰማይ መጣ፡፡ ሐዋርያው ጳውሎስም ‹‹ ጌታ ሆይ ማነህ?›› ብሎ ጠየቀ ‹‹ የምታሳድደኝ እኔ የናዝሬቱ ኢየሱስ ነኝ፡፡ ›› የመውጊያውን ብረት ብትቃወም ለአንተ ይብስብሃል ብሎ ጌታችን ተናገረው ፡፡ ጳውሎስም የሚያደርገውን ነገር ሁሉ ከተነገረው በኋላ ደማስቆ እንዲገባ አስታወቀው፡፡ የሐዋ. ሥራ 9÷11
የሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ወደ ቤተክርስቲያን መጠራት
ጌታ በራዕይ ስለ ሐዋርያው ጳውሎስ መመረጥ ሐናንያ ለተባለው ሰው ነገረው፡፤ ሐናንያ ግን ጳውሎስ የክርስቲያኖች አጥፊ ነው ብሎ ጌታን ተከራከረው ፡፡ ጌታም ‹‹ ይህ በአሕዛብም በነገሥታትም በእስራኤልም ልጆች ፊት ስሜን ይሸከም ዘንድ ለእኔ የተመረጠ ዕቃ ነውና ሂድ፣ ስለ ስሜ ስንት መከራ ሊቀበል እንዲያስፈልገው እኔ አመለክተዋለሁና›› በማለት ሐናንያን ወደ ጳውሎስ ዘንድ ላከው፡፡
ሐናንያም ሄደ ወደ ቤቱ ገባ እጁንም ጭኖበት ‹‹ ወንድሜ ሳውል ሆይ ጌታ እርሱም በመጣህበት መንገድ የታየህ ኢየሱስ ነው፡፡ ደግሞ ታይ ዘንድና መንፈስ ቅዱስ ይመላብህ ዘንድ ላከኝ›› አለ፡፡ ወዲያውም እንደቅርፊት ያለ ከዓይኑ ወደቀ፡፡ ያን ጊዜም ደግሞ አየ ተነሥቶም ተጠመቀ፡፡ መብልም በልቶ በረታ፡፡ ቅዱስ ጳውሎስ በሐናንያ ከተጠመቀና ከተማረ በኋላ ወደ ዓረብ ሀገር መሄዱን ራሱ ተናግሯል፡፡ ገላ. 1÷17፡፡ በቆጵሮስ ዳፋ ሳውል የሚለው ስሙ ተቀይሮ ጳውሎስ ማለት ብርሃን፣ መዶሻ ንዋይ ኅሩይ/ምርጥ እቃ/ ማለት ነው፡፡
የሐዋያው ቅዱስ ጳውሎስ ሐዋርያዊ ጉዞ
የሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ ያደረጋቸው ጉዞዎች ሦስት ናቸው፡፡ የመጀመሪያው ጉዞ ከኢየሩሳሌም ወደ አንጾኪያ ከተመለሰ በኋላ በልዑል ሥራ 13 ÷1-3
በዚህ ጉዞአቸው በጠቅላላ ወደ 2000 ኪ.ሜ የሚደርስ መንገድ በእግር ተጉዟል፡፡ ጉዞው የተከናወነው በ46 ዓ.ም ገደማ ነው፡፡ ይህን ጉዞ ያደረገው ከሲላስ ጋር ነው፡፡ በጉዞው ከ14 የማያንሱ ሀገሮች ተሸፍነዋል፡፡ ሁለተኛውን ጉዞ ያደረገው በ50 ዓ.ም ገደማ ነው፡፡ ይህን ጉዞ ያደረገው ከሲላስ ጋር ነው፡፡ በጉዞው ከ18 የማይንሱ ከተሞች የተሸፈኑ ሲሆኑ ከነዚህም መካከል ገላትያ፣ ጤሮአዳ፣ ኤፊሶን፣ ቆሮንቶስ፣ ልስጥራ፣ ኢየሩሳሌምና አንጾኪያ ይገኙበታል፡፡ በዚህኛው ጉዞ ከልዩ ልዩ ሀገሮች ክርስቲያኖች የሰበሰበውን ዕርዳታ ለኢየሩሳሌም ቤተክርስቲያን ይዞ ሲመለስ በኢየሩሳሌም የፋሲካ በዓል ስለነበር ከየሀገሩ የመጡ አይሁድ ቅዱስ ጳውሎስን ተቃወሙት። ተቃውሞውን ለመግታት በአይሁድ ሕግ በቤተ መቅደስ የመንጻት ሥርዓት መፈጸም ጀመረ፡፡ ነገር ግን ከአሕዛብ ወገን የነበረውን ደቀመዝሙሩን ጥሮፊሞስን ወደ መቅደስ ያስገባው መስሏቸው ተቃውሟቸው በረታ፡፡ በዚህ የተነሳ ከተማዋ ታወከች፡፡ የሐዋ. ሥራ 22÷29 በሁከቱ የተነሳ ሐዋርያው ጳውሎስ በ58 ዓ.ም ለሮም እስር ዳርጎታል፡፡ ሁለት ዓመት በቁም እስር ቆይቶ ከሮም ሕግ ጋር የሚቃወም ወንጀል ስላልተገኘበት በነጻ ተለቋል፡፡
ከዚህም በኋላ ነው ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ በሐዋርያት ሥራ መጽሐፍ ያልተመዘገበውን ጉዞውን ያደረገው፡፡ ጉዞውንም ያደረገው በመታሰሩ ያዘኑትን ክርስቲያኖችን ለማጽናናትና የጀመራቸውን ሥራዎች ፍጻሜ ለማየት የተደረገ ጉዞ ነው፡፡ በመጨረሻም በኔሮን ቄሣር ዘመን ለሮም ከተማ መቃጠል ምክንያት በክርስቲያኖች ላይ የሞት አዋጅ ታውጆ ስለነበር ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ በኔቆጶልዮን ከተማ ሲያስተምር በ65 ዓ.ም ተይዞ 2 ዓመት ከ6 ወር በጨለማ ቤት በእስር ከቆየ በኋላ በ74 ዓመት ዕድሜው በሮም ከተማ በአስትያ መንገድ አንገቱን በሠይፍ በ67 ዓ.ም. ሐምሌ 5 ቀን በሰማዕትነት ዐረፈ፡፡
ክብረ ሐዋርያት በቤተክርስቲያን
ቅዱሳን ሐዋርያት ዕድሜ ዘመናቸውን ሁሉ ለቅድስት ቤተክርስቲያንን የሰጡ በትምህርታቸው በኑሮአቸው በተግባራቸው ቤተክርስቲያን ያስጌጡ ስለ ቤተክርስቲያንም ሲሉ ልዩ ልዩ መከራን የተቀበሉ የተሰው በመሆናቸው ቤተክርስቲያን እነዚህን ከዋክብቶቿን ያላትን ፍቅር አክብሮት ለመግለጽ ሰማዕትነታቸው በሚመጣው ትውልድ ልቡና ተቀርጾ ከዘመን ወደ ዘመን እንዲሸጋገር ስማቸውና ታሪካቸው ሕያው ሆኖ እንዲቀጥል በማሰብ በልዩ ልዩ መንገድ ስታከብራቸው ትኖራለች፡፡ ለምሳሌ፡-
1.ትምህርታቸውን ሳታዛባ በመጠበቅ
ብዙዎች በልዩ ልዩ ዘመን ከእውነተኛው ትምህርተ ሐዋርያት አፈንግጠው በራሳቸው መንገድ በገዛ ፍልስፍናቸውና ምኞታቸው እየተመሩ ስሕተት እየገቡ ባለንበት         ዘመን ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ግን የሐዋርያትን እውነተኛ ትምህርትና ትውፊት ጠብቃ እስከ ዛሬ ኑራለች።ወደፊትም እስከ ዕለተ ምጽአት ድረስ ትቆያለች፡፡               ገላ 1፡ 8-9
2.ገድላቸውን በመመስክር
አበው ሐዋርያት የክርስትና ኑሮ ፋና ወጊዎች በመሆናቸው ከከሀድያን፣ ከመናፍቃን ከአረማውያን ከትዕቢተኛ መኳንንትና መሳፍንት ከዚህ ዓለም የዲያብሎስ አሸክላ     ጋር ተጋድለው በደማቸው ቀለም በአጥንታቸው ብዕር ነው ክርስትናን የጻፉት፡፡ ጽፈውም ብቻ ሳይሆን ኑረው ቀምሰው አሳይተውናል፡፡ ስለ ወንጌል ክብር ስለ            ርትዕት ሃይማኖት የተሰው የቅድስት ቤተክርስቲያን መዓዛ የሆኑት ሐዋርያት ቤተክርስቲያን ገድላቸውን በመመስከር ታከብራቸዋለች፡፡
3.በዓላቸውን በማክበር
‹‹ኪዳነ ተካየድኩ ምስለ ኅሩያንየ›› መዝ 88፡3 ከመረጥኳቸው ጋር ቃል ኪዳኔን አደረግሁ ብሎ ለቅዱሳኑ ቃል ኪዳን እንደገባላቸው ሁሉ ቅድስት የኢትዮጵያ             ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ይህን አውቃ የቅዱሳን ሐዋርያትን የሰማዕትነታቸውን ቀን/ ከቅዱስ ዮሐንስ በስተቀር የእርሱን የተወለደበትን ቀን ይከበራል/            በዓላቸውን በደመቀ ሁኔታ በውዳሴ በቅዳሴ በማኅሌት ታስባቸዋለች፤ ታከብራቸዋለች፡፡
4.በአማላጅነታቸው በመተማመን
የቅዱሳን አማላጅነት በቅዱሳት መጻሕፍት ትምህርትና በቤተክርስቲያን ታሪክ በተለያዩ ቦታዎች ተገልጦ ይገኛል፡፡ በዚህ መሠረት ምእመናን አስቀድመው                    የልብሳቸውን ዘርፍ እየነኩ በጥላቸው ላይ እየተኙ ይፈወሱ እንደነበሩት ሁሉ ዛሬም በስማቸው ቤተክርስቲያን በማነጽ በስማቸው በመጠራት ሥዕላቸውን በማክበር      ልጆቿ ድኅነተ ነፍስ ድኅነተ ሥጋ ያገኙ ዘንድ በስማቸው ጸልዩ እያለች ታስምራለች፡፡

አባ ሳሙኤል
በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን
የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ
አዲስ አበባ

image-0-02-01-8d320b88e4b14ce0f5f3390f1f9d9b94fe3b7bac83abadcd67bd14f35e612ae3-vለመላው ኢትዮጵያውያን በሀገር ውስጥና በውጭ ዓለም ለምትገኙ ሁሉ ልዑለ ባሕርይ ቸሩ እግዚአብሔር አምላካችን እንኳን ከዘመነ ቅዱስ ዮሐንስ ወንጌላዊ ወደ ዘመነ ቅዱስ ማቴዎስ ዜናዊ 2009 ዓ.ም በሰላም፤ በጤና፤ በሕይወት ሁላችንንም አደረሰን፡፡

                   ወትባርክ አክሊለ ዓመተ ምሕረትከ፤

                  ወይጸግቡ ጠላተ ገዳም፤

                  ወይረውዩ አድባረ በድው (መዝ. 64÷11-12)፡፡

በቸርነትህ ዘመንን ታበዛዋለህ ገዳማት ልምላሜውን አግኝተው ደስ ይላቸዋል በበረኃ ያሉት ተራራዎች ሁሉ ዝናሙን ይረካሉ፡፡ ኮረብታዎችም ደስ ብሏቸው ልምላሜውን እንደዝናር ይታጠቃሉ፡፡ ቆላውና ደጋው ስንዴውንና የተለያየውን እህል ይሞላል፡፡

ወወሀብኮሙ ሲሳዮሙ ለሕዝበ ኢትዮጵያ (ለኢትዮጵያ ሰዎችም ምግባቸውን ሰጠሃቸው) ተብሎ በነቢየ  እግዚአብሔር ቃል በተነገረው መሠረት ኢትዮጵያን በረድኤት ጐበኘሀት (ወአብዛኅኮ ለብዕላ) በሚመጡ ዘመናትም ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለእኛ ባለው ቸርነት ከሁሉ የሚበልጠውን የጸጋውን ባለጠግነት ይሰጠን ዘንድ ነው፡፡ ኤፌ. 2፥6

ብርሃነ ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ በመልእክቱ “አእትቱ እምላዕሌክሙ ግዕዘክሙ ዘትካት በእንተ ብሉይ ብእሲ ዘይማስን በፍትወተ ስሒት፤ ሐድሱ መንፈሰ ልብክሙ፡፡ ወልበስዎ ለሐዲስ ብእሲ ዘሐደሶ እግዚአብሔር በጽድቅ ወበርትዕ ወበንጽሕ” በተሳሳተ ምኞት የተበላሸውን አስቀድሞ ትኖሩበት የነበረውን አሮጌውን ሰውነት ከእናንተ አርቁ፡፡ ልቡናችሁን በእውቀት አድሱ፤ በእውነት፣ በጽድቅና በንጽሕና እግዚአብሔርን ለመምሰል የተፈጠረውን አዲሱን ሰውነት ልበሱ” (ኤፌ. 4÷22-24)፡፡

ይህ ዓመት በኢትዮጵያ የዘመን አቆጣጠር 2009 ዓ.ም ሲሆን በአውሮፓውያን የዘመን አቆጣጠር 2016 ነው፡፡ ይህ ልዩነት የመጣው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና የምዕራብ አብያተ ክርስቲያናት የተለያየ የዘመን አቆጣጠር ስለሚከተሉ ነው፡፡ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ከሌላው የክርስትና ዓለም የተለየ የራስዋ ብቻ የሆነ የዘመን አቆጣጠር መንገድ አላት፡፡ ይህም የዘመን አቆጣጠር መጽሐፍ ቅዱስን በተለይም መጽሐፈ ሄኖክንና ኩፋሌን መሠረት ያደረገ ነው፡፡ ከቤተ ክርስቲያን ታሪክ መረዳት እንደሚቻለው ጥንታዊው የጁሊያን የዘመን አቆጣጠር ከአሁኑ የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን የዘመን አቆጣጠር ተመሳሳይነት ነበረው፡፡ ሆኖም የምዕራብ ቤተ ክርስቲያን በ6ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ላይ የጁሊያን የዘመን አቆጣጠር የተባለ ሌላ የዘመን አቆጣጠር ጀመረች፡፡ ይህም የግሪጎርያን የዘመን አቆጣጠር ሲሆን የ4 ዓመት የአቆጣጠር ልዮነት ስሕተት እንዳለው ራሳቸው አውሮፓውያን ያምናሉ፡፡ ያም ሆነ ይህ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በዚህ በያዝነው እና በምንጠቀምበት ባሕረ ሀሳብ በተባለው የዘመን አቆጣጠር ስልት ለኢትዮጵያ ሕዝብ ታላቅ አገልግሎት እያቀረበች ትገኛለች፡፡ አሁን የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሊቃውንት ዝም ቢሉ ለዓመቱ የዘመን መቁጠሪያ (ካሌንደር) ማዘጋጀት የሚችል ሰው ማግኘት ያስቸግራል፡፡ ለሚመጣው ዓመትም የዐቢይ ጾም፣ የሰኔ ጾም መቼ እንደሚገባ እንዲሁም የሆሳዕና፣ የስቅለት፣ የፋሲካና የዕርገት በዓላት መቼ እንደሚውሉ ለመናገር የሚችል ሰው አይኖርም፡፡ የእኛ ኦቶዶክሳዊ የተዋሕዶ ሊቃውንት የመሬትን፣ የፀሐይንና የጨረቃን እንቅስቃሴና ዑደት በልዩ የባሕረ ሀሳብ አቆጣጠር እያሰሉ የዕለታትን፣ የወራትን፣ የዓመታትንና የበዓላትን ቀናት መዋያ ለመናገር ችሎታው አላቸው፡፡

‹‹የተመረጠችውን የእግዚአብሔርን ዓመት እሰብክ ዘንድ ላከኝ››

ይህ ቃል ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የተናገረው ቃለ ወንጌል ነው፡፡ ጌታችን ኢየሱስ  ክርስቶስ ለሰው ሲል ሰው የሆነ የሕያው እግዚአብሔር ልጅ እንደመሆኑ መጠን ይህን ቃል የተናገረው ሰው ሆኖ ወደዚህ ዓለም ለመምጣት የፈቀደበትን ምሥጢር ግልጽ በአደረገበት የትምህርት ክፍል ነው፡፡

በአንድ የሰንበት ቀን ወደ ምኵራብ ሲገባ ያነብ ዘንድ የቅዱስ ኢሳይያስን መጽሐፍ ሰጡት፡፡ መጽሐፉን ሲገልጥም ‹‹የእግዚአብሔር መንፈስ በእኔ ላይ ነው፡፡ ስለዚህ ቀብቶ (ማለት ከሥጋ ጋር አዋሕዶ) ለድሆች የምሥራችን እነግራቸው ዘንድ፤ ለተማረኩትም ነጻነትን እሰብከላቸው ዘንድ፤ ያዘኑትን ደስ አሰኛቸው ዘንድ፤ ዕውሮችም ያዩ ዘንድ የተገፉትንም አድናቸው ዘንድ፤ የታሰሩትንም እፈታቸው ዘንድ፤ የቆሰሉትንም እፈውሳቸው ዘንድ የተመረጠችውንም የእግዚብሔርን ዓመት እሰብክ ዘንድ ላከኝ›› የሚል ቃል አገኘ፡፡ ይህን የትንቢት ቃል የተናገረውም ነቢዩ ቅዱስ ኢሳይያስ ነበር፡፡ ኢሳ.61፥1-2፡፡ ጌታችን ይህን ቃል ከአነበበ በኋላም ‹‹የዚህ መጽሐፍ ቃል ዛሬ በጆሮዋችሁ ተፈጸመ›› ሲል እንደ ተናገረ፡፡

ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የዓለም መድኃኒት ስለሆነ በእሱ ትምህርትና ተአምራት፤ ስቅለትና ሞት በእርግጥ በኀጢአት ምክንያት ከሥጋዊና መንፈሳዊ በረከት ነዳያን የነበሩ በረከተ ሥጋንና በረከተ ነፍስን አግኝተዋል፡፡ በኀጢአት ምክንያት የዲያብሎስ ምርኮኞች የነበሩ ነጻ ወጥተዋል፡፡ በተፈጥሮ ያገኙትን ክብር አጥተው ኃዘንተኞቸ የነበሩ ያጡትን በማግኘታቸው ለዘለዓለማዊ ደስታ ዕድል ፈንታቸው ሁኗል፡፡ ቀን የጨለመባቸው ዕውራነ ሥጋና ዕውራነ ነፍስ የሆኑ መንፈሳዊና ሥጋዊ ብርሃንን አግኝተዋል፡፡ የዓለማዊና ሥጋዊ ፈቃድ ተቸናፊ የነበሩ አቸናፊ ሁነዋል፡፡ የኃጢአት እሥረኞች የነበሩ በይቅርታ ከእስራት ተፈትተዋል፡፡ በኃጢአት ደዌ የቆሰሉ ፈውስን አግኝተዋል፡፡ ይህ ሁሉ በረከት የተገኘው በክርስቶስ ስለሆነ ነቢዩ ቅዱስ ኢሳይያስ ‹‹የተመረጠችው የእግዚብሔር ዓመት›› ያላት ይህ ሁሉ ጸጋ የተገኝባት የድኅነት ቀን ናት፡፡ ዘመነ ድኅነት ማለት በግልጽ አነጋጋር ዘመነ ክርስትና ማለት ነው፡፡

የዘመን መለወጫን በዓል፣ የአዲሱን ዓመት በዓል የምናከረው

ሐዋርያው ቅዱስ ጳውሎስ በቆሮንቶስ መልእክቱ ‹‹በተወደደ ሰዓት ሰማሁህ፤ በመዳንም ቀን ረዳሁህ›› የሚለውን የነቢዩ ቅዱስ ኢሳይያስን ቃል ከጠቀሰ በኋላ ‹‹እነሆ የተወደደው ሰዓት አሁን ነው፤ እነሆ፦ የመዳን ቀን አሁን ነው›› 2. ቆሮ. 6፥2 ይላል፡፡  በቅዱስ መጽሐፍ የተመረጠች የእግዚአብሔር ዓመት፣ የተወደደ ሰዓት፣ የመዳን ቀን›› የሚል የተለያየ ስያሜ የተሰጠው አሁን እኛ ለምንኖርበት የክርስትና ዘመን መሆኑ ግልጽ ከሆነ ዘንድ በዚህ የድኅነት ዘመን ከሞተ ሥጋና ሞተ ነፍስ፣ ከደዌ ሥጋና ከደዌ ነፍስ፣ ከድቀተ ኃጢአትና ከአምላካዊ ፍርድ መዳን ካልተቻለ መኖር ትርጒም የለውም፡፡ ምንተ ይበቊዖ ለሰብእ ለእመ ኵሎ ዓለመ ረብኀ ወነፍሶ ኀጐለ (ሰው ዓለሙን ሁሉ ቢያተርፍ ነፍሱንም ቢያጐድል ምን ይጠቅመዋል) ማቴ.16፥26

አሁን ለዚህ ሁሉ ሐተታ መነሻ የሆነው  በዚሁ ጽሑፍ መግቢያ ላይ የተጠቀሰው ቃለ ወንጌል ነው፡፡ ቤተ ክርስቲያናችን በየዓመቱ የዘመን መለወጫ በዓልን የምታከብረው ይህን ቃል  በማስተማር  በመተግበር ነው፡፡ ‹‹የተመረጠችው የእግዚብሔርን ዓመት እሰብክ ዘንድ ላከኝ›› የሚለው ቃል ከክርስቶስ ልደት በኋላ ያለው እያንዳንዱ ዓመት የተመረጠ የእግዚአብሔር ዓመት መሆኑን የሚያረጋግጥ ኃይለ ቃል ነው፡፡ ይህም ማለት ክርስቶስ ወደዚህ ዓለም ከመጣ በኋላ ቀኑም ሆነ ሰዓቱ የድኅነት ሰዓት ሁኗል ማለት ነው፡፡

በመሆኑም አዲስ ዓመት ብዙ ነገሮችን ያስታውሰናል፡፡ በዚህ በአዲሱ ዓመት እና ባለፈው ዓመት  የሠራንውን፤ የፈጸምነውን ነገር ሁሉ እናስታውሳለን፡፡ በአዲሱ ዓመት ባለፈው ዓመት የተሠራው ሥራ ሁሉ ይገመገማል፡፡ በአለፈው ዓመት ስለተሠራው ሥራ ሪፖርት (ዘገባ) ይቀርባል፡፡ እያንዳንዱም ሠራተኛ በአለፈው ዓመት ውስጥ ስለሠራቸው ሥራዎች ሁሉ ሪፖርት (ዘገባ) ለቅርብ አለቃው ያቀርባል፡፡ ይህ የሰለጠነው ዓለም አሠራር ነው፡፡ በዚህ ዓይነት የእያንዳንዱ ሠራተኛ ሥራ በአዲሱ ዓመት ይገመገማል፡፡ ባለፈው ዓመት መልካም ሥራ ከተሠራ፣ ይህ መልካም ሥራ በሚቀጥለውም ዓመት በተሻለና በበለጠ ሁኔታ እንዲቀጥል ይደረጋል፡፡

image-0-02-01-99c8c5015eb1646ee3336eab47aa7c0967bcd1e1844af2e827dba3a8c7217956-v                 ባለፈው ዓመት 1ኛ) ስሕተት ከተሠራ፣

2ኛ) እንዲሠራ በታቀደው መሠረት ሥራው ካልተከናወነ፣

3ኛ) ሥራው ግቡን ካልመታ በአጠቃላይ ያለፈው ዓመት ስሕተትና ያለፈው ዓመት ድክመት በሚመጣው ዓመት እንዳይደገም ትኩረት ይሰጠዋል፡፡ ባለፈው ዓመት ስሕተት ወይም ጉድለት የሠሩ ሁሉ ያ ስሕተት፣ ያድክመት፣ ያጉድለት በአዲሱ ዓመት እንዳይደገም የሚመለከታቸው ሁሉ ታላቅ ጥንቃቄ ያደርጋሉ፤ ቃልም ይገባሉ፡፡ ሠራተኞች ሁሉ፣ አለቆችም ሆኑ የበታች ሠራተኞች እንደገና በአዲሱ ዓመት መልካምና የተሻለ ሥራ ለመሥራት አዲስ የሥራ ዕቅድና አዲስ የሥራ ፕሮግራም ያወጣሉ፡፡ እንዲሁም ለሥራ ማስኬጃ፣ ለወጭ መሸፈኛ የሚሆን በጀት ይዘጋጃል፡፡ ይህ እንግዲህ በሥጋዊ ሕይወታችን፣ በሥጋዊ ሥራችን የምንፈጽመው ተግባር ነው፡፡

በመንፈሳዊ ሕይወታችንስ ምንድን ነው የምናደርገው? መጀመሪያ ባለፈው ዓመት ለመንፈሳዊ ሕይወታችን ምን ሠርተናል? ምን አከናውነናል? እያንዳንዳችን ባለፈው ዓመት ስለሠጠነው መንፈሳዊ አገልግሎት ለፈጣሪያችን ወይንም ለሕሊናችን ሪፖርት (ዘገባ) ማቅረብ አለብን፡፡ ለሚመጣውም ዓመት ዕቅድ ማውጣት አለብን፡፡ ምናልባት ባለፈው ዓመት በመንፈሳዊ ሕይወታችን ተገቢ አገልግሎት አልሰጠን ይሆናል፡፡ በእግዚአብሔር ሕግና ትእዛዝ አልሄድን (አልተጓዝን) ይሆናል፡፡ ይህንን ሁሉ ገምግመንና መርምረን ያለፈውን ዓመት መጥፎ ሥራዎቻችንን በአዲሱ ዓመት ደግመን እንዳንሠራ መጠንቀቅና ለእግዚአብሔር ቃል መግባት አለብን፤ ጥንቃቄም ማድረግ አለብን፡፡ በአዲሱ ዓመት መልካም ሥራና የጽድቅ ሥራ እንድንሠራና እግዚአብሔርን እንድናስደስት ዕቅድ ማውጣት አለብን፡፡ ከምናገኘውም ገቢ ሁሉ ለእግዚአብሔር አሥራት ለመክፈል ዕቅድ ማውጣት አለብን፡፡ ይህንንም ለማድረግ ለአምላካችን ቃል መግባት አለብን፡፡

ዘመኑ ለሕያው ተስፋና ለማይጠፋ፤ እድፈትም፤ ለሌለበት፤ ለማያልፍም ርስት እንደምሕረቱ ብዛት የመንፈሳዊ እውነተኛውን ለሀገርና ለሕዝብ የሚጠቅም ሥራ እንሠራበት ዘንድ ቅዱስ ፈቃዱ ይሁንልን፡፡

ኦርቶዶክሳውያን የተዋሕዶ ቅዱስት ቤተ ክርስቲያን አገልጋዮች ካህናት ኢትዮጵያዊው ሊቅ ቅዱስ ያሬድ “ኃረየ ፲ወ፪ተ ሐዋርያተ ሤሞሙ ኖለተ ወወሀቦሙ ሀብታተ ይስብኩ ቃለተ ሠለስተ አስማተ አሐደ መንግሥተ (አሥራ ሁለት ሐዋርያትን መረጠ፤ ሕዝብ ጠባቂ አድርጐ ሾማቸው፤ ዐሠርቱ ቃላትን፤ አብ ወልድ መንፈስ ቅዱስ (ሦስት ስሞችን) አንድ የእግዚአብሔርን መንግሥት ያስተምሩ ዘንድ ፈጣሪ አዘዘ በማለት በገለፀው መሠረት የተጣለብንን እና የተሰጠንን ሐላፊነት በሚገባ ተወጥተን የመንግሥቱ ወራሾች እንሆን ዘንድ ቅዱስ አምላክ ይርዳን፡፡

በየመሥራያ ቤቱ ሐላፊነት የተጣለባችሁና የተሰጣችሁ ክርስቲያኖች በሙሉ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ “ኢትኰንኑ ከመ ኢትትኰነኑ፡፡ እስመ በኵነኔ ዘኰነንክሙ ትትኴነኑ አንትሙ፡፡ ወበመስፈርት ዘሰፈርክሙ ይሰፍሩ ለክሙ፡፡ (እንዳይፈረድባችሁ አትፍረዱ በሞትፈርዱበት ፍርድ ይፈርድባችኃልና በሞሰፍሩበትም መስፈርያ ይሰፈርባቸኃል ማቴ.7፥1 በማለት አዟልና ፍርድ እንዲጐድል ደሀ እንዳይበደል በፍትሐዊነትና በቅንነት በታማኝነትና በትህትና በእኩልነት ሕዝብ እንድታስተዳድሩ በጐ ሕሊና ብሩህ አእምሮ ቀና አመለካከቱን እግዚአብሔር አምላክ ይድላችሁ፡፡

በመማርና በማስተማር ላይ የምትገኙ ሁሉ፦  ኢትዮጵያዊው ሊቅ ቅዱስ ያሬድ፡ በዮሐንስ ድጓው ጥበብ ትኄይስ እምብዘኅ መዛግብት፣ ኢወርቅ ሤጡ፣ ወኢብሩር ተውላጡ፣ ጥበብ ክቡራት ዕንቊ መሠረታ፣ አልቦ ለጥበብ ዘይመስላ (በዚህ ዓለም ዕውቀትን የሚስተካከላት የሚወዳደራት የለም፡፡ ስለዚህ ከብዙ ሀብት ዕውቀት ትበልጣለቸ፡፡ ወርቅም፣ ብርም፣ አልማዝም፣ቢሆኑ አይስተካከሏትም፡፡ የጥበብ መሠረቷ የከበረ ነው፡፡ ጥበብን የሚመስላት የሚያክላት የለም እያለ በገለጸውና በአስተማረው መሠረት ለምታስተምሩትና ለሞትማሩት ቁሞ ነገር ትኩረት ሰጥታችሁ ተገቢውን የምርምር ውጤት በማስገኘት ሀገራችንና ሕዝባችን በተሻለ የኑሮ ደረጃ እንዲኖር እንድታደርጉ የፈጣሪያችን ትዕዛዘ መሆኑን በግልጽ እናስረዳለን፡፡

በግብርና ሙያ ላይ ላላችሁ ገበሬዎች “እግዚኦ ባርክ ፍሬሃ ለምድር፡፡ መሐሪ ወጻድቅ መኑ ከማከ ዘታርኁ ክረምተ በጸጋከ፡፡ ነፍስ ድኅንት ወነፍስ ርህብት እንተ ጸግበት ተአኩተከ፡፡” አቤቱ የምድርን ፍሬ ባርክ፡፡ በስጦታህ ክረምትን መልሰህ የምታመጣው ሆይ! እንደ አንተ ያለ ጻድቅና ርኅሩኅ አምላክ ማን ነው? የታመመች ሰውነት በተፈወሰች ጊዜ የተራበች ሰውነት በጠገበች ጊዜ ታመሰግንሃለች እያላችሁ አመስግኑ፡፡

የዘመነ ኦሪት መጨረሻ የዘመነ ሐዲስ መነሻ፤ ነቢይም፣ ሰማዕትም፣ ሐዋርያም በአጥማቂነቱ ካህን፤ የዓለምን ኃጢአት ይቅር የሚል ከእኔ በኋላ ይመጣል በማለቱ ነቢይ፤ ስለ ክርስቶስ ሕይወቱን በመስጠቱ ሰማዕት ከሆነው ከቅዱስ ዮሐንስ በረከት ረድኤት እግዚአብሔር አምላካችን ሁላችንም ያድለን አሜን!!

ስብሐት ለእግዚአብሔር ለዘአብጽሐነ እስከ ዛቲ ዕለት፤ ከዚህ ዘመን፣ ከዚህ ዕለትና ከዚህ ሰዓት ያደረሰን ልዑል እግዚአብሔር ይክበር ይመስገን፡፡

ቸሩ ፈጣሪያችን መድኃኔዓለም ኢየሱስ ክርስቶስ ዘመኑን የሰላም፣ የዕድገት፣ የጤናና የብልጽግና ዘመን ያድርግልን፡፡ ለሀገራችንና ለቤተ ክርስቲያናችን እንዲሁም ለመላው ዓለም በሙሉ እውነተኛውን ሰላምና ፍቅርን ያውርድልን፡፡

 

አባ ሳሙኤል

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን ሊቀጳጳስ

አዲስ አበባ

 

 

የእመቤታችን መገኘቷ ሥርወ ልደቷ ከቤተ ክህነትና ከቤተ መንግሥት ነው፡፡

እመቤታችን ስለ አንቺ የተደረገ ነገር ሁሉ ድንቅ ነው፡፡ “በኪዳነ አብርሃም ይስሐቅ ወያዕቆብ ነው”፡፡ ከኖኅ እስከ አብርሃም፣ ከአብርሃም እስከ ሙሴ ከዳዊት፣ እስከ ኢያቄም ወሓና ድረስ እመቤታችን በተለያዩ ህብረ ምሳሌ በበትረ አሮን፣ በደመና፣ በሰዋሰው በድልድይ፣ በመርከብ፣ በተራራ እየተመሰለች ስትነገር ኑራለች፡፡ ማቴ. ፩÷፩

እግዚአብሔር በወርቅ በዕንቍ ከተሠራው ቤተ መንግሥት ይልቅ በጭቃ፣ በጨፈቃ፣ የተሠራውን ቤተ ክርስቲያንን እግዚአብሔር ይወዳልና፡፡

በእመቤታችን አማላጅነት ያመኑ “እምነ ጽዮን” እመቤታችን ይሏታል፡፡ ቤተ ክርስቲያን እናታችን መንፈሳዊ ልደትን በ40 በሰማንያ 80 የተወለድንባት፡፡

እግዚአብሔር ወልድ አባታችን መድኃኒታችን አምላካችን ነው፡፡image-0-02-01-44863ce8f34e4487c873886bdb116e6705a8df835a41775e27e87493cf839b26-V

በትረ ሙሴ፣

ይህች በትር ከየት የተገኘች ትሆን? ሙሴ አንድ ዐመፀኛ ግብጻዊን ገድሎ ከግብጽ ኰብልሎ ምድያም በገባ ጊዜ በዮቶር ቤት ተስተናገደ፡፡ ዮቶር የአታክልት ቦታ ነበረው ለሙሴ ሲያስጐበኘውም በአትክልቱ መካከል ሙሴ አንዲት የተለየች ዕፅ አየና ባለቤቱን ዮቶረን “ይህች ነገር ምንድንናት?” ሲል ሙሴ ጠየቀ፡፡ ዮቶርም “ይህች የተለየ ታሪክ ያላት ናት” ይህች ብትር የዮሴፍ ነበረች ዮሴፍ በሞተ ጊዜ ንብረቱ ሁሉ በንጉሡ በፈርኦን ዕቃ ግምጃ ቤት ነበር፤ እኔም የንጉሡ የፈርኦን ካህነ ጣኦት ነበርሁ ወደ ሀገሬ ለመመለስ ንጉሡን ሳስፈቅድ ይህችን ብትር አየኋትና ደስ አለችኝ፤ ስለዚህም ንጉሡን አስፈቅጄ አመጣኋት አሁን ካለችበት ቦታ ይዤ ደገፍ ስልባት ከዚያው ተተከለች ተጣበቀችም፡፡ እነቅላለሁ ብዬ ብሞክር የማይቻል ሆነ፡፡ በምድያም አሉ የሚባሉ ኃያላን ቢሞክሩም አልሆነላቸውም፡፡ ይኸውም እንደምታያት አለች አለው፡፡

በዚህ ጊዜ ሙሴ ብትርዋን እየተመለከተ ማድነቅ ጀመረ፤ ዮቶርም ምንድነው የምታደንቀው አሁን ከነገርኩህ ሌላ የተለየ ታሪክ አገኘህ እንዴ? በማለት ጠየቀው ሙሴም “አዎን ሌላ ታሪክ አለ” በማለት ታሪኩን እንዲህ ሲል ቀጠለ “እግዚአብሔር በዕለተ ዐርብ ከፈጠራቸው ዐሥር ፍጥረታት አንዷ ይህች በትር ነበረች፡፡ እግዚአብሔር ከሁሉ አብልጦ ለሚወደው ለአዳም ሰጠውና አዳምም ለልጁ ለሴት ሰጠው፤ ሴትም ለኖሕ ሰጠው፣ ኖሕም ለሴም ሰጠው ከሴምም ለአብርሃም ደረሰች፣ አብርሃምም ለይስሐቅ ሰጠው፣ ይስሐቅም ለያዕቆብ ሰጠው፣ ያዕቆብም ለሚወደው ልጁ ለዮሴፍ ሰጠው” በማለት ሲተርክ ዮቶር እንዴ! እንዴ! ምንድነው የምትለው? አሁን የምትናገረው ማን አምኖ ይቀበልሃል? አለው፡፡ ሙሴም “አሉ የተባሉ የምድያም ኃያላን ሰዎች ሊነቅሉ ሞክረው እምቢ አላቸው ብለህ የለ?” አለው፡፡ እሱም “አዎ አለ፤ ሙሴም እንግዲያውስ አሳይሃለሁ” አለና በእጁ ሳብ ቢያደርገው ከአሸዋ እንደተወተፈ ሸንበቆ ውልቅ አለችና ከእጁ ገባች፡፡

“ትወጽእ በትር እምሥርወ እሴይ”

ነቢዩ ኢሳይያስ “ትወፅእ በትር እምሥርወ እሴይ፡- ከእሴይ ሥር ብትር ትወጣለች” ማለቱ ያች አስቀድማ በምሳሌ የታየች ብዙ ተአምራት የታዩባት ብትር አሁን በግልጽ ከእሴይ ሥር ትወጣለች ከእሴይ ዘር ትወለዳለች ማለቱ ነው፡፡ ስለዚህም ሊቁ ቅዱስ ያሬድ ኢትዮጵያዊ ይህን የነቢዩን የኢሳይያስን ትንቢት ሲተረጐም በትር የተባለችው ድንግል ማርያም ናት፣ ጽጌ የተባለውም ኢየሱስ ክርስቶስ ነው በማለት አብራርቶታል፡፡ እሴይ የዳዊት አባት ስለሆነ እመቤታችን ወለተ ዳዊት ንጉሥ ትባላለች፡፡ ስለዚህም ነው ወንጌላዊው ማቴዎስ ማቴ. ፩÷፩ ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስን “ወልደ ዳዊት፣ ወልደ አብርሃም ያለው ኤር. ፳፫÷፭፣ ሉቃ. ፩÷፴፪፣ ማቴ. ፱÷፳፯፣ ራዕ. ፳፪÷፲፮”፡፡

ከእሴይ ዘር የተወለደው ኢያቄም ከአሮን ልጆች ዘር የምትወለድ ቅድስት ሐናን አገባና ሁለቱም ደጋግ ሰዎች እግዚአብሔርን የሚፈሩና ትእዛዙን የሚያከበሩ ሁነው ልጅ ሳይወልዱ ብዙ ዘመን ኖሩ፡፡ ስለዚህ ወደ እግዚአብሔር አመለከቱና እግዚአብሔር ጸሎታቸውን ሰምቶ መልአኩን ቅዱስ ገብርኤልን ልኮ የተለየች ልጅ እንደሚወልዱ አበሠራቸው፡፡ የእግዚአብሔር ቃል አይታበልምና ያች ከእሴይ ሥር ትወጣለች የተባለች ሙሴና አሮን እየተቀባበሉ እስራኤልን ነጻ ያወጣባት በትር አሁን በገሐድ ከእሴይ ግንድ በቀለች፣ ለመለመች አበበች አፈራች፡፡ “ትወጽእ በትር እምሥርወ እሴይ”፡- ከእሴይ ሥር በትር ትወጣለች የተባለው የኢሳይያስ ትንቢት ተፈጸመ፡፡ ኢሳ. ፲፩÷፩

ቅዱስ ያሬድ ይህን በተመለከተ ሲዘምር “ዕፅ ዘበቈለት ኀበ መኀዘ ማይ፡- ውኃ በሚወርድበት (በውኃ ዳር) የበቀለች ዛፍ፣ ፍሬሃ ሠናይ፡- ፍሬዋ የሚያምር፣ አዳም ለርእይ በዓይን ለማየት ደስ የምታሰኝ፣ በምድር ሥጋውያን ምእመናን በአንድነት ተሰብስበው “ሰዓሊ ለነ ቅድስት” በማለት ይጸልዩባታል፤ በሰማይ ደግሞ ምእመናነ ነፍስ ከእርሷ በተገኘው ጸጋ መንግሥተ ሰማያትን ወርሰው እግዚአብሔርን እያመሰገኑ ይኖሩባታልና፡፡

ከአዳም እስከ ኖሕ፣ ከኖሕ እስከ አብርሃም፤ ከአብርሃም እስከ ዳዊት፤ ከዳዊት እስከ ኢያቄም ያለውን መሠረቷ በተቀደሱ ተራሮች ነው ያሏት ለዚህ ነው፡፡ ሉቃ. ፫ ፳፫÷፴፯፤ መመልከት ይቻላል፡፡ ማቴ. ፩÷፩-፲፰፡፡

ኢያቄምና ሐና ኑሮአቸው በእግዚአብሔር ፊት ቅንና ግልጽ በሰውም ፊት የዋሃንና ስሕተት የማይታይባቸው ደጋግ ሰዎች ነበሩ፡፡ ሀብታቸው በሦስት ክፍል የተመደበ ነበር፡፡ ይኸውም፡-

  • አንዱ ክፍል ለቤተ እግዚአብሔር አገልግሎት
  • ሁለተኛው ክፍል ለድኾችና እንግዶች መቀበያ
  • ሦስተኛው ክፍል ለራሳቸው ለቤተሰባቸው አገልግሎት

በዚህ ሁኔታ በሰውና በእግዚአብሔር የተመሰገኑ ደጋግ ሰዎች ልጅ ሳይኖራቸው 20 (ሃያ) ዓመታት አለፉ፡፡

ስለዚህም ኢያቄምና ሐና እግዚአብሔር ልጅ ቢሰጣቸው መላ ዘመኑ ቤተ እግዚአብሔርን የሚያገለግል እንዲሆን ቃል ገብተው ተሳሉ፡፡ ታዲያ አንድ ቀን በኢየሩሳሌም በቤተ መቅደስ በዓል ሲከበር ኢያቄም ከጐረቤቱቹ ጋር መባዕ ይዞ በዓሉን ለማክበር ወደ ቤተ መቅደስ ሄደ፡፡ በጊዜው የነበረው ሊቀ ካህናት ይሳኮር (ሮቤል) ይባላል፡፡ ኢያቆም መሥዋዕት ይዞ መምጣቱን አይቶ ወደ እርሱ ሄደና “ልጅ ሳይኖርህ (መኻን) ሁነህ እንዴት ወዲህ ትመጣለህ መባንስ እንዴት ታቀርባለህ?” እግዚአብሔር እኮ የመኻኖችን መባ አይቀበልም አለና ከለከለው፡፡ ስለዚህ ኢያቄም በከፍተኛ ሐፍረትና ሐዘን ተመለሰ፡፡ ዘፍ. ፲፭÷፪-፮፣ ፩ሳሙ. ፫÷፲፪፡፡

ኢያቄም በከፍተኛ ሐዘንና ሐፍረት እያለ ታላቅ ብርሃን የተጐናጸፈ የእግዚአብሔር መልአክ መጥቶ ከፊቱ ቆመ እንዲህም አለው፡፡ ኢያቄም! እኔን በማየት አትፍራ አትጨነቅም፡፡ እኔ ጸሎትህ የተሰማ ምጽዋትህ ቅድመ እግዚአብሔር የደረሰ መሆኑን ልነግርህ ከእግዚአብሔር ዘንድ ወዳንተ የተላክሁ የእግዚአብሔር መልአክ ነኘና ሁሉን ማድረግ የሚችል አምላክ የብዙዎችን ማህፀን ይዘጋል፤ ይከፍታል፡፡

(ቅድመ አያት) ሣራ እስከ ሰማንያ ዓመት ዕድሜዋ መኻን ሁና በኋላ የይስሐቅ እናት ሆነች፡፡ እንደዚሁም ራሔል የእግዚአብሔር ወዳጅ ሁና መኻን ነበረች በኋላ ደግሞ የዮሴፍ እናት ሆነች፡፡ የእግዚአብሔር የቅርብ ወዳጆች የነበሩት የሳምሶንና የሳሙኤል እናቶች ሆኑ መኻኖች ነበሩ፡፡ መሳ.  ፲፫÷፩-፳፬፣ ሳሙ. ፩÷፳

ስለዚህ ሚስትህ ሐና ሴት ልጅ ትወልድልሃለች ስሟንም ማርያም ብለህ ትጠራታለህ በእናትዋ ማሕፀን ውስጥ ሳለችም መንፈስ ቅዱስ ያድርባታል አለው፡፡ ከዚያ መላኩ ወደ ሐና ሄደ፡፡

ከዚያ በኋላ መላኩ ኢያቄምን ተሰናብቶ ወደ ሐና ሄደና አትፍሪ ወይም እኔን አይተሽ ሌላ መንፈስ ያየሸ አይምሰልሽ!! እኔ ጸሎትሽንና ምጽዋትሽን ከእግዚአብሔር ፊት የማቀርብ መልአክ ነኝና አሁንም የመጣሁት ከሴቶች ሁሉ በላይ የምትሆን ማርያም የምትባል ልጅ የምትወልጂ መሆንሽን ልነግርሽ ነው በማለት አበሠራት፡፡ በዚሁም እውነት ከአባትዋ ከኢያቄምና ከእናትዋ ከሐና ነሐሴ 7 ቀን 5484 ዓ.ኲ. ተጸነሰች፡፡ ግንቦት 1 ቀን 5485 ዓ.ኲ. ተወለደች፡፡ ስለዚሁም ነው ሊቁ አባ ሕርያቆስ “ኦ ድንግል አኮ በፍትወተ ደነስ ዘተፀነስኪ” ድንግል ሆይ በሥጋ ፈቃድ የተፀነሽ አይደለሽም “አላ በሩካቤ ዘበሕግ እምሐና ወኢያቄም ተወለድኪ” ብዝኁ ወተባዝኁ ባለው በእግዚአብሔር ፈቃድ ከሐናና ከኢያቄም ተወለድሽ እንጂ ያለው፡፡ (ቅ.ማ)

  • ሙሴ በኃቅለ ሲና ያያት ነበልባለ እሳት የተዋሓዳት
  • የእግዚአብሔር ቃል የተጻፈባት የሙሴ ጽላት
  • ደብተራ ኦሪት
  • በትረ አሮን
  • ሕዝቅኤል ያያት ቤተ መቅደስ በአጭሩ እነዚህን ብቻ ብንመለከት እንኳን!!
  1. ሙሴ ከግብጽ ወደ ምድያም ተሰዶ የአማቱን የዮቶርን በጎችና ፍየሎችን ይጠብቅ በነበረበት ጊዜ በሲና ምድረ በዳ ነበለባል ከሐመልማል ጋር ተዋሕዶ እሳቱ ዛፉን ሳያቃጥለው፣ ወይም ሐመልማሉ እሳቱን ሳያጠፋው አንድ ሁኖ አየና ቀርቤ ነገሩን ማወቅ አለብኝ ብሎ ወደዚያ ሲጠጋ ልዑል እግዚአብሔር እሳት ከተዋሐዳት ሐመልማለ ዕፅ ሁኖ “ሙሴ ሙሴ የቆምኽባት ምድር የተቀደሰች (የተለየች) ናትና ጫማህን አውልቅ” በማለት ካዘዘው በኋላ በግብፃውያን አገዛዝ ተጨንቀው የነበሩትን እስራኤላውያንን ነጻ ማውጣት የሚችልበትን መመርያ ሰጠው፡፡ እዚህ ላይ ምሳሌው እንዴት ነው? ቢባል ሐመልማል የእመቤታችን ነበልባል (እሳት) የመለኮት ምሳሌ ነው፡፡ የግብጻውያን አገዛዝ ከባድ ቀንበር የተጫናቸው እስራኤላውያን ከአዳም ጀምሮ እስከ ዕለተ ዐርብ ድረስ በዲያብሎስ አገዛዝ ሥር ወድቀው የነበሩት ነፍሳት ነጻነትን ጉዳይ ያመለክተናል፡፡ ሉቃ. ፳÷፴፯፣ ማር. ፲፪÷፳፮፣ ዘዳ. ፴፫÷፲፮፣
  2. የሙሴ ጽላት፡- ጽላቱ የእመቤታችን በጽላቱ የተጻፈው የእግዚአብሔር ቃል እግዚአብሔር በሙሴ ጽላት ዐድሮ ሙሴን ያነጋግር እንደነበረ አሁንም የእግዚአብሔር ቃል በድንግል ማርያም ማሕፀን ዐድሮ ሰው ሁኖ አድኖናልና፡፡ ዘጸ. ፳፭÷፳፪፣ ዘኁ. ፩÷፩፣ ዘዳ. ፯÷፩-፮
  3. ደብተራ ኦሪት (ቅድስተ ቅዱሳን) የቃል ኪዳን መኖርያ እንደነበረች እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ማኅደረ መለኮት ሁናለችና ዘጸ. ፩÷፩-፴፮፣
  4. በትረ አሮን የአሮን በትር ሳይተክሉአት፣ ውኃን ሳያጠጧት ለምልማ፣ አብባ፣ አፍርታ እንደተገኘች እመቤታችንም ያለ ዘርዐ ብእሲ የእግዚአብሔርን ቃል በድንግልና ፀንሳ በድንግልና ወልዳለችና፡፡ ዘኁ. ፲፯÷፰፣ ዕብ. ፱÷፬
  5. ሕዝቅኤል ያያት ቤተ መቅደስ፣ ሕዝቅኤል ያ ሰው ለምሥራቅ ትይዩ ወደሆነው ወደ መቅደሱ በር መልሶ አመጣኝ፣ ተዘግቶም ነበር፣ እግዚአብሔር እንዲህ አለኝ፣ ይህ በር እንደተዘጋ ይኖራል የእስራኤል አምላክ እግዚአብሔር ገብቶበታልና እንደተዘጋ ይኖራል እንጂ አይከፈትም አለኝ ይላል፡፡ ሕዝ. ፵፬÷፩-፭፡፡ ይህም ስለ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ዘለዓለማዊ ድንግልና የተነገረ ምሳሌ መሆኑ አያጠራጥርም፡፡ እመቤታችን ከመፅነስዋ በፊት ከፀነሰችም በኋላ፣ ከመውለድዋ በፊት ከወለደችም በኋላ ድንግል ናትና፡፡ ሉቃ. ፩÷፴፭-፴፱፣ ማር. ፩÷፳፬፣ ፭÷፯ ማቴ. ፩÷፲፰፡፡

ተፈሥሒ ፍሥሕት ኦ ምልእተ ጸጋ እግዚአብሔር ምስሌኪ

“ጸጋን የተመላሽ ሆይ ደስ ይበልሽ እግዚአብሔር ከአንቺ ጋር ነውና” “ደስ ይበልሽ ጸጋ የሞላብሽ ሆይ ጌታ ከአንቺ ጋር ነው” ሉቃ. ፩÷፳፰፡፡ ይህንን የቅዱስ መጽሐፍ ቃል መነሻ በማድረግ እንደ መልአኩ ቅዱስ ገብርኤል በእግዚአብሔር የተመረጡ ወንጌልን የሰበኩ ሐዋርያውያን አበው እመቤታችን የደስታችን መገኛ የሐዘሃችን መጽናኛ መሆኗን ሲመሰክሩ “እኔ ሐዋርያው የሆንኩ ወንጌልን የማስተምርለት የጌታዬ እናቱ ማርያም ሆይ ደስ ይበልሽ ከተወለደ በኋላ ማኅተመ ድንግልናሽን ያለ መለወጥ የጠበቀውን አማኑኤልን የወለድሽው ማርያም ሆይ ደስ ይበልሽ” ብለዋል፡፡

ሊቁ ቅዱስ ኤፍሬም ጌታ በቤተልሔም በከብቶች በረት ሲወለድ መላእክት ያቀረቡትን የደስታ ዝማሬ መነሻ በማድረግ “የመላእክት ደስታቸው የሚሆን ጌታን የወለድሽው ደስ ይበልሽ” በማለት አመስግኗታል፡፡ ኢትዮጵያዊው ሊቅ አባ ጊዮርጊስ ዘጋስጫ በበኩሉ “ተፈሥሒ አ ሙኀዘ ፍትሐ የተድላና ደስታ መፍሰሻ ሆይ ደስ ይበልሽ” ብሏታል፡፡

መልአኩ ቅዱስ ገብርኤል ወደ ሰዎች ሲላክ የመጀመሪያው አይደለችም፤ ለምሳሌ በብሉይ ኪዳን ነቢዩ ዳንኤልን ሲያነጋግረው ነቢዩ ደንግጦ ከምድር ላይ መደፋቱን ሲመሰክር “… ሲናገረኝም ደግሞ በምድር ላይ በግምባሬ ተደፋሁ፡፡ እርሱም ዳሰሰኝ ቁጭ አድርጎ አቆመኝ” ብሏል ዳን. ፲÷፲፭-፲፯፡፡ ነቢዩ ዳንኤል ጥበብንና ማስተዋልን የተመላ ነቢይ ነው፡፡ ነገር ግን መልአኩ ራእዩን ሲገልጥለት ዳንኤል ከፍርሐት የተነሣ በግንባሩ ከመደፋቱ ውጪ ያቀረበለት ሰላምታና ምስጋና የለም፡፡ የድንግል ማርያምና የመልአኩን የብሥራት ሁኔታ ስንመለከት ግን ለድንግል ማርያም የተለየ ምስጋና ክብር አቅርቦላታል፡፡ “ጸጋ የመላብሽ ሆይ ደስ ይበልሽ” ብሏታል፡፡ ከዚህ በላይ ምን ምስጋና ምን ክብር አለ?

ድንግል በኅሊናኪ ወድንግል በሥጋኪ

ወንጌላዊው ቅዱስ ሉቃስ ከተናገረው ቃል የተወሰደ ነው ሉቃ. ፩÷፳፯

ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያንም ከዚህ የጸና አቋም በመነሣት “የምንጊዜም ድንግልናዋንና ንጽሕናዋን ሲመሰክሩ” “በጊዜው ሁሉ ንጽሕት ድንግል የምትሆን አምላክን የወለደች ማርያም” ብለዋታል፡፡ በመሆኑም “በሐሳብሽ ድንግል ነሽ በሥጋሽም ድንግል ነሽ” የተባሉት ቃላት የተወሰዱት ከመጽሐፍ ቅዱስ መሆኑን ማስተዋል ያስፈልጋል ሉቃ. ፩÷፳፯፣ ማቴ. ፩÷፳፫፡፡

እመ እግዚአብሔር ጸባዖት ሰላም ለኪ

እመቤታችንን፣ “የአሸናፊ የእግዚአብሔር እናት ሰላምታ ይገባሻል” በማለት ስናመሰግናት መነሻችን መጽሐፍ ቅዱስ ነው፡፡ ነቢዩ ኢሳይያስ የልጇን ኃያልነት ወይም አሸናፊነት ሲመሰክር “ሕፃን ተወልዶልናልና ወንድ ልጅም ተሰጥቶናልና፣ አለቅነትም በጫንቃው ላይ ይሆናል፣ ስሙም ድንቅ መካር ኃያል አምላክ የዘለዓለም አባት የሰላም አለቃ ተብሎ ይጠራል” ብሏል ኢሳ. ፱÷፮-፯፡፡

ነቢዩ “አለቅነት በጫንቃው የሆነ፣ ኃያል አምላክ፣ የዘለዓለም አባት የሰላም አለቃ ብሎ የጠራውን አምላክ የወለደች እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ናት፡፡ የድንግል ማርያምን እመ እግዚአብሔርነት (የእግዚአብሔር እናትነት) የዕንቆራው ኤጲስ ቆጶስ ቅዱስ ቴዎዶጦስ ሲመሰክር “በድንግልና ሳለች ከእርሷው ተወልደ፣ድንግል ማርያምን እናቴ አላት” ብሏል፡፡ የእስክንድርያ ኤጲስ ቆጶስ አባ መቃርስ በበኩሉ “ከማይመረመር ልደቱም በኋላ ማኅተመ ድንግልናዋ አልተለወጠም፣ ስለዚህ ወላዲተ አምላክ እንደሆነች አመን” ብሏል፡፡ ቅድስት ኤልሳቤጥም የጌታዬ እናት ወደ እኔ ትመጪ ዘንድ እኔ ምንድን ነኝ” ሉቃ. ፩÷፵፫  ቅድስት ድንግል ማርያምን “እመእግዚአብሔር ጸባዖት የአሸናፊ የእግዚአብሔር እናት ሰላምታ ይገባሻል፡፡

ቡርክት አንቲ እም አንስት ወቡሩክ ፍሬ ከርሥኪ

እመቤታችንን “ከሴቶች ተለይተሽ አንቺ የተባረክሽ ነሽ፣ የማኅፀንሽ ፍሬ የተባረከ ነው፤ ደስ ይበልሽ ጸጋ የሞላብሽ ሆይ ጌታ ከአንቺ ጋር ነው አንቺ ከሴቶች ተለይተሽ የተባረክሽ ነሽ” አላት ሉቃ. ፩÷፳፰፡፡ የሚለው እና ቅድስት ኤልሳቤጥ “አንቺ ከሴቶች ተለይተሽ የተባረክሽ ነሽ የማኅፀንሽም ፍሬ የተባረከ ነው” ሉቃ. ፩÷፵፲ የሚለው ቃለ ወንጌል ነው፡፡ ይህንን የምስጋና ቃል ነው፡፡

ስለሆነም አበው ነቢያት የተነበዩት ሓዋርያት የሰበኩት ስለ እመቤታችንና ስለ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የተነገረውን የተስፋ ቃል ፍጻሜውን ለማየት ቢመኙም ዐረፍተ ዘመን ስለገታቸው “ጌታችን” እስመ ብዙኃን ነቢያት ወጻድቃን ፈተው ይርዓዩ አንትሙ ዘትየእዩ ወኢርእዩ ወፈተው ይስምዑ አንትሙ ዘትሰምዑ ወኢሰምው፡፡

ብዙ ጻድቃንና ነቢያት እናንተ የምታዩትን ለማየት ተመኙ፡፡ ነገር ግን አላዩም የምትሰሙትንም ለመስማት ፈለጉ ነገር ግን አልሰሙም ሲል ለደቀ መዛሙርቱ አስተምሯል፡፡ ማቴ. ፲፫÷፲፮

ከአባ ሳሙኤል

በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን

የልማትና ክርስቲያናዊ ተራድኦ ኮሚሽን

ሊቀ ጳጳስ

“ይትዐየን መልአከ እግዚአብሔር ዓውዶሙ ለእለ ይፈርህዎ ወያዳኅኖሙ” እግዚአብሔርን ለሚፈሩት ለሚያመልኩት ሰዎች ከእግዚአብሔር የታዘዘ መልአክ በዙርያቸው ይከትማል ያድናቸዋል፡፡

መዝ. 33÷7

St Gebrielበዛሬው ዕለት ቤተ ክርስቲያናችን ወደምታከብረው ወደ ሕፃኑ ቅዱስ ቂርቆስና ወደ እናቱ ቅድስት ኢየሉጣ በዓል ይወስደናል፡፡ ከክርስቶስ ልደት በኋላ በሦስተኛ መቶ ዓመት ላይ ክርስቲያኖች እየታደኑ በሚሠቃዩበትና በሚገደሉበት በዘመነ ሰማዕታት ጊዜ ቅድስት ኢየሉጣና ልጅዋ ሕፃኑ ቂርቆስ በአንድ እስክንድሮስ በተባለ ዐላዊ (ከሀዲ) መኰንን ልዩ ልዩ ሥቃይና መከራ ደርሶባቸው ነበር፡፡ ቅድስት ኢየሉጣ ከሦስት ዓመቱ ሕፃን ልጅዋ ጋር የምትኖረው በሮም ከተማ ነበረ፡፡ በዚያ አገር በክርስቲያኖች ላይ የተነሳው ስደት እጅግ ከባድ ስለነበር እሷንም ሃይማኖቷን እንድትክድና ጣዖት እንድታመልክ ይህ መኰንን ተጽእኖ ስላበዛባት ወደ መካከለኛው ምሥራቅ ሸሽታና ተሰዳ በመሄድ በዚያ መኖር ጀመረች፡፡ ያም መኰንን ወደዚያው አገር ተዛውሮ በመሄድ ቅድስት ኢየሉጣን ሃይማኖቷን ለውጣ ለጣዖት መሥዋዕት እንድታቀርብ ይጠይቃታል እሷም መኰንኑን “ስለ ሃይማኖት ጉዳይ ይህን የሦስት ዓመት ሕፃን ጠይቀው እርሱ ሁሉን ያስረዳሃል፤” አለችው፡፡ መኰንኑም የሦስት ዓመት ሕፃን ምን መናገር ይችላል በማለት ንቆት ዝም አለ፡፡ ሕፃኑ ቅዱስ ቂርቆስ ግን ወዲያውኑ መኰንኑ ፊት ቀርቦ ስለ ክርስቶስ አምላክነትና የዓለም ሁሉ አዳኝ መሆኑን አብራርቶ ከመናገሩም ባሻገር፣ የመኰንኑ ጣዖት የሰው ሥራና ከንቱ መሆኑን በድፍረት ነገረው፡፡

መኰንኑም በዚህ እጅግ ተቈጥቶና ተናዶ በሕፃኑ ቅዱስ ቂርቆስና በእናቱ ኢየሉጣ ላይ ብዙ መከራና ሥቃይ አደረሰባቸው፡፡ የደረሰባቸው ስቃይ ግን በእግዚአብሔር ኃይልና ረድኤት ምንም ጉዳት ስለ አላደረሰባቸው የተለየ ከባድ ሥቃይ ሊያደርስባቸው አሰበ፡፡ በአንድ ትልቅ የናስ ብረት ጋን (በርሜል) ውስጥ ውኃ እንዲሞሉና በእሳት እንዲያፈሉት፣ እንዲሁም በውስጡ ሰም፣ ጨው፣ ባሩድ፣ ሙጫ፣ ቅንጭብና ቁልቋል እንዲጨምሩበት አዘዘ፡፡ ውኃውም ሲፍለቀለቅ ድምፁ እንደ ክረምት ነጐድጓድ ከሩቅ ይሰማ ነበር፡፡ Continue Reading

እውቀትና ጥበብ መገኛው ከእግዚአብሔር ነው!!

ማስተዋልን አብልጦ የሰጠው ለሰሎሞን ነው፡፡ ይህንም የተናገረው ራሱ እግዚአብሔር ነው፡፡

ማንም የሚመስልህ ከአንተ በፊት እንደሌለ ከአንተም በኋላ እንዳይነሣ አድርጌ ጥበበኛና አስተዋይ ልቡና ሰጥቼሃለሁ፡፡ 1ኛ ነገ. 3÷4-12

ከዚህ በላይ በተጠቀሰው የመጽሐፍ ቅዱስ ጥቅስ እንደሚታየው ንጉሥ ሰሎሞንን የሚያክል ማንም አዋቂና ብልህ ሰው የለም፡፡ ከእርሱም በፊት አልነበረም፡፡ ከእርሱም በኋላ አልተነሳም፡፡ ወደ ፊትም አይነሳም፡፡ ንጉሥ ሰሎሞንን የሚበልጠው ጌታችንና መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ብቻ ነው፡፡ እርሱም የሚበልጠው አምላክ ስለሆነ ነው፡፡ አምላክ በመሆኑ ሁሉን ያውቃል፡፡ ሰሎሞን ግን ፍጡር ነውና ሁሉን ማወቅ አይችልም፡፡ ክርስቶስ ከሰሎሞን እንደሚበልጥ የተናገረውም ራሱ ክርስቶስ ነው፡፡

ንግሥተ አዜብ በፍርድ ቀን ከዚህ ተውልድ ጋር ተነሥታ ትፈርድበታለች፡፡ የሰሎሞንም ጥበብ ለመስማት ከምድር ዳር መጥታለችና፡፡ እነሆም ከሰሎሞን የሚበልጥ ከዚህ አለ፡፡ ማቴ. 12÷42

መንፈሳዊ ፍልስፍና የቅዱሳት መጻሕፍትን ቃል በመከተል እውቀትን፤ ማስተዋልን፤ ጥበብን የሚሰጥ እግዚአብሔር እንደሆነ ሲያስተምር የሥጋዊ ፍልስፍና ሐሳብ ከዚህ የተለየ ነው፡፡ ሥጋዊ ፍልስፍና በመጀመሪያ እንዲህ አይነቱን ከፍ ብሎ በተጠቀሰው የቅዱሳት መጻሕፍት ውስጥ የሰፈረውን ታሪክ እውነት ነው ብሎ አይቀበለውም፡፡ የተነገረው የታሪክ ከቶ አልተፈጸመም በማለት እንደ ልብ ወለድ ታሪክ ሊመለከተው ይፈልጋል፡፡ ስለ ፈርኦንና ስለ ናቡከደነፆር በቅዱሳት መጻሕፍት ውስጥ የታጻፈው ታሪክ እውነት ቢሆን ኖሮ ይላል ሥጋዊ ፍልስፍና የግብፅና የባቢሎን ታሪክ ጸሐፊዎች በመዘገቡት ነበር፡፡ ስለሌላው ሁሉ ነገር ሲጽፍ ይህኛውን የሚተውበት ምክንያት አይኖርም ነበር በማለት ሥጋዊ ፍልስፍና ታሪኩን ያናንቀዋል፡፡ የተባሉት ነገሥታት ያን የመሰለ ሕልም አልመው ነበር ተብሎ ቢታመንበት እንኳ ይላል ሥጋዊ ፍልስፍና ሕልማቸውን ከእግዚአብሔር ጋር ማያያዙ ስሕተት ነው ይላል፡፡ ሁለቱም ነገሥታት ስለ መንግሥታቸው እድሜ አዘውትረው እስካሰቡት አንዳንድ ስጋትም እስከ ደረሰባቸው ድረስ ተኝተው የሚያስፈራ ሕልም በእንቅልፍ ልቡናቸው ሊመጣባቸው ይችላል ይላል፡፡ ሕልማቸውንም ለማስፈታት ፈልገው በሀገሩ ውስጥ ላሉት ሕልም ተርጓሚዎችና ጠቢባን ሕልማቸውን ቢነግሯቸውና እነዚህም ሕልሙን መፍታት ቢሳናቸው ይህን ማድረግ ያልቻሉና ምስጢሩ ከእግዚአብሔር የሚገለጥላቸው ሌሎች ሰዎች ስላሉ ነው ወደሚለው ሐሳብ እንድንሄድ አያደርገንም ይላል፡፡ የግብፅና የባቢሎን ሕልም ተርጓሚዎችና ጠቢባን ለማግኘት ያልቻሉትን የሕልም ትርጉም ዮሴፍና ዳንኤል አገኙት ቢባል እንኳ ከቀሩት የተሻሉ ሆነው ተገኙ ወይም በዚያ በተወሰነ ሕልም ላይ እንዳጋጣሚ ሆኖ የፍችው ሐሳብ ስለመጣላቸው ፈጸሙት ይባላል እንጂ የተለየ ኃይል ስለወረደላቸው ፈጸሙት ብሎ ማሰብ ሞኝነት ይሆናል በማለት ያናንቀዋል፡፡ ሕልም በአጠቃላይ በቀን ሲያስቡት ሲመኙት ወይም ሲፈሩት ከነበረ ነገር ላይ የሚነሳ ስለሆነ የተባሉት ነገሥታት ሕልምም ሆነ የሌላ ሰውሕልም ከዚህ የተለየ ትርጒም ሊሰጠው አያስፈልግም ሲል ይከራከራል፡፡ Continue Reading